Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

|Sygn. akt I SA/Kr 496/20 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 sierpnia 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędzia: WSA Grzegorz Klimek, Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2022 r., sprawy ze skargi J. W., na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie, z dnia 6 marca 2020 r. Nr 64/OR06/20, , w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych i rolno-środowiskowo-klimatycznych za 2016 r., , , - skargę oddala -,

W sprawie postępowanie miało dotychczas następujący przebieg: W dniu 16-05-2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Limanowej wpłynął wniosek J. W. o przyznanie na 2014r. (w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013) płatności rolnośrodowiskowej (ozn. dalej PRŚ) m.in. w wariancie 7.1.1 (Zachowanie lokalnych ras bydła - Bydło polskie czerwone) za 116 szt. bydła. Postępowanie to zakończyła decyzja Kierownika ww. Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia 21-01-2015 r. o przyznaniu m.in. płatności PRŚ 7.1.1 w kwocie 132240,00 zł. Dnia 16-06-2015 r. do ww. Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek kontynuacyjny strony dot. m.in. ww. płatności PRŚ 7.1.1 przy czym kontynuacja polegała na (dopuszczalnym) przejściu w zobowiązanie dot. Płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wariancie 7.1.1 (Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt - Bydło polskie czerwone w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020) do 100 szt. bydła. Postępowanie kontynuacyjne zakończyła decyzja Kierownika ww. Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia 19-05-2016 r. o przyznaniu m.in. płatności RŚK 7.1.1 w kwocie 153600,00 zł. Następnie dnia 23-03-2016 r. wpłynęły wnioski 5 osób o przejęcie prawa do kontynuowania zobowiązania związanego z ww. płatnościami 7.1.1, rozpoczętego przez J.W. Do ww. wniosków załączono umowy sprzedaży zwierząt zawarte przez J. W. w dniu 15-03-2016 r. z ww. pięcioma osobami (każda nabyła inną część stada strony). Ww. wnioski zostały przekazane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Limanowej do biur powiatowych właściwych wg miejsc zamieszkania wnioskodawców.

W dniu 16-06-2016 r. do ww. Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek kontynuacyjny strony o przyznanie płatności RŚK na 2016 r. już bez żadnego wariantu dot. zwierząt. Wraz z ww. wnioskiem strona złożyła oświadczenie, że nie jest w stanie kontynuować podjętego w 2014 roku zobowiązania PRŚ/RŚK w zakresie wariantu 7.1.1 i (z uwagi na przejęcie gruntów przez ANR, sprzedaż stada i zły stan zdrowia) w związku z tym zwrócił się o zamknięcie ww. programu. Postępowanie zainicjowane wnioskiem dot. ww. płatności RŚK za 2016 r. zostało zakończone decyzją Kierownika ww. Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia 21-06-2018 r. o przyznaniu płatności RŚK i odmowie przyznania płatności RŚK 7.1.1 oraz uznano, że w sprawie zaistniała siła wyższa. Postępowanie odwoławcze zakończyła decyzja Dyr. Małopolskiego OR ARiMR nr [...] z dnia 17-09-2018 r., na mocy której zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję nr 404/OR06/18 została oddalona wyrokiem ww. sądu z dnia 29-08-2019 r. (sygn. I SA/Kr 1263/18). Skarga kasacyjną od ww. wyroku WSA, do dnia wydania decyzji nie została rozpatrzona przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zawiadomieniem z dnia 27-09-2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w

Limanowej poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty środków wypłaconych stronie nienależnie przez ARiMR (w ramach płatności PRŚ/RŚK za 2014 i 2015 r.), w związku z brakiem kontynuowania i prawidłowego przekazania innym rolnikom realizacji zobowiązania RŚK dot. wariantu 7.1.1.

Postępowanie ustaleniowe dot. ww. płatności zostało zakończone przez organ I instancji decyzją nr 0105-2019-016381 z dnia 08-01-2020 r., na mocy której kwotę, którą strona powinna zwrócić ARiMR ustalono w łącznej wys. 285840,00 zł (w tym PRŚ za 2014 r. - 132240,00 zł i RŚK za 2015 r. - 153600,00 zł).

Postępowanie odwoławcze od ustaleniowej decyzji I instancji zakończyła dec. Dyr. tut. OR ARiMR nr 60/OR06/20 z dnia 06-03-2020 r. na mocy której utrzymano decyzję I instancji. Podstawą było stwierdzenie, że strona przerwała w 2016 r. realizację zobowiązania PRŚ/RŚK 7.1.1, rozpoczętego w 2014r. Realizacja ww. zobowiązania jest jednym z warunków otrzymania ww. płatności (zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporz. RSK z 2015 r. i § 2 ust. 1 pkt 3 rozporz. PRŚ z 2013 r.), a zatem konsekwencją jego niedotrzymania jest zwrot całości uzyskanych płatności PRŚ/RŚK od początku ich uzyskiwania - § 34 ust. 1 rozporz. RŚK z 2015 r. (wyrażenie ,,podlega zwrotowi"). Konieczność takiego zwrotu wynika również ze zmniejszenia ilości zwierząt objętych zobowiązaniem - § 34 ust. 2 pkt 3 rozporz. RŚK z 2015 r. - oraz z powodu braku złożenia wniosku o przyznanie wariantu 7.1.1 RŚK przez stronę na kolejny rok objęty zobowiązaniem dot. tych płatności (2016) - § 34 ust. 2 pkt 4 rozporz. RŚK z 2015 r. Ww. przepisy nakazują zwrot w wys. odpowiadającej ilości zwierząt ujętych z zobowiązania / niezadeklarowanych w kolejnym roku. Ponieważ w przypadku strony ww. zmniejszenie ilości zwierząt w zobowiązaniu i brak ich zadeklarowania za 2016 r. dot. wszystkich zwierząt konsekwencją tego było nakazanie zwrotu całości płatności uzyskanych przez stronę w ramach ww. wariantu za lata 2014 i 2015 (analogiczne regulacje zawarto w § 39 rozporządzenia dot. płatności PRŚ z 2013 r.). W sprawie nie stwierdzono również jakichkolwiek okoliczności pozwalających na rezygnację z ww. postępowania ustaleniowego. Zobowiązanie rozpoczęte strony nie zostało prawidłowo przejęte przez inną osobę - zgodnie z § 29 ust. 1 rozporządzenia RŚK z 2015 r. i innymi przepisami tego rozporządzenia dot. transferowania uprawnień do płatności RŚK w sytuacji strony oraz zgodnie z art. 43 ust. 2 ustawy dot. wspierania z PROW z 2015 r. Strona nie wykazała istnienia okoliczności, które mogłyby uwolnić ją od konsekwencji braku kontynuacji ww. zobowiązania.

J. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę zarzucając:

1) naruszenie § 29 ust. 6 (w zw. z § 32 ust. 6 i 7) rozporządzenia PRŚ z 2013 r., § 26 ust. 6 i § 29 ust. 6 (w zw. z § 29 ust. 7) rozporządzenia RŚK z 2015 r. poprzez błędne przyjęcie, że kontynuowane zobowiązania RŚK 7.1.1 przez inną osobę, która rozpoczęła realizację tego zobowiązania, jest możliwe tylko przez jedną osobę (podmiot),

2) naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że jedynie J. W. ma status strony w postępowaniu ustaleniowym i nie mają go osoby, które nabyły zwierzęta ze stada rozsprzedanego przez niego,

3) naruszenie art. 7 ust. 3 rozporz. wspólnotowego nr 809/2014 poprzez błędne przyjęcie przez organy ARiMR, że w sprawie strony nie zaistniały okoliczności wyłączające prowadzenie postępowania ustaleniowego, tj. pomyłka po stronie organów ARiMR oraz brak możliwości zorientowania się przez stronę (w zwykłych okolicznościach) o nieprawidłowym przebiegu przejmowania płatności,

4) naruszenie art 75-78 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodów np. z przesłuchania nabywców zwierząt ze stada czy z dokumentów dot. nabycia ww. zwierząt,

5) naruszenie art. 7, 7a, 64, 80, 81 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego i brak rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony,

6) naruszenie art. 27 ustawy o wspieraniu w ramach PROW 2014-2020 poprzez stosowanie w postępowaniu ustaleniowym ograniczeń praw strony obowiązujących tylko odnośnie postępowań dot. płatności RŚK.

W uzupełnieniu ww. skargi, podniesiono, że:

■ zwierzęta ze stada strony przebywały (po ich sprzedaży przez stronę) razem w jednym gospodarstwie w P. Parku Krajobrazowym przez min. 1 rok,

■ część nabywców zwierząt ze stada strony zasiadało w utworzonym w 2016 r. stowarzyszeniu, którego działalność jest nakierowana na reprezentowanie hodowców bydła ras zachowawczych oraz podnoszenia dochodowości hodowli tego rodzaju,

■ w rozporządzeniu dot. płatności RŚK z 2015 r. brak przepisów pozwalających na uznanie, że konsekwencją próby kontynuacji realizacji zobowiązania dot. ww. płatności RŚK 7.1.1 przez więcej niż jedną osobę jest konieczność zwrotu całości ww. płatności już otrzymanych przez zbywcę zwierząt, których dot. ww. zobowiązanie.

W odpowiedzi na skargi organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2012r., poz. 270 ze zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku zaś nieuwzględnienia skargi, Sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zarzuty koncentrowały się z jednej strony na nieprawidłowej wykładni przepisów materialnych odnoszących się głównie do kwestii czy organ miał podstawę do przyjęcia, że w zaistniałych okolicznościach sprawy sprzedane zwierzęta nie tworzyły stada wymaganego przepisami, a ponadto czy wystąpiły przesłanki do odstąpienia od stwierdzenia nakazu zwrotu pobranych świadczeń z przyczyn leżących po stronie organu, co powiązane było również z szeregiem zarzutów procesowych odnoszących się do nieprawidłowości prowadzonego postępowania, w tym pominięciu w nim nabywców stada.

Wbrew argumentacji zawartej w skardze nietrafne są błędnego przyjęcia przez organy, że zobowiązanie 7.1.1 mogło zostać przejęte tylko przez jedną osobę. Organ prawidłowo wskazał, że jednym z warunków przyznania płatności jest realizowanie 5-letniego zobowiązania RŚK związanego z danym wariantem tych płatności (§ 2 ust. 2 pkt 2 rozporz. RŚK z 2015 r.). W przypadku wariantu RŚK 7.1.1 ww. zobowiązanie polega na utrzymywaniu stada zwierząt o odpowiedniej liczebności i gatunku (§ 5 ust. 2 rozporz. RŚK z 2015 r.). Przejęcie uprawnienia do płatności RŚK (za kontynuowanie realizacji zobowiązania dot. tych płatności po innej osobie, która wcześniej je realizowała poprzez wstąpienie w miejsce tej osoby) również wymaga spełnienia warunków opisanych w rozporządzeniu RŚK z 2015 r. Wypłata następuje dopiero po sprawdzeniu, czy spełnione zostały warunki do otrzymania takiego wsparcia, co dotyczy także osoby mającej kontynuować zobowiązanie RŚK rozpoczęte przez inną osobę. W świetle przepisów § 26 ust. 6 oraz § 29 ust. 6 i 7 rozporz. RŚK z 2015 r. (oraz pośrednio § 1 pkt 3 tego rozporządzenia), przejąć realizację zobowiązania może tylko jedna osoba (jeden podmiot). Jeżeli stado, którego dotyczy zobowiązanie z wariantu RSK 7.1.1 znajdzie się w posiadaniu więcej niż jednej osoby - tylko jedna z nich może zatem tylko kontynuować zobowiązanie (wstąpić na miejsce pierwotnie realizującego ww. zobowiązanie), przy czym pozostali z nowych posiadaczy (współposiadaczy) powinni wyrazić na to zgodę. Zatem kwestia sprzedaży kilku podmiotom nie jest istotna, lecz dalsze skutki jakie nastąpiły. Ww. § 1 pkt 3 rozporządzenia RŚK z 2015 r. wskazuje ponadto, że stado jest rozumiane jako wszystkie zwierzęta objęte zobowiązaniem RŚK a przejmujący je (z prawem do płatności i kontynuacji zobowiązania) powinien przejąć je w całości. Nie są zatem trafne twierdzenia skarżącego o braku przepisów o sytuacji strony oraz o możliwości przeniesienia zobowiązania dot. Płatności RŚK 7.1.1 na wiele osób. Strona sprzedając stado w częściach różnym osobom doprowadziła w efekcie do tego, że tak sprzedane zwierzęta nie tworzyły stada wymaganego regulacjami dot. wariantu RŚK 7.1.1, co było w świetle spornych przepisów istotą sprawy, i to w efekcie uniemożliwiło uznanie, że przejęcie realizacji zobowiązania strony dot. ww. płatności było prawidłowe (zgodne z regułami takiego przejmowania odnośnie ww. płatności). Nawet jeżeli na formularzu znajdują się pozycje wskazujące na możliwość częściowego przejęcia realizacji zobowiązania, to pierwszeństwo mają regulacje szczególne co do konkretnych przejmowanych płatności, a formularz ma jedynie charakter uniwersalny. W spornym przypadku zachodziła w świetle w/w przepisów konieczność przejmowania zobowiązania odnośnie całości stada i przez jedną osobę. Na formularzu znajduje się również podpisywane przez przejmującego zobowiązanie do zwrotu także płatności otrzymanych przez przekazującego, jeżeli wystąpiłyby nieprawidłowości przy realizacji wymogów płatności. Powyższe oznacza, że zapis na formularzu i jego akceptacja przez nabywców zwierząt nie oznaczał przerzucenia odpowiedzialności (lub podzielenia się odpowiedzialnością) na tych nabywców za przerwanie realizacji zobowiązania RŚK 7.1.1, ponieważ w ogóle nie doszło do skutecznego przejęcia tego zobowiązania. Ww. wniosek transferowy nie jest podpisywany przez zbywcę (podpis składa tylko przejmujący np. zwierzęta), ale zbywca jest we wniosku jednoznacznie wskazany, a na załącznikach do wniosków transferowych złożonych w sprawie strony (umów sprzedaży zwierząt ze stada strony) znajdowały się podpisy zarówno zbywcy (strony) jak i nabywców zwierząt ze stada strony. Ponieważ sprzedaży zwierząt różnym osobom dokonała strona to strona odpowiada za utratę cech stada przez sprzedane grupy zwierząt, a tym samym brak prawidłowego kontynuowania zobowiązania rozpoczętego przez stronę. Przy założeniu, że nabywcy byli współposiadaczami wszystkich zwierząt mogli oni złożyć wniosek transferowy w sposób umożliwiający taką kontynuację (zatem wniosek złożony przez jedną z tych osób, odnoszący się do wszystkich sprzedanych zwierząt ale za zgodą pozostałych nabywców) jednak taka sytuacja nie miała miejsca, co prawidłowo organy oceniła jako odpowiedzialność skarżącego za przerwanie realizacji zobowiązania (zbywcy zwierząt).

Niezasadne są także w tym względzie zarzuty o przyznaniu statusu strony jedynie skarżącemu, z pominięciem nabywco w stada. To skarżący był beneficjentem, który otrzymał płatność. Przymiotów stron nie uzyskały osoby, które nabyły zwierzęta, gdyż brak było skutecznej kontynuacji zobowiązania RŚK 7.1.1 przez te osoby stwierdzony odpowiednimi decyzjami kierowników biur powiatowych ARiMR właściwych wg miejsc zamieszkania tych osób. Osoby te w ogóle nie rozpoczęły kontynuowania zobowiązania w zakresie ww. płatności po pierwotnym wnioskodawcy i nie spowodowały przerwania jego realizacji. W takiej sytuacji konsekwencje niedotrzymania zobowiązania dotyczą tylko osoby, która takiego zobowiązania nie dotrzymała.

Wbrew argumentacji zawartej w skardze nie było podstaw do odstąpienia od wydania decyzji o stwierdzeniu nienależnie pobranych płatności. Niezbędna w tym względzie byłaby okoliczność jednoczesnego wystąpienia pomyłki po stronie organu (przyznanie płatności nienależnych mimo oczywistych przesłanek do ich nieprzyznawania) i takiego błędu strony, który cechowałby się brakiem możliwości wykrycia przez stronę okoliczności, które skutkowałyby zmniejszeniem płatności. W sprawie strony za 2014 r. przyznanie i wypłata stronie płatności PRŚ 7.1.1 w pełnej wysokości nie mogły być uznana za pomyłkę organów ARiMR, ponieważ wydając decyzję co do tych płatności organy ARiMR jeszcze nie posiadały pełnej wiedzy o sytuacji strony. Pierwsza informacja mogąca potencjalnie wskazywać na problemy strony z realizacją zobowiązania co do ww. płatności wpłynęła do organu I instancji 23-03-2016 r. wraz z wnioskami transferowymi. W przypadku zatem płatności RŚK 7.1.1 za 2015 r. (rozstrzygniętej w maju 2016 r.) jednoznaczne zgłoszenie przez stronę problemów z dotrzymaniem zobowiązania nastąpiło dopiero wraz z wnioskiem za 2016 r. złożonym 16-06-2016 r. Definitywne potwierdzenie przerwania realizacji przez stronę zobowiązania RSK 7.1.1 nastąpiło dopiero wraz z uprawomocnieniem się decyzji odnośnie wniosków transferowych z marca 2016 r., co stało się dopiero między połową czerwca i października 2016 r. Wówczas płatności za 2015 r. były już stronie wypłacone, ponieważ brak było do tego czasu jednoznacznych podstaw do wstrzymywania ich dopłaty. W tych okolicznościach, prawidłowo organy oceniły, iż nie można przyjąć jednoznacznie błędu lub pomyłki organów odnośnie uprawnień do płatności dla strony. Ponadto strona twierdzi, że płatności za ww. okres były jej należne ponieważ prawidłowo usiłowała dokonać przekazania realizacji zobowiązania innym osobom i tylko z przyczyn od strony niezależnych ostatecznie do takiego przekazania nie doszło.

Organy również prawidłowo oceniły przesłankę ewentualnego błędu strony, który miałby w jej ocenie oznaczać brak możliwości wykrycia przez stronę okoliczności, które skutkowałyby zmniejszeniem płatności, de facto odnosi się to do braku świadomości błędów popełnionych przez siebie w sprawie transferu uprawnień do płatności RŚK 7.1.1. Jednak w/w przepisy odnoszące się do transferu w sposób jasny i wyraźny nie przewidują rozdzielania zobowiązania RŚK 7.1.1 na kilka osób - przejąć realizację tego zobowiązania powinna jedna osoba z ewentualną zgodą innych współposiadaczy przejętego stada (jeżeli nabywców – będących współposiadaczami - było więcej niż jedna osoba). Skoro skarżący jest osobą od lat prowadzącą działalność rolniczą na znaczną skalę, a wnosząc o płatności RŚK w latach 2014 i 2015 (także za 2016 r.) podpisywał się pod zamieszczonym na wnioskach oświadczeniem o znajomości zasad żądanych płatności, nie może zatem przerzucić całość lub część odpowiedzialności za nieprawidłowy transfer na organy ARiMR lub nabywców zwierząt. Tym bardziej, że nawet w wypadku sprzedaży zwierząt różnym osobom istniała możliwość złożenia wniosku transferowego przez jedną z tych osób i to nawet po złożeniu przez ww. osoby odrębnych wniosków transferowych - poprzez ich wycofanie i złożenie jednego wniosku uzupełnionego o zgody pozostałych współposiadaczy sprzedanych zwierząt. Możliwość ta nie została jednak wykorzystana.

Wobec tego za niezasadne należało także ocenić zarzuty braku przeprowadzenia wskazywanych przez skarżącego czynności dowodowych odnośnie okoliczności sprzedaży stada. Okoliczności sprzedaży nie są sporne, a jedynie ocena w zakresie obowiązujących przepisów – tylko w tym zakresie wystąpił spór wobec wyraźnie odmiennej oceny skarżącego. Bezspornym pozostaje sprzedaż zwierząt ze stada strony 5 różnym rolnikom. Zaskarżona decyzja zawiera także szczegółowe i wystarczające uzasadnienie w tym opis i ocenę stanu faktycznego i prawnego będącego przesłanką jej wydania. Jasno wskazuje na czym polegały nieprawidłowości i jakie były tego konsekwencje. Wszelkie szczegóły zawierania i realizacji transakcji sprzedaży krów ze stada, czy też tła decyzji podejmowanych przez stronę nie zmieniają tego, że złożono do ARiMR pięć odrębnych wniosków transferowych (z innymi wnioskodawcami) w zakresie tego stada zamiast jednego co do całości tego stada. Szczegóły np. sposobu przewozu i złożenia ww. wniosków to w praktyce kwestie jedynie techniczne, które w kontekście całej sprawy pozwalają na postawienie pytania o to co stało na przeszkodzie, aby przejmującym wszystkie zwierzęta był np. wzmiankowany przez stronę P. Park Krajobrazowy (lub gospodarstwo powstałe w jego ramach, np. przy wsparciu wzmiankowanego w skardze stowarzyszenia zarządzanego przez część nabywców zwierząt ze stada strony). Tym bardziej, że sprzedane zwierzęta miały po ich sprzedaży przez stronę przebywać jeszcze min. 1 rok w jednym wspólnym stadzie w gospodarstwie właśnie na terenie ww. parku. Skarżący nie wyjaśnił dlaczego ww. okres wspólnego bytowania ww. zwierząt trwał akurat taki czas i kto konkretnie się tymi zwierzętami wówczas zajmował. Kierownik Biura Powiatowe w Limanowej nie musiał wzywać skarżącego ani wnioskodawców do wyjaśnień lub usunięcia braków lub o konkretny zamiar. Zwłaszcza w sytuacji, w której ewidentnie było to pięć oddzielnych wniosków - podań w rozumieniu 63 k.p.a. - podpisanych przez różne osoby i oznaczone danymi tych osób oraz uzupełnionych o kopie umów nabycia zwierząt skarżącego dot. tych konkretnych osób.

Reasumując nieuzasadnione są twierdzenia skarżącego, że skarżący prawidłowo (odnośnie przejmowania zobowiązania) przeniósł posiadanie całego stada łącznie na rzecz wszystkich nabywców zwierząt z tego stada (nabywcy stali się współposiadaczami ww. zwierząt i stada). Do ARiMR wpłynęło 5 odrębnych wniosków transferowych (dot. przejęcia po stronie realizacji zobowiązania dot. płatności RŚK 7.1.1), gdzie przejmującymi było 5 różnych osób.

- do każdego z ww. wniosków transferowych załączona była 1 umowa sprzedaży konkretnie określonych (nr identyfikacyjnymi) zwierząt ze stada strony, gdzie nabywcą była jedna osoba figurująca na wniosku jako przejmujący,

- na ww. wnioskach i umowach nie było wzmianek o tym, że sprzedawane zwierzęta faktycznie będą współposiadane (współoporządzane) przez wszystkich nabywców z tych wniosków i umów,

- na ww. wnioskach i umowach nie było wzmianek o tym, który z nabywców będzie samodzielnie odpowiadał za kontynuację realizacji całości zobowiązania strony dot. płatności RŚK 7.1.1,

- do dnia wydania decyzji dot. ww. transferów żaden z ww. wniosków nie został wycofany czy skorygowany z wskazaniem osoby, która będzie kontynuowała całość zobowiązania dot. całości stada po skarżącym (za zgodą pozostałych nabywców zwierząt ze stada strony).

Złożenie ww. wniosków przez jedną osobę reprezentującą wszystkich nabywców, takie samo brzmienie ww. umów sprzedaży, jednoczesne wydanie przez skarżącego nabywcom sprzedanych zwierząt, przewiezienie ich w tym samym czasie i tymi samymi środkami transportu w jedno miejsce i przebywanie ww. zwierząt w jednym miejscu, nie zmienia okoliczności ustalonych w punktach wyżej i ich oceny.

Nietrafne są twierdzenia skarżącego o nieprawidłowym rozdzieleniu ww. wniosków transferowych wg właściwości miejscowej przez Kier. Biura Powiatowego ARiMR w Limanowej. Istotne jest, że było to 5 odrębnych wniosków transferowych złożonych przez osoby z różnymi miejscami zamieszkania, każda z tych osób była samodzielnym nabywcą części zwierząt ze stada skarżącego, i żadne dokumenty przedłożone wraz z ww. wnioskami nie wskazywały na zamiar przejęcia przez któregoś z nabywców kontynuowania realizacji całości zobowiązania skarżącego (za zgodą pozostałych z nabywców) Także do dnia w którym przekazano ww. wnioski do biur powiatowych ARiMR wg miejsc zamieszkania wnioskodawców do Biura Powiatowego ARiMR w Limanowej (i ww. biur) nie wpłynęło żadne pismo lub informacja mogąca wpłynąć na inną od zastosowanej ocenę ww. wniosków (np. o przejęciu zobowiązania strony przez jednego z nabywców zwierząt skarżącego za zgodą pozostałych nabywców).

Nietrafny są twierdzenia skarżącego, jakoby to Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Limanowej był właściwym organem do rozpatrzenia wszystkich wniosków transferowych co do zwierząt ze stada skarżącego. Według art. 26 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu w ramach PROW z 2015 r. płatności RŚK są przyznawane w drodze decyzji administracyjnej, a organem właściwym w I instancji do wydania takiej decyzji jest kierownik biura powiatowego Agencji. Według § 19 ust. 2 rozporządzenia dot. płatności RŚK z 2015 r. wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej składa się do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika lub zarządcy, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Według § 26 ust. 7 w zw. z § 29 ust. 7 ww. rozporządzenia RŚK z 2015 r. wniosek transferowy dot. ww. płatności składa się do biura powiatowego ARiMR, w którym rolnik od którego (lub po którym) zwierzęta lub grunty są przejmowane złożył pierwszy wniosek o przyznanie ww. płatności. Według art. 4 ustawy o wspieraniu w ramach PROW z 2015 r. do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a. chyba, że przepisy dot. Poszczególnych płatności regulują daną kwestię inaczej (analogiczny zapis jest w art. 3 ustawy o płatnościach z 2015 r.). Skoro ww. przepisy nie wskazują wprost organu, który powinien rozstrzygać o tych kwestiach swoimi decyzjami (brak tu odpowiednika art. 5 z ustawy o płatnościach bezpośrednich z 2015 r.), konieczne jest odpowiednie zastosowanie regulacji z k.p.a. Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej (tj. np. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR) w sprawach nie dot. nieruchomości lub zakładu pracy (tj. np. płatności lub przejmowania praw do ubiegania się o płatności) ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) strony. W związku z powyższym organem ARiMR rozstrzygającym w I instancji o przyznaniu płatności (np. RŚK) jest kierownik biura powiatowego ARMR właściwy według miejsca zamieszkania (lub siedziby) wnioskodawcy, a w przypadku sprawy transferowej jest to kierownik biura powiatowego ARiMR właściwy według miejsca zamieszkania (siedziby) przejmującego zobowiązanie / uprawnienie do płatności. Składanie wniosku transferowego do biura powiatowego ARiMR właściwego dla osoby, od której przejmowane są prawa do płatności jest uzasadnione koniecznością dokładnego zweryfikowania dochowania zobowiązania (prawidłowości przejęcia zobowiązania). Natomiast ostateczne rozpatrzenie wniosku przejmującego kontynuację zobowiązania RŚK (wydanie decyzji w tej sprawie) będzie miało miejsce biurze powiatowym ARiMR właściwym według miejsca zamieszkania przejmującego ww. kontynuację. Wnioskowanie o płatności i o przejęcie praw do tych płatności odbywa się na jednym formularzu wniosku dot. równocześnie np. płatności bezpośrednich, ONW, RŚK itp. - w takiej sytuacji można posiłkować się nawet ww. art. 5 ustawy o płatnościach wprost wskazującym, że do rozstrzygania w sprawach dot. płatności (z uwagi na ogólnikowość tego określenia zasadnym jest przyjęcie, że dot. to także transferu płatności) odpowiedni jest kierownik biura powiatowego ARiMR właściwy według miejsca zamieszkania wnioskującego o przyznanie lub przejęcie płatności.

Nietrafne są twierdzenia o tym, że w przypadku zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych lub tzw. siły wyższej rolnik zachowuje prawo do płatności. Regulujący tą kwestię art. 4 ust. 1 rozporządzenia wspólnotowego nr 640/2014 wprowadza tu rozróżnienie na płatności bezpośrednie (akapit 1 ww. przepisu) i środki rozwoju obszarów wiejskich (akapit 2 ww. przepisu). Płatności PRŚ/RŚK są rodzajem wsparcia funkcjonującym w ramach środków obszarów wiejskich - Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 i 2014-2020 (art. 1 ustawy o wspieraniu z PROW z 2015 r.). Jeżeli rolnik nie jest w stanie wykonać zobowiązania (ponieważ nie spełnia warunków do jej przyznania) w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności i nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, nie przyznaje się płatności RŚK/PRŚ za część, na którą wpływ miało działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych (płatność zostaje zmniejszona w danym roku). Ponadto zgodnie z akapitem trzecim art. 4 ust. 1 rozporz. nr 640/2014 w przypadku prawidłowego zgłoszenia siły wyższej nie jest wymagany zwrot wnioskowanych płatności za rok bieżący i za poprzednie lata realizowania zobowiązania związanego z tymi płatnościami a samo zobowiązanie jest traktowane jako wciąż realizowane. Taka regulacja oznacza, że płatności wnioskowane przez stronę nie mogłyby zostać przyznane i wypłacone w przypadku utraty stada związanego z rozpoczętym przez stronę zobowiązaniem PRŚ/RSK 7.1.1. lub z innych powodów, nawet gdyby zdarzenia te zostały uznane za siłę wyższą. Gdyby siła wyższa/okoliczności nadzwyczajne faktycznie zaistniały i zostały prawidłowo zgłoszone, wówczas strona mogłaby liczyć na brak zwrotu do ARiMR płatności za lata 2014 i 2015. W toku sprawy strona jako siłę wyższą opisywała mniej lub bardziej wprost zawał, utratę gruntów, wymuszoną sprzedaż zwierząt i brak skutecznego przejęcia realizacji zobowiązania przez nabywców zwierząt strony. Żadne z tych zdarzeń nie mogło zostać uznane za mające takie cechy, gdyż nie są zupełnie niezależne od strony, uniemożliwiające przeciwdziałanie, zapobieganie, niemożliwe do przewidzenia. Niemożliwe było zwłaszcza uznanie (jak to wskazuje skarżący), że okoliczności nadzwyczajne rozpoczęły się przed 2016 r., a ich efekty zaistniały w 2016 r. oraz, że był to w praktyce ciąg różnych zdarzeń tego rodzaju, których strona w ogóle nie mogła przewidzieć i im przeciwdziałać. Kwestia ta została identycznie oceniona w wyroku WSA w Krakowie z dnia 29-08-2019 r. sygn. I SA/Kr 1263/18, rozstrzygającym skargę na decyzję co do płatności RŚK dla skarżącego za 2016r. (w tej sprawie została złożona skarga kasacyjna do NSA). W wyroku tym WSA w Krakowie wskazał m. in., że skarżący mimo wiedzy co do przetargu odnośnie gruntów utraconych na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych nie przystąpił do niego. Wyłączenie z dzierżawy (wywłaszczenie) gruntów na których wypasano stado deklarowane do ww. płatności miało charakter przemijający i wynikało z planowanej sprzedaży tych gruntów, z czego skarżący nie skorzystał. Wg organów ARiMR i ww. sądu okoliczności sprawy wskazują na to, że skarżący już przed ww. przetargiem zrezygnował z kontynuowania realizacji ww. zobowiązania. Nadto żadne z tych zdarzeń nie zostało zgłoszone w sposób wynikający z art. 4 ust. 2 rozporządzenia wspólnotowego nr 640/2014 (wprost, pisemnie w ciągu 14 dni od momentu, w którym zgłoszenie było możliwe).

Ponadto w zakresie art. 27 ustawy o wspieraniu w ramach PROW 2014-2020 w toku sprawy nie ograniczano stronie udziału w postępowaniu.

Nietrafne jest stanowisko skarżącego o możliwym błędnym zastosowaniu § 29 ust. 6 rozporz. RŚK z 2015 r. zamiast par. 29 ust. 2 ww. rozporządzenia. Pierwszy przepis odnosi się do sytuacji, w której przeniesienie np. stada następuje w roku za który złożono wniosek o płatności i przed doręczeniem decyzji co do wniosku. Drugi przepis, odnosi się do sytuacji w której przeniesienie nastąpiło po doręczeniu decyzji za poprzedni rok i przed złożeniem wniosku za kolejny rok. W kontrolowanej sprawie przeniesienie nastąpiło w dniu 15-03-2016 r. Wniosek o przyznanie płatności za 2015 r. skarżący złożył w dniu 16-06-2015 r., a za 2016 r. skarżący złożył taki wniosek w dniu w 16-06-2016 r. Decyzja co do płatności za 2015 r. została doręczona skarżącemu 25-05-2016 r., a decyzję za 2016 r. doręczono stronie w dniu 07-07-2017 r. (pierwotna - potem uchylona w wyniku odwołania) i w dniu 26-06-2018 r. (decyzja ostateczna). Przeniesienie posiadania nastąpiło przed złożeniem wniosku o płatności RŚK za 2016 r., przed doręczeniem decyzji dot. płatności RŚK za 2015 r. I przed doręczeniem decyzji dot. płatności za 2016 r. Ponieważ w przypadku § 29 ust. 2 ww. rozporządzenia nie zostały spełnione oba warunki zapisane w tym przepisie, a w przypadku par. 29 ust. 6 nie był spełniony tylko jeden z warunków z tego przepisu (oraz w braku przepisu wprost odnoszącego się do sytuacji skarżącego w sprawie transferowej i ustaleniowej), zastosowano § 29 ust. 6 rozporz. RŚK z 2015 r. Kwestia ta nie ma praktycznego znaczenia dla sprawy ustaleniowej, ponieważ skarżący i tak jeszcze przed złożeniem wniosków transferowych zaprzestał kontynuowania realizacji zobowiązania dot. płatności RŚK 7.1.1 (tak wynika z okoliczności sprawy). Z tego powodu odmówiono skarżącemu przyznania ww. płatności za 2016 r., przyznając je jednak za 2015 r.

Nietrafnym jest zarzut co do zaistnienia pomyłki po stronie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Limanowej, która wykluczałaby ustalenie zwrotu płatności nienależnych odnośnie skarżącego odnośnie 2015 r. (zwrot dot. lat 2014 i 2015) z uwagi na wiedzę ww. organu o problemach związanych z przejęciem zobowiązań skarżącego (wnioskami transferowymi). Wynika to z tego, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Limanowej nie rozpatrywał spraw transferowych, a sprawy płatności dla skarżącego i sprawę ustaleniową. Informacje o losie wniosków transferowych zostały powzięte przez ww. Kierownika dopiero po ich rozpatrzeniu przez właściwych Kierowników biur powiatowych ARiMR, a więc już po wypłaceniu stronie płatności za 2015 r. Ponadto jak wyżej wskazano ustalenie płatności nienależnych jest wyłączone tylko jeżeli jednocześnie zaistnieje pomyłka po stronie organu i brak możliwości dowiedzenia się przez stronę o nieprawidłowości (art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014). Do pomyłki po stronie organów ARiMR faktycznie nie doszło, a strona nie mogła być zupełnie nieświadoma wymogów kontynuowania rozpoczętego zobowiązania, zgłaszania okoliczności o charakterze siły wyższej oraz przejmowania praw do płatności.

Z uwagi na powyższe, oddalono skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a.