II GSK 658/21 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-06-28	
Data wpływu	2021-04-01	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Andrzej Skoczylas
Artur Adamiec /sprawozdawca/
Marcin Kamiński /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym	
Hasła tematyczne	Kara administracyjna
Transport	
Sygn. powiązane	VI SA/Wa 906/20	
Skarżony organ	Inspektor Transportu Drogowego	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c); Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 nr 0 poz 2000; art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 nr 0 poz 1251; art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) lub b); Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 906/20 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 stycznia 2020 r. nr BP.502.203.2019.0155.OL14.751 w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w B. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.	
Uzasadnienie
I.

Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 906/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (spółka, skarżąca, strona skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD, organ II instancji, organ) z dnia 22 stycznia 2020 r. nr BP.502.203.2019.0155.OL14.751 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, oddalił skargę.

II.

W dniu 26 lipca 2019 r. w miejscowości Drygały został zatrzymany do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki MAN/MAN-STAR TRUCKS o dmc 32 tony i o numerze rejestracyjnym [...]. Na podstawie wyjaśnień kierowcy ustalono, że pojazdem tym w chwili zatrzymania wykonywany był krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy. Podczas kontroli kierowca okazał dowód rejestracyjny pojazdu i prawo jazdy, nie okazując jednak wypisu z zaświadczenia na potrzeby własne oraz dokumentu przewozowego. W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono następujące naruszenia: 1) nacisk na drugiej podwójnej osi napędowej 26,4 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – przekroczenie dopuszczalnej normy o 7,4 t (przekroczenie o 38,94%), 2) rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego 41,3 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – przekroczenie dopuszczalnej normy o 9,3 t (przekroczenie o 29,06%), 3) podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Decyzją nr WITD.DI.W.0152.XIV0479/1/19 z dnia 9 września 2019 r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (organ I instancji), działając na podstawie art. 64 ust. 1, 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, art. 140aa ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (u.d.p.) oraz § 3 ust. 1 pkt 11, § 5 ust 1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, orzekł o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka.

Zaskarżoną decyzją z dnia 22 stycznia 2020 r., po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, GITD utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Odnosząc się natomiast do argumentacji strony skarżącej organ wskazał, że nie może przenieść odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia na kierowcę. Kierowca podczas kontroli drogowej podlega jedynie odpowiedzialności za stwierdzone wykroczenie. Podmiotem wykonującym przejazd jest natomiast podmiot, na rzecz którego jest on wykonywany. Kierowca wykonuje jedynie czynności kierowania pojazdem, jest dzierżycielem pojazdu, nie wykonuje przejazdu dla siebie, lecz dla podmiotu wykonującego przejazd. Zdaniem GITD, spółka nie wykazała, że dochowała należytej staranności, nie miała wpływu na powstanie naruszeń, co wyłączałoby jej odpowiedzialność na podstawie art. 140aa ust. 4 p.r.d. Odpowiedzialność podmiotu realizującego przejazd drogowy została wyłączona do okoliczności polegających na dochowaniu należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz braku wpływu na powstałe naruszenie. W ocenie organu, skarżąca, mając możliwość skorzystania z powszechnie dostępnych środków technicznych, w tym telekomunikacyjnych, mogła sprawować bezpośredni i aktywny nadzór nad czynnościami, który wykonuje kierowca, czego jednak nie uczyniła. Miała zatem możliwość ułożenia stosunku z innymi podmiotem (żwirownią), aby zapobiec czynności samodzielnego załadowania pojazdu przez kierowcę, czego również nie podjęła. Przedstawione przez stronę skarżącą dokumenty w postaci zakresu obowiązków służbowych, uprawnień i odpowiedzialności pracowników, programu instruktażu stanowiskowego na stanowisku kierowcy pojazdu o masie powyżej 3,5 t, karty szkolenia wstępnego z dziedziny BHP z dnia 25 czerwca 2019 r., karty kierowcy, prawa jazdy, oświadczenia lekarskiego i psychologicznego, świadectwa kwalifikacji zawodowej, zaświadczenia poświadczającego zatrudnienie kierowcy i spełnienie przez niego wymagań określonych ustawą o transporcie drogowym, dowodu rejestracyjnego pojazdu, stanowią jedynie dokumenty dopuszczające osobę do kierowania pojazdem, a nie świadczące o dochowaniu należytej staranności, braku wpływu na powstanie naruszeń. Organ stwierdził, że strona skarżąca jako podmiot wykonujący przejazd nie podjęła samodzielnie żadnych czynności, aby zweryfikować, czy pojazd po załadunku jest "normatywny". Zdaniem GITD, okoliczność braku wiedzy, czy dopuszczalne normy co do pojazdu nie zostały przekroczone, świadczy o niedochowaniu należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz wpływie na powstanie naruszenia. Sposób doboru określonych środków celem zachowania normatywności pojazdu (stworzenie własnych procedur, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego, ustalanie trasy przejazdu) jest natomiast – w ocenie GITD – kwestią indywidualną. Dlatego w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia.

Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz przepisów prawa materialnego (art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

III.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, brak jest podstaw do podważania prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. W szczególności w zaskarżonej decyzji zostały wyjaśnione motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Zdaniem WSA, podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie, organ dochował reguł postępowania administracyjnego przewidzianych w art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. Wbrew wywodom skargi, wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy, zostały przez organ ustalone zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a zgromadzone dowody zostały ocenione prawidłowo ocenione zgodnie z art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu, organ prawidłowo zastosował również w sprawie art. 78 § 1 k.p.a., bowiem w świetle zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego za zbędne należało uznać ponowne przesłuchanie kierowcy, natomiast co do pozostałych wnioskowanych świadków (M. K., B. S.) WSA zauważył, że do uwolnienia przedsiębiorcy od odpowiedzialności na podstawie art.140aa ust.4 p.r.d., nie jest przesądzające samo przeszkolenie kierowcy co do załadunku towaru, lecz to, czy kierowca był nadzorowany w swojej pracy i odpowiednio motywowany do przestrzegania przepisów prawa. Następnie WSA wskazał, że materialnoprawną podstawę nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w analizowanej sprawie stanowił art. 140 aa ust. 1 p.r.d., z którego wynika, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 przywołanej ustawy, nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej, natomiast stosownie do art.140 aa ust.3 pkt 1 p.r.d. karę pieniężną o której mowa w ust.1 nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Pojęcie pojazdu nienormatywnego zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 35a p.r.d. ("pojazd nienormatywny" to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy), pojęcie nacisku osi w art. 2 pkt 57 p.r.d. (przez "nacisk osi" należy rozumieć sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi), a pojęcie rzeczywistej masy całkowitej w art. 2 pkt 55 p.r.d. (jest to masa pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób). Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał także, że w myśl art. 64 ust. 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Sąd stwierdził następnie, że w rozpoznawanej sprawie podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych, pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII. Naruszenie to wynikało z przekroczenia dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej oraz dopuszczalnej masy całkowitej czteroosiowego samochodu ciężarowego, przy czym nie jest sporne w sprawie, że kara, o której mowa w art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d., nakładana może być wyłącznie na przedsiębiorcę (przewoźnika), a kierowca nie jest podmiotem wykonującym przejazd, o którym mowa w art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d. W ocenie strony skarżącej, organ powinien był jednak zastosować przepis art. 140aa ust. 4 p.r.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 i ust. 1a pkt 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że ten podmiot: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub 2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna. W dalszej części WSA stwierdził, że przedmiotem dokonanego przez stronę przewozu był żwir, a podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej samochodu ciężarowego, co oznacza, że w sprawie nie ma zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, również przepis art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. nie mógł mieć w sprawie zastosowania. Przywołana regulacja odnosi się wyłącznie do sytuacji i zdarzeń nieoczekiwanych i nadzwyczajnych. Jedynie okoliczności i zdarzenia o takim charakterze, są tymi, których podmiot wykonujący przewóz nie może przewidzieć i nie ma na nie wpływu. Dopiero więc ich zaistnienie i wykazanie przez przedsiębiorcę ich zaistnienia oraz wpływu na wykonywanie transportu drogowego, wyłącza jego odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie skutkując umorzeniem postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. WSA, odnosząc się do zarzutów skargi, wskazał, że przedsiębiorca jest zobowiązany zarówno do odpowiedniego zorganizowania pracy przedsiębiorstwa transportowego, w sposób uwzględniający wszystkie określone w przepisach zasady dotyczące prowadzenia tego rodzaju działalności, jak i sprawowania kontroli wykonywania tej pracy. Przedsiębiorcę zobowiązują do tego i jednocześnie uprawniają relacje prawne łączące go z kierowcą wykonującym przewóz w jego imieniu i na jego rachunek. Pracodawca ponosi bowiem ryzyko niewłaściwego wykonania pracy przez pracownika. Zdaniem WSA, nie ulega wątpliwości, że z samego charakteru wykonywanej działalności przewozowej wynikają ograniczone możliwości sprawowania przez przedsiębiorcę bezpośredniego nadzoru nad kierowcami w trakcie wykonywania przez nich przewozów. Niemniej jednak powszechnie dostępne środki techniczne taki nadzór umożliwiają, a świadomi ich istnienia i skuteczności wykorzystywania kierowcy powinni być w sposób wystarczający zmotywowani do poszanowania istotnych obowiązków związanych z wykonywaniem przewozów. Sąd zauważył, że w skardze strona skarżąca podniosła jedynie, że nie wiedziała o samowolnym załadunku kruszywa przez kierowcę i to, że kierowca został odpowiednio przeszkolony w tym zakresie. Tego rodzaju twierdzenia skarżącej nie mogły podważyć stanowiska organów, że w sprawie nie zaistniały przesłanki egzoneracyjne określone w wymienionym przepisie. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie przedstawiła dowodów mogących potwierdzać, że w prowadzonym przez nią przedsiębiorstwie wprowadzone zostały odpowiednie środki mające na celu zapobieganie powstawaniu naruszeń. Oceny tej, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie może zmienić oświadczenie kierowcy z dnia 29 lipca 2019 r., złożone do akt administracyjnych, gdyż ten właśnie kierowca nie potrafił uruchomić wagi wbudowanej w ładowarkę. Oświadczenie to również nie wykazuje, że skarżąca dopełniła należytej staranności w zorganizowaniu i kontrolowaniu pracy kierowcy i że mimo tego kierowca naruszył przepisy prawa. Z żadnych dokumentów złożonych przez spółkę nie wynika również, że w wystarczający sposób pouczyła ona pracownika, jak zachować się w zaistniałej sytuacji (jeżeli w żwirowni, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie zastanie pracowników, uprawnionych do ważenia i przewozu towarów), lub że w przedsiębiorstwie zostały przyjęte określone procedury, do których winien stosować się kierowca. Zdaniem Sądu, nie jest to sytuacja, której przedsiębiorca zajmujący się przewozem tego rodzaju ładunków, nie mógł przewidzieć. Ponadto, gdyby organizacja pracy w przedsiębiorstwie skarżącej obejmowała stosowne motywowanie czy dyscyplinowanie pracowników do przestrzegania przepisów prawa, z całą pewnością, nie doszłoby do załadowania przez kierowcę samochodu niezgodnie z przepisami. Sąd podzielił również stanowisko organu, iż przedstawione przez stronę skarżącą dokumenty (zakres obowiązków służbowych, uprawnień i odpowiedzialności pracowników; program instruktażu stanowiskowego na stanowisku kierowcy pojazdu o masie powyżej 3,5 t; karta szkolenia wstępnego z dziedziny BHP z dnia 25 czerwca 2019 r.; karta kierowcy; prawo jazdy; oświadczenie lekarskie i psychologiczne; świadectwo kwalifikacji zawodowej; zaświadczenie poświadczającego zatrudnienie kierowcy i spełnienie przez niego wymagań określonych ustawą o transporcie drogowym; dowód rejestracyjny pojazdu) są jedynie dokumentami "dopuszczającymi osobę do kierowania pojazdem", a nie świadczącymi o dochowaniu należytej staranności i braku wpływu na powstanie naruszeń. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. WSA oddalił skargę jako bezzasadną.

IV.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła spółka, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał zaskarżony wyrok, oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Strona wniosła również o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.): naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), polegające na błędnej ocenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22.01.2020 r., nr BP.502.203.2019.0155.0L14, z punktu widzenia jej zgodności z prawem i akceptacji naruszenia przez Organ obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, tj. niewzięcie pod uwagę wniosków dowodowych zgłaszanych przez skarżącą, które to naruszenie przejawiło się w nieuwzględnieniu wniosków skarżącej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków M.K. i B.S. na okoliczność wykazania, że skarżąca dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, podczas gdy przeprowadzenie ww. dowodu mogło okazać się kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy; prawidłowe stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że Organ zaniechał prawidłowego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, byłoby równoznaczne ze stwierdzeniem istotnego naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji oznaczałoby konieczność uwzględnienia skargi.

2. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.: naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 80 k.p.a., polegające na błędnej ocenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22.01.2020 r., nr BP.502.203.2019.0155.0L14, z punktu widzenia jej zgodności z prawem i akceptacji pominięcia przez Organ obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, tj. nieprawidłowa ocena materiału dowodowego, które to naruszenie przejawiło się w:

a) nieuwzględnieniu przedstawionych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Krajowego z dnia 25.09.2019 r., szczegółowych informacji oraz wyjaśnień dotyczących okoliczności załadunku żwiru dokonanego przez B. S.; prawidłowe stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że Organ zaniechał prawidłowego rozpatrzenia materiału dowodowego, byłoby równoznaczne ze stwierdzeniem istotnego naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji oznaczałoby konieczność uwzględnienia skargi,

b) nieuwzględnieniu przedstawionych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Krajowego z dnia 25.09.2019 r. dokumentów, a w szczególności: kopii zakresu obowiązków służbowych, uprawnień i odpowiedzialności pracowników bazy sprzętowej skarżącej podpisanego w 24.06.2019 r. przez pracownika B. S., kopii programu instruktażu stanowiskowego na stanowisku kierowcy pojazdu oraz kopii karty szkolenia wstępnego z dziedziny bezpieczeństwa i higieny pracy z 25.06.2019 r.; prawidłowe stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że Organ zaniechał prawidłowego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, byłoby równoznaczne ze stwierdzeniem istotnego naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji oznaczałoby konieczność uwzględnienia skargi.

3. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.: naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140aa ust. 4 pkt 1) lit. a) i b) ustawy Prawo o ruchu drogowym (u.p.r.d.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnej ocenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22.01.2020 r., nr BP.502.203.2019.0155.OL14 z punktu widzenia jej zgodności z prawem i akceptacji zaniechania przez Organ umorzenia postępowania w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na zaistnienie okoliczności, o których mowa w tym przepisie; prawidłowe zastosowanie ww. przepisu powinno polegać na umorzeniu postępowania.

Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

V.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną GITD wniósł o jej oddalenie w całości, przeprowadzenie rozprawy zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. oraz zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

VI.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Skarga kasacyjna została oddalona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

2. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.

3. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył zatem rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych.

4. Wynik weryfikacji powyższych zarzutów okazał się negatywny, co stanowi wystarczającą podstawę do utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku.

4.1. Przede wszystkim nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa procesowego w zakresie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 80 k.p.a.

Za pośrednictwem powyższych zarzutów strona skarżąca kasacyjnie usiłowała obalić pozytywną ocenę legalności proceduralnej zaskarżonej decyzji, imputując Sądowi Wojewódzkiemu błędną ocenę zachowania przez kontrolowane organy zasad prowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśniającego oraz zasady prowadzenia postepowania w sposób budzący zaufanie do organów w sprawie, której dotyczy skarga. Zarzuty te są dotknięte wadą konstrukcyjną, polegającą na braku argumentacyjnego wykazania, że podnoszone błędy (pominięcia) w ocenie legalnościowej Sądu a quo w zakresie wykładni lub stosowania przepisów postępowania administracyjnego miały lub co najmniej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, rozumiany jako treść kontrolowanego wyroku. Na stronie skarżącej kasacyjnie ciąży zatem obowiązek wykazania istnienia bezpośredniego i co najmniej potencjalnego związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a treścią zaskarżonego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast – zgodnie z zasadą związania granicami skargi kasacyjnej – upoważniony i zobowiązany do uzupełniania, dookreślania lub korygowania wadliwie skonstruowanych, sformułowanych lub niepełnych zarzutów kasacyjnych.

Powyższa wada formalna podniesionych zarzutów nie uniemożliwia jednak Sądowi kasacyjnemu syntetyczne odniesienie się w przedmiotowej sprawie do kwestii, które zostały w nich podniesione.

W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że dokonana przez kontrolowany Sąd Wojewódzki weryfikacja prawna na tle zakresu i sposobu wyjaśnienia, rozważenia oraz oceny przez organy objętych nieuwzględnionymi wnioskami dowodowymi o przesłuchanie w charakterze świadków M. K. i B. S. okoliczności faktycznych została dokonana w pełni prawidłowo. Zaoferowane przez stronę skarżącą dowody osobowe – niezależnie od tego, że wnioski o ich dopuszczenie nie spełniały warunków formalnych, a okoliczności, które miały zostać za ich pomocą stwierdzone pośrednio wynikały z innych dowodów – były nieprzydane do stwierdzenia okoliczności faktycznych, które mogłyby zostać uznane za spełniające przesłanki egzoneracyjne określone w art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) lub b) u.p.r.d. Jeżeli bowiem przedmiotem dowodu z zeznań M. K. miał być fakt dochowania przez stronę skarżącą należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem wykonywanym w dniu 26 lipca 2019 r. przez przeprowadzenie w dniu 25 czerwca 2019 r. szkolenia pracownika B. S. (w ramach którego miał on zostać "pouczony" o zakazie dokonywania samodzielnego załadunku oraz obowiązku przestrzegania przepisów prawa, w tym ustawy Prawo o ruchu drogowym), a dowodu z zeznań B. S. – "przyczyn przekroczenia dopuszczalnych norm kontrolowanego pojazdu oraz braku wiedzy i zgody skarżącej na dokonanie w dniu 26 lipca 2019 r. samodzielnego załadunku kruszywa ze żwirowni", to niewątpliwie należało oddalić powyższe wnioski dowodowe. Trafnie zatem argumentował skarżony organ, że samo przeszkolenie kierowcy w zakresie zasad załadunku lub treści innych obowiązujących regulacji prawnych nie może stanowić przesłanki wyłączającej odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd.

Podmiot ten w celu uwolnienia się od rozważanej odpowiedzialności administracyjnoprawnej musi bowiem wykazać dowodowo (spoczywa więc na nim ciężar dowodu – zob. np. wyrok NSA z 23.02.2023 r., II GSK 22/22; wyrok NSA z 7.11.2019 r., II GSK 2723/17), że przez określone, efektywne i ciągłe oraz realne działania spełnił standard należytej staranności w zakresie zgodnego z prawem wykonywania czynności związanych z przejazdem oraz skutecznego zapobiegania naruszeniom prawa w tym zakresie (art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a u.p.r.d.), w tym także w odniesieniu do wszystkich pozostających pod jego kierownictwem lub kontrolą pracowników lub współpracowników, a w razie zaistnienia naruszenia prawa – że nie miał on żadnego wpływu (także przez zaniechania) na jego powstanie (art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. b u.p.r.d.), co oznacza, że stan ten powstał poza możliwościami kontrolnymi tego podmiotu.

Ponieważ w przedmiotowej sprawie strona skarżąca nie przedstawiła w toku postępowania dowodów z dokumentów ustanawiających objętą systemem efektywnej i ciągłej kontroli oraz właściwym systemem sankcji i wiążącą zatrudnionych kierowców (innych pracowników) wewnętrzną procedurę prawidłowego i zgodnego z prawem załadunku towaru, to nie można uznać, że strona ta jest w stanie wykazać, że dopełniła należytej staranności w procesie wykonywanego przewozu drogowego. Zasadnie zatem przyjmuje się w orzecznictwie, że podmiot wykonujący przejazd, jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, nie może uwolnić się od odpowiedzialności li tylko z tego powodu, że zatrudniony przez niego kierowca dokonał samodzielnego załadunku pojazdu w sposób sprzeczny z prawem (zob. wyrok NSA z 27.07.2023 r., II GSK 583/20, LEX nr 3591943). Podmiot ten jako pracodawca odpowiada na zasadzie ryzyka za działania i zaniechania zatrudnianych przez siebie pracowników, którzy podlegają w tym zakresie odpowiedzialności pracowniczej, w tym porządkowej i dyscyplinarnej. Do podmiotu wykonującego przejazd – jako pracodawcy – należy natomiast właściwy dobór kadry pracowniczej, która będzie prawidłowo realizowała powierzone jej zadania.

W związku z powyższym bezzasadne są także zarzuty nieuwzględnienia w ocenie prawidłowości zebrania i rozpatrzenia przez kontrolowane organy całego materiału dowodowego przedstawionych przez stronę skarżącą w odwołaniu od decyzji I instancji z dnia 25 września 2019 r. dokumentów w postaci zakresu obowiązków służbowych, uprawnień i odpowiedzialności pracowników, programu instruktażu stanowiskowego na stanowisku kierowcy o masie powyżej 3,5 t oraz karty szkolenia wstępnego z dziedziny BHP. Dokumenty powyższe nie stanowią bowiem – w świetle niepodważonej okoliczności świadomej i arbitralnej decyzji kierowcy o załadunku towaru, pomimo niespełnienia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej samochodu ciężarowego – dowodów na to, że strona skarżąca dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie zarzucanego jej naruszenia.

4.2. Wobec niepodważenia prawidłowości oceny legalnościowej stanu faktycznego, który był podstawą wykładni i zastosowania prawa materialnego w przedmiotowej sprawie, oddaleniu podlegały także zarzuty błędnego niezastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. a) i b) u.p.r.d. Zarzuty te odwołują się bowiem do stanu faktycznego sprawy, który strona skarżąca kasacyjnie uznaje za miarodajny, a nie do stanu, który został pozytywnie zweryfikowany przez Sąd a quo i który stał się ostatecznie wiążący w postępowaniu kasacyjnym.

5. Mając na względzie całość podniesionej argumentacji oraz działając na podstawie art. 184, art. 204 pkt 1 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i w zw. z § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

-----------------------

2