Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi G. J. na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej zabytku archeologicznego lądowego z dnia 18 listopada 2021 roku do wojewódzkiej ewidencji zabytków I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w zakresie działek [...] i [...] zlokalizowanej w miejscowości S. gm. K.; II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie na rzecz skarżącego G. J. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

G. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej zabytku archeologicznego lądowego z dnia 18 listopada 2021 r. do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Skarżący podniósł, że o włączeniu działki nr [...] i [...] zlokalizowanej w miejscowości S. gm. K., powiat [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku archeologicznego lądowego dowiedział się w piśmie z dnia 26 lipiec 2024 r. Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie:

1/ art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez wadliwe

- prowadzenie postępowania wyjaśniającego i ustalenie przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, że nieruchomości skarżącego stanowią zabytek, podczas gdy prawidłowo prowadzone postępowanie dowodowe winno prowadzić organ do konkluzji, że nie stanowią one zabytku i nie podlegają one ochronie konserwatorskiej;

- poprzez niewyjaśnienie dokładnie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności przyczyn uzasadniających uznanie działek za obiekt spełniający definicję zabytku i założenie dla nich karty ewidencyjnej oraz wpisanie ich do wojewódzkiej ewidencji zabytków, podczas gdy brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania ww. nieruchomości za obiekt wymagający ochrony konserwatorskiej i włączenia go do wojewódzkiej ewidencji zabytków;

2/ art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez działanie organu w sposób budzący wątpliwości uczestników do władzy publicznej, albowiem pismo z dnia 26 lipca 2024 r., w którym zawiadomiono o włączeniu działek do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku archeologicznego lądowego doręczono skarżącemu 13 sierpnia 2024 r., czyli powyżej dwóch tygodni od jego podpisania wraz z pismem z dnia 19 lipca 2024 r. Oba wyżej wymienione pisma doręczono w jednej kopercie dnia 13 sierpnia 2024 r. Pisma były datowane na 19 lipca 2024 r. oraz 26 lipca 2024 r. W ocenie skarżącego każde z pism powinno być doręczane osobno tak, abym strona mogła do każdego z nich się ustosunkować.

3/ art. 127 K.p.a. w związku z art. 28 K.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu odwołania się od włączenia działek do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku archeologicznego lądowego oraz pozbawienie skarżącego statusu strony tego postępowania. Oba pisma nie zawierały pouczenia o prawie do złożenia sprzeciwu/odwołania.

4/ art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia z którego nie wynika:

- jakie fakty organ uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł, oraz czy i ewentualnie z jakich przyczyn odmówił wiarygodności i mocy dowodowej innym dowodom;

- na jakiej podstawie działki zostały wpisane do rejestru zabytków – skoro nie znaleziono na ich powierzchni żadnych elementów wykopalisk - które mogłyby taki wpis uzasadniać;

5/ art. 22 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 1 i 2,4 art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że działki [...] i [...] znajdujące się w S., gmina K., powiat [...], spełniają definicję zabytku i założenie dla nich karty ewidencyjnej zabytku oraz wpisanie do wojewódzkiej ewidencji zabytków, podczas gdy brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania ww. nieruchomości za zabytek i włączenia go do wojewódzkiej ewidencji zabytków;

6/ § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przedmiotowe działki spełniają definicję zabytku i założenie dla nich karty ewidencyjnej zabytku oraz wpisanie do wojewódzkiej ewidencji zabytków;

7/ § 10 rozporządzenia z 26 maja 2011 r. poprzez sporządzenie karty ewidencyjnej dla przedmiotowych działek z dnia 18 listopada 2021 r., która stwierdza, że gęstość występowania znalezisk jest mała. Znaleziono tam jedynie kilka fragmentów ceramiki. Jest to zbyt mała ilość, żeby objąć tak znaczny teren licznymi ograniczeniami związanymi z opieką konserwatora zabytków;

8/ art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 20 marca 1952 r., polegające na nieuwzględnieniu zasady proporcjonalności pomiędzy ochroną interesu społecznego, a uzasadnioną ochroną interesu skarżącego, ograniczeniu prawa własności skarżącego bez wnikliwej analizy i uzasadnienia ustalenia, iż grunt posiada wartości zabytkowe.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zasadność wpisania danej działki do rejestru zabytków musi mieć swoje uzasadnienie w ustaleniach faktycznych. Na gruncie tej sprawy w istocie nie wiadomo co wpłynęło na taką decyzję organu. Z akt nie wynika, aby na działce skarżącego istniały jakiekolwiek zabytki uzasadniające wpis. Nie przeprowadzono też żadnych badań, których wynik miałby klasyfikować działkę w określony sposób z uwzględnieniem konieczności wpisania do rejestru zabytków. Odnalezione wykopaliska na działce położonej w znacznej odległości od nieruchomości skarżącego nie uzasadniają zaś tak daleko idącej ingerencji w prawo własności. Ponadto, odnotowania wymaga, że "zawiadomienie o zamiarze włączenia" jak również "zawiadomienie o włączeniu..." dostarczono do skarżącego jednego dnia, w jednej kopercie. Tym samym skarżący nie miał żadnych szans, aby wziąć czynny udział w sprawie poprzez zajęcie stanowiska, zapoznanie się z aktami sprawy czy złożenie jakichkolwiek wniosków dowodowych. Poza tym, uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie jest prawidłowe. Prezentując w uzasadnieniu etap procesu decyzyjnego poświęcony ustalaniu okoliczności faktycznych sprawy, organ administracji powinien wskazać, jakie okoliczności faktyczne i dlaczego uznał za udowodnione i istotne dla rozstrzygnięcia oraz dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności bądź uznał je za nieistotne dla rozstrzygnięcia. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest zawsze omówienie w uzasadnieniu wydawanej decyzji całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. W konkluzji skarżący wniósł o uznanie bezskuteczności zaskarżonej czynności.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że karta ewidencyjna zabytku archeologicznego lądowego - stanowiska archeologicznego S., gmina K., powiat [...], województwo małopolskie, dla działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], została sporządzona w dniu 18 listopada 2021 roku, według zasad rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 10 września 2019 roku, zmieniającego rozporządzenie z dnia 26 maja 2011 roku w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, gdzie według tej zmiany, zgodnie z § 15 rozporządzenia o zamiarze włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji oraz o jej włączeniu, wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia właściciela lub posiadacza zabytku. W rubryce nr 5 "Klasyfikacja funkcjonalno-kulturowo-chronologiczna stanowiska, została zawarta jego identyfikacja; 1. osada - kultura Łużycka, 6 fr. ceramiki, 2. ślad osadniczy, XVII-XIX w. 1 fr. ceramiki. W rubryce nr 7, zostały opisane zagrożenia (dla zabytku) tj. uprawa ziemi, rozbudowa wsi. W rubryce nr 14 wskazano na historię badań stanowiska (lata 1993-1994, 2021). Karta ewidencyjna zabytku archeologicznego lądowego została sporządzona z należytą starannością, zgodnie zapisami powołanego powyżej rozporządzenia, przy udziale konsultanta AZP ( rubryka nr 10). Przed sporządzeniem karty organ podejmował szereg czynności w ramach prowadzonej procedury. Zarządzeniem nr 10/2021 z dnia 21 czerwca 2021 roku, został powołany Zespół Opiniodawczy do udzielania zamówienia publicznego na wykonanie ratowniczych badań archeologicznych, do oceny i wyboru ofert na wykonanie ratowniczych archeologicznych badań wykopaliskowych, badań powierzchniowych w ramach AZP, wykonaniu prac dokumentacyjnych, oraz innych działań przy zabytkach archeologicznych, a także odbioru tych prac. W dniu 25.06.2021 roku, odbyło się posiedzenie zespołu opiniodawczego do udzielenia zamówienia publicznego na wykonanie ratowniczych badań archeologicznych oraz badań powierzchniowych w ramach AZP na terenie województwa małopolskiego w roku 2021 ze środków Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora zabytków. W poz. nr 2 oferta -zakres; zamieszczono weryfikację AZP obszaru 100-59 Cz. I (AZP- 100-59). Z posiedzenia spisano protokół. W dniu 15.11. 2021 roku organ wydał pozwolenie na prowadzenie badań archeologicznych związanych z zamierzeniem badawczym; "Weryfikacyjne badania powierzchniowe w ramach programu Archeologiczne Zdjęcie Polski (AZP) no obszarze AZP 100-59 obszar badań: teren gminy P., K., pow. [...] oraz teren gminy I." pow. [...] (na podstawie decyzji z dnia 31.12.2021 roku, pozwolenie jw. zostało zmienione w zakresie jego ważności). W wyniku zawartej umowy o dzieło z dnia 08.09.2021 roku, (karta ewidencyjna zabytku została wykonana w dniu 18.11. 2021 r.), dokonano odbioru końcowego nieinwazyjnych badań archeologicznych na obszarze AZP 100-59, na podstawie protokołu z dnia 26.11.2021 roku. Pismem z dnia 29.11.2021 roku, autor karty ewidencyjnej zwrócił się o przyjęcie dokumentacji z weryfikacyjnych badań powierzchniowych na obszarze 100-59 AZP prowadzonych w 2021 roku zgodnie z umową i zostało dostarczone sprawozdanie z badań powierzchniowych obszaru 100-59 AZP (część zachodnia). W związku z powyższym organ dokonał wszelkich czynności w celu zabezpieczenia tego terenu jako zabytku archeologicznego. Pismem z dnia 19.07.2024 roku organ wystosował zawiadomienie o zamiarze włączenia do Wojewódzkiej Ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku archeologicznego lądowego. Pismem z dnia 26.07.2024 roku, wystosowano zawiadomienie o włączeniu do Wojewódzkiej Ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku archeologicznego lądowego. Organ wskazał, że zgodnie z brzmieniem przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz wydanych do niej aktów wykonawczych, a także utrwaloną interpretacją przepisów przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 25 lutego o sygnaturze II OSK 395/20 organ prowadzący ewidencję zabytków nie jest w świetle ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zobowiązany do przeprowadzenia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego w przedmiocie włączenia karty danego obiektu do ewidencji i w związku z tym nie wydaje decyzji administracyjnej. Organ w trakcie procedury, przeprowadził czynności wymagane przy włączeniu przedmiotowego obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków na podstawie obowiązujących przepisów i dokonał wystarczającej analizy przyczyn uzasadniających włączenie obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków; przede wszystkim stwierdzono, że posiada on cechy uzasadniające takie włączenie, gdyż wypełnia to definicję zabytku, o której mowa w art. 3 pkt 1 i 4 u.z.o.z. Należy podkreślić, że przypadku ww. obiektu mowa jest o nieruchomości na której odnaleziono zabytki archeologiczne, która stanowi świadectwo minionej epoki, a więc istnieje interes społeczny w jej zachowaniu. Zwłaszcza to ostatnie stwierdzenie (interes społeczny) jako tzw. generalna klauzula odsyłająca jest przykładem administracyjnego luzu decyzyjnego, jednakże należy przytoczyć stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 29 listopada 2018 r., o sygnaturze II OSK 2225/18, słusznie stwierdził iż wojewódzki konserwator zabytków jest wyspecjalizowanym organem dysponującym wykwalifikowaną kadrą kompetentną do badania wartości zabytkowych obiektów na obszarze województwa. Organ ochrony zabytków na podstawie posiadanych przez siebie informacji ocenia, czy określony przedmiot powinien podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i nie prowadzi w tej sprawie żadnego postępowania, w którym właściciel lub posiadacz zabytku mógłby przedstawiać przeciwne twierdzenia. Warto zwrócić uwagę, że wpis do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie jest przez ustawę o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zaliczany do form ochrony zabytków, które wylicza art. 7 rzeczonej ustawy. Dlatego organ podkreśla, że podjęte przezeń działanie zmierzające do potwierdzenia wartości zabytkowej ww. obiektu przy jednoczesnej rezygnacji z włączenia go do rejestru zabytków, wiązałoby się z dużo dalej idącymi ograniczeniem swobody dysponowania nimi. Z jednej strony organ posiadając umocowanie ustawowe do prowadzenia wojewódzkiej ewidencji zabytków (WEZ) samodzielnie decyduje, w oparciu o wiedzę i doświadczenie zatrudnionych w WUOZ pracowników, o włączeniu danego zabytku do wojewódzkiej ewidencji, z drugiej strony stwierdzenie wartości ww. obiektu zostało należycie uzasadnione przez organ głównie w treści karty ewidencyjnej – bez konieczności zlecania opinii przez zewnętrznych biegłych. Powyższa kwestia dotyczy ogólnej zasady włączania obiektu do ewidencji zabytków. Poza powyższym, podkreślenia wymaga fakt, że włączenie obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie wymaga tak wysokiego poziomu szczegółowości jak wpis do rejestru zabytków i z tego powodu odbywa się w uproszczonej formie, lecz w żadnym wypadku nie można stwierdzić, aby działanie organu w przedmiotowej sprawie, nosiło znamiona dowolności. Organ stwierdził, że włączenie nieruchomości do ewidencji zabytków, nie wiąże się z generalnym zakazem ingerencji dotyczącym jego zagospodarowania (np. rozbudowy, przebudowy); wymagane jest w takim wypadku formalne uzyskanie zgód konserwatorskich i odpowiednich organów nadzoru budowlanego (art. 39 ustawy prawo budowlane). Jeśli chodzi o kwestię umieszczenia korespondencji kierowanej w jednej kopercie do skarżącego w sprawie zawiadomienia o zamiarze włączenia do ewidencji zabytków jak i o włączeniu do ewidencji, należy wskazać, że od powyższych zawiadomień nie przysługiwał środek odwoławczy, natomiast nie wpłynęło to na uprawnienie skarżącego do złożenia skargi do WSA, co też zostało uczynione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności czynności materialno-technicznej, jaką było włączenie do karty ewidencyjnej zabytku archeologicznego lądowego z dnia 18 listopada 2021 r. działek nr [...] i [...] zlokalizowanych w miejscowości S. gm. K. do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Skarżący zarzuca, że czynność organu nie poprzedziło postępowania wykazujące, że jego działki przedstawiają wartość archeologiczną. Na działkach tych nie były prowadzone wykopaliska i nie odnaleziono na nich żadnych elementów zabytkowych. W ocenie sądu skarga zasługuje na uwzględnienie

Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1292 (dalej; ustawa) użyte w ustawie określenia oznaczają zabytek - nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (pkt 1). Zabytek nieruchomy - nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w pkt 1 (pkt 2). Zabytek archeologiczny - zabytek nieruchomy, będący powierzchniową, podziemną lub podwodną pozostałością egzystencji i działalności człowieka, złożoną z nawarstwień kulturowych i znajdujących się w nich wytworów bądź ich śladów albo zabytek ruchomy, będący tym wytworem (pkt 4).

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy, ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy. Z kolei przepis art. 22 ust. 2 ustawy stanowi, że wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa.

Sposób prowadzenia ewidencji zabytków określa rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem Dz. U. Nr 113, poz. 661(dalej; rozporządzenie). Akt ten w § 12 wskazuje, jakie rubryki zawiera karta ewidencyjna zabytku archeologicznego lądowego oraz określa jej wzór.

Włączenie ewidencyjnej zabytku archeologicznego do wojewódzkiej ewidencji zabytków nie jest formą ochrony zabytków - taką formę stanowi wpis do rejestru zabytków (art. 7 ustawy). Ewidencje zabytku archeologicznego w formie kart ewidencyjnych traktować należy zatem, jako swoisty środek wstępnej ochrony danego obiektu (w przypadku zabytku archeologicznego – obszaru) i wiąże się z pewnymi ograniczeniami względem nieruchomości, czy obszarów ujętych w takiej ewidencji. Z chwilą włączenia karty ewidencyjnej zabytku archeologicznego lądowego do wojewódzkiej ewidencji zabytków, powstają bowiem obowiązki obciążające jego właściciela i posiadacza, które określone są w przepisach art. 5 ustawy. Obowiązki te związane są ogólnie mówiąc z opieką nad zabytkiem i obowiązkami informacyjnym. Obowiązki związane z włączeniem danego obiektu do gminnej ewidencji zabytków wynikają także z innych przepisów. Dla przykładu wskazać można przepis art. 31 ust 1a pkt 2 ustawy zgodnie z którym osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna, która zamierza realizować roboty ziemne lub dokonać zmiany charakteru dotychczasowej działalności na terenie, na którym znajdują się zabytki archeologiczne, co doprowadzić może do przekształcenia lub zniszczenia zabytku archeologicznego - jest obowiązana, z zastrzeżeniem art. 82a ust. 1, pokryć koszty badań archeologicznych oraz ich dokumentacji, jeżeli przeprowadzenie tych badań jest niezbędne w celu ochrony tych zabytków. Przepis ten ma konkretne, finansowe przełożenie na obowiązki obciążające podmiot, który realizując uprawnienia właścicielski dąży do dokonania robót w terenie ujętym w wojewódzkiej ewidencji zabytku archeologicznego.

Dla właściciela lub posiadacza danego obszaru, kwestia wpisania go do wojewódzkiej ewidencji zabytków ma zatem, prawne znaczenie, gdyż nakłada na niego obowiązki, jakich nie mają właściciele terenów, które do tej ewidencji wpisane nie są. Postępowanie, jakie toczy się w tym przedmiocie, nie może być zatem pobieżne czy obarczone rażącymi brakami w ustaleniach dotyczących danego obszaru, pod względem jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej czy w końcu archeologicznej. W orzecznictwie przyjmuje się, że brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji wojewódzkiej, nie oznacza, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Jest oczywiste bowiem, że włączenie karty ewidencyjnej musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt, czy jak w przypadku zabytku archeologicznego lądowego, dany obszar, charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony. Tylko taki obszar, który spełnia definicję zabytku archeologicznego, może zostać ujęty w ewidencji (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2016 r. II OSK 254/15, z dnia 26 października 2016 r., II OSK 96/15, z dnia 20 listopada 2017 r. II OSK 2926/16). Organ ochrony zabytków na podstawie posiadanych przez siebie informacji ocenia, czy określony obszar powinien podlegać ochronie jako zabytek archeologiczny, w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W postępowaniu o włączenie karty ewidencyjnej zabytku archeologicznego organ nie prowadzi sformalizowanego, opartego o reguły określone przepisami K.p.a. postępowania, w którym właściciel lub posiadacz tego terenu mógłby przedstawiać przeciwne twierdzenia. Dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym, wszczętym na skutek skargi na czynność wojewódzkiego konserwatora zabytków polegającą na włączeniu zabytku archeologicznego do wojewódzkiej ewidencji zabytków, dopuszczalne jest badanie, czy organ administracji miał usprawiedliwione podstawy włączenia zabytku do ewidencji, czy też, że czynność ta nie była niczym uzasadniona (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. II OSK 2225/18).

W niniejszej sprawie skarżący zarzuca, iż czynność włączenia karty ewidencyjnej zabytku archeologicznego lądowego działek nr [...] i [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków została dokonana bez należytego ustalenia, czy teren ten nosi cechy, które uprawniają organ do uznania go za nieruchomy zabytek archeologiczny. W ocenie sądu zarzut ten nie jest zasadny. Jak mowa wyżej, organ powinien wykazać, że obszar, którego kartę ewidencyjną włącza do wojewódzkiej ewidencji zabytku archeologicznego, charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową, jako zabytek nieruchomy, będący powierzchnią lub podziemna pozostałością egzystencji i działalności człowieka, złożoną z nawarstwień kulturowych i znajdujących się w nich wytworów bądź ich śladów, czego jednak organ poniechał

W ocenie sądu, dane zawarte w karcie ewidencyjnej zabytku archeologicznego lądowego i dokumenty znajdujące się w nadesłanych aktach sprawy wykazują, że działki działek nr [...] i [...] zlokalizowane w miejscowości S. gm. K. mają wartość archeologiczną mieszczącą się w definicji, o której mowa w art. 3 pkt 4 ustawy. Argumentacja taka nie została przedstawiona choćby w odpowiedzi na skargę. Jak podnosi skarżący (organ tym twierdzeniom nie przeczy) obszar obu działek włączonych do karty ewidencyjnej zabytku archeologicznego lądowego, nie był poddany badaniom archeologicznym, podobnie jak teren sąsiadujących z tymi działkami nieruchomości. Organ nie wykazał zatem, że czynność włączenia karty ewidencyjnej zabytku archeologicznego lądowego działek nr [...] i [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków, nie zostałam dokonana w sposób arbitralny, bez dostatecznego wykazania, że nie nosi ona (czynność) cech dowolności, na skutek której skarżący doznał ograniczeń w uprawnieniach właścicielskich względem przedmiotowych działek, bez uzasadnionej przyczyny, wykazanej przez organ, choćby w uproszczonej formie.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.