Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2012 r. sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy pozwolenia na dokonanie podziału nieruchomości oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr. [...]Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy decyzję Kierownika Delegatury w [...][...] Urzędu Ochrony Zabytków w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr[...], odmawiającą pozwolenia na dokonanie podziału nieruchomości oznaczonej nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w M. .

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr[...], Kierownik Delegatury w [...] [...] Urzędu Ochrony Zabytków w W. po rozpatrzeniu wniosku B. S. A., odmówił wydania pozwolenia na podział działki [...] położonej przy ul. [...] w M.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., Nr [...] uchylił powyższą decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr[...] , Kierownik Delegatury w [...][...] Urzędu Ochrony Zabytków w W. ponownie odmówił pozwolenia na dokonanie podziału przedmiotowej nieruchomości. Organ wskazał, że celem obecnie planowanego podziału ma być sprzedaż wydzielonej części nieruchomości z przeznaczeniem na parking. Organ podkreślił, że przedmiotowy obszar zachowuje czytelny układ kompozycyjny, na którym znajdują się nieliczne drzewa owocowe oraz starodrzew mogący świadczyć o historycznej formie zagospodarowania terenu. Wprowadzenie trwałego podziału wyklucza możliwość prawidłowej ekspozycji całości zabytkowego założenia oraz możliwość przywrócenia pierwotnej, historycznej formy ogrodu. Organ pierwszej instancji uznał również, iż wyłączenie terenu o powierzchni 1/3 całości założenia ogrodowego niweczy całość układu kompozycyjnego, wyrażonego w proporcjach formy architektonicznej w stosunku do układu zieleni.

Od ww. decyzji odwołanie wniósł B. S.A. zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie art. 10 Kpa, poprzez niezawiadomienie strony o oględzinach nieruchomości przeprowadzonych w dniu 19 lipca 2011 r., a także naruszenie art. 12, art. 7 i art. 77 Kpa. Powołano się także na interes społeczny przemawiający za dokonaniem planowanego podziału.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż wnioskowany obecnie podział nieruchomości jest niedopuszczalny pod względem konserwatorskim. Organ wskazał, że obszar przedmiotowej nieruchomości usytuowany jest na terenie zespołu banku przy ul. [...] w M, wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] marca 1994 r. Przedmiotowy wpis obejmuje budynek bankowo-mieszkalny, garaż oraz ogród.

Organ wskazał, że zespół banku obejmuje teren dawnej działki nr ew.[...] , która uległa podziałowi na działki nr ew. [...] i[...] . Przedmiotowe postępowanie administracyjne dotyczy z kolei podziału działki nr ew.[...]. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji wydał zgodę na podział działki nr ew. [...], z zastrzeżeniem, że podział ten nie może powodować jakichkolwiek zmian materialnych i funkcjonalnych obecnego stanu tak budynku jak i obszaru objętego ww. wpisem do rejestru.

Wydzielenie działek nr ew. [...] i [...] nastąpiło za zgodą organu konserwatorskiego. Minister podkreślił jednak, iż dokonany ówcześnie podział miał wyłącznie charakter formalno-prawny, związany ze zmianą właściciela części lokali w obrębie budynku, oraz nie łączył się z naruszeniem obecnej struktury budynku i innych elementów nieruchomości. Stąd też integralność założenia oraz układ kompozycyjny całego zespołu zostały zachowane. Organ podkreślić, iż obszar zabytkowego ogrodu posiada czytelny układ, mimo przeznaczenia tego terenu na ogródki działkowe, jest także oddzielony od sąsiadujących działek ogrodzeniem betonowo-żeliwnym, które ma charakter pierwotny. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż przeprowadzenie podziału, przewidującego wydzielenie ok. 1/3 powierzchni założenia ogrodowego, uniemożliwi przywrócenie pierwotnej, historycznej formy ogrodu i może doprowadzić do destrukcji układu kompozycyjnego całego zabytkowego zespołu, wyrażającego się w proporcji zabudowy do terenów zieleni. Proponowany podział naruszyłby jedną z podstawowych zasad doktryny konserwatorskiej, tj. zasadę integralności i niepodzielności zabytkowych zespołów. Zgoda na podział działki spowodowałaby również istotne przekształcenie zespołu banku, składającego się z budynku bankowo-mieszkalnego, garażu oraz ogrodu, wpływając na obniżenie posiadanych wartości zabytkowego założenia. Doprowadziłoby to do rozbicia istniejącej struktury funkcjonalno-przestrzennej, tj. układu opartego na proporcji zabudowy do terenów zieleni.

Jednocześnie Minister wskazał, że zarzuty strony o naruszeniu zasady wyrażonej w art. 10 § 1 Kpa, poprzez niezawiadomienie o planowanych oględzinach terenu, jest nieuzasadniony, gdyż w aktach sprawy znajduje się pismo Kierownika Delegatury w [...] [...] Urzędu Ochrony Zabytków w W. z dnia [...] lipca 2011 r. l.dz.[...] , zawiadamiające B. o przeprowadzeniu oględzin ww. terenu.

Skargę na powyższą decyzję Ministra z dnia [...] listopada 2011 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie:

- art. 36 ust 1 pkt 8 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568, ze zm. ), polegającym na błędnej wykładni tych przepisów i ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez niewyjaśnienie na czym polegać miałoby naruszenie zasady integralności i niepodzielności zabytkowych zespołów w sytuacji dokonania ich podziałów,

- art. 12 kpa, poprzez brak wnikliwego wyjaśnienia przedmiotu sprawy z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej,

- art. 7 w zw. z art. 77 kpa poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz uwzględnienia interesu społecznego.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co skutkuje oddaleniem skargi wobec jej niezasadności.

Wbrew zarzutom skargi organy obydwu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego.

Zgodnie z treścią art. 4 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568, ze zm. ), ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu: zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę; kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków; uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska.

Stosownie do treści art. 6 ust 1 pkt 1 lit. b tej ustawy ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące w szczególności zespołami budowlanymi .

Bezsporne jest, że obszar objęty planowanym podziałem usytuowany jest na terenie banku przy ul. [...] w M. , wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...]decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] marca 1994 r. Zgodnie z art. 36 ust 1 pkt 8 ustawy dokonywanie podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz decyzja organu I instancji zawierają wyczerpujące uzasadnienie okoliczności, dla których organ odmówił wydania pozwolenia na podział działek skarżącego. Organy wskazały, że przeprowadzenie podziału działki nr[...] , przewidującego wydzielenie około 1/3 powierzchni założenia ogrodowego, uniemożliwi przywrócenie pierwotnej , historycznej formy ogrodu i może doprowadzić do destrukcji układu kompozycyjnego całego zabytkowego zespołu , wyrażającego się w proporcji zabudowy do terenów zieleni. Organ obu instancji wskazały ponadto, że wyrażona wcześniej zgoda na podział działki nr [...] na działki nr [...] i [...] miał wyłącznie charakter formalno-prawny , związany ze zmianą właścicieli części lokali w obrębie budynku . Przekonywujące jest stanowisko organów, że podział nieruchomości pozostaje w sprzeczności z zasadami ochrony tego zabytku, któremu należy zagwarantować warunki trwałego zachowania pierwotnego układu funkcjonalno- przestrzennego. Mają rację organy, że podział spowodowałby istotne przekształcenie historycznie ukształtowanej nieruchomości wpływając na obniżenie wartości zabytkowych całego terenu i zniszczyłby zintegrowaną przestrzeń jego układu. W tym miejscu należy wskazać, że organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych i naukowych . Dysponując wykształconą w zakresie historii sztuki i architektury kadrą pracowników, jest w stanie obiektywnie ocenić - w oparciu o zebrany materiał dowodowy – jakie zmiany spowoduje podział zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi stwierdzić należy, że bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisu art. 36 ust 1 pkt 8 w związku z art. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. Przepis ten został prawidłowo zastosowany do ustalonego stanu faktycznego, a organy w sposób przekonywujący uzasadniły przyczyny odmowy udzielenia pozwolenia na podział zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru. Organy wskazały, że wydzielenie 1/3 części ogrodu w celu jej odsprzedaży Miastu [...]( w celu stworzenia parkingu) uniemożliwi przywrócenie pierwotnej , historycznej części ogrodu i może doprowadzić do destrukcji układu kompozycyjnego. Zarzuty odnoszące się do wystąpienia trwałych przeobrażeń przestrzeni ogrodu nie mogą być natomiast brane pod uwagę w postępowaniu dotyczącym wyrażenia zgody na podział nieruchomości. Natomiast zasadnie odniesiono się do postępowania dotyczącego podziału działki nr [...] na działki nr [...] i[...] , gdyż nie odniesienie się do tej kwestii było powodem uchylenie decyzji Kierownika Delegatury w [...] [...] Urzędu Ochrony Zabytków w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r.

Niezasadne są też zarzuty naruszenia przepisów postępowania takich jak art. 7, 12 i 77 kpa , gdyż stan faktyczny został przez organ prawidłowo ustalony. Przy wydawaniu pozwolenia na podział zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru, organ winien kierować się zasadami wynikającymi między innymi z przepisu art. 4 ustawy o ochronie zabytków, stanowiącego że ochrona zabytków polega w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie, zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, udaremnienie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków, przeciwdziałania kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę, kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków, a także uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska. W tym postępowaniu organ działa więc z uwzględnieniem interesu społecznego jakim jest konieczność zachowania w należytym stanie zabytku nieruchomego.

Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności - z mocy art. 151 ppsa, Sąd oddalił skargę.