Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Miernik WSA Joanna Skiba Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oddala skargę.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...].

Zaskarżone orzeczenie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.

Pismem z dnia 27 grudnia 1989 r. K. K. zwróciła się do Rzecznika Spraw Zagranicznych przy Radzie Państwa o ekwiwalent za mienie pozostawione poza obecnym obszarem RP przez F. C. w miejscowości W., dawne województwo [...], składające się z [...] ha gruntów, budynku mieszkalnego oraz stodoły.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...], Prezydent Miasta L. przekazał wniosek według właściwości Wojewodzie [...].

Następnie postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] Wojewoda [...] . przekazał przedmiotowy wniosek według właściwości Wojewodzie [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] odmówił potwierdzenia M. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. C w miejscowości W., woj. [...], nieruchomości obejmującej [...] ha ziemi oraz budynek mieszkalny gliniany, kryty słomą i budynek gospodarczy gliniany, kryty blachą.

W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że F. C. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i właścicielem nieruchomości położonej na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości W., woj. [...], obejmującej [...] ha ziemi oraz budynek mieszkalny gliniany, kryty słomą i budynek gospodarczy gliniany, kryty blachą, co potwierdza opis mienia pozostawionego, wydany przez Rejonowego Pełnomocnika PKWN do spraw ewakuacji, na nazwisko C. F. s. J. oraz arkusz meldunkowy "Lista dusz" gminy N.

Na stałe zamieszkiwał na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości N. (obecnie gmina Z., powiat [...], woj. [...]).

Został on uznany za zmarłego dnia [...] grudnia 1946 r. (postanowienie Sądu Grodzkiego w Z. z dnia [...] sierpnia 1947 r., sygn. akt [...]). Spadek po nim nabyła żona J. C. i córka K. K. K. po 1/2 części każda z nich na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] listopada 1989 r., sygn. [...]. J. C. zmarła w dniu [...] sierpnia 1953 r. w Z. a spadek po niej nabyła na podstawie ww. postanowienia córka – K. K. w całości. K. K. zmarła w dniu [...] sierpnia 2009 r. w L, a spadek po niej nabył wnuk – M. D. w całości, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] listopada 2009 r., sygnatura [...].

Wnioskodawca, jak i żaden ze zmarłych spadkobierców po właścicielu pozostawionej nieruchomości nie realizowali prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że w myśl art. 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy, tj. w związku z tzw. układami republikańskimi (art. 1 ust. 1 ustawy), na podstawie umowy pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich z dnia 15 lutego 1951 r. (art. 1 ust. 1a ustawy) lub na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 1 ust. 2 ustawy),

posiada obywatelstwo polskie.

W niniejszej sprawie wskazane wyżej przesłanki nie zostały spełnione.

W toku przesłuchania K. K. organ ustalił, iż F. C. pochodził z miejscowości W. w województwie [...], lecz przed wybuchem II wojny światowej -w związku z pełnieniem służby w Straży [...] w pobliżu ówczesnej granicy polsko-niemieckiej - zamieszkał w miejscowości N.. Fakt ten potwierdzają również postanowienia Sądu Grodzkiego w Z. z dnia [...] sierpnia 1947 r. i Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] listopada 1989 r.

K. K. zeznała ponadto, że ojciec wysłał ją wraz z matką do W. w dniu 31 sierpnia 1939 r. Sam pozostał w N., a w wyniku późniejszych działań wojennych dostał się do sowieckiej niewoli i został osadzony w obozie w O..

F. C. nie zamieszkiwał zatem w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - na stałe będąc zameldowanym w N..

Mając zatem na uwadze ustawowe przesłanki dotyczące okoliczności opuszczenia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej organ uznał, że F. C. nie pozostawił wskazanej wyżej nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy – w związku z tym wnioskodawca M. D., nie spełnia przewidzianych w ustawie warunków do potwierdzenia mu prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Skarbu Państwa wniósł M. D.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia Minister stwierdził, że z opisu mienia pozostawionego wynika, iż F. C. pozostawił w miejscowości W. nieruchomość o powierzchni [...] ha. Natomiast z postanowienia Sądu Grodzkiego w Z. z dnia [...] sierpnia 1947 r., sygn. akt [...] wynika, iż osoba ta - ostatnio stale zamieszkała w N. - została uznana za zmarłego w dniu [...] grudnia 1946 r.

Dodał, że zgodnie z załączonym protokołem przesłuchania K. K. z dnia [...] maja 2009 r. zamieszkiwała ona przed wojną w N., natomiast jej ojciec przebywał na placówce granicznej w Z.. Strona oświadczyła, iż nie pamięta od kiedy jej rodzice zamieszkiwali w N., jednakże sama urodziła się w tej miejscowości w 1933 r. W dniu 31 sierpnia 1939 r. F. C. wysłał całą rodzinę - żonę oraz dzieci do W.. Nadto w 1945 r. K. K. udała się wraz z matką do Z.

Organ drugiej instancji przytoczył treść art. 1 i 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej podnosząc ponadto, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ww. ustawy w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Zdaniem Ministra Skarbu Państwa organ wojewódzki w sposób prawidłowy ustalił, iż F. C. nie zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również nie repatriował się w trybie umów, o których mowa w art.1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Dodał, iż zameldowanie jest jedynie aktem administracyjnym potwierdzającym okoliczność stałego zamieszkania w danej miejscowości, jednakże nie rodzi domniemania o tożsamości miejsca zamieszkania i zameldowania.

Okoliczność zamieszkiwania w danej miejscowości należy rozpatrywać z punktu widzenia wystąpienia dwóch elementów: obiektywnego - corpus - faktycznego, stałego i trwałego przebywania w danym miejscu oraz subiektywnego - animus - uzewnętrznionego zamiaru woli takiego pobytu. O stałości pobytu osoby fizycznej na danym terytorium (corpus) decyduje przede wszystkim takie przebywanie tej osoby, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Corpus musi więc mieć charakter obiektywnie sprawdzalnej aktywności życiowej danej osoby, a dotyczącej życia rodzinnego, zawodowego i społecznego. Z kolei animus musi być wystarczająco uzewnętrzniony w postaci określonych zachowań psychofizycznych oraz czynności prawnych (administracyjnych, pracowniczych, cywilnoprawnych, rodzinnoprawnych). Nie wystarczy więc w tej mierze jedynie złożenie oświadczenia przez zainteresowaną osobę. Przyjmuje się, iż oba te elementy muszą występować łącznie. O "miejscu zamieszkania" rozstrzyga zawsze całokształt okoliczności wskazujących na zejście się stanu faktycznego przebywania z zamiarem takiego przebywania. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Jednakże zamiar stałego pobytu nie jest jednoznaczny z pragnieniem dożywotniego lub co najmniej długotrwałego pozostawania w danej miejscowości.

Organ odwoławczy przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2001 r., sygn. akt V SA 1496/00 zgodnie z którym "Pobyt stały (...) oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów." oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 479/09 stwierdzający, że zamiar stałego pobytu nie jest jednoznaczny z pragnieniem dożywotniego lub co najmniej długotrwałego pozostawania w danej miejscowości. Przez termin "zamiar" należy pojmować nie wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności.

Dodał, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2006 r., sygn. akt I OW 265/05 "Zgodnie z przepisem art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której ona przebywa z zamiarem stałego pobytu. Ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić więc wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej."

Wskazał ponadto wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 1966 r., sygn. akt II PR 512/66 stwierdzający, że: "Miejscowość, w której pracownik jest zatrudniony, lecz która nie jest jego stałym miejscem zamieszkania staje się nią z chwilą zamieszkania w tej miejscowości wspólnie z małżonkiem."

Minister stwierdził, że z materiału dowodowego sprawy wynika, iż F. C. zamieszkiwał w N., a więc na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tam też w 1933 r. urodziła się jego córka. Powyższe dowodzi, iż F. C. na długo przed II wojną światowa (i nie w związku z jej wybuchem) zamieszkiwał w N. na obecnym obszarze RP, gdzie toczyło się jego życie rodzinne, jak też zawodowe. Zostały zatem spełnione oba elementy konstytutywne instytucji zamieszkania - corpus i animus.

Ponadto z postanowienia Sądu Grodzkiego w Z. z dnia [...] sierpnia 1947 r., sygn. akt [...], jak też z postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] listopada 1989 r., sygn. akt [...], wynika, iż ostatnim miejscem zamieszkania F. C. była N. – zatem nie było możliwe spełnienie przez wyżej wymienionego przesłanki opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn o których mowa w art. 1 ustawy.

Organ podniósł również, iż kategoria o której mowa w szczególności art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. zamieszkiwanie na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - obejmuje tylko i wyłącznie te terytoria II RP, które po drugiej wojnie światowej nie znalazły się w obecnych granicach państwa polskiego. Chodzi więc o ziemie jakie w dniu 1 września 1939 r. znajdowały się w granicach administracyjnych państwa polskiego, zaś po II wojnie światowej znalazły się w granicach ówczesnego ZSRR. Wojewoda [...] prawidłowo zatem ustalił, że w przedmiotowej sprawie nie został spełniony wymóg zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 2 ww. ustawy).

Dodał, iż w przedmiotowej sprawie za niespełniony należy również uznać wymóg repatriacji właściciela pozostawionych nieruchomości w trybie umów republikańskich - o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W aktach sprawy nie znajdują się żadne dokumenty mogące potwierdzić okoliczność repatriacji F. C., ani też dokumenty mogące potwierdzić okoliczność repatriacji następców prawnych właściciela pozostawionej nieruchomości.

Minister stwierdził, że w art. 7 ust. 2 ustawodawca w sposób taksatywny wskazał, niespełnienie których przesłanek ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. rodzi skutek w postaci odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Skargę na powyższą decyzję złożył M. D., zarzucając przedmiotowej decyzji:

naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 2 w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 25 kodeksu cywilnego, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pod pojęciem "zamieszkiwania w danej miejscowości" mieści się wyłącznie faktyczne w niej przebywanie, w oderwaniu od zamiaru stałego w niej pobytu; nadto na błędnym przyjęciu, że czasowe skoszarowanie w innej miejscowości z jednoczesnym zameldowaniem w niej, skutkuje zmianą miejsca zamieszkania w rozumieniu tych przepisów; nadto na błędnym przyjęciu że przeniesienie F. C. w 1939 r. w pobliże granicy polsko-niemieckiej nie pozostaje w zakresie pojęcia "inne okoliczności związane z wojną rozpoczętą w 1939 r.", podczas gdy przeniesienie pozostawało w związku z pełniona służbą i nie wynikało z dobrowolnego wyboru F. C.,

- naruszenie art. 1 ust 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przeniesienie F. C. w 1939 r. w pobliże granicy polsko-niemieckiej nie pozostaje w zakresie pojęcia "inne okoliczności związane z wojną rozpoczętą w 1939 r.", podczas gdy przeniesienie pozostawało w związku z pełnioną służbą i nie wynikało z dobrowolnego wyboru F. C.,

błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na błędnym przyjęciu, że F. C. nie miał zamiaru stałego zamieszkiwania w miejscowości W., podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że taki zamiar posiadał, a ponadto ten zamiar mógł być określony na podstawie obiektywnych przesłanek, gdyż gospodarstwem należącym do uprawnionego jedynie czasowo, pod nieobecność właściciela, zarządzał jego kuzyn, a nadto udały się tam jego żona i córka, co oznacza, iż F. C. miał dający się uchwycić i połączony z założeniem tam swoich majątkowych i osobistych interesów, zamiar przebywania w miejscowości W., który nie został zrealizowany na skutek nieodwracalnych zmian spowodowanych wojną.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Ministra Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu orzeczenia skarżący podniósł, że ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie zawiera legalnej definicji ustawowego pojęcia "zamieszkiwania".

Dodał, że F. C. był funkcjonariuszem Straży [...] związanym podległością służbową. Zmiana miejsca pobytu ww. osoby w 1939 r. nastąpiła w związku z pełnioną służbą w Straży [...] tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej. Natomiast gospodarstwem położonym w miejscowości W. zarządzał, jedynie pod jego czasową nieobecność kuzyn. F. C. wysłał swoją żonę wraz z córką z powrotem do tego gospodarstwa. Zatem okoliczności te świadczą, że spadkodawca skarżącego miał dający się obiektywnie stwierdzić zamiar stałego przebywania w miejscowości W, a jego wola do zamieszkiwania w tej miejscowości miała cechy ulokowania tam swoich osobistych i majątkowych interesów, gdyż przebywały tam już żona i córka F. C., a majątek znajdował się pod staranną pieczą jego kuzyna. Sam zainteresowany nie mógł natomiast, biorąc pod uwagę działania wojenne oraz konieczność wykonywania poleceń służbowych powrócić do wskazanej miejscowości.

Wobec przytoczonych okoliczności oczywistym jest, że F. C. w 1939 r. zamieszkiwał w miejscowości W. z obiektywnym zamiarem stałego pobytu. Wolicjonalna przesłanka "zamieszkiwania" została spełniona na podstawie wyżej wymienionych okoliczności, natomiast przesłanka obiektywna sensu stricto była wówczas niemożliwa do zrealizowania w sytuacji działań wojennych.

Pobyt F. C. na obecnym terytorium RP nie miał charakteru dobrowolnego, a nastąpił na skutek rozkazu - co oznacza, że jego pobyt poza miejscowością W. uznać należy za tymczasowy.

Skarżący powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 2008 (Lex Polonica nr 2155918), w którym Sąd stwierdził, iż samo przebywanie (fizyczna obecność) osoby w danym miejscu jest niewystarczająca, aby organ administracji mógł dokonać prawidłowo czynności zameldowania, a także, iż przebywanie osoby fizycznej musi być kwalifikowane przez dodatkowe okoliczności dotyczące jego trwałości oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 lipca 2008 r. (Lex Polonica nr 1999461), gdzie sąd uznał zwrot "zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" użyty w art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, który należy interpretować o przebywanie na terytorium Polski z zamiarem stałego pobytu (art. 25 kc), który nie wyklucza nawet czasowego pobytu osoby poza granicami PoIski.

Zdaniem skarżącego oba orzeczenia należy zastosować per analogia w przedmiotowej sprawie i nie można uznać za prawidłowe ustaleń Wojewody [...], co do miejsca zamieszkania F. C.

Ponadto skarżący stwierdził, że rozstrzygnięcie Ministra Skarbu Państwa w przedmiocie niespełnienia wymogu repatriacji właściciela nieruchomości w trybie umów określonych w art. 1 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi Rzeczypospolitej Polskiej – nie jest prawidłowe. W przypadku F. C. zastosowanie ma art. 1 ust. 2 wskazanej ustawy, według którego przepisy ust. 1 stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przedmiotowej sprawie właściciel nieruchomości musiał opuścić dom na skutek rozkazu, co wypełnia przesłanki powołanego artykułu.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi, stwierdzając, że jest ona bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione, a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa.

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W niniejszej sprawie Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2010 r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., odmawiającą przyznania prawa rekompensaty za mienie zabużańskie - z uwagi na brak spełnienia przesłanki określonej w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.).

Istota niniejszej sprawy sprawdza się zatem do zbadania, czy organ prawidłowo ustalił wypełnienie przesłanek do otrzymania ww. rekompensaty.

Z przepisów art. 1, art. 2 i art. 3 ust. 2 ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wynika, że prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zrealizować osoba tylko wówczas, gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w związku z jedną z poniższych przyczyn:

1) w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie umów z lat 1944 -1945; (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy);

2) wskutek pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczypospolitą Polską, a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r. (art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 1a tej ustawy);

3) w wyniku przymusowego opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 2 tej ustawy).

Natomiast w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli posiadają obywatelstwo polskie. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

Rozpatrując zatem wypełnienie przez skarżącego przesłanek do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, po pierwsze stwierdzić należy, że w sprawie bezsporna jest okoliczność, iż poprzednik prawny F. C. pozostawił mienie na byłym terytorium RP.

Po drugie, Sąd stanął na stanowisku, że organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji słusznie uznały niewypełnienie przez F. C. przesłanki przymusowego opuszczenia byłego terytorium RP w związku z wybuchem wojny. Bezsporne jest bowiem, że F. C. w dniu 1 września 1939 r. nie przebywał w miejscowości W., lecz wcześniej wyjechał wraz z rodziną do N. - gdzie jako funkcjonariusz Straży [...] służył w placówce [...] w Z. Co prawda organ nie ustalił od kiedy ww. osoba tam zamieszkała, ale z materiału dowodowego wynika, iż jego córka K. K. urodziła się w tej miejscowości już w 1933 r.

Z powyższego ewidentnie wynika, że F. C. już kilka lat przed wybuchem wojny przeniósł się do N. wraz z rodziną. W tym miejscu istniało zatem jego centrum życiowe i to niezależnie od okoliczności (wskazywanych przez stronę skarżącą), że do miejscowości tej przeniósł się z uwagi na obowiązki zawodowe - wykonując rozkaz. Służba w placówce w Z. (na granicy polsko-niemieckiej) spowodowała zatem, że do N. przeniosło się centrum życiowe tej osoby, przy czym na to ustalenie nie ma wpływu okoliczność podnoszona przez skarżącego, że F. C. mógł w przyszłości chcieć powrócić do należącego do niego gospodarstwa, położonego w województwie [...].

Jednocześnie Sąd zauważa, iż do akt sprawy strona skarżąca nie przedłożyła żadnych innych dokumentów, które pozwalałyby uznać, że powyższe twierdzenia nie są prawidłowe.

W świetle powyższego Minister Skarbu Państwa prawidłowo stwierdził, że o "miejscu zamieszkania" rozstrzyga zawsze całokształt okoliczności wskazujących na zejście się stanu faktycznego przebywania z zamiarem takiego przebywania. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Jednakże zamiar stałego pobytu nie jest jednoznaczny z pragnieniem dożywotniego lub co najmniej długotrwałego pozostawania w danej miejscowości.

Zatem F. C. w chwili wybuchu wojny zamieszkiwał w N., a nie w miejscowości W..

Odnośnie zarzutu skarżącego, że przeniesienie F. C. w pobliże granicy polsko-niemieckiej nastąpiło w 1939 r. tuż przed wybuchem wojny - w związku z pełnioną służbą w Straży [...], Sąd uznał, że nie znajduje on oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z akt sprawy wynika, że córka funkcjonariusza urodziła się w tej miejscowości już w 1933 r., a więc blisko 6 lat przed rozpoczęciem działań wojennych. Ponadto funkcjonariusz wysłał swoją rodzinę z N. do W. dopiero w dniu 31 sierpnia 1939 r. – a więc z chwilą, kiedy ogłoszona była już mobilizacja wojska i innych służb mundurowych, a zagrożenie wybuchu wojny polsko-niemieckiej było jak najbardziej realne.

W związku z powyższym Sąd uznał powyższy zarzut za całkowicie chybiony, przez co art. 1 ust. 2 powołanej ustawy z 2005 r. nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania.

Reasumując, zarówno Wojewoda [...] jak i Minister Skarbu Państwa prawidłowo odmówili prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP, ponieważ skarżący (na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.) - nie wykazał, że F. C. pozostawił to mienie z przyczyn, o których mowa w art. 1 ust. 2 tej ustawy.

Takie stanowisko organów zyskało całkowitą aprobatę Sądu, który uznał, że wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzyły one stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje - zgodnie z art. 107 §3 kpa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.