Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska, Asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. G. i W. K. wspólników spółki cywilnej "A" we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lutego 2001r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 10 listopada 2000 r. Nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz E. G. i W. K. wspólników spółki cywilnej "A" we W. kwotę 539 (pięćset trzydzieści dziewięć) zł 40 (czterdzieści) gr. tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Decyzją z dnia 10 listopada 2000r. Nr [...] Prezydent Miasta W. wymierzył E. G. i W. K. wspólnikom spółki cywilnej "A" z siedzibą we W. karę pieniężną za usunięcie bez zezwolenia dwóch drzew - lipy i grochodrzewia dwupniowego z terenu nieruchomości położonej we W. przy ul. [..] w wysokości 26.970 zł. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 3 pkt 8, art. 110 ust. 1 b i ust. 3a ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (t.j. Dz.U. z 1994 r. Nr 49 poz. 196 ze zm.), § 10 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz.U. Nr 162, poz. 1138) oraz art. 104 k.p.a. Organ administracji ustalił, że w dniu 18 maja 2000 r. stwierdzono usunięcie bez wymaganego prawem zezwolenia dwóch drzew z terenu nieruchomości położonej we W. przy ul. [...], stanowiącej własność E. G. i W. K. wspólników spółki cywilnej "A" z siedzibą we W. Zgodnie z art. 110 ust. l b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia podlega karze pieniężnej wymierzanej przez prezydenta miasta. Sankcja ta dotyczy zarówno jednostek organizacyjnych jak i osób fizycznych. Zdaniem organu, art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, wprowadzający zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie drzewnie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem dotyczy on wyłącznie osób fizycznych. E. G. i W. K. jako wspólnicy spółki cywilnej są przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej i należy ich zaliczyć do kategorii jednostek organizacyjnych. Zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska pod pojęciem jednostki organizacyjnej należy bowiem rozumieć przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej. Spółka cywilna jest podmiotem gospodarczym w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o działalności gospodarczej. E. G. i W. K. jako wspólnicy spółki cywilnej "A" z siedzibą we W. są zatem jednostka organizacyjną, o której mowa w art. 110 ust. 1 lit. b pkt 2 -ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Organ administracji stwierdził, iż § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, dotyczy on bowiem uszkodzenia drzew, a nie ich usunięcia. Fizyczne usunięcie drzew nie stanowi przypadku ich uszkodzenia, a w sprawie nie wydano decyzji zezwalającej na przeniesienie drzew w inne miejsce. Nadto w uzasadnieniu decyzji wskazano szczegółowy sposób wyliczenia wymierzonej kary.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. G. i W. K. wnieśli o jej uchylenie, podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego - art. 110 ust. 1 b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska przez błędną interpretację i art. 48 ust. 4 pkt 4 przywołanej ustawy przez jego nieuwzględnienie przy rozstrzygnięciu sprawy oraz zarzuty naruszenia prawa procesowego - art. 6 k.p.a. przez naruszenie zasady działania organu na podstawie przepisów prawa, art. 7 k.p.a. przez pominiecie słusznego interesu strony oraz art. 77 i 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Skarżący wskazali, że zgodnie z art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, usunięcie drzew, których wiek nie przekracza 30 lat, w z terenu nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych nie wymaga zezwolenia. Nie podlega ono zatem sankcji przewidzianej w art. 110 ust. 1 b pkt 2 tej ustawy. Art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska posługuje się pojęciem nieruchomości stanowiących własność osób fizycznych, nie różnicuje on czy własność ta została nabyta w ramach działalności spółki cywilnej i nie ogranicza zwolnienia w takim przypadku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 lutego 2001 r. Nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu organ administracji stwierdził, iż zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska przez jednostkę organizacyjną rozumie się przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej. Zgodnie z tą ustawą przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, prawna, jak również jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, utworzona zgodnie z przepisami, jeżeli jej przedmiot działalności obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej. Spółka cywilna prowadząca działalność gospodarczą jest więc jednostką organizacyjną. Zgodnie z art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska nie jest wymagane zezwolenie na wycięcie drzew z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych jeżeli wiek drzew nie przekracza 30 lat. Art. 48 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska wyraźnie odróżnia jednostki organizacyjne i osoby fizyczne, zgodnie z prawidłową wykładnią tego przepisu osobą fizyczną jest zatem wyłącznie osoba nie będąca przedsiębiorcą - jednostką organizacyjną. Skoro bowiem do jednostek organizacyjnych zaliczono również osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, a także spółkę cywilną, to za osoby fizyczne w rozumieniu tej ustawy należy uważać wyłącznie osoby nie mieszczące się w zakresie pojęciowym jednostki organizacyjnej - a więc osoby fizyczne nie prowadzące działalności gospodarczej. Inna wykładnia spowodowałaby niczym nie uzasadnione różnicowanie jednostek organizacyjnych w zależności od tego czy mogą być podmiotem praw i obowiązków czy też nie. Organ administracji wskazał, że przepis art. 48 ust. 4 pkt 4 o ochronie i kształtowaniu środowiska jest wyjątkiem od obowiązku uzyskiwania zezwolenia -i .nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Na usuniecie drzew było zatem potrzebne zezwolenie. Nieruchomość, z której zostały one usunięte stanowi współwłasność łączną wspólników spółki cywilnej i została nabyta dla celów prowadzonej działalności gospodarczej. Organ odwoławczy uznał za niezasadny zarzut dotyczący niezastosowania § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar. Przepis § 12 ust. 1 tego rozporządzenia znajduje bowiem zastosowanie jedynie w przypadku uszkodzenia drzewa a nie jego usunięcia, a wykopanie drzewa stanowi jego usunięcie a nie uszkodzenie. Natomiast § 12 ust. 2 cyt. rozporządzenia ma zastosowanie jedynie w przypadku ziszczenia terenów zieleni, spowodowanego niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego czy zastosowaniem środków chemicznych.

E. G. i W. K. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu, Administracyjnego. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu błędnego zastosowania prawa materialnego - art. 110 ust. 1 b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska i nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu dyspozycji art. 48 ust. 4 pkt 4 tej ustawy oraz naruszenia prawa procesowego - art. 6 k.p.a. przez naruszenie zasady działania organu na podstawie przepisów prawa. Skarżący powołali się na argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, czyniąc jego treść integralną częścią skargi. Dodatkowo skarżący zarzucili, iż organ odwoławczy nie uwzględnił zmiany przepisów - art. 3 pkt. 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, która nastąpiła w trakcie rozpatrywania sprawy oraz obowiązywała w dniu orzekania. Skarżący zakwestionowali stanowisko, że wykopanie drzewa stanowi jego usunięcie i stwierdzili, że w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym przepisy prawa należy interpretować na gruncie wykładni celowościowej, z uwzględnieniem ich funkcji i celu. Skarżący wskazali, że drzewa zostały przesadzone na inne miejsce na tej samej nieruchomości, cele jakie ma realizować art. § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar, zostały zatem spełnione.

W odpowiedzi ma skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ administracji wskazał, że zarzut nieuwzględnienia przy rozstrzyganiu sprawy zmiany przepisów - art. 3 pkt 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz wynikających z ustawy Prawo działalności gospodarczej nie zasługuje na uwzględnienie. Zmiana przepisów w zakresie zmiany pojęcia podmiotu gospodarczego i pojęcia przedsiębiorcy nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a w obecnie obowiązującym stanie prawnym przedsiębiorcą są wspólnicy spółki cywilnej. Organu odwoławczy wskazał, że nawet gdyby wspólnicy spółki cywilnej czy sama spółka nie byli wskutek następczych zmian prawa przedsiębiorcą, to taka zmiana przepisów dokonana po dacie usunięcia drzew nie miałaby znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Co do zasady organ administracji zobowiązany jest brać pod uwagę zmiany przepisów w trakcie orzekania, jednakże dla ustalenia czy na usunięcie drzewa wymagane było zezwolenie czy też nie, należało brać pod uwagę stan z dnia ich usunięcia albowiem jest to chwila właściwa dla ustalenia czy wycięcia lub usunięcia dokonała osoba fizyczna czy przedsiębiorca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Art. 1 § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Zgodnie z art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r....prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew stanowi art. 110 ust. 1 b pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (t.j. Dz.U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze. zm.), zgodnie z którym za naruszanie przez jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne wymagań ochrony środowiska, polegające na usuwaniu drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia karę pieniężną wymierza wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w przypadku, gdy na osobie, która usunęła drzewo ciążył obowiązek uzyskania zezwolenia na jego usunięcie. Kwestię zezwolenia na usunięcie drzew reguluje art. 48 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. Zgodnie z art. 48 ust. 2 tej ustawy, usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, a organ może uzależnić udzielenie zezwolenia od przesadzenia drzew lub krzewów we wskazane przez niego miejsce, jeżeli przesadzenie takie jest możliwe, albo od zastąpienia drzew lub krzewów przewidzianych do usunięcia innymi drzewami lub krzewami. W ust. 4 art. 48 ustawodawca wskazał, że przepisu ust. 2 nie stosuje się do

1) drzew i krzewów owocowych,

2) drzew i krzewów sadzonych na plantacjach,

3) drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat, z zastrzeżeniem pkt 4,

4) drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 30 lat, usuwanych z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych.

Zezwolenie na usunięcie drzew, których wiek nie przekracza 30 lat z terenu nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych nie jest zatem wymagane.

Skarżący zarzucali, iż nieruchomość położona we W. przy ul. [...] stanowi ich własność jako osób fizycznych, w niniejszej sprawie została zatem spełniona przesłanka art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. E. G. i W. K. zakupili nieruchomość działając jako wspólnicy spółki cywilnej do współwłasności łącznej. Ocena zasadności skargi w tym zakresie sprowadza się do interpretacji pojęcia osoby fizycznej w rozumieniu art. 48 ust. 4 pkt 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.

Ustalenie istnienia obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew winno być dokonane na dzień zaistnienia zdarzenia - usunięcia drzew, późniejsze wprowadzenie takiego obowiązku, zgodnie z zasadą lex retro non agit nie może bowiem wywoływać skutków wstecznych i uzasadniać obciążenia karą podmiotów, które w chwili usunięcia drzew nie miały obowiązku uzyskania takiego zezwolenia.

Zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, w brzmieniu obowiązującym w maju 2000 r. ilekroć w ustawie tej jest mowa o jednostkach organizacyjnych rozumie się przez to przedsiębiorców w rozumieniu ustawy o działalności gospodarczej oraz jednostki organizacyjne nieprowadzące działalności gospodarczej. Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.) w art. 2 ust. 2 stanowiła, iż podmiotem gospodarczym jest osoba fizyczna, osoba prawna a także jednostka 'organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, utworzona zgodnie z przepisami prawa, jeżeli jej przedmiot działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej. Na podstawie powyższej definicji spółka cywilna, której celem było prowadzenie działalności gospodarczej, jako jednostka organizacyjna nie mającą osobowości prawnej, była uznawana za podmiot gospodarczy. Podmiotów takich w rozumieniu ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, nie stanowili natomiast wspólnicy spółki cywilnej.

Argumentacja przyjęta w decyzji organu odwoławczego, iż pojęcia osób fizycznych i jednostek organizacyjnych w ustawie o ochronie i kształtowaniu środowiska są rozdzielne i podmiot stanowiący jednostkę organizacyjną nie stanowi osoby fizycznej w rozumieniu art. 48 ust. 4 pkt 4 tej ustawy i nie korzysta ze zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew jest słuszna. Osoba fizyczna (w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego), która stanowiła jednocześnie jednostkę organizacyjną w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska - nie była zatem osobą fizyczną w rozumieniu art. 48 ust.

4 pkt 4 tej ustawy i nie dotyczyło jej zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia. Wspólnicy spółki cywilnej nie stanowili jednak jednostek organizacyjnych w rozumieniu- ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, bowiem nie byli podmiotami gospodarczymi. Podmiotem tym była wyłącznie spółka jako jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej. Spółce tej nie przysługiwało prawo własności nieruchomości. Właścicielami nieruchomości byli wyłącznie jej wspólnicy - osoby fizyczne, nie będące jednostkami organizacyjnymi. Taki stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję art. 48 ust. 4 pkt ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska i uzasadnia wniosek, iż w sytuacji gdy wiek wyciętych drzew nie przekraczał 30 lat skarżący byli zwolnieni z obowiązku uzyskania zezwolenia na ich wycięcie. Stanowisko, iż wspólnicy spółki cywilnej będący właścicielami nieruchomości, na której rosną drzewa, byli zwolnieni z obowiązku uzyskania pozwolenia na ich usunięcie na podstawie art. 48 ust. 4 pkt ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 sierpnia 2001 r. w sprawie sygn. akt II SA/Kr 1889/98 (nie pub!.)

W toku postępowania administracyjnego stan prawny uległ zmianie. W dniu 1 stycznia 2001 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U Nr 101 poz. 1178 ze zm.). W art. 2 ust. 3 tej ustawy wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej uznano za przedsiębiorców. Przymiot przedsiębiorcy utraciła zaś spółka cywilna. Od tej chwili wspólników spółki cywilnej obciążał obowiązek uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew. Jako jednostki organizacyjne w rozumieniu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, nie stanowili oni bowiem osób fizycznych w rozumieniu art. 48. ust. 4 pkt 4 tej ustawy. Późniejsza zmiana.. przepisów pozostaje jednak bez wpływu na ocenę braku obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew w chwili ich usunięcia przez skarżących.

Poprzednie wyłączenie wspólników spółki cywilnej z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew w ocenie Sądu stanowiło lukę ustawodawczą. Brak było bowiem racjonalnych argumentów do odmiennego traktowania tych osób od innych osób prowadzących działalność gospodarczą. Luka ta nie mogła być wypełniona poprzez wykładnię funkcjonalną. Nałożone przez ustawodawcę obowiązki, których niespełnienie skutkuje konkretnymi dolegliwymi sankcjami, muszą bowiem wyraźnie wynikać z przepisów prawa. Fakt istnienia takich obowiązków nie może być przez organ stwierdzany jedynie w drodze wykładni przepisów w związku z nakładaniem sankcji. Nakładanie na obywateli obowiązków ograniczających ich prawa - w tym prawo własności, zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej może bowiem być ustanawiane jedynie w ustawie, a organy władzy publicznej zgodnie z art. 7 Konstytucji maja obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa.

Organ administracji, winien zatem na podstawie zebranego materiału dowodowego dokonać ustalenia wieku drzew. W sytuacji gdy wiek ten nie przekraczał 30 lat i skarżący nie mieli obowiązku uzyskania zezwolenia na ich wycięcie, brak jest podstaw do wymierzenia im kary za wycięcie drzew na podstawie art. 110 ust. 1 b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Zaskarżona decyzja narusza zatem przepisy art. 48 ust. 4 pkt i art. 110 ust. 1 b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, co uzasadnia jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym.

Zarzut naruszenia § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz.U. Nr 162, poz. 1138) Sąd uznał za bezzasadny. Przepis ten w ust., 1 stanowi, iż jeżeli jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna podjęła działania w celu zachowania żywotności uszkodzonych drzew lub krzewów i drzewa lub krzewy zachowały żywotność, karę pieniężną ustala się po upływie okresu 2 lat od podjęcia tych działań, stosując stawki zawarte w załączniku do rozporządzenia, pomnożone przez współczynnik 0,01. Zgodnie z § 12 ust 2 cyt. rozporządzenia, jeżeli jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna podjęła działania w najbliższym okresie wegetacyjnym w celu odtworzenia zniszczonego terenu zieleni i odtworzyła go, karę pieniężną ustala się po upływie tego okresu, stosując , stawki zawarte w załączniku do rozporządzenia, pomnożone przez współczynnik 0,01. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż drzewa zostały wykopane z miejsca ich zasadzenia i przeniesione w inne miejsce, gdzie wedle twierdzenia skarźących drzewa te "przyjęły się". Skarżący zarzucili, iż § 12 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia winien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż podjęli oni czynności w celu zachowania żywotności drzew. Stanowisko to jest błędne. Jak wynika z treści § 12 cyt. rozporządzenia interpretowanego w związku z § 10 ust.1 rozporządzenia, w § 12 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia uregulowane są odmienne stany faktyczne. § 10 ust. 1 rozporządzenia przewiduje karę pieniężną za:

1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia,

2) zniszczenie terenu zieleni lub drzew i krzewów, powodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności.

Prawodawca rozróżnia zatem pojęcie usunięcia od pojęcie zniszczenia oraz odrębne pojęcia drzew, krzewów i terenów zielonych. § 12 ust. 2 cyt. rozporządzenia dotyczący odtworzenia zniszczonego terenu zieleni nie znajduje w ogóle zastosowania w przypadku zniszczenia drzew i krzewów. Przypadek ten jest bowiem uregulowany w § 12 ust. 1 rozporządzenia. Zastosowanie § 12 ust. 1 cyt. rozporządzenia może nastąpić jedynie w przypadku uszkodzenia drzew lub krzewów i podjęcia działań w celu zachowania ich żywotności. Pojęcie "usunięcia drzewa" i pojęcie "uszkodzenia drzewa" obejmują odmienne stany faktyczne i nie pokrywają się w żadnym zakresie. Usunięcie drzewa obejmuje zarówno jego ścięcie jak i wykopanie. Natomiast zniszczenie drzew i krzewów to zgodnie z § 10 ust 1 pkt 2 rozporządzenia - ich zniszczenie powodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności. Późniejsze zasadzenie wykopanego drzewa w innym miejscu nie uzasadnia uznania, że do usunięcia drzewa nie doszło. Przesadzenie drzewa w inne miejsce stanowi zawsze jego usunięcie' z pierwotnego miejsca wegetacji. Interpretację tę potwierdza treść art. 48 ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, w którym przewidziano, że zezwolenie na usunięcie drzew może być uzależnione od ich przesadzenia w inne miejsce. Przypadek przesadzenia drzewa został zatem przez ustawodawcę potraktowany jako wymagający uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa. Brak jest podstaw do odmiennej interpretacji tego pojęcia na gruncie przepisów § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych- za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, iż przedmiotowe drzewa z miejsca ich zasadzenia zostały usunięte. Tryb przewidziany w § 12 ust 1 cyt. rozporządzenia nie znajdował zatem zastosowania, a ocena prawna w tym zakresie dokonana przez 'organy administracji jest prawidłowa. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wobec naruszenia w zaskarżonej decyzji innych przepisów prawa materialnego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją wadliwą decyzję Prezydenta Miasta. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ administracji po ustaleniach, iż wiek usuniętych drzew nie przekracza 30 lat, winien wydać decyzję stwierdzającą brak podstaw do nałożenia kary za wycięcie drzew. Istnienie braku przesłanek do nałożenia takiego obowiązku nie uzasadnia umorzenia postępowania administracyjnego. Celem postępowania administracyjnego jest bowiem załatwienie sprawy przez wydanie decyzji, rozstrzygającej ją co do istoty. W świetle podstawowych zasad postępowania administracyjnego strona ma prawo do merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy stanowiącej przedmiot postępowania. Umorzenie postępowania administracyjnego, stanowiące niemerytoryczne zakończenie postępowania w sprawie, jest instytucją procesową stanowiąca wyjątek od tej zasady. (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 1998 r. III ARN 20/96 OSNAP 1996, Nr 22 poz. 330, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2000 r. IISA/Wr 148/99 OSP 2001 z. 1 poz. 16) Zgodnie z art. 105 § l k.p.a. postępowanie podlega umorzeniu jeżeli stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z - elementów materialnego stosunku prawnego, uniemożliwiający wydanie decyzji załatwiającej sprawę przez jej' rozstrzygniecie co do istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania, która zamyka drogę do wydania decyzji merytorycznej, z istoty swej zachowuje walor neutralności w kwestii oceny stosunku prawnoadministracyjnego. Decyzja, w której organ po ustaleniu stanu faktycznego, dokonuje oceny istnienia przesłanek wydania określonego nakazu i stwierdza brak podstaw do jego nałożenia, jest w istocie decyzją co o istoty sprawy, a nie decyzją nomalnoprocesową i winna przybrać formę rozstrzygnięcia merytorycznego a nie decyzji o umorzeniu postępowania. Stwierdzenie braku podstaw do wymierzenia kary pieniężnej winno zatem przybrać formę decyzji załatwiającej sprawę co do istoty.

Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Sąd orzekł, . iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wobec uchylenia decyzji przez Sąd, jej wykonanie w okresie do uprawomocnienia się wyroku prowadziłoby bowiem do aksjologicznie nieuzasadnionego zrealizowania decyzji wadliwej i naruszałoby prawa skarżących.

W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził od organu na rzecz skarżących kwotę 539 zł. 40 gr. tytułem zwrotu kosztów postępowania - uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.