Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "S." z siedzibą w W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. skargę oddala

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego -tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071 ze zm. (dalej: kpa) oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane t.j.- Dz. U. z 2006 r. Nr 156. poz. 1118 ze zm. (dalej: Prawo budowlane) po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "S." z siedzibą w [...] od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...] nakazującej Spółdzielni Mieszkaniowej "S." z siedzibą w [...] dokonanie rozbiórki śmietnika wraz z pomieszczeniem gospodarczym wybudowanego na nieruchomości przy ul. A. w [...]., usytuowanego bezpośrednio przy ścianie budynku mieszkalnego wielorodzinnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że na skutek interwencji J. D., mieszkańca lokalu nr [...] w budynku nr [...] położonym przy ul. A. (pismo z dnia 18 czerwca 2003 r.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] przeprowadził w dniu 11 lipca 2003 r. oględziny śmietnika zlokalizowanego przy budynku mieszkalnym wielorodzinnym w W. przy ul. A. W trakcie tych oględzin nie stwierdzono budowy ani remontu istniejącego śmietnika (osnowy śmietnikowej). Stwierdzono, że istniejący śmietnik zlokalizowany jest w odległości 2,0 m. od północnej ściany szczytowej z oknami budynku. Zgodnie z oświadczeniem przedstawiciela Spółdzielni "S." śmietnik ten powstał w 1930 r. wraz z wybudowaniem budynku, a jego lokalizacja od tego terminu nie uległa zmianie. Stan faktyczny obiektu, jak i materiał zastosowany do jego budowy (cegła typowa dla budynku w ty, regionie) nie budziła zastrzeżeń co do terminu wybudowania osłony śmietnikowej. Stwierdzono także, że odległość śmietnika od okna pokoju dziennego wynosi ok. 5 m.

Pismem z dnia 7 sierpnia 2003 r. J. D. ponownie wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], w którym wskazał, że w dniu 6 sierpnia 2003 r. zburzony został śmietnik przy ul. A., zaś fundamenty pod nowy śmietnik przesunięte zostały jeszcze bliżej budynku mieszkalnego.

W związku z powyższym w dniu 3 września 2003 r. przeprowadzono oględziny budowy śmietnika osiedlowego, w trakcie których ustalono, że inwestor po zgłoszeniu do Wydziału Architektury Urzędu Dzielnicy [...] w dniu 30 lipca 2003 r. zamiaru rozbiórki starego śmietnika murowanego, który był w bardzo złym stanie technicznym (porozbijany) i zamiaru wybudowania nowego śmietnika w tych samych wymiarach w takiej samej szarej cegły usytuowanego w tym samym miejscu rozpoczął prace budowlane. Stwierdzono następujące wymiary śmietnika: 4,10 x 3,90 x wys. ok. 2,50, wykonanie nowego fundamentu betonowego oraz muru pełnego z cegły szarej do wysokości średnio 1,60 m. Ustalono, że śmietnika znajduje się w odległości 1,50 m. od ściany domu mieszkalnego wielorodzinnego. Do protokołu dołączono plan sytuacyjny potwierdzający lokalizację śmietnika i odległości od ściany budynku mieszkalnego oraz okien. W protokole znalazła się uwaga zgłoszona przez J. D., że stary śmietnik nie był w złym stanie technicznym i oddalony był od budynku mieszkalnego 2,00 m. a nie 1,5 m. jak obecnie.

W dniu 21 października 2003 r. przeprowadzono ponowne oględziny ww. obiektu, w trakcie których stwierdzono wybudowanie pomieszczenia wg. Oświadczenia inwestora gospodarczego, usytuowanego pomiędzy budynkiem mieszkalnym, a śmietnikiem w nieczynnym przejściu pomiędzy ww. obiektami o wym. 1,94 m. x 1,54 m. Obiekt ten wybudowano poprzez wykonanie dwóch filarków przyległych do budynku mieszkalnego o wym. 25 cm x 22 cm i wys. 1,90 m. Stwierdzono, że nie przedstawiono zgłoszenia tych robót do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Według oświadczenia inwestora obiekt powstał w okresie sierpień –wrzesień 2003 r. w okresie odbudowy śmietnika i stanowi część integralną śmietnika przeznaczoną na cele gospodarcze (przechowywanie narzędzi).

Uznając, że usytuowanie obiektu pozostaje w sprzeczności z przepisami techniczno - budowlanymi, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] nakazał rozbiórkę przedmiotowego śmietnika oraz pomieszczenia gospodarczego.

Rozpoznając odwołanie Spółdzielni "S." od powyższej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że wprawdzie z akt sprawy wynika, że inwestor przy piśmie z dnia 23 lipca 2003 r. (data wpływu do organu 30 lipca 2003 r.) dokonał w Wydziale Architektury i Budownictwa Dzielnicy [...] zgłoszenia "przebudowy istniejących śmietników", jednakże do prac przystąpiono na początku sierpnia 2003 r.. a zatem przed upływem 30-dniowego terminu przewidzianego w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Co więcej, wykonane roboty budowlane nie odpowiadają treści dokonanego zgłoszenia - powstał nowy obiekt (tj. śmietnik wraz z pomieszczeniem gospodarczym), usytuowany w innym miejscu niż istniejące uprzednio miejsce do gromadzenia odpadów stałych. W świetle powyższego słusznie organ pierwszej instancji zakwalifikował przedmiotowy obiekt jako samowolę budowlaną i podjął czynności wyjaśniające na podstawie art. 49b ust. 2 w/w ustawy w celu ustalenia, czy istnieje możliwość zalegalizowania wykonanych prac.

Organ stwierdził, że zgodnie z brzmieniem powyższego przepisu w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej właściwy organ w pierwszej kolejności jest zobowiązany ocenić, czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz czy nie narusza przepisów szczególnych (w tym przepisów techniczno - budowlanych) w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli zachodzą powyższe okoliczności organ administracji jest zobowiązany wszcząć postępowanie zmierzające do legalizacji obiektu budowlanego lub jego części. W przypadku natomiast niespełnienia jednej z ww. przesłanek, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje rozbiórkę obiektu (art. 49b ust. 1 w/w ustawy), bez uprzedniego uruchamiania procedury legalizacyjnej.

Organ odwoławczy uznał, że legalizacja spornego obiektu nie jest możliwa, albowiem jego usytuowanie pozostaje w sprzeczności z przepisami techniczno-budowlanymi, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Z zapisów protokołu oględzin obiektu Nr [...] z dnia 21 października 2003 r. wynika, że przedmiotowy śmietnik usytuowany jest w odległości 1,50 m od ściany zewnętrznej z otworami okiennymi budynku mieszkalnego przy ul. A. w [...], natomiast dobudowane do niego pomieszczenie gospodarcze stanowiące jego integralną część przylega bezpośrednio do ściany budynku mieszkalnego. W rezultacie doszło do naruszenia § 23 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Powyższa decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2010 r. została zaskarżona przez Spółdzielnię Mieszkaniową "S." do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze Spółdzielnia zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego i art. 5 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego, a także naruszenie art. 77 § 1, art. 7 i art. 12 kpa.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ II instancji nie odniósł się w pełni do zagadnień związanych z działaniami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, mających na celu określenie możliwości zalegalizowania wykonanych prac budowlanych (zgodnie z art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego) oraz ich prawidłowości.

Skarżąca zwróciła uwagę, że z protokołów organu z dnia 11 lipca 2003 roku wynika, że nie stwierdzono budowy ani remontu istniejącego śmietnika, potwierdzając jego lokalizację wzdłuż ulicy A., w odległości niezgodnej z aktualnie obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi. Ponadto określono, że obiekt powstał jako spójna całość osiedla domów wielorodzinnych "S." w latach trzydziestych ubiegłego wieku. Spółdzielnia podniosła także, że w dniu 30 lipca 2003 roku (pismo z dnia 23 lipca 2003 roku) złożyła do organu architektoniczno - budowlanego zgłoszenie informacyjne, opisujące zamiar przeprowadzenia robót budowlanych związanych z istniejącymi na terenie spółdzielni śmietnikami.

W ocenie skarżącej podczas pełnionych czynności organ I instancji nie uwzględnił dyspozycji art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, nie dochowując tym samym należytej staranności prowadzonych przez siebie działań, albowiem sprawa nie dotyczyła bowiem nowego obiektu, a istniejącego, natomiast roboty budowlane związane były z remontem, a nie budową nowoprojektowanej altany śmietnikowej.

Zdaniem Spółdzielni organy nadzoru budowlanego, powołując się na sprzeczność lokalizacji obiektu (śmietnika) z przepisami techniczno-budowlanymi, w kontekście jego odległości od okien i drzwi w budynkach z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pominęły fakt pierwotnego usytuowania tegoż obiektu, którego usytuowanie, z przyczyn podanych wyżej, przepisom tym nie odpowiadało.

Nakaz rozbiórki śmietnika, funkcjonującego w przedmiotowym miejscu w strukturze osiedla mieszkaniowego, powoduje pozbawienie możliwości utrzymania i użytkowania obiektu, w tym zapewnienia warunków użytkowych zgodnie z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie (...) usuwania ścieków, wody opadowej i odpadów, o których mowa w art. 61 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2b Prawa budowlanego

Skarżąca zarzuciła także brak możliwości rozważenia objęcia obowiązkiem rozbiórki jedynie części obiektu nieobjętego zgłoszeniem – w tym przypadku pomieszczenia gospodarczego.

W ocenie Spółdzielni powyższe rozważania uzasadniają również zarzut naruszenia art. 77 § 1 i 7 kpa, które określają zasadę oficjalności postępowania dowodowego oraz zasadę prawdy obiektywnej. Z zasad tych wynika obowiązek organu administracji publicznej, aby wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.

Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga powinna zostać oddalona, gdyż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.

Przede wszystkim należy ocenić, że organy nadzoru budowlanego w sposób prawidłowy zastosowały w niniejszej sprawie art. 49b Prawa budowlanego. Przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku budowy obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Za sytuację równoznaczną z budową bez wymaganego zgłoszenia uznaje się przypadek realizacji inwestycji wykraczającej poza przedmiot zgłoszenia, jak również przystąpienie do robót budowlanych przed upływem 30-dniowego okresu do zgłoszenia sprzeciwu, o którym mowa w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z zestawienia treści protokołów kontroli z dnia 11 lipca 2003 r. oraz z dnia 3 września 2003 r. wynika, że w niniejszej sprawie doszło do rozebrania istniejącego śmietnika i budowy zupełnie nowego obiektu budowlanego, niezgodnie z przedmiotem zgłoszenia dokonanego w piśmie z dnia 23 lipca 2003 r. W trakcie pierwszych oględzin ustalono, że przy budynku mieszkalnym wielorodzinnym w [...] przy ul. A. posadowiony jest śmietnik zlokalizowany w odległości 2,0 m. od północnej ściany szczytowej z oknami budynku oraz nie stwierdzono budowy ani remontu istniejącego śmietnika (osnowy śmietnikowej). Ustalono także, że śmietnik ten powstał w 1930 r. Natomiast w czasie oględzin przeprowadzonych w dniu 3 września 2003 r. ustalono wykonanie nowego fundamentu betonowego oraz muru pełnego z cegły szarej do wysokości średnio 1,60 m., jak również stwierdzono, że śmietnik znajduje się w odległości 1,50 m. od ściany domu mieszkalnego wielorodzinnego. Do protokołu dołączono plan sytuacyjny potwierdzający lokalizację śmietnika i odległości od ściany budynku mieszkalnego oraz okien. Z treści zgłoszenia zawartego w piśmie z dnia 23 lipca 2003 r. wynika, że Spółdzielnia poinformowała o zamiarze przebudowy istniejących śmietników. Inwestor jednoznacznie zadeklarował, że nowe śmietniki będą postawione w tym samym miejscu, gdzie stoją obecne, ich ściany będą wybudowane z szarej cegły, a konstrukcja i kształt nie będą różnić się zasadniczo od istniejących.

Z powyższego wynika, że – wbrew treści zgłoszenia – Spółdzielnia dokonała rozbiórki istniejącego śmietnika i budowy nowego z jednoczesną zmianą jego lokalizacji. W świetle poczynionych ustaleń nie wzbudza wątpliwości, że obiekt śmietnikowi został zlokalizowany o 0.5 m. bliżej ściany budynku mieszkalnego w stosunku do poprzednio istniejącego. Niezależnie zatem od dokładnych wymiarów śmietnika jego bryła zlokalizowana została w innym miejscu, tj. bliżej ściany budynku mieszkalnego, niż śmietnik poprzednio istniejący. Ponadto z akt postępowania administracyjnego wynika, że inwestor przystąpił do prac budowlanych przed upływem 30 dni na ewentualne zgłoszenia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, zgodnie z art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego.

Powyższe okoliczności uzasadniały zastosowanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego art. 49b Prawa budowlanego. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.

Wbrew twierdzeniom skarżącej organy rozważyły możliwość legalizacji spornego obiektu, albowiem dokonały ustaleń w zakresie możliwości zastosowania art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Przepis ten umożliwia legalizację budowy, o której mowa w art. 49b ust. 1, jednakże wyłącznie w przypadku, gdy jest ona zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Dopiero spełnienie przesłanek określonych w tym przepisie umożliwia organowi nadzoru budowlanego prowadzenie postępowania legalizacyjnego, które inicjowane jest postanowieniem wstrzymującym prowadzone roboty budowlane i nakładającym na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni odpowiednich dokumentów.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że sporny śmietnik zlokalizowany został w odległości 1,5 m. od ściany budynku mieszkalnego z oknami. Tymczasem zgodnie z § 23 zdanie pierwsze rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe powinna wynosić co najmniej 10 m od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz co najmniej 3 m od granicy z sąsiednią działką. W przypadku przebudowy istniejącej zabudowy, ww. odległości mogą być wprawdzie pomniejszone, jednak nie więcej niż o połowę i w dodatku po uzyskaniu opinii państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego (§ 23 ust. 2 rozporządzenia). W rezultacie wybudowany śmietnik narusza przepisy techniczno-budowlane, co uniemożliwia jego legalizację. W konsekwencji niezasadny jest zarzut Spółdzielni wskazujący na nierozważnie możliwości legalizacji spornego obiektu, skoro organy ustaliły w sposób niewątpliwy niespełnienie przesłanek z art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, w związku z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych.

W świetle poczynionych ustaleń niezasadne są także twierdzenia skarżącej, że sprawa nie dotyczyła nowego obiektu, a istniejącego, natomiast roboty budowlane związane były z remontem, a nie budową nowoprojektowanej altany śmietnikowej. Zgodnie z art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. W niniejszej sprawie nie odtworzono stanu pierwotnego, lecz dokonano rozbiórki istniejącego śmietka i wybudowania nowego w innym położeniu (0,5 m. bliżej ściany budynku mieszkalnego).

Nie można również podzielić zarzutu Spółdzielni, że organy nadzoru budowlanego, powołując się na sprzeczność lokalizacji obiektu (śmietnika) z przepisami techniczno-budowlanymi, w kontekście jego odległości od okien i drzwi w budynkach z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pominęły fakt pierwotnego usytuowania tegoż obiektu, które również było sprzeczne z przepisami. Odnosząc się do tego zarzutu należy podkreślić, że organy nadzoru budowlanego nie prowadziły postępowania w sprawie obiektu wybudowanego w roku 1930, lecz w sprawie zupełnie nowej inwestycji, której legalność należało oceniać według przepisów obowiązujących w dacie realizacji nowej budowy. Czynności organów nie dotyczyły zatem budowy poprzedniego, rozebranego śmietnika.

Jako niezasadny należy także ocenić argument skarżącej, że rozbiórka śmietnika uniemożliwi wykonanie podstawowych obowiązków zarządcy budynku, do których należy m. in. zapewnienie warunków do usuwania ścieków, wody opadowej i odpadów, stosownie do treści art. 61 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2b Prawa budowlanego. Zaznaczenia wymaga, że spełnienie obowiązku określonego w jednym przepisie nie może prowadzić do oczywistego naruszenia innego powszechnie obowiązującego przepisu prawa – w tym przypadku § 23 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. To rzeczą zarządcy jest takie zorganizowanie zarządu budynku, aby wykonać ciążące na nim obowiązki w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.

W rozpatrywanej sprawie nie można także podzielić argumentacji Spółdzielni dotyczącej rozbiórki jedynie części obiektu nieobjętego zgłoszeniem – w tym przypadku pomieszczenia gospodarczego. Brak możliwości legalizacji odnosi się bowiem zarówno do wspomnianego pomieszczenia gospodarczego, nieobjętego w ogóle zgłoszeniem inwestora, jak i śmietnika, którego realizacja – jak wskazano wyżej – również odbyła się z przekroczeniem zakresu zgłoszenia oraz przed upływem 30-dniowego terminu do zajęcia stanowiska przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.

Ponadto wbrew zarzutom skargi, organy w niniejszej sprawie podjęły wszelkie kroki niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wyczerpująco zebrano, rozpatrzono i oceniono cały materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 kpa, natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ppsa, należało orzec jak w sentencji wyroku.