Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie WSA Jakub Makuch WSA Michał Niedźwiedź (spr.) Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2026 r. sprawy ze skargi G. J. na czynność Wojewody Małopolskiego w przedmiocie dokonania wpisu na listę, o której jest mowa w pkt 8.1.9. Programu "Aktywny Maluch 2022-2029" i jej rozpowszechnianiu innym organom administracji rządowej postanawia I. odrzucić skargę, II. zwrócić skarżącemu z kasy tut. Sądu kwotę 200 zł ( dwieście złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

1.1. G. J. – nazywany dalej "Skarżącym", wniósł skargę na czynność Wojewody Małopolskiego polegającą na wpisaniu go na listę, o której jest mowa w pkt 8.1.9. Programu "Aktywny Maluch 2022-2029" i przesłaniu jej innym organom administracji rządowej.

W skardze tej podniesiono zarzut naruszenia:

- art. 62 ust. 1 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. z 2025 r. poz. 798) w zw. z art. 7 Konstytucji RP – przez wykroczenie poza zakres ustawowej delegacji i wprowadzenie w dokumentacji programu mechanizmu "listy podmiotów wykluczonych" bez podstawy ustawowej, co stanowi działanie ultra vires, sprzeczne z zasadą legalizmu (por. wyrok TK z 28 czerwca 2000 r., K 25/99);

- art. 2 Konstytucji RP (zasada lex retro non agit) – przez zastosowanie mechanizmu wprowadzonego dopiero w edycji programu 2022-2029, mimo że Skarżący realizował umowę w edycji 2021, w której taki mechanizm nie występował (por. wyrok TK z 19 czerwca 2012 r., P 41 /10);

- pkt 8.1.9 Programu "Aktywny Maluch 2022-2029" w zw. z pkt 8.1.8.2-8.1.8.7 tego programu - przez błędne zastosowanie wobec Skarżacego regulacji dotyczącej "ostatecznych odbiorców wsparcia" w edycji 2022-2029, mimo że Skarżący nigdy nie uczestniczył w tej edycji ani nie zawierał umowy o dofinansowanie w jej ramach;

- art. 8 k.p.a. – poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa przez dokonanie wpisu i jego rozpowszechnienie bez podstawy ustawowej, w sposób wprowadzający inne organy w błąd co do mojego statusu;

- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP – poprzez dokonanie czynności bez wyraźnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, co doprowadziło do stworzenia pozaprawnej sankcji ograniczającej prawa Skarżącego.

1.2. W uzasadnieniu skargi strona wskazała między innymi, że wprowadzenie do programu "Aktywny Maluch 2022-2029" listy podmiotów wykluczonych wykracza poza zakres normy kompetencyjnej ustanowionej w art. 62 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Ponadto wpis na listę nastąpił w związku z umową zawartą w edycji Programu na 2021 r. W edycji tej nie przewidziano zaś tego rodzaju ograniczeń.

Dalej zaś Skarżący przywołał treść punktu 8.1.9 Programu "Aktywny Maluch 2022-2029", w którym jest mowa o licie ostatecznych odbiorców wykluczonych w danym wojewódzkiego z dofinansowania. Na tle tego punktu Skarżący podniósł, że nie mógł zostać wpisane na listę podmiotów wykluczonych, ponieważ nie uczestniczył w naborach edycji 2022-2029 jako ostateczny odbiorca wsparcia, nie zawierał umowy w ramach tej edycji Programu, ani nie realizował zadania finansowanego z tej edycji.

Końcowo Skarżący wyjaśnił, że skarżona czynność dotyczy jego uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa , a co za tym idzie znajduje wobec niej zastosowanie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako "P.p.s.a."). Czynność ta miała wpływ na wynik różnych postępowań, w których podważano jego rzetelność. Wpis ten stanowi również przesłankę odmowy podpisania umowy w ramach przyszłych naborów. Wpis na listę został już wykorzystany, i może być nadal wykorzystywany, do kwestionowania możliwości korzystania z prawa do ubiegania się o dofinansowanie, poprzez budowanie jego negatywnego obrazu jako beneficjenta, w sytuacji gdy w świetle przepisów programu 2022-2029 nie mógł zostać uznany za "ostatecznego odbiorcę wsparcia".

1.3. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności oraz zobowiązanie organu do usunięcia wpisu i przekazania informacji o jego bezpodstawności ministrowi właściwemu ds. rodziny oraz wszystkim wojewodom. Ewentualnie stwierdzenie jej bezskuteczności z uwagi na brak dla niej podstawy prawnej i naruszenie art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a. oraz art. 62 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3.

1.4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W motywach pisma organ wyjaśnił, że w piśmie z 25 października 2022 r. powiadomiono Skarżącego o konieczności zwrócenia wskazanych dotacji oraz związanym z tym faktem powstania zobowiązań finansowych względem Skarbu Państwa. Ponieważ Skarżący owych dotacji nie zwrócił, w piśmie z 7 grudnia 2022 r. Wojewoda Małopolski powiadomił Ministerstwo o aktualizacji beneficjentów wykluczonych z Programu. O powyższym fakcie Skarżący miał się dowiedzieć z treści pisma Wojewody Śląskiego z 14 lipca 2025 r. Po tym Skarżący zwrócił się do organu o wyjaśnienie powodu umieszczenia go na tej liście. W odpowiedzi pismem z 24 lipca 2025 r. organ przesłał odpowiedź, w której zawarto informację, że zgodnie z pkt. 8.1.9 Programu Aktywny Maluch 2022-2029 (wersja Programu z 21.05.2025 r.) w związku z przesłanką zawartą w punkcie 8.1.8.2, podmiot został umieszczony na liście podmiotów wykluczonych z dofinansowania w ramach Programu Aktywny Maluch 2022-2029.

2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

2.1. Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ jest niedopuszczalna.

2.2. Merytoryczną ocenę skargi wniesionej do sądu administracyjnego poprzedza analiza dopuszczalności takiej skargi z punktu widzenia zakresu spraw podlegających kognicji sądu administracyjnego – tj. jego właściwości rzeczowej. Zakres ten wyznaczony został w art. 3 P.p.s.a. Zawarte w tym przepisie wyliczenie stanowi katalog zamknięty, a zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. W konsekwencji sprawy dotyczące aktów lub czynności niewymienionych w art. 3 P.p.s.a. nie są objęte właściwością sądu administracyjnego.

Skarga na działanie organu administracyjnego, które nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

2.3. Biorąc pod uwagę treść art. 3 ust. 2 P.p.s.a. podstawy dla skargi można było poszukiwać jedynie w punkcie 4 tego przepisu, przyjmując, że wskazana czynność stanowi inną niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W art. 3 ust. 2 pkt 4 P.p.s.a. przewidziano bowiem, że sądową kontrolą zostają objęte działania administracji publicznej, które nie są podejmowane w sformalizowanych postępowaniach. Wymienione w tym przepisie akty lub czynności muszą być: skierowane do podmiotu zewnętrznego (czyli niepodporządkowanego organizacyjnie organowi); zindywidualizowane (czyli dotyczyć konkretnego podmiotu); publicznoprawne (czyli dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa).

Wskazana przez Skarżącego czynność takich cech nie posiada.

Na tle spraw zbieżnych, tj. takich w których przedmiotem skargi do sądu administracyjnego były czynności wojewodów wymienione w pkt 8.1.9. Programu, podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 5 listopada 2025 r. (sygn. akt I GSK 1412/25) oraz 9 października 2025 r. (sygn. akt I GSK 1255/25).

2.4. Z akt sprawy wynika, że w piśmie z 25 października 2022 r. Skarżący został powiadomiony o tym, że "w związku z brakiem zwrotu części dotacji uznanej za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem dla umów (...) Pańska firma posiada zobowiązania finansowe względem Skarbu Państwa." W piśmie tym Skarżący został zobowiązany do złożenia korekty oraz zwrotu dotacji w zakwestionowanej części. Następnie, z uwagi na nie zastosowanie się do powyższego wezwania, w piśmie z 7 grudnia 2022 r. Wojewoda Małopolski przekazał Ministrowi Rodziny i Polityki Społecznej informację o liście podmiotów wykluczonych z dofinansowania w ramach Programu. Natomiast pismem z 19 grudnia 2022 r. Minister powiadomił pozostałych wojewodów o wykluczeniu Skarżącego z Programu w Województwie Małopolskim.

2.5. W tym miejscu należy wyjaśnić, że w punkcie 8.1.9. Programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch 2022-2029 Wojewoda przekazuje Ministrowi listę ostatecznych odbiorców wsparcia wykluczonych w danym województwie z dofinansowania na podstawie pkt 8.1.8.2.-8.1.8.7. niezwłocznie po zaistnieniu zmian w jej treści polegających w szczególności na dodaniu do niej nowych podmiotów, a Minister przekazuje ją pozostałym wojewodom. Wojewoda informuje wnioskodawcę o fakcie odstąpienia od podpisania z nim umowy oraz informuje ostatecznego odbiorcę wsparcia o rozwiązaniu z nim umowy.

W punkcie 8.1.8. wymieniono zaś katalog zamknięty przesłanek do odstąpienia przez wojewodów od podpisania lub rozwiązania umowy z wnioskodawcą.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że punkt 8.1.9. ma zastosowanie w sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości wyliczonych w punktach 8.1.8.2.-8.1.8.7.

Jak wynika z treści cytowanych wyżej postanowień Programu, wpisanie podmiotu na listę podmiotów wykluczonych przez wojewodę, oraz następnie przekazanie ministrowi właściwemu do spraw rodziny informacji o wykluczeniu podmiotu z dofinansowania jest czynnością materialno-techniczną pozbawioną cech rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu niepodległego organizacyjnie organowi dokonującemu tego zgłoszenia. Czynność ta jest jedynie kierowanym do organu prowadzącego rejestr (ministra właściwego ds. rodziny) stwierdzeniem zaistnienia jednej z przesłanek wykluczenia wskazanych w pkt. 8.1.8.2.-8.1.8.7 Programu. Ponadto informacja o wpisie na listę nie jest kierowana do podmiotu, którego ów wpis dotyczy.

Czynność ta pełni zatem wyłącznie funkcję informacyjną dla ministra oraz wojewodów, gdyż o wcześniejszym wykluczeniu podmiotu zadecydowały tylko i wyłącznie przesłanki merytoryczne wymienione w pkt. 8.1.8.2.-8.1.8.7 Programu.

Tym samym wykluczenie z możliwości otrzymania środków z Programu następuje z mocy postanowień Programu i istnieje niezależnie od zgłoszenia oraz wpisania podmiotu do tego rejestru. Innymi słowy: samo zgłoszenie oraz wpisanie nie ma zatem na stan wykluczenia, w którym znajduje się beneficjent. Jest to przy tym czynność wtórna wobec wcześniej ujawnionej merytorycznej podstawy wykluczenia.

2.6. W świetle powyższego, zdaniem Sądu, nie było podstaw, aby zgłoszenie do rejestru podmiotów wykluczonych oraz przesłanie informacji o tym fakcie Ministrowi Rodziny i Polityki Społecznej uznać za "inne czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Opisane powyżej czynności same z siebie nie przyznają bowiem, ani nie stwierdzają lub nie uznają uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w stosunku do konkretnego podmiotu w konkretnej sytuacji.

2.7. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak punkcie pierwszym sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 tej ustawy. O zwrocie kosztów sądowych w kwocie 200 (dwustu) złotych rozstrzygnięto zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.