Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu oprocentowania nadpłaty podatku od nieruchomości za 2009 r. oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...]. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta R. z [...]. odmawiającą A S.A. (poprzednio B S.A.) zwrotu oprocentowania nadpłaty podatku od nieruchomości za 2009 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że Burmistrz Miasta R. decyzją z [...] listopada 2014 r. określił spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie 144.359 zł. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W dniu [...] grudnia 2014 r. spółka dokonała wpłaty w kwocie 166.250 zł, pokrywając zobowiązanie wynikające z ww. decyzji. Jednocześnie wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] kwietnia 2015 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło wszczęte w tej sprawie postępowanie, wyjaśniając w uzasadnieniu, że objęte rozstrzygnięciem zobowiązanie uległo przedawnieniu. Nadpłata powstała w wyniku uiszczenia przez spółkę zobowiązania w wysokości określonej przez organ pierwszej instancji, została zwrócona stronie [...] kwietnia 2015 r.

Po rozpoznaniu wniosku podatnika o stwierdzenie i zwrot nadpłaty, Burmistrz Miasta R., decyzją z [...] kwietnia 2015 r., stwierdził nadpłatę w wysokości 166.250 zł. Decyzję burmistrza utrzymał w mocy organ odwoławczy, a skarga na rozstrzygnięcie kolegium została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 26 stycznia 2016 r., w sprawie I SA/Łd 1244/15.

Podatnik uznając, że zwrot nadpłaty nie wyczerpywał wszystkich, przysługujących mu, roszczeń, wnioskiem z 1 października 2015 r. wezwał organ pierwszej instancji do zwrotu oprocentowania od wskazanej wyżej nadpłaty.

W decyzji z [...]. Burmistrz Miasta R., powołując się na art. 78 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2015, poz. 613 ze zm.; dalej: O.p.), odmówił uwzględnienia wniosku podatnika. Zdaniem organu pierwszej instancji nie można uznać, że uchylenie decyzji wymiarowej z powodu przedawnienia, nastąpiło z przyczyny leżącej po stronie organu podatkowego. Ponadto organ pierwszej instancji opisał czynności poprzedzające wydanie decyzji wymiarowej. Wskazał zatem, że [...] maja 2014 r. otrzymał pismo Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. informujące o wynikach kontroli skarbowej w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wypłacania podatku od nieruchomości za 2009 r. przez B S.A. W toku postępowania podatkowego ustaleniu podlegała wartość linii kablowych ułożonych w kanalizacji kablowej, niezadeklarowanych uprzednio do opodatkowania. Strona przez okres trzech miesięcy nie wskazała wartości budowli, przesłała jedynie nośnik danych w postaci płyty CD zawierający wyciąg z ewidencji środków trwałych, na którym zawarte były dane odnoszące się również do linii kablowych położonych poza miastem R., co wymagało czasochłonnej analizy poszczególnych środków trwałych.

Od powyższej decyzji podatnik złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem spółki organ pierwszej instancji powinien dokonać zwrotu nie tylko nadpłaty, ale również należnych odsetek. Podatnik zwrócił uwagę, że oprocentowanie pełni funkcję odszkodowawczą, to jest stanowi naprawienie szkody w zakresie utraconych korzyści (lucrum cessans), co w tym przypadku związane było bezpośrednio z pozbawieniem podatnika możliwości korzystania ze środków pieniężnych, które musiały być przez niego wpłacone na poczet podatku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazało przede wszystkim, że nadpłata została zwrócona spółce we właściwym terminie. Pomiędzy wydaniem przez kolegium decyzji z [...] kwietnia 2015 r., a zwrotem nadpłaty, co nastąpiło [...] kwietnia 2015 r., nie upłynęło 30 dni, zatem organ pierwszej instancji zmieścił się w dyspozycji art. 77 § 1 O.p. Odnosząc się do kwestii czy uchylenie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego nastąpiło z przyczyn leżących po stronie organu podatkowego, organ odwoławczy podniósł, że wskazane w art. 78 § 3 O.p. przyczynienie się organu do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji wymiarowej oznacza każdą sytuację, w której pomiędzy tą przesłanką a działaniem lub zaniechaniem organu podatkowego występuje związek przyczynowo-skutkowy. Związek ten będzie występować w sytuacji, w której przyczyną uchylenia decyzji jest dokonanie przez organ błędnej wykładni lub niewłaściwe zastosowania prawa. Przyczynienie się organu do uchylenia decyzji zachodzi również, gdy organ nie dochował wymaganej staranności, to jest: nie zgromadził wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie, co doprowadziło do wydania wadliwej decyzji. W niniejszej sprawie do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, określającej wysokość zobowiązania podatkowego, doszło nie na skutek błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, lecz w wyniku wystąpienia przedawnienia zobowiązania podatkowego. Upływ czasu, w wyniku którego dochodzi do przedawnienia zobowiązania podatkowego, jest okolicznością o charakterze obiektywnym i nie jest związany z żadną wadą decyzji. Nie można zatem uznać, że organ pierwszej instancji przyczynił się do uchylenia decyzji. Również okoliczności, które stanowiły podstawę prawną uchylenia decyzji, nie świadczyły o tym, że organ pierwszej instancji przyczynił się do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania. Analiza przyczyn wszczęcia postępowania podatkowego, jak też czynności dokonywanych przez organ pierwszej instancji w toku tego postępowania wskazuje, że były to okoliczności o charakterze obiektywnym, niezależnym od organu. Zakończenie postępowania podatkowego i wydanie decyzji możliwe było dopiero w listopadzie 2014 r. Na taką sytuację wpływ miał stopień skomplikowania sprawy, zarówno w obszarze faktów odnoszących się do przedmiotu opodatkowania jak również wykładni przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W skardze na tę decyzję A S.A., wskazując na naruszenie art. 77 § 1 pkt 1, art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 oraz art. 233 § 1 pkt 1 O.p., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...]., a także o zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu spółka powtórzyła swoje stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W szczególności wskazała, że nie wystąpiły w sprawie okoliczności, które wyłączałyby oprocentowanie nadpłaty za cały okres jej istnienia. Zdaniem skarżącej organ podatkowy przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, ponieważ powstrzymywał się z wydaniem decyzji do [...] listopada 2014 r., a więc wydał ją nieco ponad miesiąc przed przedawnieniem. Tymczasem uchylenie decyzji wymiarowej pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 r., skutkowało powstaniem nadpłaty i spowodowane było właśnie przedawnieniem. Nie można zatem twierdzić, aby wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 78 § 3 pkt 2 O.p.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest odmowa zwrotu przez organ podatkowy oprocentowania od stwierdzonej nadpłaty, które zdaniem skarżącej powinno być naliczone od 8 grudnia 2014 r., czyli od dnia dokonania wpłaty nienależnego podatku.

Zgodnie z art. 78 § 1 O.p., nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem § 2 tego artykułu (odnoszącego się do nadpłat określonych w art. 76 § 2 O.p., których wysokość nie przekracza wysokości kosztów upomnienia). Stosownie do art. 78 § 3 O.p. oprocentowanie przysługuje:

1) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d, z zastrzeżeniem pkt 2, oraz w przypadku, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 – od dnia powstania nadpłaty;

2) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d – od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji, jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie.

W myśl art. 77 § 1 pkt 1 lit. b O.p., nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.

Z powyższego wynika, że jeżeli zmiana lub uchylenie nastąpiło z przyczyn leżących poza organem wydającym decyzję, oprocentowanie – naliczane od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu poprzedniej decyzji – przysługuje tylko w razie niezwrócenia nadpłaty w terminie.

Wspomniany art. 78 § 3 pkt 1 O.p. nakazuje naliczanie odsetek od dnia powstania nadpłaty, jeżeli ta wiązała się z wadami decyzji podatkowej; innymi słowy była następstwem wykonania wadliwej decyzji podatkowej (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2009, s. 414 i nast.). Chodzi więc o błędne nałożenie – w drodze decyzji – na podatnika zobowiązań (następnie przez niego zapłaconych), nie wynikających z prawa podatkowego. Językowe brzmienie tego przepisu nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, że naliczanie oprocentowania należy wiązać z przewlekłością postępowania podatkowego, chociażby oczywiście wadliwie prowadzonego. Przesłanki sformułowane w art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 O.p. nie mają żadnego związku z przewlekłością postępowania podatkowego (nie można powoływać się na tę okoliczność w zakresie sporu dotyczącego wysokości oprocentowania nadpłaty). Przesłanki te są związane z wadami decyzji podatkowej, z której wynikała nadpłata, a nie z czasem trwania postępowania w tym przedmiocie (por. wyroki NSA z 13 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 425/08 oraz II FSK 614/08, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – dalej: CBOSA). W ocenie sądu za przesłankę taką nie można też uznać upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, bowiem okoliczność ta wynika z przepisów prawa podatkowego i jest niezależna od organu. Analogiczne stanowisko było już zajmowane przez sądy administracyjne (por. wyroki WSA z 16 września 2016, I SA/Lu 218/16, z 8 marca 2016 r., I SA/Rz 80/16 czy też wyrok z 24 września 2015 r., I SA/Ol 353/15, wszystkie dostępne na CBOSA).

Mając na uwadze powyższe nie można uznać, że wydanie [...] listopada 2014 r. przez organ podatkowy pierwszej instancji decyzji określającej podatek od nieruchomości za 2009 r., a więc półtora miesiąca przed upływem terminu przedawnienia, uchylonej następnie przez organ odwoławczy z uwagi na upływ terminu przedawnienia, stanowi przyczynienie się przez organ podatkowy do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, o której mowa w art. 78 § 3 pkt 2 O.p.

Na zakończenie zwrócić należy uwagę, na podnoszone przez organ odwoławczy okoliczności związane z wszczęciem i prowadzeniem postępowania podatkowego w przedmiocie wymiaru zobowiązania podatkowego. Wszczęcie tego postępowania nastąpiło dopiero w połowie 2014 r., w reakcji na informację organu kontroli skarbowej, prowadzącego postępowanie podatkowe wobec skarżącej spółki. Analiza czynności dokonywanych przez organ pierwszej instancji w toku postępowania podatkowego, zwłoka podatnika we wskazaniu spornej wartości budowli, konieczność oceny materiału przekazanego przez podatnika, obejmującego również dane dotyczące budowli spoza obszaru właściwości organu pierwszej instancji, prowadzą do wniosku, że były to okoliczności o charakterze obiektywnym, niezależnym od organu, które miały wpływ na długość postępowania podatkowego. W związku z tym trudno zarzucać organowi pierwszej instancji, że zakończenie postępowania podatkowego i wydanie decyzji nastąpiło dopiero w listopadzie 2014 r. Na sytuację taką miał wpływ stopień skomplikowania sprawy, zarówno w obszarze faktów odnoszących się do przedmiotu opodatkowania, jak również wykładni przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych na tle stanu faktycznego sprawy.

Wobec faktu, że nadpłata została zwrócona przed upływem 30 dni od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego podatku od nieruchomości za 2009 r., a organ podatkowy pierwszej instancji nie przyczynił się do uchylenia tej decyzji, skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).

dc.