Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. R. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie dopuszczenia dowodu z oświadczenia strony postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z dnia 20 kwietnia 2020 r. Z. R. (dalej: strona, skarżący) wniósł skargę na bezczynność Prezydenta W. (dalej: organ) polegającą na "(...) braku postanowienia na wniosek (...) o dopuszczenie dowodu z oświadczenia strony (...) jakie składa się pod odpowiedzialnością karną w trybie art. 75 § 2 k.p.a. do protokołu rodzinnego wywiadu środowiskowego, o posiadaniu tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego (...)". Skarżący wystąpił również o wymierzenie organowi grzywny oraz przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że "brak postanowienia na wniosek o dopuszczenie dowodu z oświadczenia strony, jakie składa się pod odpowiedzialnością karną na podstawie art. 75 § 2 k.p.a. oraz nieformalna odmowa dopuszczenia takiego dowodu (...) nie znajduje uzasadnienia w świetle obowiązującego prawa".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że nie dopuścił się zarzucanej mu zwłoki, a wszelkie czynności podejmowane w toku postępowania były uzasadnione z punktu widzenia procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej u.p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych.

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne – stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a. – obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (m.in. w sprawach obejmujących postanowienia wydane w postępowania administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. sprawy obejmujące indywidulane interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinie zabezpieczające).

Ponadto sąd administracyjny, na mocy art. 3 § 2 pkt 9 u.p.p.s.a., rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania

w sprawach obejmujących inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności

z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz podjęte w ramach szeroko rozumianego postępowania administracyjnego.

Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie

w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Odnosząc treść przywołanych przepisów do przedmiotu skargi wniesionej

do tutejszego Sądu należy wskazać, że nie mieści się ona w żadnej z wymienionych kategorii bezczynności podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych.

Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że skarżący zarzuca organowi bezczynność w przedmiocie odebrania od niego oświadczenia, o którym mowa w art. 75 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej k.p.a.). W szczególności kwestionuje on zaś niewydanie przez organ postanowienia w tym zakresie.

Tymczasem należy zauważyć, że powołany przez stronę art. 75 § 2 k.p.a. znajduje się w rozdziale 4 działu II k.p.a., który w całości został poświęcony postępowaniu dowodowemu. Stanowi on zaś, że jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania.

Z treści tego przepisu nie wynika zatem, aby organ wydawał jakikolwiek akt w przedmiocie odmownego załatwienia żądania odebrania oświadczenia. Nie oznacza to oczywiście, że organ pozbawiony jest w takiej sytuacji możliwości ustosunkowania się do żądania strony w ogóle. Zgodnie bowiem z art. 123 § 1 i 2 k.p.a., w toku postępowania organ administracji wydaje postanowienia. Jednakże wskazane postanowienia co do zasady nie rozstrzygają o istocie sprawy ani nie kończą postępowania, co oznacza że mają one charakter incydentalny, odnoszący się do poszczególnym kwestii wynikłych w toku postępowania, w tym także i postępowania dowodowego. Ewentualne zatem postanowienie wydane na podstawie art. 75 § 2 k.p.a. winno być rozpatrywane w kategoriach orzeczenia dowodowego. Warto przy tym zauważyć, że postanowienia tego rodzaju nie podlegają zażaleniu, albowiem w myśl art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, jedynie wówczas gdy kodeks tak stanowi. Postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, strona może zaś zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji (art. 142 k.p.a.). W związku z tym należało uznać, że postanowienia w sprawie dopuszczenia dowodu z oświadczenia strony nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego, gdyż nie stanowią one żadnego z postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a., tj. takich, na które służy zażalenie, kończących postępowania, a także rozstrzygających sprawę co do istoty.

Powyższe stwierdzenie prowadzi również do innego rodzaju konkluzji, bezpośrednio związanej już z niniejszą sprawą. Otóż jeśli skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje na postanowienie wydawane w przedmiocie dopuszczenia dowodu z oświadczenia strony, o którym mowa w art. 75 § 2 k.p.a., to tym bardziej nie służy ona wówczas, gdy organ takiego postanowienia nie wydaje lub przewlekle prowadzi postępowanie w tym zakresie. Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania może bowiem zostać wniesiona tylko w tych sprawach, w których sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej.

Mając powyższe na uwadze wniesioną skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., albowiem jej przedmiot nie należy do właściwości sądów administracyjnych.

W takiej sytuacji nie było już potrzeby odrębnego rozpatrzenia pozostałych, wynikających ze skargi i z nią ściśle związanych żądań, obejmujących kwestię wymierzenia organowi grzywny, czy przywrócenia terminu do wniesienia skargi, zwłaszcza że żaden termin w niniejszej sprawie nie rozpoczął ani nie zakończył swojego biegu.