Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 18 sierpnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, , Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2020 roku sprawy ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej 1) oddala skargę; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M.Ż. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy A17 kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

III SA/Łd 234/20

Uzasadnienie

Decyzją z dnia z [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. odmówił J. D. przyznania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Płatności na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że J. D. nie prowadzi działalności rolniczej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, nie figuruje w rejestrze systemu małych gospodarstw, ostatni wniosek o przyznanie płatności strona złożyła w dniu 14 maja 2014 r., a na grunty rolne wskazane przez stronę we wniosku o przyznanie pomocy finansowej wnioski o przyznanie płatności składał od 2015 r. S. D., który przejął od wnioskodawcy gospodarstwo rolne w 2014 r.

Od ww. decyzji J. D. złożył odwołanie, wyjaśniając, że w 2014 r. gospodarstwo przekazał synowi, ponieważ ubiegał się o rentę z KRUS-u.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 4 i art. 26 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2018 r., poz. 627), dalej ustawa, § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach poddziałania "Płatności na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2016 r., poz. 598), dalej rozporządzenie, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia pomoc finansowa w ramach poddziałania "Płatności na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi", zwana dalej "pomocą", jest przyznawana rolnikowi w rozumieniu art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli spełnia on łącznie następujące warunki:

1/ uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w art. 61 rozporządzenia nr 1307/2013 i ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r. poz. 1551 oraz z 2016 r. poz. 337);

2/ trwale przekaże gospodarstwo rolne innemu rolnikowi będącemu osobą fizyczną, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który spełnia łącznie następujące warunki:

a) nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy,

b) jest wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

c) zobowiąże się do prowadzenia działalności rolniczej na przejętych gruntach rolnych, a w przypadku osoby fizycznej - do prowadzenia tej działalności osobiście, i zachowania całkowitej powierzchni gospodarstwa rolnego powiększonego w wyniku przejęcia gruntów rolnych, przez 5 lat od dnia przejęcia gospodarstwa rolnego - zwanemu dalej "przejmującym gospodarstwo rolne";

3/ jest wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

4/ zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej od dnia przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz przejmującego gospodarstwo rolne i nie podejmie działalności rolniczej co najmniej przez 5 lat, licząc od dnia przekazania gospodarstwa rolnego;

6/ po przekazaniu gospodarstwa rolnego nie będzie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników - w przypadku gdy rolnik w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników;

7/ jest obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej;

8/ w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy ma ukończone 18 lat.

Tymczasem na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej wnioskodawca nie prowadził na własny rachunek działalności rolniczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Od dnia 1 sierpnia 2019 r. J. D. pobiera emeryturę rolniczą.

Ponadto skarżący nie uczestniczył na dzień złożenia wniosku ani wcześniej w systemie małych gospodarstw, co jest warunkiem koniecznym do uzyskania pomocy, co wynika z treści rozporządzenia.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1307/2013 państwa członkowskie mogą ustanowić system dla małych gospodarstw zgodnie z warunkami określonymi w niniejszym tytule ("system dla małych gospodarstw").

System dla małych gospodarstw jest systemem wsparcia dla małych gospodarstw, niezależny od innych instrumentów pomocy finansowej dotyczących małych gospodarstw. Stosownie do art. 61 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1307/2013 rolnicy, którzy w 2015 r. złożyli wnioski w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej oraz spełniali minimalne wymogi przewidziane w art. 10 ust. 1 tego rozporządzenia, mogli wybrać uczestnictwo w systemie dla małych gospodarstw.

Rolnicy, którzy w 2015 r. nie złożyli wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, nie mogli zostać uznani za rolników uczestniczących w systemie dla małych gospodarstw.

Ostatni wniosek o przyznanie płatności strona złożyła w dniu 14 maja 2014 r. Zatem od 2015 roku strona nie składała już wniosków o przyznanie płatności i nie wnioskowała o włączenie jej do systemu dla małych gospodarstw.

Skarżący nie spełnił zatem warunków przewidzianych w § 2 ust. 1 rozporządzenia, tj. w chwili składania wniosku nie był osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także nie uczestniczył w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w art. 61 rozporządzenia nr 1307/2013, oraz w art. 56 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi złożył J. D., zarzucając jej naruszenie:

1/ § 2 ust. 1 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i ustalenie, że skarżący nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy,

2/ art. 61 ust. 1 akapit pierwszy w zw. z art. 62 ust. 2 zdanie drugie rozporządzenia nr 1307/2013, poprzez niewłaściwe zastosowanie i całkowite pominięcie obowiązku nałożonego na mocy ww. normy prawa unijnego na właściwe organy państw członkowskich praktyki automatycznego objęcia niektórych rolników systemem małych gospodarstw na podstawie art. 62 ust. 2 zdanie 1 ww. rozporządzenia,

3/ art. 4 rozporządzenia nr 1307/2013, poprzez dowolną i błędną jego wykładnię, w wyniku której uznano, że w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym skarżący nie był rolnikiem w rozumieniu tego przepisu.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W ocenie skarżącego organ w sposób nieprawidłowy, dowolny i błędny uznał, że w dniu złożenia wniosku o pomoc finansową nie spełniał warunków do jej otrzymania, bowiem nie byłem już rolnikiem w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 1307/2013, tj. osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazał, że na podstawie powołanych przepisów nie można jednoznacznie stwierdzić istnienia przeszkody do przyznania pomocy, gdy w momencie ubiegania się o nią doszło już do przekazania gruntów. Rozporządzenie przywiduje udzielenie pomocy za zbycie gospodarstwa. Nie można jednocześnie przekazać gospodarstwa i go posiadać oraz spełnić warunków prowadzenia działalności rolniczej na wcześniejszych warunkach. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 1307/2013, warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4, uważa się za spełniony, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa rolnego łączna powierzchnia gruntów rolnych posiadanych lub współposiadanych przez rolnika i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha, a działalność rolnicza prowadzona na tych gruntach służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych rolnika oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący warunki te spełnia.

Skarżący dodał także, że z decyzji Prezesa KRUS z dnia 5 sierpnia 2014 r. o przyznaniu mu renty rolniczej z tytułu niezdolności wynika, że część uzupełniająca przyznanej skarżącemu renty została zawieszona w 100 % z powodu prowadzenia przez niego działalności rolniczej. Dlatego skarżący był zmuszony do przekazania gospodarstwa rolnego synowi i zaprzestania działalności rolniczej w całości - aby uzyskać świadczenie rentowe z KRUS. Zatem do chwili przekazania gospodarstwa rolnego synowi prowadził działalność rolniczą na terytorium RP.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach poddziałania "Płatności na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 ( Dz. U. z 2016 r poz. 598 ze zm.) pomoc finansowa w ramach poddziałania "Płatności na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi", zwana dalej "pomocą", jest przyznawana rolnikowi w rozumieniu art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej (...)", będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą na terytorium Rzeczypospolitej.

Z kolei w myśl art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1307/2013 przez rolnika rozumie się osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Działalność rolnicza oznacza zaś, stosownie do art. 4 ust. 1 lit. a): (i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

W niniejszej sprawie J. D., składając w dniu 30 października 2019 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach poddziałania "Płatności na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi", od 5 lat nie prowadził już działalności rolniczej – 2 września 2014 r. przekazał bowiem aktem notarialnym – umowa darowizny - gospodarstwo rolne synowi S. D. Okoliczność ta nie jest sporna, wynika zarówno z ustaleń organów poczynionych na podstawie załączonych dokumentów ( wniosków o płatność),treści Księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ł. , jak i oświadczeń samego skarżącego, że przekazał gospodarstwo, by uzyskać uprawnienia do renty z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Oznacza to, że skarżący nie spełnia podstawowego warunku, by móc ubiegać się o wnioskowaną pomoc finansową – w dacie składania wniosku nie był rolnikiem i nie prowadził działalności rolniczej.

Bez prawnego znaczenia pozostają zatem pozostałe argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, a odnoszące się do nieuczestniczenia przez skarżącego w systemie dla małych gospodarstw, co stanowi kolejną przesłankę ubiegania się o pomoc finansową, ujętą w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Oczywiste jest bowiem, że skoro skarżący nie prowadzi działalności rolniczej już od 2014 r., to nie może uczestniczyć w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w art. 61 rozporządzenia nr 1307/2013 i ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( tekst jedn. Dz. U. 2018 poz.1312 ze zm.), która weszła w życie 15 marca 2015 r. System ów istnieje od 2015 r., gdy skarżący nie prowadził już działalności rolniczej.

Nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu zawarte w skardze argumenty, że zbył gospodarstwo w przewidzianej rozporządzeniem formie (zgodnie z wymogami zawartymi w § 3 rozporządzenia) oraz zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej (zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 i § 4 rozporządzenia).

Rozporządzenie przewiduje pewien ciąg czynności, które dokonane być muszą w określonej kolejności, by uzyskać pomoc. Pierwszym warunkiem jest, by wniosek o udzielenie pomocy złożył rolnik wykonujący działalność rolniczą. Jeśli warunek ten nie jest spełniony – jak w niniejszej sprawie – zbędna jest ocena pozostałych przesłanek udzielenia pomocy.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 250 p.p.s.a. z w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r. poz. 18), Sąd przyznał adwokatowi M. Ż. kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu.

d.j.