Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta [...] Biuro Gospodarki Mieniem Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala-

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261 poz. 2603 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] orzekającą o zwrocie na rzecz J. B., J. M., M. M. i S. M. nieruchomości położonej w R. obr. [...], oznaczonej jako działki nr 97/89 i 97/91 oraz o zwrocie przez nich na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość w łącznej kwocie 11 263,68 zł.

Jak wynika z akt administracyjnych, postępowanie w sprawie zostało zainicjowane skierowanym do Prezydenta Miasta [...] wnioskiem w/w osób o zwrot nieruchomości położonej w R., oznaczonej w momencie wywłaszczenia jako działki ewidencyjne nr 57/3, 56/8, 56/11 i 56/12 obr. [...], o łącznej pow. 1,0816 ha.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...], z uwagi na stwierdzone przesłanki wyłączenia Prezydenta Miasta [...] od załatwienia przedmiotowej sprawy (art. § 24 1 pkt 1 i 4 Kpa), Wojewoda [...] wyznaczył do jej załatwienia Starostę [...].

Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] Starosta [...] orzekł:

- w pkt I o umorzeniu postępowania dotyczącego zwrotu części nieruchomości położonych w obr. [...], oznaczonych wg aktualnej numeracji jako działki 97/29, 97/43, 97/5, 97/46 i 97/50,

- w pkt II o odmowie zwrotu części nieruchomości położonej w obr. [...], oznaczonej jako działka nr 97/82,

- w pkt III o zwrocie nieruchomości położonej w obr. [...], oznaczonej jako działka nr 97/89 o pow. 0,0106 ha i nr 97/91 o pow. 0,0497 ha na rzecz J. B., J. M., M. M. i S. M. (odpowiednio w 3/6, 1/6, 1/6 i 1/6 części),

- w pkt IV o zwrocie na rzecz Gminy Miasto [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w wysokości 10 413,56 zł. płatną przez osoby wymienione w pkt III decyzji stosownie do przypadających im udziałów.

Od decyzji Starosty z dnia [...] listopada 2007 r. odwołanie wniósł Prezydent Miasta [...]. Po jego rozpoznaniu Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...]uchylił pkt III i IV decyzji Starosty, przekazując mu w tym zakresie sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kolejną decyzją z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] Starosta [...] działając na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art. 140 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) orzekł:

- w pkt I o zwrocie nieruchomości położonej w obr. [...], oznaczonej jako działki nr 97/89 o pow. 0,0106 ha i nr 97/91 o pow. 0,0497 ha na rzecz J. B. w 3/6 części oraz na rzecz J. M., M. M. i S. M. po 1/6 części,

- w pkt II o zwrocie na rzecz Gminy Miasto [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w łącznej kwocie 11 263,68 zł., w tym przez J. B. 5 631,68 zł., zaś J. M., M. M. i S. M. po 1877,28 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji Starosta wskazał, że nieruchomości oznaczone jako działki nr 57/3, 56/8, 56/11 i 56/12 położone w Rzeszowie w obr. [...] zostały nabyte za odszkodowaniem przez Skarb Państwa od J. B., M. M., J. M. i S. M. aktem notarialnym z dnia 21 marca 1985 r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 ze zm.) z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "K.".

Podczas oględzin nieruchomości w dniu 4 lipca 2006 r. ustalono, że działki nr 97/89 i 97/91 powstałe odpowiednio z podziału działek nr 97/20 i 97/68 porośnięte były krzewami oraz drzewami i w żaden sposób nie były zagospodarowane. Z dokumentacji przedłożonej przez Biuro Gospodarki Mieniem Miasta [...] wynika jednak, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił Miejskiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. pozwolenia na budowę inwestycji pn. "Rozbudowa zbiorników wody na osiedlu K. wraz z przyłączem wodociągowym i kanalizacji deszczowej".

Zdaniem Starosty [...], analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy prowadzi do wniosku, że od daty wywłaszczenia, tj. od 1985r. do 2007 r. kiedy podjęto działania zmierzające do rozbudowy zbiorników wodnych na przedmiotowej nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Stąd też w/w działki stosownie do art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy uznać za zbędne na cel wywłaszczenia, ponieważ pomimo upływu 7 lat od dnia wywłaszczenia nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, jak również pomimo upływu 10 lat cel ten nie został zrealizowany (art. 216 tej ustawy rozszerza stosowanie przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości m.in. do nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości).

Wg art. 140 tej ustawy, w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, które podlega waloryzacji. Zgodnie z operatem szacunkowym aktualnym na dzień 31 sierpnia 2009 r. wartość działek 97/89 i 97/91 wynosi 124 085 zł., zaś zwaloryzowana kwota odszkodowania ustalona w stosunku do zwracanej powierzchni 11 263,68 zł.

Od decyzji Starosty z dnia [...] września 2009 r. ponownie odwołał się działający w imieniu Gminy Miasta [...] Prezydent tego Miasta zarzucając jej naruszenie art. 7 i 77 Kpa poprzez niewypełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz naruszenie art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odwołujący się wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych w sprawie przy ocenie realizacji celu wywłaszczenia należy uwzględnić nie tylko budowę budynków mieszkalnych, lecz także innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę osiedla, niezbędnych do jego prawidłowego funkcjonowania. Organ I instancji nie zbadał wszechstronnie stanu zagospodarowania przedmiotowych działek, które służyły mieszkańcom wybudowanego osiedla jako zieleń osiedlowa, "prawdopodobnie znajdują się tam ławki".

W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda [...] wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] stwierdzając, że podniesione w nim zarzuty w świetle stanu faktycznego i prawnego sprawy nie zasługują na uwzględnienie. Przytaczając ustalenia zawarte w decyzji organu I instancji Wojewoda uznał, że w sprawie zostały spełnione przesłanki zbędności nieruchomości określone w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dla oceny zbędności bez znaczenia pozostaje fakt wydania przez Prezydenta w dniu [...] października 2007 r. decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielenia pozwolenia na rozbudowę zbiorników wody, bowiem działanie właściciela związane z zagospodarowaniem działek nastąpiło po upływie 12 lat od daty wywłaszczenia. W sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości istotne jest bowiem to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany.

W uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji Wojewoda ponadto wskazał, że na dzień zawarcia umowy tj. 21 marca 1985 r. przedmiotowe działki znajdowały się w zasięgu obowiązywania Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...] na obszarze oznaczonym jako teren istniejących zbiorników wyrównawczych związanych z zaopatrzeniem miasta w wodę. W trakcie oględzin działek w dniu 4 lipca 2007 r. stwierdzono, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość jest niezagospodarowana, wolna od zabudowy, porośnięta starymi krzakami i chwastami. Wobec udzielonych w ich trakcie informacji przez przedstawiciela BGM Miasta [...], że teren ten w opracowywanym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczony jest pod rozbudowę istniejącego zbiornika wodnego, ustalono również, że istniejący zbiornik wodny nie znajduje się na terenie przedmiotowych działek, lecz w oddaleniu od nich.

Stąd też stanowisko Starosty stwierdzające, że wnioskowana nieruchomość podlega zwrotowi na rzecz osób uprawnionych jest prawidłowe.

Decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2010 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Gmina Miasto [...] wnosząc o uchylenie jej i poprzedzającej decyzji Starosty z dnia [...] września 2009 r. oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Decyzjom tym strona skarżąca ponownie zarzuciła naruszenie art. 7 i 77 § 1 Kpa oraz art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W jej ocenie Wojewoda w sposób wyjątkowo lakoniczny ustosunkował się do zarzutów odwołania. Przy ocenie przesłanki realizacji celu wywłaszczenia nie można się bowiem ograniczyć do stwierdzenia, co znajduje się na powierzchni gruntu. Przedmiotowe działki są częścią infrastruktury osiedla i służą jego mieszkańcom jako zieleń osiedlowa, zaś żaden z orzekających w sprawie organów nie przeprowadził w tym kierunku postępowania dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zarzuty skargi powtórzone względem odwołania nie stanowią nowych okoliczności i były mu znane w przeprowadzonym postępowaniu. Podtrzymując swoje stanowisko co do spełnienia przesłanki określonej w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami skutkujące zwrotem wywłaszczonych nieruchomości Wojewoda podkreślił, że bez znaczenia dla oceny zbędności pozostają działania podjęte przez obecnego właściciela nieruchomości związane z ich zagospodarowaniem, gdyż nastąpiło to po upływie 22 lat od daty wywłaszczenia. Dla uznania realizacji celu wywłaszczenia istotne jest bowiem to, czy w określonym przedziale czasowym (7 lat) rozpoczęto związane z nim prace, lub czy po upływie określonego czasu (10 lat) cel ten został zrealizowany. Jego realizacja z przekroczeniem tych terminów lub zrealizowanie innego celu nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości albo jej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Na wstępie podnieść należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami /tekst jedn. Dz. U., z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm./ nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Z treści zaś art. 136 ust. 3 powołanej wyżej ustawy wynika, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Na tych samych zasadach zwrotowi podlegają także nieruchomości taksatywnie wymienione w art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami a wśród nich znajdują się również nieruchomości nabyte przez Skarb Państwa lub określone jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /tekst jedn. Dz. U z 1974r Nr 10, poz. 64/. Taka konstrukcja przepisów przesądza o tym, że instytucja zwrotu nieruchomości odnosi się do nieruchomości wywłaszczonych, a więc przejętych na podstawie wszystkich dekretów i ustaw wywłaszczeniowych, w przypadku stwierdzenia jej zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Podstawowym warunkiem zwrotu nieruchomości jest zbędność nieruchomości lub jej części na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej lub umowie nabycia nieruchomości. Ustawową definicję takiej zbędności zawiera przepis art. 137 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do treści tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu siedmiu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu /pkt 1/ albo pomimo upływu dziesięciu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany /pkt 2/. Ta zasada ma również zastosowanie jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczone nieruchomości - zwrotowi podlega pozostała część /ust.2/. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, tak jak przyjęły to orzekające w sprawie organy, że umową z dnia 21 marca 1985 r. działki stanowiące własność J. B., M. M., J. M. i S. M. zostały nabyte przez Skarb Państwa pod budowę osiedla mieszkaniowego K. w R. Nie ulega wątpliwości że w dniu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości tj. w dniu 11 kwietnia 2005 r. / data wpływu do organu 6 mają 2005 r./, na części tych działek żadna inwestycja zmierzająca do realizacji celu wywłaszczenia nie została rozpoczęta. Taki stan rzeczy potwierdzony został protokółem z oględzin nieruchomości połączonych z rozprawą administracyjną z dnia 4 lipca 2006r w trakcie której wnioskodawcy ograniczyli roszczenie zwrotowe jedynie do działek na których cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Prawidłowo zatem orzekające w sprawie organy, działając w oparciu o treść art. 136 ust.3 , art. 137 ust.1 i ust.2, art. 139, art.216 ustawy o gospodarce nieruchomościami orzekły o zwrocie działki nr 97/89 i działki 97/91 na rzecz jej poprzednich właścicieli ustalając ich zbędność na cel wywłaszczenia. Prawidłowo też organy, w oparciu o treść art. 140 ust. 1, ust. 2 i ust.3 w/w ustawy orzekły o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość. W świetle powyższego nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżącej o naruszeniu przez orzekające organy dyspozycji art. 137 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w powiązaniu z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa. Kwestią bowiem przesądzającą w tym zakresie jest sporządzony z udziałem stron postępowania w dniu 4 lipca 2006 r. protokół stwierdzający na spornym gruncie "maliny i łąkę". Z tym stanem faktycznym nie pozostają w sprzeczności ustalenia operatu szacunkowego z dnia 16 lipca 2007r w świetle którego sporne działki są niezabudowane, zajęte pod nieużytki /zdziczałe krzewy i drzewa/ a na dzień wizji nie stwierdzono dokonania nasadzeń jak i zasiewów. Wskazać również należy, że treść uregulowań powołanych wyżej przepisów nie nasuwa wątpliwości a wynika z nich wprost, że przy ocenie zbędności nieruchomości istotne jest to, czy cel wywłaszczenia bądź nabycia nieruchomości został wykonany w ściśle wyznaczonym przedziale czasowym. Późniejsze zagospodarowanie tego terenu czy sposób zagospodarowania gruntów sąsiadujących z wywłaszczoną bądź nabytą nieruchomością nie mają wpływu na jej zwrot w przypadku jej zbędności. Istotne bowiem w świetle naprowadzonych wyżej przepisów jest tylko to, czy inwestycja stanowiąca podstawę wywłaszczenia lub nabycia konkretnej nieruchomości została na niej wykonana w ściśle określonym czasie.

Sąd nie podzielił zarzutu skargi w przedmiocie naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 kpa albowiem skarżąca nie wskazała na czym naruszenie tych przepisów polegało, zaś postępowanie prowadzone w sprawie toczyło się zgodnie z regułami postępowania administracyjnego, a strony, będąc powiadamiane o podjętych czynnościach dowodowych brały w nich udział mogąc składać stosowne żądania i wnioski dowodowe .

Z przyczyn wyżej naprowadzonych Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, orzekł jak w sentencji.