Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędzia WSA Andrzej Nogal Protokolant ref. Klaudia Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę

Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. (dalej SKO lub organ) z [...] maja 2024 r., które po rozpatrzeniu sprawy wszczętej z odwołania E. K.(dalej skarżąca) od decyzji Starosty O. (dalej organ I instancji) z [...] kwietnia 2024 r. w przedmiocie skierowania skarżącej na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, utrzymało decyzję organu I instancji w mocy - na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), w związku z art. 99 ust. 1 pkt 2 oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r. poz. 622; dalej ustawa o kierujących pojazdami lub ukp).

U podstaw powyższego rozstrzygnięcia legł wniosek Zastępcy Prokuratora Prokuratury Rejonowej w O. M. z 2 kwietnia 2024 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania na badania lekarskie skarżącej, która uzyskała uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B1, AM, B – w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w toku śledztwa (o czyn z art. 190a § 1 Kodeksu karnego) uzyskano opinię sądową psychiatryczno-psychologiczną, zgodnie z którą u skarżącej rozpoznano zaburzenia depresyjne. W ocenie prokuratora istnieją zatem uzasadnione zastrzeżenia, czy obecny stan zdrowia skarżącej umożliwia jej w sposób bezpieczny prowadzenie pojazdów mechanicznych i czy nie zagraża ona innym uczestnikom ruchu drogowego. We wniosku powołano się na przepis art. 75 ust. 1 pkt 5 ukp, stosownie do którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (...) podlega (...) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Według prokuratora uzyskane w toku postępowania informacje uzasadniają poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącej, a w konsekwencji zdolności do prowadzenia pojazdów, co wymaga weryfikacji.

W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie, skarżąca pismami z 10 kwietnia 2024 r. zwróciła się do organu I instancji oraz do Prokuratury Rejonowej w O. M. o sfinansowanie ww. badania wskazując, że w związku z leczeniem ponosi ogromne koszty. Ponadto w kolejnym piśmie wskazała, że ww. opinia psychiatryczno-psychologiczna nic nowego nie wykryła, tylko potwierdziła depresję, na którą leczy się od sierpnia 2023 r.; lekarz prowadzący nie zakazał jej prowadzenia pojazdów (k. 7 akt adm. postępowania I-instancyjnego).

Starosta O. (organ I instancji) w dniu [...] kwietnia 2024 r. wydał jednak decyzję o skierowaniu skarżącej na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami (por. k. 5 akt adm. jak wyżej).

Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją. W odwołaniu do SKO podniosła, że skontaktowała się ze swoim lekarzem i nie ma przeciwskazań, aby kierowała pojazdami; lekarz nigdy jej tego nie zabronił, jest pod jego stałą opieką. Również uzyskana w czasie śledztwa opinia nie zabrania ani nie wskazuje, że są zastrzeżenia do kierowania pojazdami. Do odwołania skarżąca dołączyła ww. opinię psychiatryczno-psychologiczną.

SKO ww. decyzją z [...] maja 2024 r. utrzymało skarżoną decyzję organu I instancji w mocy wskazując, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie, wydawana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ukp, ma charakter związany. Z akt sprawy – opinii psychiatryczno-psychologicznej – wynika, że u skarżącej rozpoznano zaburzenia depresyjne. Opinia ta dla organu jest wiążąca. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia", którym posłużono się w art. 75 ust. 1 pkt 5 ukp oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być jednak poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów. Nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich istnienia. Jednocześnie ocena przesłanek skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu drogowego. Dlatego - w ocenie organu - zastrzeżenia co do stanu zdrowia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie, jeżeli są "uzasadnione" i "poważne". Wyłącznie wystąpienie przesłanki, związanej z zaistnieniem uzasadnionego zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy obliguje organ administracji do wydania decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 ukp.

Z ww. opinii wynika, że skarżąca przyjmuje leki jakie zalecił jej psychiatra – Ketrel oraz Dulsevia. Natomiast to, czy po takich lekach można prowadzić samochód, zależy od wielu czynników. Dulsevia to lek, który zawiera substancję czynną duloksetynę; zwiększa on stężenie serotoniny i noradrenaliny w układzie nerwowym i wskazany jest między innymi do stosowania u dorosłych w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych uogólnionych, bólu w neuropatii cukrzycowej. Z opisu leku Dulsevia wynika, że może powodować senność lub zawroty głowy oraz trudności w koncentracji. Podobne działanie ma drugi lek jaki zażywa skarżąca – Ketrel. Z opisu leku wynika, że do skutków ubocznych leku należą m.in. omdlenia, objawy pozapiramidowe, zaburzenia mowy, częstoskurcz, niewyraźne widzenie. Zdaniem organu leki jakie zażywa skarżąca zawierają substancje, które w sposób znaczący mogą wpływać na koncentrację, refleks i zdolności psychomotoryczne. Reakcja kierowcy może być zatem opóźniona. Dlatego jazda samochodem może być w przypadku skarżącej niebezpieczna. Wskutek stwierdzonych zaburzeń oraz faktu zażywania leków psychotropowych zachodzi zagrożenie dla skarżącej oraz innych uczestników ruchu drogowego, co uzasadnia skierowanie jej na badanie lekarskie. Skierowanie nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że nie jest możliwe kierowanie przez skarżąca pojazdami mechanicznymi. Przepisy nie przewidują zwolnienia od uiszczenia opłaty za badania lekarskie.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Sądu. Skarżąca wniosła w skardze o jej uchylenie podnosząc, że opinia sporządzona w sprawie karnej nie jest miarodajna do wydania decyzji; nie mogła być zatem wyłączoną podstawą do czynienia ustaleń w sprawie. Z opinii nie wynika zastrzeżenie, by w odniesieniu do stanu zdrowia uznać, że nie może prowadzić pojazdów i powinna zostać skierowana na badania lekarskie. W jej przypadku nie występują skutki uboczne po przyjmowanych lekach. Ponadto skarżąca powołała się na stanowisku przedstawione przez WSA w Gdańsku w wyroku z 4 września 2014 r. III SA/Gd 434/14, w którym wskazano, że opinia sporządzona na użytek sprawy karnej, która nie dotyczyła przestępstwa związanego z bezpieczeństwem w ruchu drogowym, nie może być jedynym dowodem, na podstawie którego kieruje się kierowcę na badania lekarskie.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie; podtrzymało zajęte stanowisko w sprawie.

W pismach z 2 września 2024 r. i z 10 marca 2025 r. (wpłynęły do Sądu odpowiednio 4 września 2014 r. i 14 marca 2025 r. (por. k. 24 i nast. oraz k. 46 i nast. akt sądowych) skarżąca podtrzymała stanowisko zajęte w skardze, podnosząc oparcie wydanych w sprawie decyzji na arbitralnych przesłankach i niekompletnym materiale dowodowym; według skarżącej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na żadne jej zachowania, które mogłyby sugerować brak zdolności do prowadzenia pojazdów.

Pełnomocnik – adwokat ustanowiony dla skarżącej, pismem z 25 marca 2025 r. (por. k. 58 i nast. akt sądowych) zajął stanowisko w sprawie, podtrzymując skargę w całości oraz precyzując następujące zarzuty:

1. naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa przez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego,

2. naruszenie art. 8 kpa przez naruszenie zasady zaufania strony do organu,

na uzasadnienie których wskazał, że skarżąca dołączyła do skargi zaświadczenie lekarskie, z którego wynika brak przeciwwskazań psychiatrycznych do prowadzenia samochodu (k. 7 akt sądowych). Ponadto zarówno w odwołaniu jak i w skardze wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana bez wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy ww. decyzja organu I instancji z [...] kwietnia 2024 r. nie naruszają mających zastosowanie w sprawie przepisów w sposób, który miał lub mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty i argumentacja skargi nie podważają zaś zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Należy przy tym podkreślić, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej p.p.s.a.) sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem, a nie słuszności czy celowości działania organu. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), oraz w przypadku stwierdzenia wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie – w ocenie Sądu – żadna z tak określonych przesłanek wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego nie zaszła.

Lakoniczne wskazanie motywów podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie przez organ I instancji nie może a priori stanowić podstawy do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja tego organu podaje bowiem zasadniczy powód skierowania skarżącej na badania lekarskie, czyli jest orzeczeniem o prawidłowym rozstrzygnięciu, mimo że o krótkim uzasadnieniu. Stan faktyczny został jednak ustalony w sprawie prawidłowo, co znajduje odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, a przede wszystkim w wyczerpującym uzasadnieniu decyzji odwoławczej SKO, który to organ dołożył starań, aby wyjaśnić swoje stanowisko. W oparciu zatem o zgormadzony materiał dowodowy obydwa organy (I i II instancji) podjęły prawidłowe orzeczenia, rozstrzygając sprawę zgodnie z prawem.

Z akt administracyjnych sprawy wynika ponadto, że skarżąca została powiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego. Organ I instancji w piśmie skierowanym do skarżącej wskazał faktyczne i prawne podstawy wszczęcia postępowania oraz poinformował ją o możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Skarżąca skorzystała ze stworzonych możliwości prawnych. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (opinia psychiatryczno-psychologiczna) był skarżącej już znany z postępowania karnego.

Z powyższych względów nie można przyjąć, że skarżąca została pozbawiona prawa do obrony w postępowaniu administracyjnym. Potwierdzeniem tego stanowiska jest zarówno wywiedzione przez nią odwołanie, jak i skarga wniesiona do sądu administracyjnego. Z treści wskazanych środków zaskarżenia jednoznacznie wynika, że skarżąca nie uznaje, aby poza ujawnionymi w aktach sprawy okolicznościami istniały jakieś inne okoliczności faktyczne, które mają istotne znaczenie dla merytorycznego rozpoznania sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że kwestia sporna w zakresie oceny legalności zaskarżonej decyzji sprowadza się do oceny, czy ww. opinia psychiatryczno-psychologiczna, sporządzona na potrzeby postępowania karnego, mogła lec u podstaw wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ukp badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (...) podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Stosownie do art. 75 ust. 2 pkt 2 ukp badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1, przeprowadza się na podstawie skierowania – w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 5 i 7.

Z kolei na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 1 lit. a) ukp starosta wydaje z urzędu decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia, na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych – w zakresie, o którym mowa w ust. 1.

Użyte przez ustawodawcę sformułowania "wydaje decyzję administracyjną" (art. 99 ust. 1 ukp) oraz "badaniu (...) podlega" (art. 75 ust. 1 ukp) oznaczają, że skierowanie kierowcy na badanie lekarskie ma charakter decyzji związanej. Jeżeli zatem spełnione zostaną przesłanki ustawowe, to właściwy starosta zobowiązany jest do podjęcia decyzji kierującej kierowcę na wskazane badanie. Skierowanie wydaje się bowiem, gdy istnieją – jak stanowi art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ukp – "uzasadnione zastrzeżenia", lub – jak to określa art. 75 ust. 1 pkt 5 ukp – "uzasadnione i poważne zastrzeżenia" co do stanu zdrowia kierowcy.

Ustawa o kierujących pojazdami (ukp) nie definiuje, ani bliżej nie określa, pojęcia "zastrzeżenia co do stanu zdrowia". W związku z tym wskazać należy, że zgodnie ze słownikowym znaczeniem słowo "zastrzeżenie" oznacza "krytyczną uwagę, wątpliwość" (vide Słownik Języka Polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl). Przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia", jako podstawa skierowania kierowcy na badania lekarskie, była wielokrotnie przedmiotem interpretacji tak doktryny, jak i sądów administracyjnych, przy czym istnieje zgodność co podstawowych konkluzji w tej kwestii. Celem omawianej regulacji jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdu. Oznacza to więc, że wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Za uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia można uznać jedynie takie, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym (por. m.in. wyroki NSA z: 18 maja 2020 r. I OSK 514/19; 26 maja 2020 r. I OSK 1739/19; 5 października 2018 r. I OSK 2741/16; por. też Ł. Strzępek, Uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby kierującej pojazdem jako przesłanka skierowania jej na badania lekarskie, PPP 2022, nr 9, s. 39-51).

Wbrew argumentacji skarżącej, nie musi być to jednak pewność, lecz chodzi wyłącznie o wysokie prawdopodobieństwo istnienia takich przeciwwskazań, jako że dopiero przeprowadzone badania dadzą w tym zakresie wynik pewny. Pozytywną realizację kompetencji orzeczniczej usprawiedliwia już istnienie zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionemu w tym zakresie lekarzowi, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Psychofizyczna kondycja kierowcy jest zaś ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Dla zachowania bezpieczeństwa niezbędne jest więc czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienie, ale także w czasie późniejszym, kiedy korzystają z tych uprawnień. Stąd też dopuszczalna jest w tym zakresie ingerencja prawna organów polegająca na doprowadzeniu do sprawdzenia stanu zdrowia kierowcy (por. wyrok NSA z 14 lutego 2019 r. I OSK 1103/17 i powołane tam orzeczenia).

W świetle treści art. 75 ust. 1 pkt 5 ukp potrzeba przeprowadzenia badań lekarskich kierowcy może ujawnić się w każdych okolicznościach. Jednakże organ nie może bezkrytycznie podchodzić do otrzymanych informacji i zawiadomień, gdyż o wiarygodności uzyskanych danych przesądza treść informacji, a nie jedynie rodzaj podmiotu zawiadamiającego. Należy wykluczyć bowiem możliwość automatycznego kierowania na badania w przypadku każdego zawiadomienia o niedomaganiach zdrowotnych kierowcy, a tym samym podejmowania decyzji bez uprawdopodobnienia i bez analizy wskazanych w zawiadomieniu faktów. Uwagi te odnoszą się także do zawiadomień pochodzących od organów prokuratury.

Najistotniejsze zatem pozostaje, że wniosek o skierowanie na badania nie może być dowolny, a dowody na podstawie których organ kieruje na badania lekarskie muszą uprawdopodabniać związek schorzenia z ewentualnym brakiem możliwości prowadzenia pojazdu lub z jego znacznym ograniczeniem (por. wyrok NSA z 24 maja 2023 r. I OSK 65/20). O tym, czy zastrzeżenia co do stanu zdrowia są "uzasadnione i poważne" rozstrzyga zatem źródło pochodzenia informacji oraz treść informacji o stanie zdrowia osoby uprawnionej do kierowania pojazdami mechanicznymi. Analiza materiału dowodowego w sprawie z punktu widzenia zastosowania art.75 ust. 1 pkt 5 ukp winna więc uwzględniać, czy ujawnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wiarygodne oraz czy są objęte zakresem wymagań, których spełnienie jest konieczne dla uzyskania i posiadania dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdem.

Sporna ww. opinia psychiatryczno-psychologiczna została sporządzona przez dwóch lekarzy (biegłych z dziedziny psychiatrii) i psychologa na potrzeby postępowania karnego. Z tych względów niewątpliwie jest ona wiarygodnym źródłem informacji o stanie zdrowia skarżącej. Z treści tej opinii wynika, że u skarżącej stwierdzone zostało występowanie zaburzeń depresyjnych (depresja), które wiążą się z leczeniem farmakologicznym – skarżąca przyjmuje leki od psychiatry: Ketrel, Dulsevia.

O tym, że ujawnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącej są istotne dla posiadania uprawnień do kierowania pojazdami, rozstrzyga wprost treść art. 3 ust. 1 ukp. Przepis ten w sposób jednoznaczny wskazuje, że posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami warunkuje zarówno sprawność fizyczna jak i psychiczna. Z kolei kwestia, czy ujawniona niedyspozycja zdrowotna wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz czy istotnie ją ogranicza, rozstrzygana jest w ramach badań lekarskich, które są wiążące dla organu administracji publicznej.

Okolicznością nieistotną dla załatwienia kontrolowanej sprawy było więc to, że istnienie ewentualnie istotnej niedyspozycji psychicznej u skarżącej zostało "ujawnione" przy okazji sporządzania opinii psychiatryczno-psychologicznej na potrzeby postępowania karnego, a przy tym w sprawie, która nie dotyczy czynu sprowadzającego zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym (tj. czynu z art. 190a § 1 Kodeksu karnego; por. wyroki NSA z: 24 kwietnia 2020 r. I OSK 1170/19; 7 września 2017 r. I OSK 396/17). W orzecznictwie sądowo-administracyjnym zgodnie przyjmuje się, że opinia sądowo-psychiatryczna (tu psychiatryczno-psychologiczna) sporządzona dla potrzeb postępowania karnego może stanowić podstawę dla uznania zaistnienia poważnych i uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy, a tym samym dla wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie (por. wyrok NSA z 21 września 2021 r. II GSK 747/21).

W niniejszej sprawie organy prawidłowo wyjaśniły natomiast, z jakich przyczyn konieczne stało się skierowanie skarżącej na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Sporna opinia psychiatryczno-psychologiczna dotycząca skarżącej została sporządzona na potrzeby innego postępowania i w jej treści biegli nie analizowali wpływu choroby strony na zdolność kierowania pojazdami mechanicznymi. Wniosek prokuratora stanowił jednak określoną informację, z którą organy (I i II instancji) się zapoznały i przeanalizowały, a następnie na bazie tej informacji podjęły działania wyjaśniające sprawę.

Ocena przesłanek uzasadniających wydanie skierowania musi być bowiem dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu drogowego przez daną osobę. W tym kontekście należy stwierdzić, że niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na jego bezpieczeństwo, jak i innych użytkowników dróg. Zagrożenie, o którym mowa może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi lub umysłowymi, mającymi postać jednostek chorobowych, jak i cechami charakteru dyskwalifikującymi go jako kierowcę. Podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie sprawności kierującego pojazdem.

Sąd podziela przy tym stanowisko, że gdy ustawodawca nie uznał a priori określonych schorzeń, w tym psychicznych, za uzasadniające powzięcie istotnych zastrzeżeń co do wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów oraz zachowania bezpieczeństwa w ruchu drogowym i nie objął osób cierpiących na takie schorzenia obowiązkiem sprawdzania (choćby okresowego) stanu zdrowia pod kątem weryfikacji ich zdolności do bezpiecznego prowadzenia pojazdów mechanicznych, zasadnicze znaczenie należy przypisać ocenie bieżącej sytuacji zdrowotnej kierowcy w kontekście bezpieczeństwa na drodze. W toku postępowania w tej sprawie organ odwoławczy ustalił, że przyjmowane przez skarżącą leki – przeciwdepresyjny Dulsevia i przeciwpsychotyczny Ketrel – mogą powodować senność lub zawroty głowy i z tego względu w ulotkach tych produktów leczniczych – stosownie do wymagań § 6 ust. 1 pkt 3d rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 lutego 2009 r. w sprawie wymagań dotyczących oznakowania opakowań produktu leczniczego i treści ulotki (Dz.U. z 2020 r. poz. 1847 t.j.) – zawarto ostrzeżenie, że nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn w ruchu do czasu poznania, w jaki sposób lek wpływa na organizm pacjenta (por. treści ulotek opublikowane na stronie internetowej https://rejestry.ezdrowie.gov.pl). Podejmując decyzję o tym, czy kierowcę należy skierować na badania lekarskie, organ może i powinien opierać się na wszelkich dostępnych dowodach mających znaczenie dla sprawy.

Zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie NSA utrwalił się także pogląd, że z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie się stykał na drodze. Bez znaczenia natomiast jest to, czy pojawiające się na tym tle dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej, czy też cechy nieprawidłowej osobowości. Każda bowiem trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym (por. wyrok NSA z 15 maja 2014 r. I OSK 2704/12).

W konsekwencji to, czy stan zdrowia skarżącej wpływa/może wpłynąć na bezpieczeństwo ruchu drogowego ocenić może jedynie uprawniony lekarz w trybie przewidzianym w ukp, nie organ, a następnie sąd administracyjny. Nie jest bowiem rolą organu administracji publicznej ani sądu administracyjnego rozstrzyganie o kwestiach medycznych, które wymagają posiadania wiedzy specjalistycznej oraz odpowiednich uprawnień.

Orzeczenie o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami może być wydane po przeprowadzeniu badania przez uprawnionego lekarza, spełniającego wymagania określone w art. 77 ust. 1 ukp i wpisanego do ewidencji uprawnionych lekarzy, prowadzonej przez właściwego miejscowo marszałka województwa. Badanie lekarskie osób posiadających prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia (art. 75 ust. 1 pkt 5 ukp), zgodnie z treścią art. 75 ust. 2 pkt 2 i ust. 5 ukp, przeprowadza się na podstawie skierowania w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Orzeczenie w tym względzie może być poddane kontroli w trybie odwoławczym określonym w art. 79 ust. 4-7 ukp. Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne (art. 79 ust. 7 ukp). Jest to jedyna procedura weryfikacji orzeczeń lekarskich w ramach ustawy o kierujących pojazdami.

W ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, w tym w zakresie stanu psychicznego. W wyniku przeprowadzonego badania może się okazać, że mimo stwierdzenia u skarżącej zaburzeń depresyjnych i stosowania związanych z tym stanem leków, jest ona w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Nie ma przy tym znaczenia argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi, że zaburzenia skarżącej trwają już od sierpnia 2023 r. i w jej przypadku nie występują skutki uboczne po przyjmowanych lekach. Twierdzenia te nie zostały bowiem potwierdzone w toku postępowania administracyjnego żadną opinią lekarską i z tych względów organ ma prawo żądać potwierdzenia przez uprawniony do tego podmiot, że stan zdrowia skarżącej pozwala na kierowanie przez nią pojazdami. Dowodem na tę okoliczność nie może być bowiem przedstawiony przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego wydruk jej korespondencji mailowej (k. 8-9 akt adm. post. I-instancyjnego), jak również przedstawiona na etapie postępowania sądowoadministracyjnego kopia zaświadczenia wystawionego 10 czerwca 2024 r. przez M. D.– lekarza specjalistę psychiatrę (k. 7 akt sądowych), gdyż nie jest ona uprawnionym lekarzem wpisanym do ewidencji lekarzy uprawnionych do badania kierowców, zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 5 ukp, prowadzonej przez Marszałka Województwa [...] - właściwego ze względu ma miejsce zamieszkania skarżącej w M. D. w Województwie M. (ww. ewidencja dostępna jest na stronie internetowej https://[...].pl/survey/register/list/id.18). Tym bardziej że z ww. zaświadczenia wynika, że skarżąca (w dalszym ciągu) przyjmuje na stałe duloksetyne oraz doraźnie kwetiapinę.

Przeciwko zastosowaniu w kontrolowanej sprawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ukp nie mogło przemawiać również powołane w uzasadnieniu skargi stanowisko WSA w Gdańsku wyrażone w wyroku z 4 września 2014 r. III SA/Gd 434/14. Sąd, rozpoznając niniejszą skargę, nie podziela poglądu przeciwnego wyrażonego w tym wyroku. Nadto wyrok ten zapadł w odmiennym stanie faktycznym, a poczynione w nim uwagi były jedynie "na marginesie", jak również z daleko idącym zastrzeżeniem.

Powtórzyć należy zatem, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie ogranicza w żadnym zakresie praw skarżącej i nie powoduje ich utraty, gdyż w żaden sposób nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów. Decyzja ta ma charakter prewencyjny, służy do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone i nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Jednakże potrzebę ochrony bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego należy w sytuacji zaistnienia uzasadnionych zastrzeżeń/wątpliwości przedłożyć nad interes jednostki.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.