Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2008 r. sprawy ze skargi N. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz N. Sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2007 r., wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204, poz. 2088, z późn. zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia [...] lutego 2007 r. nałożono na N. Spółka z o.o. z siedzibą w S. (dalej: przedsiębiorca) karę pieniężną w kwocie 500,00 zł.

Powyższą karę nałożono z tytułu naruszenia art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 4 oraz na podstawie lp. 1.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z przepisem 8.1.2.2 a) oraz 9.1.3 Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) w jednostce transportowej powinno być przewożone świadectwo dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych (oryginał).

Powyższą karę nałożono w następującym stanie faktycznym i prawnym. Mianowicie, w dniu [...] lutego 2007 r. o godzinie 1155 w m. O. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Kierowca okazał do kontroli następujące dokumenty:

1) wypis nr [...] z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy nr [...],

2) dokument przewozowy,

3) instrukcję pisemną dla kierowcy,

4) kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych roczną nr [...],

5) dokumenty pojazdów: a) pojazdu marki [...] o nr rej. [...] dowód rejestracyjny, - polisę OC; b) pojazdu marki [...] o nr rej. [...]: - dowód rejestracyjny, - świadectwo dopuszczenia ADR nr [...], - polisę OC,

6) dokumenty kierowcy: a) prawo jazdy, b) świadectwo kwalifikacji, c) zaświadczenie potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu powyżej 3,5 tony dmc w dniach [...] lutego 2007 r., d) wykresówkę wyjętą z tachografu z dnia [...] lutego 2007 r.

Na podstawie rozmowy przeprowadzonej z kierowcą oraz kontrolowanych dokumentów stwierdzono, że powyższym pojazdem przedsiębiorca wykonywał przewóz materiałów niebezpiecznych (przejazd próżną nieoczyszczoną cysterną po materiale [...] na trasie T.- E.). Kierowca nie okazał natomiast wymaganego świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych na pojazd marki [...] o nr rej. [...]. Okazał jedynie kserokopię powyższego dokumentu.

W toku kontroli stwierdzono więc wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez wymaganego świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych dla pojazdu marki [...] o nr rej. T.

W czasie postępowania administracyjnego przedsiębiorca odpowiadając na wezwanie [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego przesłał do organu I instancji nie uwierzytelnione kserokopie następujących dokumentów:

- aktualnego odpisu z rejestru przedsiębiorców w KRS;

- zaświadczenia o numerze identyfikacyjnym REGON;

- świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych na pojazd marki [...] o nr rej [...] ważnego do dnia [...] marca 2007 r.;

- informacji dotyczącej trybu wystawiania/przedłużania świadectw dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych oraz wymaganych dokumentów w 2007 r.

Przedsiębiorca wyjaśnił, że kierowca okazał do kontroli kserokopię świadectwa dopuszczenia pojazdu marki [...] o nr rej. [...], ponieważ oryginał tego dokumentu został przesłany do Transportowego Dozoru Technicznego w P. Powyższa informacja potwierdzona została pismem z Transportowego Dozoru Technicznego.

Na podstawie kontroli drogowej oraz dokumentów przesłanych przez przedsiębiorcę w czasie postępowania administracyjnego stwierdzono wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty i z tego tytułu na podstawie art. 87 ust. 1, ust. 1b, ust. 2-4 ustawy o transporcie drogowym nałożono karę pieniężną w określonej wyżej kwocie.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył przedsiębiorca wnosząc o uchylenie w całości ww. decyzji i umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 500,00 zł.

Odwołujący się zarzucił powyższej decyzji błędną interpretację przepisów dotyczących transportu drogowego, a to art. 92 ust 1 w związku z art. 92 ust 4 oraz lp. 1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż podczas zatrzymania zestawu kierowca posiadał świadectwo dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych, ważne do dnia [...] marca 2007 r.

Brak oryginału świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych nie wynikał z niedbalstwa i nie był zawiniony przez właściciela cysterny - firmę N., lecz był wynikiem procedury związanej z trybem przedłużenia jego ważności.

Zdaniem przedsiębiorcy, bezzasadnym jest zarzucanie winy właścicielowi zestawu i nałożenie kary za brak oryginału, który w tym czasie przesłany został do innego organu administracji państwowej w wykonaniu takiego obowiązku. Niemożliwe było posiadanie jednego dokumentu w dwóch oryginałach i okazywanie ich na żądanie organów kontrolnych.

Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w czasie postępowania z własnej inicjatywy dokonał ustalenia, czy prawdziwe są twierdzenia kierowcy o przesłaniu oryginału do Transportowego Dozoru Technicznego w P., skąd uzyskał informację, że oryginał żądanego dokumentu znajduje się w posiadaniu tego urzędu, gdzie został złożony wraz z wnioskiem przedsiębiorcy o przedłużenie ważności.

Skoro dokument w oryginale znajdował się w czasie kontroli w posiadaniu innego organu, a Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego uzyskał bezpośrednio taką informację w toku swojego postępowania, to nie jest uprawniony do postawienia zarzutu braku dokumentu w oryginale.

Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2007 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 2, 7 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz lp. 1.7. załącznika do powołanej ustawy, art. 28 ust. 1 ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1671, z późn. zm.), lp. 8.1.2.2 a) umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) (Dz. U. z 2007 r. Nr 99, poz. 667) w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy utrzymano zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

W uzasadnieniu, po przypomnieniu treści art. 92 ust. 1 pkt 2, 7 i 8 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.7. załącznika do w/w ustawy, który karą pieniężną w wysokości 500 zł sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, ustalono, iż zgodnie z lp. 8.1.2.2 umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, w przypadku, gdy przepisy ADR wymagają sporządzenia następujących dokumentów, powinny być one również przewożone w jednostce transportowej:

(a) świadectwo dopuszczenia, o którym mowa pod 9.1.3, dla każdej jednostki transportowej lub każdego wchodzącego w jej skład pojazdu;

(b) zaświadczenie o przeszkoleniu kierowcy określone pod 8.2.1;

(c) kopia świadectwa dopuszczenia przez właściwą władzę jeżeli jest ona wymagana na podstawie przepisów 5.4.1.2.1(c), 5.4.1.2.l(d) lub 5.4.1.2.3.3.

Stosownie do art. 28 ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych kierujący pojazdem przewożącym towary niebezpieczne, oprócz dokumentów wymaganych odrębnymi przepisami i wiążącymi umowami międzynarodowymi, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie organów lub osób uprawnionych do przeprowadzenia kontroli:

1) dokument przewozowy, zawierający dane określone w umowie ADR;

2) instrukcje pisemne na wypadek awarii dotyczące wszystkich przewożonych towarów niebezpiecznych, zgodnie z zakresem, formą i językiem określonymi przez umowę ADR, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2;

3) zaświadczenie ADR.

Dokumenty określone w ust. 1 pkt 2 i 3 nie są wymagane w przypadku, gdy towary niebezpieczne są przewożone w ilościach, dla których umowa ADR nie wymaga odpowiedniego oznakowania pojazdu.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 2 b) ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, kartę opłaty drogowej, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku, a ponadto w transporcie drogowym rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także dokumenty wymagane przy przewozie drogowym towarów niebezpiecznych.

Główny Inspektor Transportu Drogowego po analizie materiału dowodowego zważył, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do stwierdzenia, że w chwili kontroli doszło do naruszenia obowiązku wyposażenia kierowcy we wszystkie wymagane przepisami dokumenty. W ocenie Głównego Inspektora działanie organu I instancji było prawidłowe i zgodne z prawem.

Powyższa ocena wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności z protokołu kontroli z dnia [...] lutego 2007 r.

Kierowca nie okazał do kontroli wymaganego oryginału świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych na pojazd marki [...] o nr rej. [...], a jedynie kserokopię.

W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, iż przedsiębiorca faktycznie posiadał świadectwo dopuszczenia do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych o nr [...], ważne do dnia [...] marca 2007 r., na które w dniu [...] marca 2007 r. wydana została prolongata z datą ważności [...] luty 2008 r.

Zgodnie z treścią art. 87 ust. 1 pkt 2 b) i lp. 8.1.2.2 a) kierowca podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego obowiązany jest posiadać w kierowanym przez siebie pojeździe świadectwo dopuszczenia w/w pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych i okazywać go na każde żądanie uprawnionego organu kontroli.

Przewoźnik drogowy jako profesjonalista w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej ma obowiązek zachować należytą staranność i tak ukształtować zasady wykorzystania własnego taboru samochodowego, aby w każdym momencie, w przypadku ewentualnej kontroli, były spełnione wszystkie przewidziane obowiązującymi przepisami prawa wymogi wykonywania działalności w zakresie transportu drogowego. Mylne jest zatem przekonanie przedsiębiorcy wyrażone w odwołaniu, iż złożenie w Transportowym Dozorze Technicznym w P. świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych, celem przedłużenia jego ważności, zwalnia stronę z obowiązku okazywania go podczas kontroli drogowej.

W związku z powyższym Główny Inspektor uznał, iż dokonana przez organ I instancji analiza materiału dowodowego była prawidłowa, a kara pieniężna nałożona w związku ze stwierdzonym naruszeniem lp. 1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym wymierzona została zgodnie z prawem.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożył przedsiębiorca, zarzucając tej decyzji naruszenie :

- art.87 ust 1 pkt 2 b ustawy o transporcie drogowym poprzez dokonanie niewłaściwej interpretacji przepisu i w konsekwencji przyjęcie, że skarżący naruszył obowiązek wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty w oryginale.

- art. 80 K.p.a. poprzez błędne rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego oraz przekroczenie swobodnej oceny dowodów przy rozpatrywaniu sprawy.

- art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności.

- art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do organów Państwa .

W związku z powyższymi zarzutami przedsiębiorca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w W.

W uzasadnieniu podniesiono, że brak oryginału świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych nie wynikał z niedbalstwa i nie był zawiniony przez właściciela cysterny - firmę N., a był wynikiem procedury przedłużenia jego ważności. Bezzasadnym jest w związku z powyższym zarzucanie winy właścicielowi zestawu i karanie go za brak oryginału, który w tym czasie znajdował się w innym organie administracji państwowej, tj. w Urzędzie Transportowego Dozoru Technicznego w P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego dokonał niewłaściwej interpretacji przepisów ustawy o transporcie drogowym zarzucając wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty w oryginale, gdyż mając na uwadze powyższy stan faktyczny brak jest fizycznej możliwości posiadania jednego dokumentu w kilku oryginałach i okazywanie ich na żądanie organów kontrolnych. Przyjmując, że powyższy dokument znajdował się w czasie kontroli w posiadaniu innego organu, to bezzasadnym jest zarzucanie właścicielowi niewyposażenia jednostki transportowej w powyższy dokument.

Organ dokonujący kontroli, tj. [...] Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego po sprawdzeniu, że oryginał żądanego dokumentu znajduje się w posiadaniu innego urzędu - w tym wypadku w posiadaniu Urzędu Transportowego Dozoru Technicznego w P., powinien umorzyć wszczęte postępowanie.

Powyższe działanie [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego narusza ponadto zasadę swobodnej oceny dowodów zawartą w art. 80 K.p.a. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywających podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Zarówno organ pierwszej instancji, jak również organ odwoławczy uzasadnienie swojej decyzji oparł na twierdzeniu, że przedsiębiorca jest profesjonalistą w zakresie prowadzonej działalności i ma obowiązek zachować należytą staranność, a nadto tak ukształtować zasady wykorzystania własnego taboru samochodowego, aby w każdym momencie, w przypadku kontroli były spełnione wszystkie przewidziane obowiązującymi przepisami prawa wymogi wykonywania działalności w zakresie transportu drogowego.

Taki pogląd zdaniem strony skarżącej jest nieuzasadniony.

To organy przez stosowanie wyłącznie literalnej wykładni przepisów niewłaściwie je interpretują, przez co utrudniają prowadzenie działalności gospodarczej.

W przypadku strony skarżącej, która zajmuje się profesjonalnym przewozem paliw, a która dokonała zakupu wszystkich cystern w tym samym dniu i w tym samym dniu uzyskała świadectwo dopuszczenia do przewozu materiałów niebezpiecznych, w związku z przedłużeniem ich ważności byłaby zmuszona do całkowitego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej na okres około 20 dni.

Niezasadny jest również pogląd organu odwoławczego twierdzącego, "że złożenie przez przewoźnika w Transportowym Dozorze Technicznym w P. świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych, celem przedłużenia jego ważności zwalnia stronę z obowiązku okazywania go podczas kontroli drogowej." Z całą pewności nie zwalnia, ale jest niemożliwym do spełnienia warunkiem, gdyż oba organy żądają oryginału tego dokumentu a oryginał jest tylko jeden i ważny w chwili kontroli znajdował się Transportowym Dozorze Technicznym w P. co [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ustalił ponad wszelką wątpliwość.

Mimo ustalenia tego faktu w/w organ nałożył karę pieniężną.

Przez swoje działanie organ administracji państwowej naruszył zasadę zawartą w art. 8 K.p.a., tj. pogłębienia zaufania do organów państwa. W myśl tej zasady nie można przerzucać na przedsiębiorcę błędów lub uchybień popełnionych przez samego prawodawcę (niejasność przepisów), jak i przez organ kontrolny (niewłaściwa ich interpretacja), jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy wskazał, że z przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych ADR wynika, iż kierowca ma obowiązek okazywania dokumentów wymaganych przy przewozie towarów niebezpiecznych, w tym świadectwa dopuszczenia pojazdu. Celem ustawodawcy było nałożenie obowiązku przewożenia i okazywania oryginałów dokumentów; z zapisów powoływanych aktów prawnych nie wynika możliwość posługiwania się kserokopiami lub wypisami z ww. dokumentów. Przewoźnik drogowy ma obowiązek takiego organizowania prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej aby w każdym momencie, w przypadku kontroli uprawnionego organu, mógł okazać wszystkie przepisowe dokumenty wymagane przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu drogowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2007 r., utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2007 r., którą nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, tj. w rozpatrywanym przypadku – w świadectwo dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych.

Rozpoznając skargę Sąd przede wszystkim poddał ponownej analizie przepisy prawne mające zastosowanie w sprawie.

I tak, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, pojazdy, dla których umowa ADR wymaga wystawienia świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych, zwanego dalej "świadectwem dopuszczenia pojazdu", podlegają sprawdzeniu w zakresie spełniania dodatkowych wymagań technicznych, określonych w umowie ADR, dotyczących wyposażenia lub przystosowania tych pojazdów.

Sprawdzenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje, w drodze badania technicznego pojazdu, określona przepisami ruchu drogowego okręgowa stacja kontroli pojazdów, która następnie wystawia zaświadczenie o wyniku przeprowadzonego badania (ust. 2).

Transportowy Dozór Techniczny dokonuje na zasadach określonych w ustawie sprawdzenia, czy cysterny spełniają postanowienia umowy ADR, oraz wystawia zaświadczenie o wyniku przeprowadzonego badania (ust. 3).

Na podstawie pozytywnych wyników badań, stwierdzonych w zaświadczeniach, o których mowa w ust. 2 i 3, Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego odpowiednio wystawia świadectwo dopuszczenia pojazdu lub przedłuża jego ważność (ust. 4).

W ust. 5 powołanego przepisu udzielono ministrowi właściwemu do spraw transportu delegacji do określenia, w drodze rozporządzenia, mając na uwadze konieczność określenia czynności wykonywanych w ramach badań technicznych pojazdów, szczegółowych warunków i trybu wystawiania i przedłużania świadectwa dopuszczenia pojazdów, a także jego wzoru i sposobu wypełniania.

Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 1 powołanej ustawy kierujący pojazdem przewożącym towary niebezpieczne, oprócz dokumentów wymaganych odrębnymi przepisami i wiążącymi umowami międzynarodowymi, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie organów lub osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli:

1) dokument przewozowy, zawierający dane określone w umowie ADR;

2) instrukcje pisemne na wypadek awarii dotyczące wszystkich przewożonych towarów niebezpiecznych, zgodne z zakresem, formą i językiem określonymi przez umowę ADR, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2;

3) zaświadczenie ADR.

Podstawę materialną powołanej wyżej regulacji ustawowej stanowi bez wątpienia umowa ADR. Zgodnie zresztą z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy w sprawach nieuregulowanych ustawą do przewozu drogowego towarów niebezpiecznych stosuje się umowę ADR.

W części 9 umowy ADR, regulującej "Wymagania dotyczące konstrukcji i dopuszczenia pojazdu", w dziale 9.1., określającym "Zakres, definicje i wymagania dotyczące pojazdów", w pkt 9.1.3. "Świadectwo dopuszczenia" ustalono, co następuje:

9.1.3.1 Zgodność pojazdów EX/II, EX/III, FL, OX i AT z wymaganiami części 9 powinna być potwierdzona świadectwem dopuszczenia, wystawionym przez właściwą władzę kraju rejestracji dla każdego pojazdu, którego badanie zostało zakończone wynikiem pozytywnym.

9.1.3.2 Świadectwo dopuszczenia wystawione przez właściwą władzę jednej z Umawiających się Stron dla pojazdu zarejestrowanego na jej terytorium, powinno być uznawane przez właściwe władze pozostałych Umawiających się Stron przez cały okres jego ważności.

9.1.3.3 Świadectwo dopuszczenia powinno być zgodne z wzorem podanym pod 9.1.3.5. (...).

9.1.3.4 Ważność świadectwa dopuszczenia powinna wygasać nie później niż po upływie jednego roku od daty badania technicznego poprzedzającego jego wystawienie. Jednakże następny okres ważności świadectwa powinien być liczony od daty wygaśnięcia jego ważności, pod warunkiem, że badanie techniczne zostało przeprowadzone w ciągu jednego miesiąca przed lub po tej dacie. W przypadku cystern podlegających obowiązkowym badaniom okresowym, niniejsze wymaganie nie oznacza, że próby szczelności, hydrauliczne próby ciśnieniowe lub wewnętrzne sprawdzenia stanu zbiorników, powinny być przeprowadzane w odstępach czasu krótszych od podanych w działach 6.8 i 6.9."

Dla rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie ma również pkt 8.1.2.2. umowy ADR, zamieszczony w części 8 załącznika B do umowy regulującej "Wymagania dotyczące załogi pojazdu, wyposażenia, postępowania i dokumentacji", w szczególności w dziale 8. 1 umowy, normującym "Ogólne wymagania dotyczące jednostek transportowych oraz przewożonego wyposażenia". Zgodnie z powołanym pkt 8.1.2.2. lit a) umowy ADR "... w przypadkach, gdy przepisy ADR wymagają sporządzenia następujących dokumentów, powinny być one również przewożone w jednostce transportowej:

(a) świadectwo dopuszczenia, o którym mowa pod 9.1.3, dla każdej jednostki transportowej lub wchodzącego w jej skład pojazdu;

(b) zaświadczenie o przeszkoleniu kierowcy określone pod 8.2.1;

(c) zezwolenie na wykonanie operacji transportowej, określone pod 5.4.1.2.1 (c), 5.4.1.2.3.3, 2.2.41.1.13 i 2.2.52.1.8.

Ustawą o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych zmieniono również m.in. ustawę o transporcie drogowym, wprowadzając w szczególności w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit b) wymóg posiadania przez kierowcę przy sobie, podczas wykonywania przewozu drogowego i okazywania, na żądanie uprawnionego organu, dokumentów wymaganych przy przewozie towarów niebezpiecznych, a także certyfikatu potwierdzającego spełnienie przez pojazd odpowiednich wymogów bezpieczeństwa lub warunków dopuszczenia do ruchu, jeżeli jest wymagany, a w art. 92 ust. 1 pkt 1 ustalono, że wykonywanie przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy lub przepisów m.in. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości od 50 zł d 15.000 zł.

Konsekwencją tego rozwiązania jest lp. 1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, przewidujący karę w wysokości 500 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.

Na podstawie powołanej wyżej delegacji ustawowej (art. 9 ust. 5 ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych) Minister Infrastruktury w dniu 23 grudnia 2002 r. wydał rozporządzenie w sprawie świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 237, poz. 2011, z późn. zm.).

Przedłużenia ważności świadectwa dopuszczenia pojazdu dotyczy § 4 powołanego rozporządzenia, w myśl którego warunkiem takiego przedłużenia jest przedłożenie ważnych dokumentów, o których mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Do dokumentów tych, zgodnie z powołanym przepisem, należą:

- zaświadczenie o pozytywnym wyniku przeprowadzonego badania technicznego wydane przez okręgową stację kontroli pojazdów (pkt 1);

- protokół zaświadczający o pozytywnym wyniku przeprowadzonego badania technicznego, wydany przez inspektora Transportowego Dozoru Technicznego (pkt 2).

Rozporządzenie określa w załączniku (zgodnie z § 5) jedynie wzór świadectwa dopuszczenia pojazdu, nie zawiera natomiast wzoru przedłużenia ważności świadectwa.

Z "Informacji dotyczącej trybu wystawania/przedłużania świadectw dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych oraz wymaganych dokumentów w 2007 roku", przygotowanej przez Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia wynika, że zarówno w przypadku ciągnika siodłowego, jak i cystern, do wniosku powinno być dołączone dotychczas posiadane świadectwo dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych (nie dotyczy pojazdów, dla których świadectwo wystawiane jest po raz pierwszy). Również we wzorcu adresowanego do Transportowego Dozoru Technicznego (odpowiedniego oddziału terenowego) wniosku o wydanie/przedłużania świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych na określony pojazd wśród wymaganych załączników w pkt 5 wymieniono "dotychczas posiadane świadectwo dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych (oryginał).

Na tle przedstawionych przepisów zauważyć należy, że pojęciem "świadectwa dopuszczenia" czy "świadectwem dopuszczenia pojazdu" posługuje się przede wszystkim – odpowiednio – umowa ADR oraz ustawa o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, a więc przepisy, które wprowadzają obowiązek wystawienia i posiadania takiego świadectwa; z umowy ADR wynika też obowiązek przewożenia takiego świadectwa w jednostce transportowej (pkt 8.1.2.2. lit a), zaś z art. 28 ust. 1 powołanej wyżej ustawy wynika obowiązek posiadania takiego świadectwa przy sobie i okazywania go na żądanie organów lub osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli. Wspomniane przepisy mówią tylko o "świadectwie", nie precyzując, czy idzie tu o jego oryginał, poświadczoną kopię, kserokopię czy też o inną formę tego dokumentu. Natomiast w przepisach, które sankcjonują powyższy obowiązek, a więc przede wszystkim art. 87 ust. 1 pkt 3 lit b) oraz art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, a także pkt 1.7 załącznika do powyższej ustawy, jest mowa jedynie o "dokumentach wymaganych przy przewozie towarów niebezpiecznych" (art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy), bądź o "odpowiednich dokumentach" (lp. 1.7 załącznika), bądź wreszcie o "naruszeniu obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy lub przepisów o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych" (art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy). W tej sytuacji ustawa również nie rozróżnia oryginału od różnego rodzaju kopii dokumentu (świadectwa).

Powód takiego rozwiązania w odniesieniu do przewozu towarów niebezpiecznych, jest, jak się wydaje, związany z ilością dokumentów związanych z przewozem niektórych towarów. W odniesieniu do innych dokumentów art. 87 ustawy o transporcie drogowym wyraźnie rozróżnia zezwolenie od wypisu z zezwolenia, wypis z licencji od licencji, oryginał od poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii decyzji. Jak już stwierdzono, użycie zbiorczego pojęcia dokumenty jest związane z ich ilością, gdyż również w przypadku przewożonego ładunku lub przewozu zwierząt ustawa używa zbiorczego pojęcia dokumentów.

Tym niemniej należy zauważyć, że z żadnego z powołanych przepisów ustaw i aktu wykonawczego nie wynika wprost, że kierowca ma przedstawić do kontroli oryginał świadectwa dopuszczenia pojazdu; obowiązek ten został sformułowany wprost w akcie rzędu instrukcji – i to w odniesieniu do przedłużenia ważności świadectwa

Reasumując, z przepisów umowy ADR oraz powołanych ustaw: o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych oraz o transporcie drogowym wynika jednoznacznie, że kierowca prowadzący pojazd przeznaczony do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych powinien: 1) mieć przy sobie, w pojeździe, świadectwo dopuszczenia pojazdu i 2) okazywać to świadectwo na żądanie uprawnionego organu kontroli. Należy przy tym zwrócić uwagę, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych wynikający z ustawy obowiązek posiadania w pojeździe i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli odpowiedniego dokumentu (zaświadczenia, dowodu opłaty, itd.) dotyczy z założenia oryginału a nie kopii tego dokumentu. W odniesieniu do tak pojmowanego obowiązku trudno nie zgodzić się z zaskarżonymi decyzjami [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego oraz Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

W decyzjach tych nie uwzględniono jednak dwóch istotnych zarzutów przedsiębiorcy, naruszając tym samym art. 7, art. 8 oraz art. 75 i 80 K.p.a.

Po pierwsze – zarzutu braku legalności żądania przez Transportowy Dozór Techniczny (odpowiedni oddział terenowy) załączenia do wniosku o przedłużania świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych na określony pojazd oryginału dotychczas posiadanego świadectwa dopuszczenia tegoż pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych. Ani z przepisów powołanych ustaw, ani z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 grudnia 2002 r. w ogóle nie wynika obowiązek dołączenia do wniosku świadectwa dopuszczenia pojazdu, a tym bardziej jego oryginału. W ocenie Sądu, jeżeli z jakichkolwiek względów dokument ten byłby niezbędny dyrektorowi odpowiedniego oddziału terenowego Transportowego Dozoru Technicznego, to powinien on, po dokonaniu wglądu w oryginał, sporządzić na swoje potrzeby odpowiednią kopię zaświadczenia, bądź też dokonać innych stosownych działań. W żadnym jednak przypadku postępowanie w sprawie przedłużania świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych na określony pojazd nie może skutkować – jak podnosi to przedsiębiorca – wyłączeniem tego pojazdu z użytkowania na okres ok. 20 dni. Jest to w równym stopniu dotkliwe w przypadku przedsiębiorcy dysponującego jednym pojazdem, jak i kilkudziesięcioma takimi pojazdami, jak ma to miejsce w przypadku skarżącego przedsiębiorcy (co wynika z zestawienia dokonanego przez Ministerstwo Transportu z dnia [...] kwietnia 2007 r.), dla których uzyskano odpowiednie świadectwa z jedną datą. W praktyce zatrzymanie oryginału świadectwa dopuszczenia pojazdu w celu jego przedłużenia w przypadku przedsiębiorców wykonujących przewozy niektórych towarów niebezpiecznych oznacza naruszenie zasady swobody działalności gospodarczej, nie znajdujące oparcia w żadnych przepisach prawnych. W tej sytuacji twierdzenie organów inspekcji drogowej, iż problem ten może być przez przedsiębiorcę załatwiony w drodze odpowiedniego "ukształtowania zasad wykorzystania własnego taboru samochodowego" jest zaleceniem ogólnikowym, nie znajdującym pokrycia w cenie tego rodzaju pojazdów, zasadach ich amortyzacji i organizacji tego rynku, często opartego na długookresowych umowach, w których gwarancji pewności i terminowości świadczonych usług przewozowych towarzyszą wysokie kary umowne.

Po drugie – zdając sobie sprawę z szczególnych zasad odpowiedzialności w transporcie drogowym, zobiektywizowanej, w zasadzie niezależnej od stopnia zawinienia i przyczynienia się, rozmiarów szkody i sztywno ustalonych kar, które nie podlegają miarkowaniu, Sąd nie może pominąć faktu, iż organy inspekcji drogowej w istocie ustaliły, że oryginał aktualnego świadectwa dopuszczenia kontrolowanego pojazdu został przesłany i znajdował się w posiadaniu Transportowego Dozoru Technicznego w P. W toku postępowania ustalono zatem, bez żadnej wątpliwości, że przedsiębiorca posiadał ważne świadectwo dopuszczenia pojazdu, które był zobowiązany przesłać organowi Transportowego Dozoru Technicznego. Nie do przedsiębiorcy należy bowiem ocena legalności żądania tego organu dotycząca załączników do wniosku o przedłużenie ważności świadectw dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych – zwłaszcza po otrzymaniu od organu Transportowego Dozoru Technicznego "Informacji dotyczącej trybu przedłużania świadectw...". Natomiast organy inspekcji drogowej powinny mieć w tej kwestii wyrobione stanowisko, gdyż inaczej wyjaśnianie, gdzie znajduje się to zaświadczenie, służyć mogło tylko bezzasadnemu przedłużaniu postępowania.

W ocenie Sądu pozbawione w istocie podstaw prawnych, lecz wykonane przez przedsiębiorcę żądanie przekazania organowi Transportowego Dozoru Technicznego oryginału świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych usprawiedliwia posługiwanie się przez przedsiębiorcę kopią tego świadectwa. Dla przedsiębiorcy różne organy administracji publicznej działające w szeroko pojętej dziedzinie transportu drogowego stanowią jedną całość i ma on prawo zakładać, że wszystkie te organy działają na podstawie wewnętrznie zharmonizowanych i skoordynowanych przepisów prawa. W konsekwencji za uzasadniony w przedstawionym stanie faktycznym należało uznać zarzut przedsiębiorcy, iż organ orzekający w sprawie dokonał niewłaściwej interpretacji przepisów ustawy o transporcie drogowym, a w szczególności art. 87 ust. 1 pkt 3 lit b) oraz art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, zarzucając wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty w oryginale.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.