Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Asesor WSA Dominik Dymitruk, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 25 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 12 lipca 2023 r. nr 0201-IEE2.7192.72.2023.2.RO w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę w całości.

Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław - Krzyki (dalej - organ egzekucyjny, NUS) prowadzi wobec D. C. (dalej: strona, skarżąca) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawcze [...] wystawionego przez Powiatowego Inspektora Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej: PINB), obejmujących należność z tytułu grzywny w celu przymuszenia.

Zawiadomieniem z 11 kwietnia 2023 r. o nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej w Banku [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało stronie skarżącej doręczone 21 kwietnia 2023 roku.

Pismem z 21 kwietnia 2023 roku skarżąca wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne wskazując, podnosząc: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia; 3) określenie obowiązku niezgodnie z treścią przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku wniesienia wniosków o wstrzymanie wykonania postanowienia o nałożeniu grzywny do DWINB we Wrocławiu i do WSA we Wrocławiu (w skardze na postanowienie o nałożeniu grzywny).

Postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone, a zarzuty zgodnie z właściwością przekazane do rozpatrzenia wierzycielowi.

Jednocześnie pismem z 21 kwietnia 2023 r. strona złożyła skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego, dokonanego w Banku [...] S.A. Zarzuciła dokonanie tej czynności z naruszeniem przepisów ustawy, wskazując na zastosowanie środka egzekucyjnego nieprzewidzianego w ustawie.

W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała również okoliczności związane z nałożeniem grzywny przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia. Strona zwróciła uwagę na fakt, że po utrzymaniu w mocy postanowienia o nałożeniu grzywny organ PINB nie upomniał stron postępowania, celem wykonania obowiązku przedłożenia wskazanych dokumentów budowlanych. Tym samym nie dał stronom możliwości złożenia wniosku o wydłużenie terminów do sporządzenia tych dokumentów przez uprawnione do tego podmioty.

Strona skarżąca wskazała również, że postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB) nr 243/2023 nie zawiera pouczeń z art. 122 u.p.e.a. ani wezwania do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

Postanowieniem z 22 maja 2023 r. nr 0225-SEE.7113.798.2023.6, organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zajęcie rachunku bankowego jest jednym ze środków egzekucyjnych przewidzianych przepisami prawa i nastąpiło zgodnie z procedurą. Podstawę zajęcia stanowiło zawiadomienie o zajęciu z 11 kwietnia 2023 r. nr [...], które zawiera wszystkie elementy wymagane przepisami prawa, a jego treść jest zgodna z określonym przez ustawodawcę wzorem. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności (BOŚ S.A.), jak i stronie. W swoim postanowieniu organ egzekucyjny wskazał, że argumenty, które podniosła Strona w swoim wniosku nie podlegają rozpatrzeniu w trybie skargi na czynność egzekucyjną.

Pismem z 2 czerwca 2023 r. Strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie jednocześnie żądając nieobciążenia kosztami egzekucyjnymi lub ich umorzenia. Strona podniosła, że:

• wysokość grzywny znacznie przekracza dopuszczalną wysokość grzywny w celu przymuszenia,

• grzywna została nałożona jednym postanowieniem na pięć podmiotów,

• wystawiono pięć tytułów wykonawczych,

• postanowienie administracyjne jest aktem indywidualnym i nie może dotyczyć podmiotów ujętych zbiorczo,

• błędnie ustalony został podmiot obciążany grzywną (podmiotem odpowiedzialnym jest Wspólnota Mieszkaniowa),

• nałożona grzywna jest bardziej uciążliwa niż wykonanie zastępcze,

• naruszony został art. 64a u.p.e.a. poprzez potraktowanie grzywny w celu przymuszenia, jak należności pieniężnej w rozumieniu kosztów egzekucyjnych

• doszło do częściowego wykonania obowiązku,

• we Wspólnocie Mieszkaniowej występują problemy z jednym z jej członków.

Postanowieniem z 12 lipca 2023 r. nr 0201-IEE1.7192.72.2023.2.RO Dyrektor Izby utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podzielając stanowisko organu egzekucyjnego o oddaleniu skargi jako niezasadnej.

Zarzuty zawarte w skardze

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skardze z 27 lipca 2023 r. skarżąca ponowiła argumenty, przedstawione w zażaleniu. Zarzuciła:

1) wadliwość tytułu wykonawczego [...] - zdaniem strony organ egzekucyjny nie powinien podejmować na jego podstawie żadnych działań, prawidłowość wystawienia tytułu nie została bowiem zbadana ani w toku postępowania egzekucyjnego ani w postępowaniu skargowym, badaniu podlegało tylko zawiadomienie o zajęciu (w przypadku skarżącej - zawiadomienie z 11 kwietnia 2023 r. o nr [...]),

2) niezbadanie okoliczności naruszenia art. 64a u.p.e.a. dotyczące kosztów egzekucyjnych,

3) grzywna została nałożona jednym postanowieniem na pięć podmiotów,

4) wystawienie pięciu tytułów wykonawczych,

5) błędne ustalenie podmiotu obciążonego grzywną (podmiotem odpowiedzialnym jest Wspólnota Mieszkaniowa),

6) brak możliwości wykonania decyzji z 1 lipca 2022 r. (nakazanie przez PINB dla Miasta Wrocławia przeprowadzenia kontroli budynku mieszkalnego przez współwłaścicieli).

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Orzekając w powyższych ramach kontroli Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna.

Podstawę prawną tego orzeczenia stanowił art. 54 § 1 u.p.e.a., na podstawie którego zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie - art. 54 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 54 § 3 ww. ustawy, skargę wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.)

Z przywołanych wyżej regulacji wynika, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną mogą być tylko i wyłącznie wady tej czynności. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest bowiem uniwersalnym środkiem zaskarżenia. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej (tu: zajęcie rachunku bankowego). W postępowaniu uruchomionym skargę wniesioną na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. nie orzeka się zatem o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również wad tytułu wykonawczego czy prawidłowości jego wystawienia. Zarzuty te nie mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu skargowym z art. 54 u.p.e.a., albowiem ustawodawca przewidział możliwość wniesienia odrębnego środka zaskarżenia w postaci zarzutów (art. 33 § 1 u.p.e.a.), ewentualnie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie skarżąca skorzystała z możliwości wniesienia zarzutów, które zostały oddalone postanowieniem PINB z 18 maja 2023 r., nr 955/0223.

W szczególności nie mogą być podstawą skargi, a konsekwencji – przedmiotem kontroli Sądu, zarzuty dotyczące zasadności oraz podstaw nałożenia na skarżącą grzywny w celu przymuszenia, w tym także zarzut, że jest ona środkiem egzekucyjnym bardziej dotkliwym, niż wykonanie zastępcze. Podobnie nie mógł być przedmiotem oceny zarzut nałożenia jednym postanowieniem grzywny na kilka podmiotów (czego konsekwencja było wystawienie kilku tytułów wykonawczych). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że czynnością egzekucyjną jest w niniejszej sprawie zajęcie rachunku bankowego skarżącej, które miało miejsce w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym w celu wyegzekwowania należności pieniężnej z tytułu grzywny w celu przymuszenia. Grzywna w celu przymuszenia jest - obok wykonania zastępczego - jednym ze środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zobowiązań niepieniężnych, które w niniejszej sprawie prowadzone było przez PINB i dotyczyło obowiązku sporządzenia dokumentacji dotyczącej budynku położonego przy ul. [...]. Jakkolwiek grzywna ta nakładana jest w celu przymuszenia do wykonania obowiązku niepieniężnego, to już zobowiązanie do jej uiszczenia ma charakter pieniężny. Nieuiszczona grzywna w celu przymuszenia staje się należnością pieniężną, podlegającą egzekucji na zasadach właściwych dla egzekucji należności pieniężnych, dla której organem egzekucyjnym jest właściwy naczelnik urzędu skarbowego. Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w postaci nałożenia grzywny w celu przymuszenia zamiast np. wykonania zastępczego mógł zatem być podnoszony w postępowaniu dotyczącym egzekucji obowiązku niepieniężnego, nie zaś w postępowaniu odnoszącym się do obowiązku uiszczenia nałożonej na stronę grzywny. Skarżąca, jak wynika z uzasadnienia postanowienia PINB nr 955/2023 z 18 maja 2023 r. w sprawie oddalenia zgłoszonego zarzutu, składała także zażalenie na postanowienie PINB o nałożeniu grzywny, jednak zostało ono utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 21 marca 2023 r. i stało się ostateczne.

W rozpoznawanej sprawie organ słusznie zatem ograniczył się do oceny prawidłowości dokonania czynności egzekucyjnej oraz dolegliwości środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego.

Odnosząc się natomiast do powyższych kwestii wskazać należy, że egzekucja z rachunku bankowego jest jednym ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4, do którego zastosowania organ egzekucyjny jest uprawnionym na mocy art. 7 § 1 u.p.e.a.

Jak trafnie wskazał organ w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, z zastrzeżeniem art. 67 § 1 u.p.e.a., podstawę zastosowania środków egzekucyjnych stanowi m.in. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności.

Tryb postępowania organu egzekucyjnego przy zajęciu rachunku bankowego wyznacza przepis art. 80 § 1 u.p.e.a., który przewiduje, że organ zajmuje wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:

7) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

8) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;

9) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.

W rozpoznawanej sprawie powyższy tryb został zachowany. Zawiadomienie o zajęciu zostało skutecznie bowiem doręczone skarżącej 21 kwietnia 2022 roku. Natomiast pismem z 11 kwietnia 2023 r. Bank odpowiedział, że zajęcie nie może zostać zrealizowane ze względu na wysokość środków na rachunku (kwota wolna). Zawiadomienie o zajęciu zostało sporządzone na prawidłowym formularzu i zawierało wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., a prawidłowość jego doręczenia nie budzi zastrzeżeń.

DIAS trafnie również wskazał, że w kwestii nieobciążania strony kosztami egzekucyjnymi właściwy do orzekania jest naczelnik urzędu skarbowego, zaś z treści uzasadnienia wynika, że organ ten prowadzi postepowanie w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec czego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.