Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania oddala skargę w całości.

Zaskarżoną decyzją o nr [...] z [...] listopada 2020 r. Zarząd Województwa [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lipca 2019 r. nr [...] w sprawie zwrotu dofinansowania wynikającego z umowy o dofinansowanie projektu przez Stowarzyszenie Rozwoju Regionalnego "R."

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny sprawy:

Beneficjent - Stowarzyszenie Rozwoju Regionalnego, zawarł z Zarządem Województwa pełniącym rolę Instytucji Zarządzającej (dalej IZ) w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego [...] 2020 w dniu [...] listopada 2016 r. umowę o dofinansowanie nr [...] na realizację projektu pn. "[...] Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej'" w ramach działania 7.6 Wsparcie dla OWES i ROPS we wzmacnianiu sektora ekonomii społecznej. Krajowa Administracja Skarbowa za pośrednictwem Departamentu Audytu Środków Publicznych w Ministerstwie Finansów przeprowadziła audyt dotyczący ww. projektu. W następstwie przeprowadzonego audytu operacji Instytucja Audytowa stwierdziła nieprawidłowe wydatkowanie części środków w ramach projektu. Nie znajdując podstaw do zakwestionowania ustaleń instytucji audytowej, pismem z [...] marca 2019 r. IZ wezwała Beneficjenta do zwrotu kwoty uznanej za wydatek niekwalifikowalny w łącznej wysokości 201.668,90 91 zł plus należne odsetki ustawowe. Beneficjent nie dokonał zwrotu środków, w związku z czym wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne, a następnie decyzją nr [...] z [...] lipca 2019 r. Zarząd Województwa orzekł o zwrocie przez Beneficjenta - Stowarzyszenia Rozwoju Regionalnego "R." kwoty uznanej za wydatek niekwalifikowalny w wysokości 201.668,90 wraz z należnymi odsetkami ustawowymi liczonymi jak od zaległości podatkowych od dnia przekazania środków na rachunek beneficjenta do dnia zwrotu środków na rachunek bankowy Zarządu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie zasad ogólnych Kpa zawartych w art. 6, art. 7, art. 7a ust. 1, art. 8,

art. 81a i art. 107 Kpa, poprzez automatyczne przyjęcie ustaleń instytucji Audytowej z pominięciem własnej oceny prawnej stanu faktycznego ustalonego w sprawie, nie wyjaśnienie dlaczego przedłożonym przez Beneficjenta dowodom w postaci dokumentów odmówiono wiarygodności, a także dokonanie błędnej interpretacji Regulaminu oraz Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków Europejskiego Funduszu Regionalnego, Europejskiego Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020 z [...] lipca 2017 r. przez uznanie, że wytyczne mają zastosowanie do wydatków ponoszonych przez ostatecznych odbiorców. Decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] Zarząd Województwa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Za bezzasadny uznał zarzut naruszenia zasad ogólnych Kpa. Organ podzielił pogląd, że Regulamin przewiduje obowiązek stosowania przez ostatecznych odbiorców wsparcia Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Regionalnego, Europejskiego Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020. W kwestii zaś tego, czy IZ może żądać zwrotu środków bezpośrednio od Beneficjenta, jeżeli nieprawidłowe wydatkowanie środków dotyczy przede wszystkim ostatecznych odbiorców wsparcia, podkreślił że takie rozwiązanie jest zasadne i znajduje podstawę w treści umowy o dofinansowanie. Za bezzasadny organ uznał również zarzut, że IZ oparła rozstrzygniecie wyłącznie o ustalenia audytu podkreślając, że na etapie postępowania administracyjnego na podstawie zebranego materiału dowodowego dokonano ponownej analizy sprawy, w wyniku której ustalono, że stan faktyczny pokrywa się z ustaleniami Instytucji Audytowej. Nie można zatem zgodzić się z zarzutem, że organ I instancji nie przeprowadził własnego postępowania dowodowego. Zgromadził bowiem dowody istotne w sprawie, dokonał ich analizy i oceny ustalając występujący w sprawie stan faktyczny. Odnosząc się do zakwestionowanych wydatków potwierdził stanowisko organu I instancji, że zostały poniesione w sposób nieprawidłowy tj:

1/ wydatek poniesiony przez Spółdzielnię Socjalną "P." na zakup kasy rejestrującej w wysokości 700 zł, jako podwójnie sfinansowany w ramach projektu jest sprzeczny z pkt. 6.7 ppkt. 1 Wytycznych. Powyższy wydatek poddano rozliczeniu w projekcie na podstawie faktury [...] wystawionej w dniu [...] grudnia 2017 r., mimo że [...] marca 2018 r. decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego zasądzono zwrot na konto bankowe podatnika kwoty 700 zł. W ocenie organu istotą uznania wydatku za niekwalifikowany w ramach projektu na etapie postępowania administracyjnego jest fakt, iż przedstawiając oświadczenie o dokonaniu zakupów towarów i usług zgodnie z biznesplanem z dnia [...] lutego 2018r. Spółdzielnia potwierdziła, że przedsiębiorstwo społeczne nie otrzymało innej pomocy, w szczególności ze środków publicznych, dotyczącej tych samych kosztów kwalifikowanych dotacji, a następnie w marcu 2018 r. zwróciła się do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zwrot kwoty wydatkowanej na zakup kasy rejestrującej, który to zwrot został jej wypłacony. Działanie takie jest niezgodne z Wytycznymi, a wydatek jako niekwalifikowalny, niezgodny z Regulaminem. Jeżeli Spółdzielnia była uprawniona do ubiegania się o zwrot kwoty 700 zł od organu podatkowego, to wydatek na kasę rejestrującą ponoszony w ramach projektu powinien być pomniejszony o tę kwotę.

2/ wydatek w kwocie 1 543,74 zł został poniesiony przez Spółdzielnię Socjalną "I." na zakup środków obrotowych z wsparcia pomostowego, mimo iż taka kategoria wydatków nie została wskazana we wniosku o udzielenie wsparcia pomostowego, ani też nie została ujęta w katalogu wydatków w ramach wsparcia pomostowego stanowiącym załącznik nr 24 do obowiązującego w [...] Regulaminu. Organ nie podzieli poglądu strony, że wydatki są kwalifikowalne, ponieważ wpisują się w katalog wydatków w ramach wsparcia pomostowego, który jest załącznikiem do Regulaminu (załącznik 24). Zauważył, że zgodnie z § 3 pkt. 1 umowy nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r., "Beneficjent pomocy zobowiązuje się realizować działanie będące przedmiotem wniosku, o którym mowa w § 1 ust. 5, w zakresie zaakceptowanym przez Realizatora. We wniosku nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. o udzielenie podstawowego wsparcia pomostowego w pkt. IV uzasadnienie wysokości wnioskowanego wsparcia, Spółdzielnia dokładnie wypisała jakie wydatki zamierza zrefundować w ramach otrzymanego wsparcia pomostowego. Spółdzielnia mając możliwość wpisania do wniosku kategorie wydatków mieszczące się w katalogu wydatków w ramach wsparcia pomostowego nie wpisała do niego kosztów związanych z naprawa pojazdów mechanicznych, mimo że ww. katalog dopuszczał taki wydatek w ramach pkt. 10, w którym określono, że wsparcie pomostowe może być ukierunkowane na koszty obsługi, to jest między innymi naprawy składników majątku trwałego, ujętych w ewidencji przedsiębiorstwa. Tym samym uznano wydatek za niekwalifikowalny i podlegający zwrotowi.

3/ wydatek w kwocie 23 000,00 zł poniesiony przez Fundację "Z." na zakup za gotówkę samochodu osobowego [...] został poniesiony niezgodnie z Wytycznymi, które w pkt. 6.3 Wydatki niekwalifikowane stanowi, iż wydatkiem niekwalifikowanym w rozumieniu Wytycznych są "transakcje dokonane w gotówce, których wartość przekracza równowartość kwoty o której mowa w art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1829 ze m.)". Ponieważ płatność za dany wydatek dokonany w gotówce, przekraczała kwotę o której mowa w ww. przepisie tj. 15 000,00 złotych uznano, że Fundacja dokonała wydatku niekwalifikowanego.

4/ wydatek w kwocie 13 700,00 zł poniesiony przez Spółdzielnię Socjalną "S." na zakup usługi od podmiotu, z którym członek-organu zarządzającego Spółdzielni posiadał powiązania osobowe lub kapitałowe, narusza § 4 ust. 10 Regulaminu. Ponadto zakup usługi od podmiotu, z którym członek organu zarządzającego Spółdzielni posiada powiązania osobowe narusza zapisy umowy zawartej między Realizatorem, a Spółdzielnią bez względu na oświadczenie Prezes Zarządu J.N., że M.W. nie uczestniczyła w procesie podejmowania decyzji wyboru oferenta, nie dokonywała wyboru ofert oraz nie dokonywała płatności.

5/ wydatek w kwocie 24 000,00 zł poniesiony przez Fundację "P." na najem lokalu przy [...], który nie jest użytkowany przez Fundację, a więc nie jest niezbędny do prowadzenia przedsiębiorstwa społecznego, jest niekwalifikowany. Zgodnie z Biznesplanem przedsięwzięcia pkt. 3 Harmonogram rzeczowo-finansowy pkt. 4, Fundacja zaplanowała przeznaczyć 20 tys. zł na prace remontowe/ dostosowanie pomieszczeń. Natomiast w pkt. 4 Zasoby majątkowe, gdzie należało opisać posiadane zasoby majątkowe, np. nieruchomości, Fundacja wpisała, że na potrzeby realizacji działań związanych z utworzeniem miejsca pracy w ramach projektu używane będą zasoby lokalowe użyczone w ramach wygranego zamówienia publicznego na: Realizację usług społecznych na terenie [...] i gminy [...] projektu "Model środowiskowych usług opiekuńczych i asystenckich dla osób niepełnosprawnych i niesamodzielnych". Dalej Fundacja wyjaśnia, że będą to dwa lokale, w których prowadzone będą DDP, są to lokale przy [...]. W biznesplanie nie ujęto zatem wynajmu przez Fundację lokalu przy [...], nie uczyniono tego również podczas aneksowania umowy między Fundacją, a Realizatorem, ponadto w ramach weryfikacji postępu rzeczowego przeprowadzonej [...] października 2018 r. stwierdzono, że wynajmowany lokal jest użytkowany przez Fundację jedynie do przechowywania sprzętu rehabilitacyjnego zakupionego w ramach dotacji, którego część znajduje się jeszcze w opakowaniach, co świadczy o jego nieużytkowaniu. Fundacja nie wykazała powodów, dla których pomieszczenie to należałoby uznać za niezbędne do prowadzenia działalności. Ponadto zgodnie z Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014 - 2020, Rozdział 7 Wsparcie rozwoju sektora ekonomii społecznej w ramach PI 9v, pkt. 9 dotacja jest przyznawana na podstawie biznesplanu, a w tym wynajem lokalu przy [...] nie był wpisany.

6/ wydatek w wysokości 211,60 zł poniesiony przez Związek Organizacji Pomocowych na zakup paliwa do prywatnych samochodów członków zarządu Organizacji, użytkowany na potrzeby działalności gospodarczej na podstawie umów użyczenia, przy braku prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdów - stanowi naruszenie art. 16 ust.1 pkt. 51 oraz art. 16 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, tym samym, jako niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa krajowego, jest wydatkiem niekwalifikowalnym (pkt 6.2 ust.3 lit. b Wytycznych).

7/ wydatek w wysokości 18 250,00 zł poniesiony przez Związek Organizacji Pomocowych na remont i kwotę 1000,00 zł za czynsz najmowanego lokalu, jest niekwalifikowany ponieważ został poniesiony niezgodnie z § 4 ust. 7 lit. c). W toku postępowania Strona przekazała IZ umowę najmu lokalu użytkowego zawartą między Spółdzielnią Socjalną "O.", a Związkiem Organizacji Pomocowych oraz fakturę na wykonanie prac remontowych, niemniej jednak zgodnie nie zmienia to faktu, że roboty wykonano bez kosztorysu podwykonawczego, co stanowi naruszenie wyżej przytoczonego zapisu Regulaminu, w związku z czym wydatek należy uznać za niekwalifikowalny. Ponadto wydatek zadeklarowany w ramach rozliczenia III transzy wsparcia dotyczący czynszu za ten lokal jest – zdaniem organu - niekwalifikowany. Zgodnie z ustaleniami audytu istotą uznania wydatku za niekwalifikowany jest fakt, iż w umowie najmu z dnia [...] kwietnia 2017 r. zawartą między Wspólnotą Mieszkaniową [...], a Spółdzielnią Socjalną "O." kwotę czynszu ustalono w wysokości 300,00 zł. Natomiast Związek Organizacji Pomocowych podnajmował lokal za 1 000,00 zł miesięcznie, co stanowi naruszenie punktu 6.2, ust. 3 lit. g Wytycznych, zgodnie z którym każdy wydatek musi być między innymi dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów.

8/ wydatek w wysokości 1 500,00 zł poniesiony przez Spółdzielnię Socjalną "T." na zakup usług księgowych ze środków dotacji narusza – zdaniem organu - zapisy § 4 ust. 7 lit. d oraz ust. 8 Regulaminu. Zgodnie z ust. 8 bezzwrotne wsparcie finansowe nie może stanowić pomocy służącej pokryciu kosztów bieżącej działalności przedsiębiorstwa społecznego (takich jak czynsz, wynagrodzenia, itp.). Usługi księgowe należy zaliczyć do tej kategorii, ponieważ księgowość przedsiębiorstwa społecznego musi być prowadzona niezależnie od tego, czy korzysta ono ze wsparcia w ramach projektu finansowanego z RPO [...] 2020. Zgodnie z powyższym nie uznano wyjaśnień strony, iż wydatki poniesione na usługi księgowe należy traktować jako rozliczenie środków finansowych z odzyskanego VAT, a nie wydatków inwestycyjnych we wniosku i biznesplanie.

9/ wydatek w wysokości 10 000,00 zł poniesiony przez Stowarzyszenie na Rzecz Inicjatyw Obywatelskich "N." w związku z niedopełnieniem warunku trwałości miejsc pracy oraz wydatek 24 000,00 zł dotyczący niewydatkowania przez Stowarzyszenie tej kwoty na zakup wyposażenia stanowiska pracy są niekwalifikowane. Zdaniem organu, w ramach przyznanej dotacji Stowarzyszenie zobowiązało się do utworzenia pięciu stanowisk pracy, co też uczyniono w lipcu 2017 r. Niemniej po upływie siedmiu miesięcy cztery z tych stanowisk zostały zlikwidowane, a pracownik zatrudniony na jedynym funkcjonującym stanowisku pracy przebywał na zwolnieniu lekarskim. Sytuację zmieniono dopiero w dniu [...] czerwca 2018 r., kiedy to uzupełniono zatrudnienie o cztery osoby. Zatem przez okres przekraczający 60 dni Stowarzyszenie nie wywiązywało się z obowiązku jakim było utrzymanie trwałości miejsc pracy. Podmiot społeczny nie wystąpił też z wnioskiem o wydłużenie ww. terminu. Poza tym ustalono, że Stowarzyszenie otrzymało VI transzę w dniu [...].08.2018 r. W trakcie czynności stwierdzono, iż rozliczając VI transzę wsparcia pomostowego Stowarzyszenie przedstawiło rozliczenie za okres od XI 2017 do III 2018 w dniu [...].06.2018 r. W rozliczeniu tym zadeklarowano wydatki z tytułu wynagrodzenia pracowników za miesiąc styczeń 2018 r. (ostatni miesiąc zatrudnienia czterech pracowników), przy czym lista płac za ww. okres została sporządzona w dniu [...].02.2018r., natomiast składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne zostały zapłacone w dniu [...].07.2018 r., a zaliczka na podatek dochodowy [...].07.2018 r. Stowarzyszenie przedstawiło zatem do rozliczenia wydatki dotyczące wsparcia pomostowego, w ramach którego rozliczano składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz zaliczkę na podatek dochodowy zapłacone po terminie przedstawienia rozliczenia. Zgodnie z § 3 ust. 4 Rozliczenie przekazanych Beneficjentowi pomocy środków finansowych odbywa się na podstawie między innymi: potwierdzenia opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz zaliczka na podatek dochodowy od zatrudnionych osób, na które zostało udzielone wsparcie składanych do Realizatora po otrzymaniu każdej z transz wsparcia do 20 dnia następnego miesiąca oraz do 25 dni po otrzymaniu ostatniej transzy wsparcia pomostowego podstawowego. Stowarzyszenie nie dochowało powyższego obowiązku.

10/ wydatek w wysokości 48 000,00 zł poniesiony przez Spółdzielnię Socjalną "M." oraz Fundację "J." w związku z zakupem środków trwałych, uznano za niekwalifikowalne, gdyż nie były niezbędne do rozpoczęcia działalności w ramach przedsiębiorstw społecznych w związku z utworzeniem miejsc pracy oraz nie są wykorzystywane przez przedsiębiorstwa społeczne zgodnie z charakterem prowadzonej działalności. Podkreślono, że zgodnie z ustaleniami IA, w czasie kiedy środki trwałe poddano rozliczeniu, znajdowały się one w miejscowości [...] i jako nowe nie wykazywały oznak używania. Ponadto w trakcie weryfikacji postępu rzeczowo-finansowego u żadnego z obu podmiotów nie był obecny pracownik obsługujący środki trwałe (M.: sauna owalna z piecem na drewno 1 szt., sauna oralna infrared 1 szt.; "J." tężnia, gorąca beczka). Strona nie złożyła wystarczających wyjaśnień w tej kwestii, zaś tłumaczenia, że nie ma powodu by pracownicy zatrudnieni do obsługi środków trwałych przebywali na stanowisku pracy w sytuacji kiedy nie ma klientów, nie zostało uznane za wystarczające. Organ zauważył, że już po stwierdzeniu uchybień przez Instytucję Audytową Realizator nie przedstawił organowi żadnych okoliczności, iż od tego czasu środki trwałe są wykorzystywane przez beneficjentów ostatecznych. Co więcej, z biznesplanu wynika, że był zaplanowany na trzy lata, podczas, gdy zgodnie z Internetowym Monitorem Sądowymi Gospodarczym w październiku 2019 r. wykreślono z rejestru KRS wszystkie wpisy dla Spółdzielni Socjalnej "M." W skardze do sądu administracyjnego, skarżące Stowarzyszenie zarzuciło:

1. naruszenie prawa materialnego tj.:

a) art. 207 ust 1 pkt 3 i ust. 8, 9 ,11 ustawy o finansach publicznych (dalej: u.f.p.) w zw. z art. 24 ust. 1 i ust. 9 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (dalej: ustawa wdrożeniowa), poprzez ich zastosowanie wobec skarżącego Stowarzyszenia, pomimo, że domniemane uchybienia zostały wywołane działaniami lub zaniechaniami odbiorców ostatecznych (uczestników projektu), a tym samym strona skarżąca została obciążona odpowiedzialnością za działania lub zaniechania innych podmiotów, pomimo braku konkretnych naruszeń, których miałoby się dopuścić samo Stowarzyszenie jako Beneficjent projektu;

b) art. 207 ust 1 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt. 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17.12.2013 r., poprzez niewłaściwe zastosowanie i brak jakiejkolwiek analizy stwierdzonych uchybień pod względem spełnienia przesłanek "naruszenia indywidualnego"; brak analizy czy uchybienia miały jedynie charakter formalny, czy też wiązały się z rzeczywistą lub potencjalną szkodą dla budżetu UE; automatyczne przyjęcie, że każde uchybienie proceduralne oznacza jednocześnie naruszenie skutkujące możliwością dochodzenia zwrotu środków;

c/ art. 143 ust 2 rozporządzenia ogólnego 1303/2013, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i całkowity brak analizy charakteru i wagi stwierdzonych poszczególnych naruszeń oraz analizy strat finansowych poniesionych przez fundusz oraz brak zastosowania sankcji proporcjonalnej w świetle tych kryteriów;

d) pkt 9 i 11 decyzji Komisji Europejskiej C (2013) 9527 z 19.12.2013 r., poprzez niewłaściwe zastosowanie stawki korekty 25% w przypadku jedynego uchybienia zarzucanego Beneficjentowi zaniechanie analizy zasadności i wysokości zastosowanej korekty;

e/ art. 207 ust. 1 u.f.p. w zw. z § 4 umowy o dofinansowanie projektu z dnia [...].11.2016 r. w zw. z § 4 pkt 9 Regulaminu udzielania bezzwrotnego wsparcia w zw. z pkt 4 ppkt 6 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 (dalej: Wytyczne 2014-2020), poprzez ich nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że Wytyczne 2014-2020 mają zastosowanie do oceny wydatków ponoszonych przez uczestników projektu (odbiorców ostatecznych), pomimo jednoznacznego wyłączenia ich obowiązywania dla tej kategorii podmiotów w pkt 6.3 Wytycznych 2014-2020, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że niezgodność wydatków dokonywanych przez odbiorców ostatecznych z Wytycznymi stanowi o zaistnieniu nieprawidłowego wykorzystania środków;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 67 u.f.p. w zw. z art. 6, 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy; przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób nieprzejrzysty; szereg braków w wywodzie organu dotyczący m .in. zaniechania analizy w zakresie szkody w budżecie UE pozostającej w związku ze stwierdzonym i uchybieniami; braku analizy przesłanek z art. 2 pkt 36 oraz art. 143 rozporządzenia ogólnego 1303/2013; pozorną analizę okoliczności faktycznych sprawy i bezrefleksyjne powielenie stanowiska instytucji audytowych, w tym zapatrywania co do stanu faktycznego i prawnego; powoływanie się przez organ na treść dokumentów, które nie doczekały się jednoznacznego ujawnienia jako dowody w niniejszej sprawie, wybiórcze dobieranie argumentów w zakresie stanu faktycznego;

b/ art. 107 § 1 pkt 4) i 6) w zw. z 107 § 3 Kpa, poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, a w szczególności brak odniesienia się do zarzutów dotyczących zastosowania prawa zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz blokowe przywołanie kilku przepisów zastosowanych w sprawie bez dalszego wyjaśnienia w jaki sposób zostały zastosowane; m. in. dotyczących braku proporcjonalności i adekwatności sankcji, braku wykazania i analizy kwestii szkody dla budżetu UE i pozostałych przesłanek nieprawidłowości z art. 2 pkt. 36 rozporządzenia ogólnego 1303/2013 oraz proporcjonalności zastosowanego nakazu zwrotu środków i zastosowanej korekty 25%, brak przekonującego wyjaśnienia podstawy prawnej nałożenia na Stowarzyszenie nakazu zwrotu środków za uchybienia odbiorców ostatecznych;

c/ art. 107 § 1 pkt 6) w zw. art. 107 § 3 Kpa, poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy faktycznej decyzji, a w szczególności wewnętrzną sprzeczność stanowiska organu w zakresie konieczności dokonywania własnych ustaleń stanu faktycznego, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że ustalenia IA organ bierze za materiał dowodowy, pozorny charakter uzasadnienia organu podporządkowany tezie o konieczności zwrotu środków, wybiórcze odnoszenie się do twierdzeń strony o stanie faktycznym dotyczącym poszczególnych uchybień;

d) art. 8 i art. 11 Kpa, poprzez zmianę poglądów w trakcie realizacji projektu (m. in. w zakresie kwalifikowalności wydatków dokonywanych przez odbiorców ostatecznych) i oparcie aktualnego stanowiska organu na stanowisku KAS oraz poprzez brak wytłumaczenia zmiany stanowiska organu sprzed etapu audytu (w stosunku do stosowanej praktyki i m.in. pisma organu z dnia [...].12.2018 r. nr [...]);

e) art. 67 ust 1 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 54 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, poprzez żądanie zwrotu odsetek za zwłokę również za okres od [...].10.2019 do [...].11.2019 pomimo, że decyzja odwoławcza nie została wydana w terminie 2 miesięcy w myśl art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz umorzenie postępowania na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. Ponadto wniesiono o dopuszczenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. uzupełniającego dowodu z dokumentów tj. Informacji Pokontrolnej o nr [...] z [...].11.2019 r. wraz z odpowiedzią strony z [...].12.2019 r., jako niezbędnych do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.

W uzasadnieniu zwrócono uwagę na brak wyraźnej podstawy prawnej do przenoszenia odpowiedzialności za uchybienia odbiorców końcowych na Beneficjenta. Nie może nią być umowa o dofinansowanie, jako, że ta określa prawa i obowiązki na poziomie IZ – Realizator , a tym samym umożliwia dochodzenie zwrotu od Realizatora, ale wyłącznie w przypadku naruszenia konkretnych obowiązków przez niego, a nie w przypadku każdych uchybień stwierdzonych w projekcie, w tym dokonanych przez odbiorców końcowych, przy całkowitym braku udziału Realizatora lub wynikających z sytuacji losowych. Podobnie w samej ustawie wdrożeniowej oraz rozporządzeniu 1303/2013 brak jest regulacji wprost ustanawiających odpowiedzialność quasi – akcesoryjną Realizatora za odbiorców ostatecznych.

Nawet gdyby jednak – zdaniem skarżącej – uznać, że Realizator ponosi może ponosić odpowiedzialność za beneficjentów ostatecznych, to doszło do naruszenia innych istotny naruszeń prawa materialnego, przede wszystkim art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 oraz art. 143 ust. 2 tej regulacji w zakresie proporcjonalności sankcji tj. zastosowania korekty (25%) oraz nakazu zwrotu środków (całość wydatków). Poza tym, organ zaniechał jakiejkolwiek analizy ewentualnej szkody w budżecie UE oraz skonkretyzowania naruszenia konkretnych przepisów w przypadku każdego z wydatków zakwestionowanych w decyzji. W zaskarżonej decyzji nie doszło do wykazania związku pomiędzy poszczególnymi uchybieniami, a ewentualną szkodą (realną lub potencjalną) ale wręcz przemilczano to zagadnienie. Dalej argumentowano, że część wydatków została uznana za niekwalifikowalne z uwagi na domniemaną sprzeczność z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków na lata 2014 – 2020, w sytuacji, gdy Wytyczne te nie mają zastosowania do wydatków dokonywanych przez odbiorców ostatecznych i uczestników projektu, co wynika wprost z ich treści. Z kolei zapis § 4 pkt 9 Regulaminu ma charakter zbiorczy wręcz informacyjny, o ile odwołuje się do ogólnych wytycznych programów, to jednak bez żadnej ingerencji w ich treść. Tym samym prawidłowa wykładnia § 4 umowy o dofinansowanie w zw. z § 4 pkt 9 Regulaminu w zw. z pkt 4 ppkt 6 Wytycznych 2014 – 2020 oznacza, że wobec odbiorców końcowych Wytyczne mają zastosowanie wyłącznie w przypadku pkt 6.20 Wytycznych ( w rzeczywistości chodzi o 6.19 - pomoc grantową). Kierując zarzuty wobec zakwestionowania poszczególnych wydatków, skarżące Stowarzyszenie podniosło w odniesieniu do postępowania na "Usługi realizowane za pomocą tutora, skierowane do przedstawicieli podmiotów ekonomii społecznej z obszaru objętego działaniami projektu Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej", że organ stwierdzając naruszenie zasady konkurencyjności przez Beneficjenta nie uzasadnił, iż uchybienie powinno być traktowane jako naruszenie z art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 oraz nie przeprowadził analizy pod kątem proporcjonalności zastosowanej 25% korekty. Co do wydatków dokonanych przez Spółdzielnię Socjalną P. na zakup kasy rejestrującej podniesiono, że w chwili oświadczenia składanego przez odbiorcę przed Realizatorem oraz rozliczenia dotacji (luty 2018), nie były podwójnie finansowane, a skarżąca potwierdziła ostatecznie zwrot ulgi do urzędu.

W zakresie rozliczenia wydatku poniesionego przez Spółdzielnię Socjalną I., zarzucono, że organ nie odniósł się do kwestii źródła pochodzenia środków przeznaczonych na ten wydatek (kwota pochodziła ze zwrotu VAT), który nastąpił zgodnie z § 2 ust. 7 lub 8 umowy o wsparcie i jest zgodny z załącznikiem nr 24 do regulaminu pkt 14. Także nieprawidłowo – zdaniem skarżącego Stowarzyszenia - zinterpretowano Regulamin dofinansowania, że wydatek poniesiony przez Fundację "Z." w gotówce ponad kwotę 15.000 zł jest niekwalifikowalny, jako, że Regulamin nie odwoływał się do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a Wytyczne nie mogą mieś zastosowania wobec odbiorcy końcowego.

Z kolei co do wydatku poniesionego przez Spółdzielnię "S.", to zmiany osobowe w domniemanym powiązanym podmiocie nastąpiły przed zrealizowaniem robót, organ nie wykazał powiązania w dacie realizacji oraz nie wyjaśnił, dlaczego pominął oświadczenie prezesa zarządu J.N. Co do wydatku poniesionego przez Fundację "P." zarzucono wyrażenie wewnętrznie sprzecznego stanowiska, z jednej strony organ twierdzi bowiem, że lokal nie był użytkowany, a z drugiej potwierdza, że były w nim magazynowane urządzenia. Podniesiono, że odbiorca celowy nie był zobowiązany do przeznaczenia środków wyłącznie na remont lokali wcześniej wskazanych w zasobach majątkowych tj. podmiot miał prawo wynająć kolejne pomieszczenie w przypadku zaistnienia takiej potrzeby. Remont lokalu magazynowego również nie oznacza, że doszło do naruszenia umowy. Fundacja miała prawo dostosować pomieszczenie magazynowe do swoich potrzeb, a prace zostały wykonane.

W zakresie wydatków poniesionych przez Związek Organizacji Pomocowych zarzucono błędne zastosowanie Wytycznych (pkt 6.2. ust. 3 lit. g), błędne poddanie w wątpliwość wydatku (remont czynsz) z uwagi na brak "kosztorysu powykonawczego" w sytuacji, gdy organ nie zakwestionował samego faktu wykonania robót i najmu lokalu. Uznanie kwoty czynszu jako budzący wątpliwości co do przejrzystości, w żadnym razie nie stanowi o jego nieprawidłowości. Organ nie ustosunkował się również do wyjaśnień Realizatora w zakresie źródła pochodzenia środków na rozliczenie kwoty 1.500 zł za usługi księgowe – kwota pochodziła z VAT, a nie wprost z dotacji. Co do Stowarzyszenia "N." w zakresie trwałości miejsc pracy organ nie przeanalizował prawidłowo dokumentów w postaci programu naprawczego i Porozumienia w zakresie wdrażania programu naprawczego tj. nie uwzględnił w decyzji faktu, że w wyniku działań Realizatora w czerwcu 2018 r. został odtworzony poziom zatrudnienia, doszło do przedłużenia pisemnego terminu 60 dni z § 9 umowy o udzielenie wsparcia jeszcze przed upływem tego terminu. W zakresie kwoty na wyposażenie stanowisk pracy organ uznał wydatek za niekwalifikowalny z uwagi na uchybienie w zakresie utrzymania trwałości miejsc pracy tj. według organu skoro zaistniała nieprawidłowość, co do zatrudnienia pracowników, to nie doszło do prawidłowego wyposażenia stanowisk pracy tych pracowników, podczas gdy do lutego 2018 r., pracownicy byli prawidłowo zatrudnieni, a następnie doszło do wprowadzenia planu naprawczego za zgodą i z inicjatywy Partnera. Dodatkowo organ w ogóle nie uwzględnił faktu, że Partner projektu autonomicznie nie zakwalifikował tego wydatku i wszczął procedurę odzyskiwania środków. Na dodatek w informacji pokontrolnej nr [...] z [...].09.2019 r. w zakresie tego samego odbiorcy docelowego i tej samej części dotacji organ wskazał, że postępowanie Realizatora i Partnera są prawidłowe.

W odniesieniu do wydatków poniesionych przez Spółdzielnię Socjalną M. oraz Fundację J. zarzucono, że urządzenia zostały zakupione zgodnie z umowami i celami statutowymi, co zostało przez organ przyznane. Organ nie przeprowadził żadnych czynności w terenie i jednocześnie całkowicie odmówił wiarygodności tłumaczeniom Realizatora bez wskazywania dlaczego np. jednym z argumentów mającym świadczyć o uchybieniu jest wykreślenie Spółdzielni z KRS w 2019 r. , podczas gdy wykreślenie miało miejsce po upływie 12 miesięcznego okresu monitorowania. Organ II instancji nie wskazał też, jaki przepis prawa lub zapisów umów został ostatecznie naruszony.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z [...] maja 2020 r. pełnomocnik skarżącej strony podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodał, że właściwa analiza

art. 243 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 dotyczy także odzyskiwania kwot (decyzji o zwrocie środków), które są przez rozporządzenie traktowane jako formy korekty finansowej. Jednocześnie wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci pisma o zatwierdzeniu Regulaminu z [...].02.2019 r. oraz wyciągu z aktualnego Regulaminu wsparcia na okoliczność potwierdzenia przez organ prawidłowej interpretacji co do ograniczonego zakresu stosowania Wytycznych w stosunku do obiorców końcowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) – zwanej dalej "P.p.s.a.". Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a. który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Zarządu Województwa z [...] listopada 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję orzekająca o zwrocie przez Beneficjenta – Stowarzyszenie Rozwoju Regionalnego "R." kwoty dofinansowania w wysokości 201.668,90 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek bankowy beneficjenta. Zakreślając ramy prawne sprawy, wpierw należy wskazać na przepisy ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1431

ze zm.). Z treści art. 9 ust. 2 pkt 9 cyt. ustawy wynika, że do zadań Instytucji Zarządzającej należy w szczególności odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych albo

w umowie o dofinansowanie projektu, albo w decyzji o dofinansowaniu projektu,

w tym m.in. wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa odpowiednio w art. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.

o finansach publicznych. Z treści art. 24 ust. 1 ww. ustawy wynika z kolei, że stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości systemowej, zwanych dalej "nieprawidłowościami", powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań o których mowa w ust.

9 lub 11. W przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej

w uprzednio zatwierdzonym wniosku o płatność - właściwa instytucja nakłada korektę finansową oraz wszczyna procedurę odzyskiwania od beneficjenta kwoty współfinansowania UE w wysokości odpowiadającej wartości korekty finansowej, zgodnie z art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych,

a w przypadku programu EWT - zgodnie z umową o dofinansowanie projektu albo decyzją o dofinansowaniu projektu (art. 24 ust. 9 ustawy wdrożeniowej). Do zwrotu przyznanych płatności stosuje się zatem przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 869 ze zm.

- dalej u.f.p). W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawą obu decyzji stanowił

art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. Zgodnie z jego treścią – w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości – podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Pojęcie pobrania środków nienależnych nie zostało zdefiniowane w ust. 1 pkt 3 komentowanego przepisu. Przyjąć zatem należy, podobnie jak

w przypadku nienależnego pobrania dotacji (art. 169 ust. 3 u.f.p.), iż będą to środki udzielone bez podstawy prawnej albo pobrane w wyniku merytorycznego błędu dotyczącego kwalifikacji projektu, popełnionego przez właściwą instytucję. Nienależne pobranie środków przeznaczonych na realizację projektu będzie następowało w sytuacji, gdy ich wypłata została dokonana bez podstawy. Natomiast pobranie środków w nadmiernej wysokości będzie następowało w sytuacji, w której kwota przekazana beneficjentowi będzie wyższa niż ta, która wynika np. z uprzednio zawartej umowy o dofinansowanie projektu. W celu wykazania, że spełniła się jedna z przesłanek zwrotu środków przez beneficjenta uregulowanych w art. 207 ust. 1 u.f.p., organ musi wskazać naruszenie przez beneficjenta konkretnej normy prawnej wynikającej z przepisów powszechnie obowiązującego prawa i określić w jaki sposób zachowanie beneficjenta spowodowało naruszenie tej normy i co za tym idzie - spełnienie przesłanki zwrotu środków. Obowiązek wskazania przepisów prawa, które beneficjent naruszył swoim konkretnym zachowaniem (działaniem lub zaniechaniem), ogranicza arbitralność organów przy ocenie, czy spełniła się przesłanka zwrotu środków określona w art. 207 ust. 1 u.f.p. Jednocześnie, skoro źródłem obowiązku nakładania korekt finansowych są przepisy unijne wymagające korekty w sytuacji nieprawidłowości,

to określając kwotę do zwrotu, organy powinny ustalić, czy uchybienie wymienione w art. 207 ust. 1 u.f.p. stanowi nieprawidłowość w rozumieniu przepisów unijnych.

Pojęcie nieprawidłowości indywidualnej zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z 17 grudnia 2013 r.

nr 1303/2013 ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego

i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. UE. L. Nr 347, str. 320 ze zm.), do której to definicji odsyła wprost art. 2 pkt 14 ustawy wdrożeniowej. Zgodnie zatem z definicją zawartą w art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego 1303/2013 "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażania EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Nieprawidłowością jest zatem nie tylko działanie wywołujące szkodę, ale także mogące jej wywołać (szkoda potencjalna). Do popełnienia "nieprawidłowości" dochodzi wtedy, gdy naruszony został szeroko rozumiany przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, obejmujący również wytyczne, procedury, regulaminy, umowy. Należy też zauważyć, że przepis rozporządzenia wprowadza generalną definicję nieprawidłowości, bez rozróżnienia na nieprawidłowość indywidualną i systemową o których mowa w art. 24 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Stwierdzenie nieprawidłowości nakłada na państwo członkowskie - zgodnie z art. 143 ust. 2 rozporządzenia - obowiązek dokonania korekt finansowych. Korekty finansowe polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. Do postępowania w sprawie zwrotu dofinansowania zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa). Wynika to z treści art. 67 u.f.p., zgodnie z którym do spraw dotyczących należności, o których mowa

w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy Kpa i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Spór miedzy stronami dotyczy zasadniczo odpowiedzi na pytania,

czy wystąpiły w sprawie "nieprawidłowości", które skutkowałoby zwrotem dofinansowania, a jeżeli tak, to czy za uchybienia odbiorców ostatecznych (uczestników projektu) odpowiedzialność ponosi Beneficjent (Realizator projektu). Ponieważ jednak, ocena tego, kto ponosi odpowiedzialność, jest wtórna wobec stwierdzenia, czy do nieprawidłowości w sprawie w ogóle doszło, Sąd w pierwszej kolejności odniesie się do tych ostatnich. Pierwszy ze spornych wydatków dotyczył kosztu poniesionego przez Spółdzielnię Socjalną "P." na zakup kasy rejestrującej w wysokości 700 zł. Zdaniem organu, wydatek ten został podwójnie sfinansowany. Raz w ramach projektu, a następnie przez Urząd Skarbowy. Odnosząc się do powyższego najpierw należy poczynić uwagi natury ogólnej. Trzeba bowiem zauważyć, że Stowarzyszenie Rozwoju Regionalnego "R." zawarło z Zarządem Województwa pełniącym rolę Instytucji Zarządzającej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego [...] 2020 w dniu [...] listopada 2016 r. umowę o dofinansowanie nr [...] na realizację projektu pn. "[...] Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej'" w ramach działania 7.6 Wsparcie dla OWES i ROPS we wzmacnianiu sektora ekonomii społecznej. Z § 1 pkt 23 umowy wynika, że ilekroć w umowie jest mowa o rozliczeniu wydatków, należy przez to rozumieć wykazanie i udokumentowanie we wniosku o płatność wydatków kwalifikowalnych poniesionych na realizację Projektu przez Beneficjenta i potwierdzonych przez IZ. Przez wydatki kwalifikowalne – należy z kolei rozumieć koszty i wydatki poniesione w związku z realizacją Projektu, rozliczenia zgodnie m.in. z Rozporządzeniem 1303/2013, Rozporządzeniem KE nr 215/2014, Rozporządzeniem nr 1304/2013, jak również w rozumieniu ustawy wdrożeniowej i przepisów rozporządzeń wydanych do ustawy wdrożeniowej, oraz zgodnie z krajowymi zasadami kwalifikowalności wydatków w okresie programowania 2014-2020, SzOOP i Wytycznymi wydanymi na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, zapisami umowy o dofinansowanie Projektu oraz regulaminem konkursu (§ 1 pkt 35 umowy). Z kolei ilekroć w umowie jest mowa o Wytycznych, to oznacza to m.in. Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w zakresie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020 z dnia [...].09.2016 r. Zgodnie z podrozdziałem 6.2 Ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego, decyzją w sprawie zatwierdzenia wkładu finansowego na rzecz dużego projektu, umową o dofinansowanie i Wytycznymi oraz innymi dokumentami, do których stosowania beneficjent zobowiązał się w umowie o dofinansowanie. W świetle powyższego, Sąd podziela pogląd organu, że ww. wydatek jako podwójnie sfinansowany, jest wydatkiem niekwalifikowalnym. Zgodnie bowiem z

pkt 6.7.ppkt 1 Wytycznych, niedozwolone jest podwójne finansowanie wydatków. Tymczasem z akt sprawy wynika, że ww. wydatek poddano rozliczeniu w projekcie na podstawie faktury [...] wystawionej w dniu [...] grudnia 2017 r., jednocześnie decyzją z [...] marca 2018 r. orzeczono o zwrocie na konto bankowe podatnika kwoty w wysokości 700 zł. Strona nie powinna natomiast rozliczać w ramach projektu wydatku, o którego refundację zamierza następnie wystąpić do organu skarbowego i który zostaje jej zwrócony w ramach zwrotu podatku. Skarżąca twierdzi, że nie było podwójnego finansowania, gdyż ulga z urzędu skarbowego nastąpiła 43 dni po rozliczeniu dotacji. Nie zmienia to jednak faktu, że Spółdzielnia przedstawiając w lutym 2018 r. oświadczenie o dokonaniu zakupów towarów i usług z godnie z biznesplanem, potwierdziła, że nie otrzymała innej pomocy. Po czym, w marcu zwróciła się do US z wnioskiem o zwrot kwoty wydatkowanej na zakup kasy rejestrującej, który został jej wypłacony. Tego rodzaju postępowanie, w ocenie Sądu, w istocie zmierzające do obejścia zakazu podwójnego finansowania, nie jest zgodne z ww. Wytycznymi. Istota ww. zakazu polega bowiem na tym, że zabronione jest więcej niż jednokrotne rozliczanie tego samego wydatku (pkt 6.7 Wytycznych). A taka sytuacja miała miejsce w sprawie. To, że skarżąca, jak twierdzi, ostatecznie zwróciła otrzymaną kwotę do urzędu skarbowego, nie oznacza, że jej działania było zgodne z prawem, a zatem doszło do nieprawidłowości o którym mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013. Sąd podziela również ocenę organu co do wydatku w kwocie 1.543,74 zł dokonanego przez Spółdzielnię Socjalną I. na zakup środków obrotowych ze wsparcia pomostowego. W tym zakresie należy zauważyć, że Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej nie wymienił w załączniku nr 24 do Regulaminu udzielania bezzwrotnego wsparcia finansowego, tj. w katalogu wydatków w ramach wsparcia pomostowego, tego rodzaju wydatków. Co więcej, bezzwrotne wsparcie finansowe – zgodnie z § 4 pkt 9 lit. e Regulaminu – może być przeznaczone na pokrycie wydatków uznanych jako kwalifikowalne w szczególności określonych umową o udzielenie bezzwrotnego wsparcia i ujętych w Biznesplanie. Zgodnie z umową o nr [...] o udzielenie wsparcia pomostowego beneficjent pomocy zobowiązuje się do wykorzystania wsparcia oraz działania w szczególności zgodnie z wnioskiem o udzielenie wsparcia, biznesplanem harmonogramem rzeczowo – finansowym, umową o udzielenie wsparcia. (§1 ust. 5 umowy). Zgodnie z§ 3 ust. 1 umowy, beneficjent pomocy zobowiązuje się realizować działania będące przedmiotem wniosku o którym mowa w § 1 ust. 5. Tymczasem strona nie wpisała we wniosku wydatków dotyczących kosztów związanych z naprawą pojazdów mechanicznych, choć taki wydatek mógł zostać ujęty jako koszt obsługi (pkt 10 katalogu wydatków) składników majątku trwałego. Tym samym zasadnie organ uznał, że wydatek w ww. kwocie jest niekwalifikowalny, jako wykraczający poza wniosek o udzielenie wsparcia pomostowego oraz zawartą umowę. Skarżąca zarzuciła organowi, że odniósł się do źródła pochodzenia środków przeznaczonych na wydatek, tj. że kwota ta nie pochodziła wprost z dotacji lecz ze zwrotu VAT. Jednak okoliczność ta nie zmienia faktu, iż do rozliczenia przedstawiono wydatek, który nie został ujęty ani we wniosku o dofinansowanie, ani też nie był przedmiotem umowy. Próba postawienia źródła wydatkowania poza dotację, nie może odnieść tym samym skutku.

Sąd podziela też ocenę organu co do wydatku dokonanego na zakup samochodu osobowego [...] przez Spółdzielnię "Z." w kwocie 23.000,00 zł. Podkreślić należy, że w przywoływanych Wytycznych - pkt. 6.3 ust. 1 lit. n stwierdzono, że uznaje się za niekwalifikowalne transakcje dokonane w gotówce, których wartość przekracza równowartość kwoty, o której mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Z ww. ustawy wynika, że była to kwota 15 000 zł. Zatem już proste zestawienie prowadzi do wniosku, że ww. wydatek nie mógł zostać uznany za kwalifikowalny w świetle ww. Wytycznych. Twierdzenie skarżącej, że Regulamin nie odwoływał się do ww. ustawy jest bez znaczenie, skoro co do oceny kwalifikowalności wydatku zastosowanie miały zapisy Wytycznych.

Sąd za prawidłową uznaje również ocenę organu, że wydatek w wysokości 13 700,00 zł poniesiony przez Spółdzielnię Socjalną "S." na zakup usługi od podmiotu, z którym członek zarządzającego Spółdzielni posiadał powiązania osobowe lub kapitałowe stanowi naruszenie § 4 ust. 10 Regulaminu. Tenże stanowi, że beneficjentowi pomocy nie wolno nabywać towarów i usług od podmiotów, z którymi członkowie organu zarządzającego lub wewnętrznego organu kontroli/nadzoru posiadają powiązania osobowe lub kapitałowe. Z akt wynika, że w sprawie istniały powiązania osobowe między wiceprezesem zarządu Spółdzielni Socjalnej "S." tj. M.W., a M.W. piastującym stanowisko prezesa zarządu Spółdzielni Socjalną Socjalnej L. Ustalono, że M.W. była bratową M.W. Zatem wydatek poniesiony niezgodnie z ww. regulacją, uznany jest za niekwalifikowalny, a dotacja w tej części podlega zwrotowi (§ 4 ust. 10 Regulaminu). Kwestia, w jakim zakresie drugi członek zarządu brał udział w wyborze wykonawcy, co stara się wyjaśnić w swoim oświadczeniu J.N., w świetle jednoznacznych zapisów Regulaminu, jest bez znaczenia. To, że roboty zostały wykonane – jak twierdzi skarżąca – nie oznacza, że środki nie podlegają zwrotowi. Aby bowiem wydatek mógł być objęty bezzwrotnym wsparciem nie tylko musi być faktycznie poniesiony za rzeczywiste usługi, czego Sąd w sprawie nie kwestionuje, ale także według określonych zasad, a jedną z nich jest zasada konkurencyjności o której mowa w § 4 ust. 10 Regulaminu, ale i w pkt 6.5.2. Wytycznych.

Trafnie również przyjęto, że koszt poniesiony przez Fundację "P." w wysokości 24 000,00 zł na wynajem lokalu przy [...], stanowi koszt niekwalifikowalny. Ponownie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z § 4 pkt 9 lit. e Regulaminu – bezzwrotne wsparcie może być przeznaczone na pokrycie wydatków uznanych jako kwalifikowalne w szczególności określonych umową o udzielenie bezzwrotnego wsparcia i ujętych w Biznesplanie. W niniejszym przypadku zarówno w jednym jak i drugim dokumencie nie wskazano, że finansowany będzie najem lokalu przy [...]. Natomiast wpisano w biznesplan, iż zaplanowano przeznaczyć 20 tysięcy złotych na prace remontowe/dostosowanie pomieszczeń. Jako zasoby majątkowe na potrzeby realizacji działań związanych z utworzeniem miejsca pracy w ramach projektu jak podano, używane będą dwa lokale, w których prowadzone są DDP: przy [...]. W związku z czym słusznie organ przyjął, że Beneficjent nie wykazał, że pomieszczenie przy [...] było niezbędne do prowadzenia przedsiębiorstwa społecznego. To, że był w nim magazynowy sprzęt rehabilitacyjny, co stwierdzono, a czego Sąd nie kwestionuje, nie oznacza, że wydatek powinien zostać zrefundowany, skoro sam beneficjent nie zamieścił go w biznesplanie, a lokal służy jedynie zmagazynowaniu sprzęty zakupionego w ramach dotacji, w związku z czym trudno przyjąć, że jest niezbędny do prowadzenia przedsiębiorstwa społecznego.

Kolejna grupa wydatków dotyczyła tych poniesionych przez Związek Organizacji Pomocowych. Pierwszy z nich w wysokości 211, 60 zł dotyczył zakup paliwa do prywatnych samochodów członków organizacji, użyczanych na potrzeby działalności gospodarczej. Sąd podziela stanowisko organów, że brak prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu w takiej sytuacji, narusza art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, co wyklucza uznanie takiego kosztu za koszt uzyskania przychodu. Takie wydatki, jako niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa krajowego, są również niekwalifikowalne. W pkt 6.2. ust. 3 lit. b. Wytycznych wskazuje się bowiem, że wydatek jest wtedy tylko kwalifikowalny, jeżeli spełnia łącznie szereg warunków w nim wymienionych w tym: jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz prawa krajowego, w tym przepisami regulującymi udzielanie pomocy publicznej, jeśli mają zastosowanie. Zasadnie również uznano, że waloru kwalifikowalności nie posiadają wydatek w kwocie 18 250,00 zł poniesiony przez Związek organizacji Pomocowych na remont oraz w kwocie 1 000,00 zł za czynsz najmu. Co do pierwszego z nich, organ stwierdził, że brak kosztorysu powykonawczego robót, stanowi o naruszeniu § 4 ust. 7 lit c Regulaminu, zgodnie z którym bezzwrotne wsparcie finansowe przeznaczane jest na sfinansowanie wydatków niezbędnych do rozpoczęcia lub prowadzenia działalności w ramach przedsiębiorstwa społecznego w szczególności: dostosowania lub adaptacji (prace remontowo – wykończeniowe), pod warunkiem, że koszty te pozostają w bezpośrednim związku z celami i realizacją przedsięwzięcia objętego dofinansowaniem. Zakup robót budowlanych będzie kwalifikowany na podstawie kosztorysu powykonawczego i protokołu odbioru robót. Skoro brak takiego kosztorysu, to również nie ma możliwości uznania wydatku za kwalifikowany, skoro z zapisu regulaminu wynika jednoznacznie, że to ten dokument jest podstawą do oceny kwalifikowalności zakupu robót budowalnych. To, że organ nie kwestionował wykonania prac, nie oznacza, że spełniono warunki Regulaminu. Jeszcze raz należy powtórzyć w tym miejscu, że nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 ust. 36 rozporządzenia 1303/2013 stanowi każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego (...) które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Skoro tak, to ww. naruszenie Regulaminu, nie należy rozpatrywać w kategorii uchybienia formalnego. Poniesienie wydatku niezgodnie z § 4 ust. 7 Regulaminu – w myśl § 4 ust. 11 – skutkuje uznaniem go za niekwalifikowalny, a dotacja w tej części podlega zwrotowi. Rację ma również organ, że nie czyni zadość zasadzie przejrzystości wydatek zadeklarowany do rozliczenia za czynsz wynajmowanego lokalu przy [...]. Należy zauważyć, że w umowie najmu z [...] kwietnia 2017 r. zawartej między Wspólnotą Mieszkaniową [...], a Spółdzielnią Socjalną "O.", kwotę czynszu ustalono w wysokości 300,00 zł. Tymczasem Związek Organizacji Pomocowych podnajmował lokal za kwotę 1000,00 zł. Z pkt 6.2. ust. 3 lit. g Wytycznych wynika, że wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek, który został dokonany w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Znacząca różnica w czynszu – zdaniem Sądu – zasadnie prowadzi do konstatacji, że warunek przejrzystości nie została spełniony. Strona w żaden sposób nie wyjaśniła też, z czego wynika tak znaczna rozbieżność w wysokości czynszu. Brak cechy przejrzystości w odniesieniu do spornego wydatku, narusza ww. Wytyczne. Natomiast naruszenie Wytycznych stanowi jednocześnie naruszenie umowy o dofinansowanie projektu. Ponadto, ponoszenie kosztu wyższego o kwotę 700 zł, rodzi pytanie o racjonalność ponoszonego wydatku.

Sąd podziela także ocenę organu w odniesieniu do wydatku w wysokości 1.500,00 zł poniesionego przez Spółdzielnię Socjalną T. na zakup usług księgowych ze środków dotacji. Taki wydatek narusza § 4 ust. 8 Regulaminu, zgodnie z którym, bezzwrotne wsparcie finansowe nie może stanowić pomocy służącej pokryciu kosztów bieżącej działalności przedsiębiorstwa społecznego (takich jak czynsz, wynagrodzenia itp.). Trafnie przyjęto, że usługi księgowe właśnie do takich kosztów należą.

Zasadnie także zdaniem Sądu uznano, że wydatek na wyposażenie stanowisk pracy w kwocie 24.000,00 zł, przedstawiony przez Stowarzyszenie na Rzecz Inicjatyw Obywatelskich N. do rozliczenia, jest niekwalifikowalny. Trzeba bowiem zauważyć, że w ramach przyznanej dotacji, Stowarzyszenie zobowiązało się do utworzenia 5 stanowisk pracy, do czego doszło w lipcu 2017 r. Po siedmiu miesiącach 4 stanowiska zlikwidowano, zaś jedyny pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim. W dniu [...] czerwca 2018 r. uzupełniono zatrudnienie o 4 brakujące osoby. Ponieważ Beneficjent otrzymuje dotację na warunkach i zasadach określonych w Regulaminie (§ 1 ust. 4 umowy o udzielenie bezzwrotnego wsparcia) to należało się do niego odwołać. W myśl § 9 ust. 1 lit. d Regulaminu, w przypadku rozwiązania umowy o pracę, spółdzielczej umowy o pracę przez osobę zakwalifikowaną do otrzymania dotacji i wsparcia pomostowego na utworzone stanowisko pracy, beneficjent pomocy jest zobowiązany do zatrudnienia innej osoby w terminie możliwie najkrótszym, jednak nie później niż 60 dni, która przeszła proces rekrutacji do projektu [...] i spełnia warunki otrzymania dotacji i wsparcia pomostowego. Bez wątpienia ww. okres 60 dni nie został dochowany, przez co Stowarzyszenie nie utrzymało trwałości miejsc pracy

Błędnie strona twierdzi w skardze, że nie uwzględniono faktu, że w czerwcu 2018 r. odtworzono poziom zatrudnienia. Z treści decyzji wynika bowiem, że organ wziął pod uwagę tę okoliczność. Nie zmienia to jednak tego, że termin 60 dni nie została dochowany, a strona nie wystąpiła z wnioskiem o jego przedłużenie przez Realizatora. To, że strona podejmowała działania naprawcze, nie oznacza, że była zwolniona z wyżej opisanego wymogu. Zasadnie także zakwestionowano kwalifikowalność wydatku w kwocie 10.000,00 zł przedstawionego w rozliczeniu VI transzy wsparcia pomostowego za okres od XI 2017 r. do III 2018 r. Należy zauważyć, że zadeklarowano do rozliczenia wydatki z tytułu wynagrodzenia pracowników za styczeń 2018 r. (tj. za ostatni miesiąc zatrudnienia czterech pracowników), przy czym lista płac została sporządzona w lutym 2018 r, oraz składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, które zostały opłacone [...].07.2018 r., a także zaliczkę na podatek dochodowy opłaconą [...].07.2018 r. Jak wynika z §10 ust. 2 lit. c. Regulaminu (błędnie przywołano w zaskarżonej decyzji § 3 ust. 4), rozliczenie przekazanych beneficjentowi pomocy środków finansowych odbywa się na podstawie poniższych dokumentów: potwierdzenie opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób zatrudnionych, na które zostało udzielone wsparcie, składanych do Realizatora po otrzymaniu każdej z transz wsparcia do 20 dnia następnego miesiąca oraz do 25 dni po otrzymaniu ostatniej transzy wsparcia pomostowego podstawowego. Tym samym strona w rozliczeniu przedstawiła wydatki, które zostały poniesione po terminie przedstawienia rozliczenia, a zatem nie powinny zostać ujęte w rozliczeniu przekazanych beneficjentowi środków. Takie postępowanie w oczywisty sposób narusza ww. Regulamin. Nie może odnieść zamierzonego skutku w odniesieniu do oceny kwalifikowalności wydatku argument skarżącej, że w informacji pokontrolnej nr [...] stwierdzono, że Beneficjent wywiązał się z obowiązku monitorowania utrzymania działalności gospodarczej przez uczestników. Z powyższego nie można bowiem wywodzić, że postępowanie uczestnika było prawidłowe. Co więcej, w dalszej części wywodu twierdząc, że nie uwzględniono działań Realizatora i Partnera (wdrożenie programu naprawczego, złożenie zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa, złożenie pozwu przeciwko Stowarzyszeniu N.) sama przyznaje, że przedstawienie przez uczestnika projektu spornych wydatków do rozliczenia było niezgodne z Regulaminem.

Wreszcie trafnie przyjęto, że nie są kwalifikowalne wydatki poniesione przez Spółdzielnię Socjalną M. w kwocie 48 000,00 zł oraz Fundację J. w związku z zakupem środków trwałych. Choć organ odwoławczy nie wskazał jaki konkretnie przepis został w tym wypadku naruszony, to z treści uzasadnienia jego decyzji wynika, że za podstawę uznania wydatku za niekwalifikowalne służyło stwierdzenie, że nie były one niezbędne do rozpoczęcia działalności w ramach przedsiębiorstw społecznych oraz nie są wykorzystywane przez przedsiębiorstwa społeczne zgodnie z charakterem prowadzonej działalności. Z utrzymanej w mocy decyzji organu pierwszej instancji wynika zaś konkretnie, że zakup środków trwałych, które nie były niezbędne do rozpoczęcia działalności oraz nie były wykorzystywane przez spółdzielnię zgodnie z charakterem działalności, stanowi naruszenie pkt 6.2. ust. 3 lit. g Wytycznych oraz § 4 ust. 9 lit. a, d i e Regulaminu a także § 7 ust. 1 lit. a umowy o udzielenie bezzwrotnego wsparcia finansowego.

W trakcie postępowania ustalono natomiast, że w czasie kiedy środki trwałe poddano rozliczeniu, znajdowały się w miejscowości [...] i jako nowe nie wykazywały śladów użytkowania. W czasie weryfikacji, brak było pracowników do obsługi środków trwałych. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów na to, że po przeprowadzeniu audytu, ten stan uległ zmianie. W związku z czym nie można przyjąć, że na dzień rozliczenia, środki trwałe służyły prowadzeniu działalności przez przedsiębiorstwo społeczne, skoro brak było na nich śladów użytkowania.

W skardze strona podniosła również zarzut, który nie pojawił się na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy tj. w odniesieniu do postępowania na "Usługi realizowane przez tutora, skierowane do przedstawicieli podmiotów ekonomii społecznej z obszaru objętego działaniami projektu Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej". W zapytaniu ofertowym [...] zawarto stwierdzenie, że zamówienie jest realizowane zgodnie z zasadą konkurencyjności w rozumieniu Wytycznych w zakresie kwalifikowalności Wydatków. Sąd podziela jednak pogląd organu pierwszej instancji, że w związku z umieszczeniem w zapytaniu ofertowym zapisu o tym, że o udzielenie zamówienia mogą ubiegać się jedynie osoby fizyczne, oraz informacji o stawce za godzinę, doszło do naruszenia ww. zasady. Niewątpliwie tego rodzaju zapisy zawężały grono podmiotów potencjalnie zainteresowanych złożeniem oferty, co mogło mieć szkodliwy wpływ na budżet UE. Możliwość wystąpienia potencjalnej szkody powoduje zaś, że wystąpiła nieprawidłowość o której mowa w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego 1303/2013 poprzez – jak twierdzi strona - brak analizy, czy uchybienia o których powyżej była mowa, wiązały się z rzeczywistą

lub potencjalną szkodą dla budżetu UE. Oczywiście Sąd nie kwestionuje, że zawarta w wielokrotnie przywoływanym art. 2 pkt pkt 36 Rozporządzenia nr 1303/2013 definicja nieprawidłowości nakazuje poszukiwać związku pomiędzy naruszenie prawa a szkodą, choćby potencjalną w budżecie UE. Zauważyć należy, że organ ten warunek spełnił, wyjaśnił bowiem do jakich naruszeń prawa doszło w przypadku każdego z wydatków. Podkreślić jeszcze raz należy, że przyjmuje się, iż do nieprawidłowości dochodzi również wtedy, gdy naruszony został szeroko rozumiany przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, obejmujący również wytyczne, procedury, regulaminy, umowy. Do takich naruszeń, co powyżej opisano, w niniejszej sprawie doszło. Mając zresztą na uwadze, że przy ustalaniu nieprawidłowości wystarczająca jest możliwość zaistnienia szkody, to już stwierdzenie naruszenia prawa pozwala co do zasady przyjąć, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem a szkodą w budżecie (vide: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 9.10.2019 r., I SA/Go 304/19). W ocenie Sądu, strona rozliczając ze środków europejskich wydatki, które zostały poniesione niezgodnie z Regulaminem i Wytycznymi (wydatki niekwalifikowalne), bez wątpienia w sposób realny działała na szkodę budżetu Unii. Zresztą wbrew temu, co skarżąca twierdzi, w odniesieniu do każdego z wydatków opisano, na czym polegało działanie, które miało – zdaniem organu – szkodliwy wpływ na budżet Unii. Nie sposób zatem nie dostrzec, że przez rozliczenie wydatków niekwalifikowalnych, doszło do uszczuplenia środków unijnych. Tymczasem zgodnie z Wytycznymi (pkt 6.3.3.) wydatki niekwalifikowalne, a związane z realizacja projektu są finansowane nie ze środków UE, lecz przez beneficjenta, jako stronę umowy o dofinansowanie projektu. Sąd w tym miejscu za chybiony uznaje również zarzut naruszenia art. 143 ust. 2 rozporządzenia nr 1303/2013, poprzez brak analizy proporcjonalności sankcji. Zgodnie z ww. regulacją, państwa członkowskie dokonują korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty finansowe polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. Państwa członkowskie biorą pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze polityki spójności lub EFMR i stosują proporcjonalną korektę. Korekty finansowe są odnotowywane

w zestawieniu wydatków za rok obrachunkowy, w którym podjęto decyzję

o anulowaniu. Wynika z tego, że celem korekt finansowych jest zatem spowodowanie sytuacji, w której wszystkie wydatki deklarowane do finansowania ze środków unijnych będą wydatkowane zgodne z prawem i odpowiednimi zasadami i przepisami krajowymi oraz unijnymi. Wysokość korekty finansowej jest determinowana wysokością szkody poniesionej przez dany fundusz w związku z nieprawidłowością, którą z kolei relatywizuje się do charakteru naruszenia i jego wagi. Słusznie jednak organ zauważył, że w sytuacji wydatków niekwalifikowalnych, a więc takich, którymi powinien zostać obciążany beneficjent a nie budżet UE, ani umowa o dofinasowanie ani też Wytyczne nie przewidują zastosowania zasady proporcjonalności. Wskazanie tychże wydatków do rozliczenia, stanowiło realne działanie wywołujące szkodę

w budżecie. Trudno zatem przyjąć, że organ powinien stosować zasadę proporcjonalności w sytuacji, gdy szkoda w budżecie jest realna i konkretna. Tego rodzaju wymóg dotyczy w ocenie Sądy sytuacji, gdy brak możliwości ustalenia wysokości szkody, a z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie tylko w jednym przypadku tj. w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w postępowaniu na "Usługi realizowane przez tutora, skierowane do przedstawicieli podmiotów ekonomii społecznej z obszaru objętego działaniami projektu Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej" i w tym też przypadku zastosowano decyzję Komisji z [...] grudnia 2013 r. [...].

Skarżąca zarzuca, że w ww. przypadku niewłaściwie zastosowano stawkę korekty 25% oraz zaniechano analizy jej wysokości. Odnosząc się do powyższego należy zauważyć, że skarżące Stowarzyszenie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie kwestionowało wysokości zastosowanej korekty w tym przypadku, co zresztą organ odwoławczy odnotował w swojej decyzji. Ze stanowiska organu pierwszej instancji wynika zaś, że uchybienia w postępowaniu dotyczyły naruszenia zasady konkurencyjności w zapytaniu ofertowym. W pkt 9 i 11 ww. Decyzji Komisji, do których odwołuje się strona, stawka korekty wynosi 25 %, a można ją zmniejszyć do 10 lub 5 % w zależności od powagi nieprawidłowości. Trzeba również podkreślić, że z § 7 rozporządzenia Ministra Rozwoju z 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień wynika, że w przypadku kategorii nieprawidłowości indywidualnych, której w załączniku do rozporządzenia przypisano więcej niż jedną stawkę procentową, zastosowanie stawki procentowej o niższej wysokości niż maksymalna wysokość dla danej kategorii nieprawidłowości indywidualnych jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy jest to uzasadnione charakterem i wagą stwierdzonej nieprawidłowości indywidualnej. Z powyższego należy wywieść, że jako zasadę przyjęto stawki maksymalne, a stawki zmniejszone są wyjątkiem uzależnionym od powagi nieprawidłowości. Zdaniem sądu, uchybienia polegające na ograniczeniu kręgu potencjalnych wykonawców przy realizacji zamówienia jedynie od osób fizycznych oraz wskazanie we wzorze umowy, stanowiącej załącznik do zapytania ofertowego stawki godzinowej za wykonania usługi (140,00 zł za godzinę usługi) uzasadniały zastosowanie 25 % stawki korekty.

Sąd nie podziela również stanowiska strony, że Wytyczne nie mają zastosowania do oceny wydatków ponoszonych przez uczestników projektu (obiorców ostatecznych). Skarżąca powołuje się przy tym na pkt 4 pkkt. 6 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków, zgodnie z którym: Wytyczne nie mają zastosowania do wydatków ponoszonych przez uczestników projektu

i ostatecznych odbiorców, z zastrzeżeniem podrozdziału 6.20 Wytycznych. Kierując się jedynie tą regulacją, należałoby przyznać rację stronie. Trzeba jednak zauważyć, że na potrzeby realizacji projektu strona działając w ramach Ośrodka Wsparcia Ekonomii Społecznej sama stworzyła na potrzeby realizacji projektu Regulamin udzielania bezzwrotnego wsparcia finansowego na utworzenie nowego miejsca pracy w nowych lub istniejących przedsiębiorstwach społecznych bądź podmiotach ekonomii społecznej, pod warunkiem przekształcenia tych podmiotów

w przedsiębiorstwo społeczne. W § 4 pkt 9 lit. d tego Regulaminu zawarto stwierdzenie, że: bezzwrotne finansowe wsparcie finansowe może być przeznaczone na pokrycie wydatków uznanych przez Realizatora, jako kwalifikowalne, zgodnie

z zasadami Regionalnego Programu Operacyjnego - [...] 2020, Szczegółowym Opisem Osi Priorytetowych RPO - [...] 2020, Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa

z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014 - 2020, Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności

na lata 2014-2020 oraz obowiązującymi przepisami prawa krajowego i unijnego,

w szczególności: poniesionych w sposób efektywny zgodnie z Wytycznymi

w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności

na lata 2014-2020 oraz Wytycznymi w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego ni lata 2014 – 2020.

W konsekwencji, należy podzielić pogląd IZ, iż strona sama stworzyła regulację – Regulamin, który bezsprzecznie obowiązuje ostatecznych odbiorców. Zresztą stanowisko to zostało potwierdzone przez KAS jak i Ministerstwo Inwestycji

i Rozwoju. Regulamin ten zaś nakazuje oceniać wydatki pod kątem kwalifikowalności zgodnie z Wytycznymi. Jest zatem oczywiste, że jeżeli wydatki są ponoszone przez ostatecznych odbiorców, to ci są zobowiązani stosować Wytyczne w tym zakresie. Przyjęcie, że jest inaczej, de facto prowadziłoby do sytuacji, że wydatek wymykał by się spod oceny dotyczącej jego kwalifikowalności, co jest niedopuszczalne i czyniłoby utworzony na potrzeby realizacji projektu Regulamin zbędny.

W dalszej kolejności należało rozważyć, czy za stwierdzone uchybienia uczestników projektu (ostatecznych odbiorców) odpowiedzialność mógł ponosić Realizator projektu tj. skarżące Stowarzyszenie. Zdaniem skarżącej brak jest wyraźnej podstawy prawnej do obciążenia odpowiedzialnością Realizatora za zaniechania innych podmiotów. Poza tym, zapisy umowy o dofinansowanie zawierają zapisy określające prawa i obowiązki na poziomie IZ – Realizator, a tym samym umożliwiają dochodzenie zwrotu od Realizatora ale za naruszenie konkretnych obowiązków przez niego samego.

Sąd poglądu takiego nie podziela. Należy bowiem zwrócić uwagę, że Beneficjent (Realizator) zawarł w dniu [...] listopada 2016 r. z IZ umowę o dofinansowanie projektu. Z § 1 pkt 5 umowy wynika, że ilekroć w niej mowa o Beneficjencie, to należy przez to rozumieć osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nie posiadająca osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, realizująca projekty finansowane z budżetu państwa lub ze źródeł zagranicznych na podstawie umowy. Z § 2 umowy wynika, że IZ przyznaje beneficjentowi dofinansowanie na realizacje Projektu, a ten zobowiązuje się do jego realizacji. Z § 4 ust. 1 wynika zaś, że odpowiada on za realizację projektu zgodnie

z wnioskiem. Natomiast § 13 umowy stanowi, że przypadku stwierdzenia,

że dofinansowanie jest: /a wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

b/ z naruszeniem procedur o których mowa w art. 184 u.f.p./ pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, IZ wzywa Beneficjenta do zwrotu całości lub części dofinansowania. Ponadto w § 31 postanowiono, że w sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie mają odpowiednie reguły i warunki wynikające z Programu a także odpowiednie przepisy prawa unijnego i prawa krajowego, w szczególności min. Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 z [...].06.2016 r. oraz Wytyczne w zakresie realizacji zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz zasady równości szans kobiet i mężczyzn w ramach funduszy unijnych na lata 2014-2020 z dnia [...].05.2015 r.

Z powyższego wynika zatem, że beneficjentem umowy o dofinansowanie projektu jest Stowarzyszenie Rozwoju Regionalnego "R.". Jako Beneficjent (Realizator) jest odpowiedzialny za prawidłową realizację projektu. Natomiast to, że doszło do podpisania kolejnych umów między Realizatorem a uczestnikami projektu o udzielenie bezzwrotnego wsparcia finansowego podmiotom społecznym – ostatecznym odbiorcom, nie oznacza, że odpowiedzialność taka została wyłączona. Wszak nadal są to umowy udzielenie wsparcia finansowego na działania, które ostatecznie przecież współfinansowane są ze środków unijnych przekazanych w ramach umowy o nr [...] na realizację projektu pn. "[...] Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej'", a odpowiedzialność za ten projekt ponosi Stowarzyszenie Rozwoju Regionalnego "R.". Zatem nie jest tak, że uchybienia ostatecznych odbiorców, nie będą obciążać Realizatora. Zresztą konstrukcja choćby umów o udzielenie bezzwrotnego wsparcia finansowego zawartych pomiędzy Realizatorem a podmiotami społecznymi dowodzi, że to Realizator kontroluje prawidłowość wykonania tych umów. Zatem to na nim ostatecznie spoczywają konsekwencje związane z ewentualnymi uchybieniami jakich dopuści się ostateczny odbiorca pomocy.

Ponieważ IZ nie jest jednak – na co słusznie zwróciła uwagę – stroną w tych relacjach prawnych, jakie powstały między Beneficjentem a ostatecznymi odbiorcami, to brak podstaw prawnych – wbrew temu co twierdzi skarżąca – by do tych ostatnich skierować roszczenie o zwrot środków. Tak więc to Beneficjent co wynika z § 31 umowy o dofinasowanie z dnia [...] listopada 2016r. ma obowiązek rozliczenia wsparcia zgodnie z Wytycznymi - odpowiada zatem za uchybienia odbiorców w tym zakresie. Trzeba również podkreślić, że na gruncie art. 207 u.f.p., nie ma znaczenia czy Beneficjentowi można przypisać bezpośrednio winę z tytułu zaistniały zdarzeń, czy przyczyny skutkujące obowiązkiem zwrotu były zależne od Beneficjenta. W razie wystąpienia przesłanek z art. 207 u.f.p. organ nie bada winy czy zamiary beneficjenta, jego dobrej bądź złej wiary. Istotne jest zaś to, że podpisując umowę o dofinansowanie projektu otrzymuje bezzwrotną pomoc pod warunkiem zrealizowania określonych w niej warunków. Sankcją za ich niezachowanie jest zwrot środków pobranych nienależnie wraz z odsetkami (vide: wyrok WSA w Olsztynie z 17.12. 2015 r., I SA/Ol 723/15 wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 8.11.2017 r., II SA/Go 365/17). W konsekwencji Sąd za chybiony uznaje zarzut naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 3 i ust. 8,9,11 u.f.p. w zw. z art. 24 ust. 1 i 9 ustawy wdrożeniowej. W sposób precyzyjny IZ przedstawiła bowiem, do naruszeń jakich przepisów prawa w sprawie doszło oraz w jaki sposób naruszeń tych dokonano. Tym samym zasadnie orzeczono o zwrocie przez Beneficjenta Stowarzyszenia Rozwoju Regionalnego "R." kwoty uznanej za wydatek niekwalifikowalny w wysokości 201.668,90 zł wraz z należnymi odsetkami, liczonymi jak od zaległości podatkowych od dnia przekazania środków na rachunek beneficjenta do dnia zwrotu środków na rachunek bankowy Zarządu.

Ustosunkowując się do drugiej grupy zarzutów tj. dotyczących naruszenia przepisów postępowania, Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 6,art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa. Powyższe rozważania Sądu pokazują,

że wyjaśniono wszystkie okoliczności sprawy. Organ w sposób jasny

i klarowny opisał, na czym polegały naruszenia prawa w odniesieniu do każdego z wydatków. Wyjaśniono również dlaczego wobec odbiorców końcowych, Wytyczne znajdują zastosowanie oraz dlaczego za ich uchybienia odpowiedzialność ponosi skarżące Stowarzyszenie.

W ocenie Sądu, kwestionowana decyzja odpowiada wymogom w zakresie uzasadnienia faktycznego jak i prawnego, co z kolei czyni nietrafionym zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 4 i 6 oraz 107 § 3 Kpa. Organ przywołał w sentencji decyzji podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia, a w odniesieniu wydatków przywołano w uzasadnieniu konkretne regulacje, które miały zastosowanie w toku realizacji projektu, a które zdaniem organu zostały naruszone. Wbrew temu co twierdzi strona, w sposób przekonujący wykazano podstawy prawne nałożenia na skarżące Stowarzyszenie sankcji w postaci zwrotu środków unijnych

za uchybienia których dopuścili się ostateczni odbiorcy pomocy. Trudno natomiast czynić zarzut organowi z tego powodu, że nie poczynił szerokich wywodów

w zakresie analizy szkody dla budżetu UE oraz zasady proporcjonalności w sytuacji, gdy wskazanie wydatków niekwalifikowalnych do rozliczenia we wnioskach

o płatność stanowi realną mierzalną szkodę w budżecie, co do której zasada proporcjonalności - prócz jednej opisanej powyżej nieprawidłowości - nie ma zastosowania. Co do zarzutu, że dokonano pozornej analizy okoliczności faktycznych i bezrefleksyjnie powielano stanowisko instytucji audytowych, stwierdzić należy, działania wszczęte przez instytucję audytową, zostały podjęte na podstawie obowiązującego prawa. Wyniki przedstawiono w stosownym dokumencie, który został przekazany stronie. W ramach postępowania wszczętego przez IZ, podsumowanie ustaleń z audytu stanowiło natomiast jeden z dowodów, który został poddany swobodnej ocenie organu prowadzącego postępowanie w zakresie zwrotu dofinansowania. To, że w ramach tego postępowania, w zakresie spornych wydatków, poczynione ustalenia potwierdziły się, nie oznacza, że organ działał pozornie. Należy bowiem podkreślić, że chociażby na etapie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, po raz kolejny przeanalizowano całość zebranego materiału dowodowego tj. stanowiska instytucji audytowej, Beneficjenta oraz zebranych dokumentów. Podkreślić również należy, że także skarżąca miała możliwość czynnego w postępowaniu, zapoznała się z zebranym materiałem dowodowym. Nie jest zasadny zarzut, że organ powoływał się na treść dokumentów, które nie doczekały się ujawnienia jako dowody w sprawie. Ponieważ w większości były to dokumenty, które były znane organowi z urzędu, gdyż zostały wytworzone przez IA, IZ i stronę, w związku z czym nie było konieczności wydania formalnego postanowienia o dopuszczeniu dowodu.

Za chybiony, zdaniem Sądu, należy również uznać zarzut naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie oraz zasady wyjaśniania stronie zasadności przesłanek, którymi organy się kierują przy załatwianiu sprawy (art. 8 i 11 Kpa.). O ich naruszeniu nie świadczy w szczególności pismo organu

z [...].12.2018 r., które – zdaniem skarżącego - dowodzi zmienności stanowiska IZ. Trzeba bowiem zauważyć, że ww. pismo było odpowiedzią na ustalenia audytu, a nie stanowiskiem organu "sprzed etapu audytu" – jak twierdzi strona.

Nie może się ostać także zarzut naruszenia art. 67 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 54 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez objęcie żądaniem zwrotu odsetek za zwłokę za okres od [...].10.2019 r. do [...].11.2019 r., pomimo, że decyzja odwoławcza nie została wydana w terminie 2 miesięcy w myśl art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem Sądu, Zarząd wydając decyzję określającą stronie wysokość środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich przypadających do zwrotu i określając termin naliczania odsetek

w całości zrealizował dyspozycję art. 207 ust. 9 u.f.p., a więc określił kwotę i termin od którego należy liczyć odsetki. Okresy zaś wyłączania naliczania odsetek nie są elementem decyzji wydanej w trybie art. 207 ust. 9 u.f.p. Innymi słowy, nawet w sytuacji uznania, że przepis art. 54 Ordynacji podatkowej miałby zastosowania w rozpoznawanej sprawie, to i tak kwestia wyłączenia okresu naliczania odsetek za zwłokę nie byłaby określona w zaskarżonej decyzji. (vide: wyrok NSA z 16.10.2019 r., sygn. akt I GSK 1537/18).

Na marginesie zauważyć należy, że zgodnie z ww. art. 54§ 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia następnego

po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3, do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, jeżeli decyzja organu odwoławczego nie została wydana w terminie, o którym mowa w art. 139 § 3. Wskazany już art. 67 ust. 1 u.f.p., w sprawach nieuregulowanych tą ustawą mówi o odpowiednim stosowaniu działu III Ordynacji podatkowej, co oznacza, że przywołany przez stronę art. 139 Ordynacji podatkowej nie miał w sprawie zastosowania. W tej sytuacji, należy przyjąć, że zastosowanie mają terminy określone w art. 35 § 3 i 5 Kpa. Rację ma również organ, że dokument w postaci informacji pokontrolnej o nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r., na który strona się powołuje - nie może świadczyć o tym, że brak było nieprawidłowości, co do wydatków, które zostały zakwestionowane w niniejszym postępowaniu. Trzeba bowiem zauważyć, że przedmiotowy projekt był kontrolowany wielokrotnie. W stosunku do uchybień zweryfikowanych przez IA, wobec których wszczęto procedurę odzyskiwania środków, zespół kontrolny nie powielał tych samych zastrzeżeń dotyczących tych samych wydatków. Tym samym, ww. informacja pokontrolna nie dowodzi tego, że nieprawidłowości nie było. Także przywołane przez stronę pismo IZ o zatwierdzeniu Regulaminu z [...].02.2019 r. wraz z "aktualnym" jak – twierdzi skarżąca – jego wyciągiem, nie wpływa na rozstrzygnięcie sprawy, a jedynie potwierdza, że na dzień rozliczenia wydatków w ramach wniosku o płatność, dodany przypis w odniesieniu do § 4 pkt 9 Regulaminu, wyłączający ostatecznych odbiorców wsparcia z obowiązku stosowania Wytycznych, nie istniał. Podjęcie inicjatywy w tym zakresie przez Beneficjenta potwierdza natomiast w ocenie Sądu tezę o konieczności stosowania Wytycznych przez ostatecznych odbiorców pomocy, przed zmianą Regulaminu. Mając na uwadze wszystkie ww. okoliczności, Sąd na podstawie art.151 P.p.s.a. skargę oddalił.