Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Dudra, Sędziowie sędzia WSA Bożena Dziełak, sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), Protokolant Karolina Zawadzka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2005 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku akcyzowym za marzec 2002r. oddala skargę

Jak wynika z akt sprawy Urząd Skarbowy w S. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003r. określił Pani A.B. wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiąc marzec 2002r. w kwocie 1.475,00 zł z tytułu sprzedaży samochodu osobowego marki Opel Vectra przed dokonaniem pierwszej rejestracji na terytorium kraju.

Pismem z dnia 8 marca 2004r. podatniczka wniosła o umorzenie ww. zaległości z tytułu podatku akcyzowego wraz z odsetkami. W jego motywach wskazała, że zaległość powstała wskutek nieznajomości prawa. Samochód przed upływem 6 miesięcy od chwili nabycia musiała sprzedać, gdyż nie była w stanie pokryć kosztów jego utrzymania.

Dodała, że jej sytuacja materialna jest bardzo trudna. Jest jedynym żywicielem rodziny. Jej mąż jest osobą bezrobotną. Dodała, że na utrzymaniu ma małoletniego syna. Jej miesięczne dochody w kwocie około 1.550 zł w całości pokrywają niezbędne wydatki.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych.

W uzasadnieniu decyzji m.in. napisał, że przepis art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) stanowiący podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Taka konstrukcja przepisu daje organowi administracji swobodę wyboru rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego. Swoboda uznania administracyjnego nie oznacza dowolności działania organu podatkowego, bowiem organ ten jest obowiązany do wszechstronnego rozważenia, w świetle całokształtu materiału sprawy, czy nie zostały spełnione określone w przepisach przesłanki, czy wystąpiły pewnego rodzaju zdarzenia lub okoliczności, które organ administracji podatkowej w indywidualnym przypadku uzna za zasługujące na uwzględnienie.

Nawet zatem w sytuacjach wystąpienia okoliczności wynikających z ważnego interesu podatnika organ ten nie jest bezwzględnie zobowiązany umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowej. Zastosowanie wobec Podatnika wskazanej instytucji traktowane być musi jako przywilej Podatnika, a nie zaś jako jego prawo. Przepis dający podstawę do umorzenia zaległości ma charakter wyjątkowy, gdyż zasadą pozostać musi płacenie podatków w sposób i terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej zasady. Poprzez jednolity dla wszystkich sposób i termin płacenia podatków, przejawia się bowiem zasada równości podatników.

Wskazał, że decyzję oparto na dowodach zgromadzonych w toku postępowania takich jak protokół o stanie majątkowym zobowiązanego, zaświadczenie Powszechnej Kasy Oszczędności z dnia 12 maja 2004r., zaświadczenie [...] w B. z dnia 12 maja 2004r. stanowiące o wynagrodzeniu miesięcznym Podatnika, faktura VAT Telekomunikacji Polskiej S.A. z dnia 12 marca 2004r., dowód opłaty czynszu, abonamentu za telewizję kablową, decyzję Starosty powiatu w P. z dnia [...] marca 2004r. o uznaniu Pana J.B. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania praw do zasiłku, pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 kwietnia 2004r. informujące o nie zaleganiu z opłatą podatków na dzień 8 marca 2004r., pismo Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 9 kwietnia 2004r. informujące o nie posiadaniu zaległości w podatku akcyzowym importowym.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej podatniczka nie wykazała, że w jej przypadku zaistniały szczególne i wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie zaległości podatkowej. Wprawdzie wskazała, że jej sytuacja materialna jest trudna, ale w takiej sytuacji znajduje się wielu podatników. Zaznaczył, że zaległość podatkowa powstała z jej winy, a zatem organ podatkowy nie może podejmować decyzji, które spowodują przejęcie przez budżet skutków określonego postępowania Podatnika. "Konsekwencji nie przestrzegania przepisów podatkowych nie można przerzucać na Skarb Państwa." (wyrok NSA sygn. akt I S.A./Gd 1059/99 z dnia 15.02.2002r.).

W złożonej skardze Pani A.B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R.

Podniosła, że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do przyznania ulgi podatkowej. W ocenie skarżącej powoływanie się na trudną sytuację innych podatników oraz przypisywanie jej winy w powstaniu zaległości podatkowej nie może decydować o odmowie umorzenia zaległości podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem skargi są decyzje wydane w trybie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, iż analiza zarzutów skargi odbywać się powinna jedynie w ramach zakreślonych tym przepisem ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137. poz. 926 ze zm.).

Nie ma wobec tego potrzeby szczegółowego uzasadniania, iż zobowiązania podatkowe mają charakter powszechny, a umarzanie ich ma charakter wyjątkowy. Możliwość umorzenia zaległości podatkowych jest bowiem odstępstwem od tej zasady.

Nie ma też podstaw do podważania wywodów organów podatkowych dotyczących uznaniowego charakteru decyzją zmierzających do ewentualnego umorzenia odsetek od zaległości podatkowych.

Oczywistym obowiązkiem organu w takich sprawach jest zgromadzenie całokształtu materiałów dowodowych.

Ocena zaś, czy w konkretnym przypadku zachodzą wyjątkowe okoliczności wymienione w tym przepisie została pozostawiona organowi administracji.

Oznacza to konieczność przeprowadzenia przez Sąd ocen czynności postępowania dowodowo-wyjaśniającego i dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych.

Jeżeli byłoby to prawidłowe, to wyprowadzony na tej podstawie wniosek, czy istotnie należy umorzyć zaległości podatkowe, jest zagadnieniem słusznościowym, które nie podlega kontroli legalności - o ile nie było to wnioskowanie przeprowadzone dowolnie.

W dotychczasowym orzecznictwie NSA formułowano pogląd, że umorzenie odsetek od zaległości podatkowych, o których mowa w art. 67 Ordynacji podatkowej, uzasadnione jest jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Skoro bowiem umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, a zasadą jest płacenie podatków, to przypadki, wskazane w art. 67 Ordynacji podatkowej, powinny posiadać tę samą cechę. Nie można zatem z umorzenia zaległości i odsetek od nich czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od zapłaty podatku. Podkreślenia wymaga, iż nawet w wypadku zaistnienia przypadków uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może, lecz nie musi umorzyć należne kwoty.

Ważny interes podatnika jest pojęciem nieostrym, oceny dokonuje się na podstawie kryteriów zobiektywizowanych zgodnych z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, interes publiczny rozumieć należy natomiast jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Przepis prawa skutkuje ograniczeniem kontroli sprawowanej przez Sąd, ponieważ decyzja negatywna nie narusza prawa wtedy, gdy ważny interes podatnika lub interes publiczny nie wystąpiły, jak również wtedy gdy wystąpiły.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest więc kolejnym organem w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, co oznacza, ze Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Zaskarżona decyzja podlegała natomiast ocenie co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi.

Jednakże ani skarga, ani przeprowadzona przez Sąd kontrola nie wykazała naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Należy podnieść, że strona skarżąca przyznaje w uzasadnieniu skargi, że zaległość podatkowa powstała z uwagi na nieznajomość prawa. Wskazuje także na swoją sytuację materialną.

Zdaniem Sądu argumentacja skargi nie może jednak zmienić utrwalonego w orzecznictwie poglądu w przedmiocie zakresu kontroli decyzji o charakterze uznaniowym.

Wobec stwierdzenia, że decyzje nie naruszają prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.