Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 831/18 w zakresie odmowy dokonania wykładni wyroku w sprawie ze skargi G.K. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały o zawieszeniu adwokata w czynnościach zawodowych postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z 29 października 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 831/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G.K. (dalej "skarżąca") na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z [...] marca 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wszczęcia nieważności uchwały o zawieszeniu adwokata w czynnościach zawodowych.

Zaskarżona uchwała została wydana w oparciu o art. 58 pkt. 8 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2020 r. poz. 1651 ze zm.; dalej "p.a.") oraz art. 156 i art. 157 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej "k.p.a."). Sąd stwierdził, że skoro skarżąca wniosła skutecznie odwołanie od uchwały zawieszającej ją w czynnościach zawodowych adwokata, wynikiem czego uchwała ta została utrzymana w mocy uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z [...] maja 2017 r., to nie było możliwości skutecznego wzruszenia jej w trybie art. 156 k.p.a. Uchwała ORA została poddana wszak kontroli instancyjnej i utrzymana w mocy przez Prezydium NRA. Wobec tego skarżąca nie mogła skutecznie żądać poddania tej samej uchwały ORA badaniu w trybie nadzwyczajnym, gdyż Prezydium NRA, rozpoznając odwołanie, z urzędu brało pod uwagę ewentualną nieważność uchwały zawieszającej skarżącą w czynnościach zawodowych adwokata.

Pismem z [...] lutego 2020 r. skarżąca wniosła o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści ww. wyroku. Wątpliwości, żądania skarżącej zawarte we wniosku sprowadzały się do kwestii:

- czy sprawy zapłaty składek korporacyjnych, orzekania w tym przedmiocie, należą do adwokatury i sądów administracyjnych, czy do sądów powszechnych oraz dlaczego WSA uznał się za właściwy do orzekania w sprawie roszczeń o zapłatę składek korporacyjnych i na jakiej podstawie, a także dlaczego WSA nie zastosował w sprawie art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.");

- kto jest upoważniony do egzekucji roszczeń o zapłatę składek korporacyjnych, czy komornik na podstawie tytułu wykonawczego, czy ORA w Katowicach i na jakiej podstawie, a także w jakich terminach;

- czy art. 46 p.a. przewiduje odmowę prawa adwokatowi do wykonywania zawodu z powodu zawieszenia w czynnościach zawodowych do czasu zapłaty składek;

- czy w aktach sprawy znajdują się wskazane przez Skarżącą dokumenty.

Postanowieniem z 8 lipca 2020 r. WSA w Warszawie odmówił dokonania wykładni wyroku.

W ocenie Sądu przedstawione zapytania i wątpliwości skarżącej nie są rzeczywistymi wątpliwościami w rozumieniu art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") co do treści wyroku z 29 października 2019 r. W szczególności wynikiem rozpoznania wniosku nie może w żadnym razie być udzielanie skarżącej odpowiedzi na pytania czy wątpliwości niezwiązane z treścią tego wyroku. Ponadto Sąd zauważył, że to skarga kasacyjna, a nie wniosek zgłoszony w oparciu o art. 158 p.p.s.a., jest środkiem prawem przewidzianym, a więc właściwym, do przedstawienia zarzutów dotyczących prawidłowości ustaleń faktyczno-prawnych przyjętych przez sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia czy kognicji sądu.

Sąd uznał, że wniosek skarżącej w istocie nie odnosił się do wydanego orzeczenia, które było klarowne co do swojej treści i nie wymagało dodatkowej wykładni.

Zażalenie na powyższe zażalenie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA w Warszawie celem dokonania wykładni wyroku z uwagi na naruszenie art. 158 p.p.s.a.

Skarżąca podniosła, że zgodnie z orzecznictwem SN sprawy o zapłatę składek należą do sądów powszechnych i są sprawami cywilnymi, a więc nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Uchwała ORA o zawieszeniu w czynnościach zawodowych nie jest wykonalna w postępowaniu administracyjnym, a przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie uprawniają do egzekucji roszczeń cywilnoprawnych w drodze zawieszenia w czynnościach zawodowych.

Zdaniem skarżącej, art. 46 p.a. wskazuje, kiedy adwokat nie może wykonywać zawodu, a przepisu tego nie można stosować rozszerzająco. Z przepisu wyłączono zawieszenie w czynnościach zawodowych do czasu zapłaty. Zachodzi zatem potrzeba wykładni, czy uchwała ORA jest sprawą administracyjną, a tym samym czy w sprawie cywilnej może orzekać sąd administracyjny.

Sądowi uszła również zasada równości wyrażona w art. 32 Konstytucji. Oznacza to zapewnienie prawa do sądu cywilnego, a nie zawieszenie w czynnościach bez potwierdzenia zadłużenia przez sąd cywilny i egzekwowanie tego zadłużenia przez sąd cywilny i komornika. Z tego powodu zaszła potrzeba dokonania wykładni art. 44 ust. 3 p.a., który powołał Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku. Wykładni wymagało również, czy ust. 1 art. 44 p.a. nie jest sprzeczny z ust. 3 tego przepisu i z art. 46 p.a.

Ponadto, wykładni wymagało, czy zawieszenie w czynnościach zawodowych do czasu zapłaty jest uprawnione przed rozstrzygnięciem wniosku o umorzenie zadłużenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 158 p.p.s.a. sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Konieczność dokonania wykładni konkretnego rozstrzygnięcia zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, a więc taki, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania. Wykładnia orzeczenia powinna więc zmierzać do usunięcia wątpliwości dotyczących treści rozstrzygnięcia, ale także skutków, jakie orzeczenie to ma wywołać. Wykładnia orzeczenia nie może jednak prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia. Nie może także zmierzać do zmian merytorycznych polegających na reinterpretacji uzasadnienia, czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1133/10, postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1287/09, postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 123/09, powołane orzeczenia dostępne są na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 652). Wniosek o wykładnię nie może również zmierzać do polemiki ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie i wskazaniami co do dalszego postępowania (por. postanowienie z 13 marca 2012 r., sygn. akr II GSK 1121/11). Potrzeba wyjaśnienia treści sentencji wyroku bądź jego uzasadnienia zachodzi wówczas, gdy jest ono niejednoznaczne lub dotknięte zawiłością utrudniającą ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy. Strona wnioskująca o wykładnię orzeczenia ma obowiązek wskazać, które konkretne elementy sentencji wyroku lub jego uzasadnienia są dla niej niezrozumiałe bądź nasuwają określone wątpliwości i dlaczego (postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 22/15).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie uznał, że wyrok z 29 października 2019 r. nie wymaga wykładni w zakresie powołanym przez skarżącą. Nie zawiera on bowiem ocen co do powołanych we wniosku kwestii, takich jak charakter uprawnienia ORA do żądania zapłaty składek czy niedopuszczalności zawieszenia prawa do wykonywania zawodu przez adwokata w przypadku nieuiszczenia przez niego składek.

W takiej sytuacji wniosek skarżącej zmierza do zmiany uzasadnienia wyroku i rozszerzenia argumentacji w nim zawartych. Skarżąca nie dąży bowiem do wyjaśnienia niejasności wynikających z tego uzasadnienia, lecz do wskazania w nim nowych treści. Temu zaś nie służy – jak słusznie wskazał Sąd I instancji, wniosek o dokonanie wykładni wyroku. W takiej sytuacji WSA słusznie odmówił jej dokonania, na mocy art. 158 p.p.s.a.

Wskazać należy, że nawet w zażaleniu na zaskarżone postanowienie strona nie powołała niejasnych fragmentów uzasadnienia wyroku, lecz jedynie wskazywała na potrzebę dokonania wykładni powołanych we wniosku przepisów, której to wykładni zgodnej z oczekiwaniem strony Sąd nie dokonał. Osiągnięciu tego celu nie służy zaś wniosek o dokonanie wykładni wyroku, lecz skarga kasacyjna.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.