Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. 1992 nr 5 poz. 18/, a w szczególności art. 7 ust. 2 tej ustawy, nie stwarzają podstawy do zmiany wysokości przyznanego żołnierzowi uposażenia przez obniżenie stawki lub innego składnika wynagrodzenia, ustalonych ostateczną decyzją administracyjną, gdy uposażenie to zostało określone niezgodnie z warunkami ustawy bądź przepisami wykonawczymi. Zmiana uposażenia żołnierza w takim wypadku jest dopuszczalna tylko na warunkach zmiany, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej /art. 145 par. 1, art. 154, 156 par. 1, ewentualnie art. 162 par. 1 Kpa/.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Tomasza P. na decyzję Dowódcy (...) Okręgu Wojskowego w W. z dnia 19 listopada 1994 r. w przedmiocie zaliczenia do wysługi lat w służbie wojskowej innych okresów pracy i na podstawie art. 207 par. 3 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej nr (...).

Tomasz P. jest żołnierzem zawodowym. W okresie poprzedzającym przystąpienie do pełnienia zawodowej służby wojskowej był zatrudniony od 1 września 1969 r. do 30 czerwca 1972 r. na warunkach umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, a od 1 lipca do 24 września 1972 r. na warunkach umowy o pracę w (...) Zakładach Automatyki w L.

Rozkazem nr 231/88 z dnia 28 listopada 1988 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr (...), na podstawie par. 1 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 38/MON z dnia 15 czerwca 1988 r. w sprawie zasad i trybu zaliczania żołnierzom do wysługi lat okresów pracy cywilnej /Dz. Rozk. MON z 1988 r. poz. 38/ zaliczył Tomaszowi P. do wysługi lat, od której uzależniona jest wysokość uposażenia, okresy pracy cywilnej w wymiarze 3 lat i 23 dni. Okres ten obejmuje w całości czas zatrudnienia Tomasza P. w (...) Zakładach Automatyki w L.

Rozkazem nr 195/94 z dnia 10 października 1994 r., wydanym na podstawie par. 7 ust. 3 pkt 3 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 10/MON z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy /Dz. Rozk. MON z 1993 r. poz. 7/, Dowódca Jednostki Wojskowej nr (...) orzekł o weryfikacji okresu pracy cywilnej Tomasza P., podlegającego zaliczeniu do wysługi lat, w ten sposób, że ustalony okres 3 lat i 23 dni pomniejszył o okres jego zatrudnienia na warunkach umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego i do wysługi lat w wojsku zaliczył jedynie czas zatrudnienia wymienionego w (...) Zakładach Automatyki w L. od 25 czerwca 1972 r. do 24 września 1972 r., to jest zatrudnienia po ukończeniu szkoły.

W odwołaniu od tej decyzji Tomasz P. zarzucił, że zarządzenie nr 10/MON z dnia 23 marca 1993 r. nie ma mocy wstecznej i nie stwarza podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji wydanej na podstawie wcześniej obowiązującego zarządzenia nr 38/MON z dnia 15 czerwca 1988 r.

Decyzją z dnia 19 listopada 1994 r. Dowódca (...) Okręgu Wojskowego utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr (...). W uzasadnieniu decyzji ostatecznej wyjaśniono, że zarządzenie nr 38/MON z dnia 15 czerwca 1988 r. dopuszczało zaliczenie żołnierzom zawodowym do wysługi lat okresów zatrudnienia na podstawie cywilnej umowy o pracę, pod warunkiem że praca była wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy w danym zawodzie lub na danym stanowisku.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Tomasz P. podniósł, że decyzje Dowódcy Jednostki Wojskowej nr (...) i Dowódcy (...) Okręgu Wojskowego zostały wydane bez podstawy prawnej. Zarządzenie nr 10/MON z dnia 23 marca 1993 r. nie stwarzało podstawy prawnej do zmiany decyzji z dnia 28 listopada 1988 r. Zaliczenie skarżącemu całego okresu zatrudnienia w (...) Zakładach Automatyki w L. do wysługi lat było zgodne z obowiązującym prawem, gdyż poczynając od dnia 1 września 1969 r. skarżący był zatrudniony w tych Zakładach w pełnym wymiarze czasu pracy, co potwierdza świadectwo pracy z dnia 22 czerwca 1994 r.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Dowódcy (...) Okręgu Wojskowego wyjaśnił, że do okresu wysługi lat, o której mowa w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. 1992 nr 5 poz. 18/ nie może być zaliczony okres pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Możliwości takiej nie przewidywał par. 1 zarządzenia nr 38/MON z dnia 15 czerwca 1988 r. ani par. 7 ust. 3 pkt 3 zarządzenia nr 10/MON z dnia 23 marca 1993 r.; przepisy te wyraźnie uzależniają zaliczenie żołnierzowi do wysługi lat okresu zatrudnienia przed powołaniem do służby od wykonywania pracy w pełnym wymiarze czasu pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 8 ust. 1 i art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1992 nr 8 poz. 31/ powołanie i odwołanie ze służby wojskowej żołnierza zawodowego następuje w drodze decyzji. W drodze decyzji jest również przyznawane żołnierzowi i ustalane uposażenie, co potwierdza art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. 1992 nr 5 poz. 18/.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy prawo do uposażenia powstaje z dniem stawienia się żołnierza do pełnienia służby w określonym miejscu, a zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy prawo to wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym żołnierz został zwolniony w czynnej służby wojskowej, zmarł lub zaginął bądź otrzymał urlop bez prawa do uposażenia, z uwzględnieniem wyjątków określonych szczegółowo w ust. 2 i 3 tego artykułu.

Przepis art. 7 ust. 2 powyższej ustawy stanowi ponadto, że zmiana wysokości uposażenia następuje z dniem powstania okoliczności uzasadniających tę zmianę. Oznacza to, że organ wojskowy dokonujący zmiany uposażenia żołnierza /podwyższenia albo obniżenia określonej wcześniej stawki lub składnika wynagrodzenia/ może wydać w tym przedmiocie decyzję tylko wówczas, gdy nastąpiły okoliczności przewidziane w przepisach ustawy.

Przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. 1992 nr 5 poz. 18/, a w szczególności jej art. 7 ust. 2, nie stwarzają podstawy do zmiany wysokości przyznanego żołnierzowi uposażenia przez obniżenie stawki lub innego składnika wynagrodzenia, ustalonych ostateczną decyzją administracyjną, gdy uposażenie to zostało określone niezgodnie z warunkami ustawy bądź przepisami wykonawczymi. Zmiana uposażenia żołnierza w takim wypadku jest dopuszczalna tylko na warunkach zmiany, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej /art. 145 par. 1, art. 154, 156 par. 1, ewentualnie art. 162 par. 1 Kpa/. Sformułowana wyżej zasada wynika wprost z art. 16 par. 1 Kpa.

Stosownie do art. 12 ust. 2 omawianej ustawy w drodze decyzji następuje również zaliczenie żołnierzowi do wysługi lat, od której uzależniona jest wysokość uposażenia według stopnia wojskowego, innych okresów służby lub pracy wykonywanej przed powołaniem do czynnej służby wojskowej. W konsekwencji również zmiana ostatecznej decyzji o zaliczeniu żołnierzowi w tym trybie do wysługi lat okresów innej służby lub pracy wykonywanej przed powołaniem do czynnej służby wojskowej może nastąpić tylko w drodze zmiany lub uchylenia decyzji, wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności na zasadach określonych w rozdziałach 12 i 13 działu II kodeksu postępowania administracyjnego.

Odrębnej podstawy prawnej do zmiany takiej decyzji nie stwarzają ani powołany art. 12 ustawy o uposażeniu żołnierzy, ani zarządzenie nr 10/MON z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy /Dz. Rozk. MON z 1993 r. poz. 7/.

Zaskarżona decyzja nie została wydana w wyniku wznowienia postępowania ani w trybie nadzoru. Decyzja ta nie jest również decyzją, o której mowa w art. 154, 155, 161, 162 i 163 Kpa. Na skutek pominięcia określonych tymi przepisami trybów postępowania, zmierzających do uchylenia, stwierdzenia nieważności bądź zmiany wiążącej strony ostatecznej decyzji administracyjnej, należało przyjąć, że decyzja Dowódcy (...) Okręgu Wojskowego i decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej nr (...) są nieważne, jako wydane bez podstawy prawnej.

Wobec nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, wynikającej z niezachowania przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych, zbędna i przedwczesna byłaby ocena sądowa decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej nr (...) z dnia 28 listopada 1988 r. o zaliczeniu skarżącemu do wysługi lat pełnego okresu zatrudnienia w (...) Zakładach Automatyki w L.

Na zasadzie art. 207 par. 1 i 3 Kpa należało orzec jak w sentencji.