Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska asesor WSA Marek Maliński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. R. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 maja 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 314/16 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz A. R. sumę pieniężną w kwocie 5000 (pięć tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz A. R. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

A. R. pismem z 10 maja 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 314/16, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z 3 czerwca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w związku z niewykonaniem ww. wyroku, przyznanie sumy pieniężnej oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zaznaczyła, że prawomocny wyrok z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 314/16 wraz z aktami sprawy wpłynął do organu 17 sierpnia 2016 r., zatem rozstrzygnięcie w sprawie powinno nastąpić najpóźniej do dnia 17 grudnia 2016 r. Mimo upływu zakreślonego terminu Prezydent m.st. Warszawy nie wykonał ww. wyroku.

Skarżąca zaznaczyła, że wyrokiem z 3 lipca 2017 r. sygn. I SA/Wa 734/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo wymierzenia grzywny Prezydent m.st. Warszawy nadal nie wykonał prawomocnego wyroku z 18 maja 2016 r. i przez ponad siedem miesięcy nie dokonał żadnych czynności w sprawie, nie dochował również, określonego w art. 36 kpa, obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy.

W tej sytuacji pismem z 16 kwietnia 2018 r. ponownie wezwano organ do wykonania ww. wyroku. Prezydent m.st. Warszawy pomimo upływu wyznaczonego w wezwaniu terminu nie rozpoznał wniosku i do przedmiotowego wezwania w ogóle się nie odniósł. Do dnia wniesienia skargi organ nie zakończył postępowania i nie wydał decyzji, skarga jest więc uzasadniona.

Odnosząc się do wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej, skarżąca przytoczyła stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i podkreśliła, że z uwagi na fakt, że w wyroku z dnia 3 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a wymierzenie organowi grzywny ww. wyrokiem nie przyniosło rezultatu w postaci zakończenia postępowania poprzez wydanie decyzji, przy czym organ nie przedsięwziął w okresie ponad 7 miesięcy żadnej czynności w sprawie, wniosek o przyznanie kwoty pieniężnej tytułem zadośćuczynienia za oczekiwanie na załatwienie sprawy jest uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie.

Prezydent m.st. Warszawy w odpowiedzi na skargę zaznaczył, że prowadząc postępowanie o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość [...] podjęto szereg czynności polegających na gromadzeniu materiału dowodowego, dążąc do jak najszybszego zakończenia postępowania. Organ opisał szczegółowo podejmowane czynności i wniósł o oddalenie skargi. Odpowiedź na skargę wraz z aktami sprawy przekazana została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 24 stycznia 2024 r. Przy piśmie z dnia 4 kwietnia 2024 r. Prezydent m.st. Warszawy przekazał natomiast decyzję z 29 marca 2024 r. nr 237/SD/2024, mocą której po rozpoznaniu wniosku z 3 czerwca 2014 r. odmówiono A. R. przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do treści art. 154 ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione.

W aktach sprawy znajduje się pismo skarżącej z 16 kwietnia 2018 r., którym wezwano Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku z 18 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 314/16.

Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że środki przewidziane w art. 154 P.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi.

Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z 18 maja 2016 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku z 3 czerwca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość [...] w terminie czterech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 17 sierpnia 2016 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 17 grudnia 2016 r. Mimo to Prezydent m.st. Warszawy nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. Stosowna decyzja rozpoznająca wniosek wydana została dopiero 29 marca 2024 r. Zauważyć przy tym trzeba, że w wyniku wniesionej wcześniej skargi orzeczeniem z 3 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 734/17 Sąd wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 1000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 18 maja 2016 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Zauważyć należy, że analiza akt administracyjnych przekazanych do Sądu wskazuje, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 18 maja 2016 r. Prezydent m.st. Warszawy podejmował działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy pismami z 28 kwietnia 2017 r. zwrócono się o przekazanie stosownych informacji i dokumentów do Archiwum Państwowego w Warszawie oraz do Ministra Finansów. Następnie pismami z 19 sierpnia 2019 r. o udzielenie koniecznych informacji i nadesłanie dokumentów organ wystąpił m.in. do Archiwum Państwowego w Warszawie, Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy Śródmieście w m.st. Warszawie oraz Biura Organizacji Urzędu Wydziału Archiwum m.st. Warszawy. W październiku 2019 r. i listopadzie 2020 r. zlecono wykonanie analizy geodezyjnej nieruchomości. We wrześniu 2022 r. oraz w kwietniu 2023 r. zlecono z kolei wykonanie opracowania fotogrametrycznego zdjęć lotniczych. Następne czynności podjęte zostały w październiku 2023 r. (pismo z 27 października 2023 r. skierowane do Archiwum Państwowego w Warszawie), w grudniu 2023 r. (pisma z 8 grudnia 2023 r. skierowane do Zgromadzenia Sióstr Urszulanek Serca Jezusa Konającego, do Kuratorium Oświaty w Warszawie oraz do Towarzystwa Salezjańskiego Inspektoratu Św. Stanisława Kostki w Warszawie) oraz w styczniu 2024 r. (10 stycznia 2024 r. zlecono wykonanie kolejnego opracowania fotogrametrycznego nieruchomości). 29 marca 2024 r. wydana natomiast została decyzja rozpoznająca wniosek o przyznanie odszkodowania.

Z powyższych okoliczności wynika zatem, że Prezydent m.st. Warszawy podejmował działania mające na celu rozpoznanie sprawy. Nie ulega jednak wątpliwości, że przedmiotowa sprawa nie została załatwiona w wyznaczonym w wyroku z 18 maja 2016 r. terminie. Spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

W świetle powyższego, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 18 maja 2016 r. terminu na załatwienie sprawy, a także fakt, że wcześniejszym wyrokiem z 3 lipca 2017 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę w wysokości 1000 zł w związku z niewykonaniem ww. wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 5000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie ww. wyroku z 18 maja 2016 r. Ustalając wysokość grzywny Sąd uwzględnił przy tym okoliczność, że organ podejmował działania zmierzające do wydania rozstrzygnięcia, a także fakt, że 29 marca 2024 r. wydana została decyzja rozstrzygająca sprawę. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Uwzględniono również charakter przedmiotowej sprawy oraz stopień jej skomplikowania.

Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 18 maja 2016 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość - mimo wcześniejszego wyroku wymierzającego grzywnę – została przez organ załatwiona dopiero 29 marca 2024 r. Wyznaczony w wyroku z 18 maja 2016 r. termin został zatem znacznie przekroczony. Jak wskazano po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy Prezydent m.st. Warszawy podejmował co prawda czynności mające na celu wydanie rozstrzygnięcia, jednak nie można uznać, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Pomiędzy kolejnymi czynnościami zachodziły wielomiesięczne, niczym nieuzasadnione przerwy. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przez ponad 7 lat prawomocny wyrok Sądu nie został wykonany.

Sąd uznał ponadto, że w sprawie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że suma pieniężna, określona w powołanym przepisie jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyznanie sumy pieniężnej ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwych działań organu. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego.

W ocenie Sądu okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł jako zadośćuczynienie za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Określając wysokość przyznanej sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze stan sprawy, czas trwania postępowania oraz fakt, że sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania została załatwiona 29 marca 2024 r. Istotne przy tym jest, że zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a.