II SA/Wa 1089/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-01-26	
Data wpływu	2023-05-30	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Danuta Kania /przewodniczący/
Ewa Marcinkowska
Tomasz Szmydt /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych	
Hasła tematyczne	Ochrona danych osobowych	
Sygn. powiązane	III OSK 1691/24	
Skarżony organ	Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 1634; art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1; art. 2 ust. 2 lit. c; Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi I. J., S. N., J. W., Z. W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę	
Uzasadnienie
I. J., S. N., J. W. i Z. W. wnieśli skargę na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2023r. w przedmiocie umorzenia postępowania.

Do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga I. J., S. N., J. W. oraz Pana Z. (zwanych dalej "Skarżącymi"), reprezentowanych przez r.pr. M. B., na nieprawidłowości w procesie przetwarzania ich danych osobowych przez A. C. (zwanego dalej "Skarżonym"), polegające na przetwarzaniu danych osobowych Skarżących bez podstawy prawnej.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej także "Prezesem UODO"), ustalił następujący stan faktyczny:

1. Skarżony wysłał zapytania do właścicieli działki położonej w [...] przy ul. [...], tj. do Skarżących, wyrażające chęć zakupu ww. działki (dowód: pismo Skarżących z 14.10.2021 r. wraz z załącznikiem);

2. Dnia 01.09.2021 r. pełnomocnik Skarżących wystosował pismo do Skarżonego z żądaniem usunięcia danych osobowych Skarżącego S. N. oraz poinformowania o źródle ich pozyskania (dowód: pismo Skarżących z 14.10.2021 r. wraz z załącznikiem);

3. W odpowiedzi na pismo z 01.09.2021 r. Skarżony wskazał, że usunął wszelkie dane Skarżącego S. N. (dowód: pismo Skarżących z 14.10.2021 r. wraz z załącznikiem);

4. Skarżony wskazał, że dane osobowe Skarżących pozyskał od przechodnia, który udzielił mu informacji o właścicielach działki, której zakupem był zainteresowany. Ponadto, Skarżony zapewnił, że dane te zostały wykorzystane wyłącznie w celu wystosowania oferty zakupu ww. działki oraz że obecnie nie przetwarza danych osobowych Skarżących (dowód: pismo Skarżonego z 10.03.2022 r.).

Organ wskazał, iż Prezes UODO może podejmować tylko te czynności, które znajdują się w zakresie jego uprawnień oraz tylko w tych sprawach, które należą do jego właściwości. Uprawnienia te i właściwość wynikają m.in. z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.04.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/V\/E (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. L 127 z 23.05.2018, str. 2 ze zm. oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), zwane dalej rozporządzeniem 2016/679, jak również z szeregu regulacji szczegółowych, które wskazują na ograniczenia kompetencji Prezesa UODO w odniesieniu do przetwarzania danych przez określone podmioty bądź w określonych okolicznościach. W rozporządzeniu 2016/679 przewidziane zostało całkowite wyłączenie pewnych obszarów lub ograniczenie jego stosowania. Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. c rozporządzenia 2016/679 nie ma ono zastosowania do przetwarzania danych osobowych przez osobę fizyczną w ramach czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze. Zgodnie z motywem 18 rozporządzenia 2016/679, rozporządzenie nie ma zastosowania do przetwarzania danych osobowych przez osobę fizyczną w ramach działalności czysto osobistej lub domowej, czyli bez związku z działalnością zawodową lub handlową. Działalność osobista lub domowa może między innymi polegać na korespondencji i przechowywaniu adresów, podtrzymywaniu więzi społecznych oraz działalności internetowej podejmowanej w ramach takiej działalności. Działalność osobista lub domowa to także prowadzenie spraw o charakterze rodzinnym i z tym związanych majątkowych.

W ocenie Prezesa UODO przetwarzanie danych osobowych przez osobę fizyczną w celu złożenia oferty zakupu działki, tj. danych o jej właścicielach, której kupnem Skarżony był zainteresowany, znajduje uzasadnienie wynikające z zasad współżycia społecznego, które są fundamentem porządku prawnego. Organ podkreśla przy tym, że Skarżący jednoznacznie oświadczył, iż zainteresowanie kupnem działki było spowodowane chęcią wybudowania na niej domu dla swej rodziny.

W ocenie Organu, w związku z tym w przedmiotowej sprawie należy zastosować wyłączenie, o którym mowa w art. 2 ust. 2 lit. c rozporządzenia 2016/679. Prezes UODO nie jest uprawniony do wydania merytorycznej decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie. W tej sytuacji W tej sytuacji niniejsze postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022r. poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej kpa, wobec jego bezprzedmiotowości. Zgodnie z ww. przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części. Brzmienie powołanej regulacji nie pozostawia wątpliwości, iż w razie stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania, organ prowadzący to postępowanie obligatoryjnie je umarza. Jednocześnie w literaturze przedmiotu wskazuje się, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" 7 wydanie Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005 r., str. 485).

I. J., S. N., J. W. i Z. W. wnieśli skargę na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2023r. w przedmiocie umorzenia postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucał:

1. naruszenie przepisu prawa materialnego, a to art. 2 ust. 2 lit. C rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. L 127 z 23.05.2018, str. 2 ze zm. oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące bezpodstawnym przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie należy zastosować wyłączenie, o którym w ww. Przepisie a Prezes UODO nie jest uprawniony do wydania merytorycznej decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie, co z kolei poskutkowało umorzeniem sprawy na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r poz. 259 z późn. zm.) [dalej również jako k.p.a.],

2) naruszenie przepisu postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: art. 7, art. 11 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niedopełnienie obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego rozpoznania oraz niedopełnienie obowiązku dokonania wszechstronnej i wyczerpującej oceny całego materiału dowodowego, skutkujące:

- daniem wiary wersji Skarżonego w zakresie uzyskania danych osobowych Skarżących, skutkujące przyjęciem, że Skarżony pozyskał te dane od przechodnia, który udzielił mu informacji o właścicielach działki, której zakupem był zainteresowany

- przyjęciem, że przetwarzanie danych osobowych przez Skarżonego jako osobę fizyczną w celu złożenia oferty zakupu działki, tj. danych o jej właścicielach, której kupnem Skarżony był zainteresowany, znajduje uzasadnienie wynikające z zasad współżycia społecznego, które są fundamentem porządku prawnego.

- daniem wiary wersji Skarżonego, że zainteresowanie kupnem działki było spowodowane chęcią wybudowania na niej domu dla swej rodziny.

3. naruszenie zasady zawartej w art. 8 k.p.a. dotyczącej pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa w wyniku dania wiary wersji Skarżonego w zakresie uzyskania danych osobowych Skarżących, skutkujące: przyjęciem, że Skarżony pozyskał te dane od przechodnia, który udzielił mu informacji o właścicielach działki, której zakupem był zainteresowany, co kłóci się w szczególności wymogiem praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, daniem wiary wersji Skarżonego, że zainteresowanie kupnem działki było spowodowane chęcią wybudowania na niej domu dla swej rodziny.

Mając powyższe na uwadze Skarżący wnosili o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2023 roku i przekazanie sprawy Urzędowi Ochrony Danych Osobowych do ponownego rozpatrzenia.

W ocenie autora skargi danie wiary wersji w zakresie uzyskania danych osobowych Skarżących, poprzez ustalenie, że Skarżony pozyskał te dane od przechodnia, który udzielił mu informacji o właścicielach działki, której zakupem był zainteresowany było nieuprawnione i bezpodstawne.

Nikt ze Skarżących nigdy nie mieszkało w [...] i nigdy nie był tam zameldowane. Skarżący nie mają w [...] żadnych przyjaciół lub znajomych, którym mogliby ewentualnie udostępnić ich dane osobowe. Skarżący kategorycznie oświadczają, że nigdy nie ujawnili, żadnemu mieszkańcowi [...] swoich danych osobowych, gdyż dbają o swoją prywatność i nie mają w zwyczaju przekazywać własnych danych wrażliwych osobom trzecim w tym "przypadkowym przechodniom". Skarżący kategorycznie przeczyli zatem ustaleniom zgodnie z którymi, którykolwiek z mieszkańców [...] mógł legalnie posiadać informacje na ich temat w tym danymi na temat ich aktualnego miejsca zamieszkania.

W obliczu powyższego zasadne jest podejrzenie, że w sprawie doszło do "wycieku" danych osobowych Skarżących w związku z częściowym uregulowaniem przez nich stanu prawnego nieruchomości, które odziedziczyli po swoich przodkach. Tym samym do ujawnienia danych osobowych Skarżących mogło dojść wyłącznie w Urzędzie Miasta [...], Sądzie Rejonowym w [...], Starostwie Powiatowym w [...] lub w Urzędzie Skarbowym w [...], gdyż tylko te organy uzyskały stosowne informacje w związku z przeprowadzonymi postępowaniami dotyczącymi naszych nieruchomości.

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wnosił o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019.2325, zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż była ona zgodna z prawem.

Przede wszystkim słuszna jest argumentacja Organu, iż przedmiotowej sprawie należy zastosować wyłączenie, o którym mowa w art. 2 ust. 2 lit. c rozporządzenia 2016/679. Prezes UODO nie jest uprawniony do wydania merytorycznej decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie. W tej sytuacji niniejsze postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., wobec jego bezprzedmiotowości. Zgodnie z ww. przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części. Brzmienie powołanej regulacji nie pozostawia wątpliwości, iż w razie stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania, organ prowadzący to postępowanie obligatoryjnie je umarza. Jednocześnie w literaturze przedmiotu wskazuje się, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" 7 wydanie Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005 r., str. 485).

W motywie 18 preambuły wyjaśniono, że w art. 2 ust. 2 lit. c rozporządzenia 2016/679 chodzi o aktywność prowadzoną "bez związku z działalnością zawodową lub handlową". Dalej wyjaśniono, że "działalność osobista lub domowa może między innymi polegać na korespondencji i przechowywaniu adresów, podtrzymywaniu więzi społecznych oraz działalności internetowej podejmowanej w ramach takiej działalności. Istotną kwestią w kontekście omawianego wyłączenia jest także problem osiągania dochodów (zarobkowego charakteru) działalności. Za prawidłowe należy uznać stanowisko, zgodnie z którym osiąganie dochodów z działalności nie stoi w sprzeczności z czysto osobistym lub domowym charakterem wykonywanych czynności, o ile czynności te nie są wykonywane zawodowo lub w ramach działalności gospodarczej albo innego rodzaju zorganizowanej działalności (np. społecznej). Przykładem tego rodzaju działań może być sprzedaż przedmiotów z kolekcji, którą osoba fizyczna zgromadziła w ramach pasji kolekcjonerskiej. Podobne stanowisko w tej kwestii prezentują P. Litwiński, P. Barta, M. Kawecki, Rozporządzenie UE w sprawie ochrony..., red. P. Litwiński, s. 150, którzy jako przykład tego rodzaju sytuacji wskazują incydentalną sprzedaż własnego samochodu za pośrednictwem dedykowanych serwisów internetowych. Odmienne stanowisko w tej kwestii prezentuje D. Lubasz, którego zdaniem wskazanie na osobisty lub domowy charakter przetwarzania co do zasady wyklucza możliwość objęcia omawianym wyłączeniem takiego przetwarzania, które choćby pośrednio przynosi korzyści majątkowe (por. D. Lubasz [w:] RODO. Ogólne rozporządzenie..., red. E. Bielak-Jomaa, D. Lubasz, s. 138).

W ocenie Prezesa UODO przetwarzanie danych osobowych przez osobę fizyczną w celu złożenia oferty zakupu działki, tj. danych o jej właścicielach, której kupnem Skarżony był zainteresowany, znajduje uzasadnienie wynikające z zasad współżycia społecznego, które są fundamentem porządku prawnego. Prezes UODO podkreślił przy tym, że Skarżący jednoznacznie oświadczył, iż zainteresowanie kupnem działki było spowodowane chęcią wybudowania na niej domu dla swej rodziny.

Organ wskazał, iż Uczestnik postępowania jednoznacznie wyjaśnił, że pozyskał dane osobowe Skarżących od przechodnia, który przekazał mu je na kartce papieru i który mieszka w pobliżu działki Skarżących. Skarżony nie był zobligowany do uzyskania informacji skąd owa osoba posiada taką wiedzę. W powyższym utwierdził Organ również fakt, że pisma skierowane przez Skarżonego do dwóch adresatów, tj. Pana J. W. i Pana S. N. były błędnie zaadresowane (wskazano błędne imiona), co może stanowić o ich niedokładnym odczytaniu (nieczytelnym zapisaniu) bądź niewiedzy osoby, od której Skarżony owe dane pozyskał. Powyższe wynika z wyjaśnień Skarżonego i nie pozostaje w sprzeczności ze skargą złożoną przez Skarżących. Wątpliwe wydaje się, aby Skarżony popełnił ww. błąd, gdyby dane te pozyskał, zgodnie z twierdzeniami Strony Skarżącej, w - cyt. "Urzędzie Miasta [...], Sądzie Rejonowym w [...], Starostwie Powiatowym w [...] lub w Urzędzie Skarbowym w [...] (...)". Ponadto należy wskazać, że aby uzyskać dane właściciela działki od powyższych organów należy złożyć odpowiedni wniosek i wykazać w tym swój interes prawny, czego Uczestnik w niniejszym postępowaniu nie potwierdził, jednocześnie zaś Skarżący nie udowodnili.

Należy jednocześnie przywołać wyjaśnienia Organu zawarte w odpowiedzi na skargę gdzie wskazuje, iż strona Skarżąca podnosi, jakoby Prezes UODO bezpodstawnie dał wiarę wyjaśnieniom Skarżonego w zakresie jego zainteresowania kupnem działki w celu wybudowania domu dla swej rodziny. Strona podnosi przy tym, że - cyt. Skarżony jest najprawdopodobniej wspólnikiem i prezesem zarządu spółki o nazwie [...] sp. z o.o. (...), której przedmiotem działalności jest kupno i sprzedaż nieruchomości. W kontekście powyższego należy również zauważyć, że Skarżony w korespondencji skierowanej do Skarżącego S. N., co stało się podstawą złożenia skargi w przedmiotowej sprawie, nie posługiwał się swoim adresem domowym, lecz firmowym.

Organ wskazał, iż w toku niniejszego postępowania ani Skarżony, ani Skarżący nie podnosili, aby złożenie oferty zakupu działki było dokonane w ramach działalności zawodowej. Organ podkreślił, iż Skarżący owe twierdzenie wysnuli dopiero w skardze na decyzję Prezesa UODO z [...].03.2023 r.

Organ przy tym słusznie zauważa, iż Skarżony jednoznacznie wskazał, że jedynym celem złożenia oferty Skarżącym było wybudowanie domu dla swojej rodziny. Prezes UODO jest zobowiązany do wszechstronnego zbadania sprawy, decyzje zaś administracyjne mają też do spełnienia tzw. funkcję edukacyjną, stąd z ostrożności zamieszczono w zaskarżonej decyzji informację, że gdyby owe działanie nastąpiło w ramach prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżony byłby zobowiązany do wypełnienia wszelkich obowiązków wynikających z rozporządzenia 2016/67. Jedyną okolicznością, na podstawie której Skarżący twierdzą, że celem działania Skarżonego nie było kupno działki w celu budowy domu, jest piastowane przez Skarżonego stanowisko w spółce, której przedmiotem działalności jest kupno i sprzedaż nieruchomości. W celu podkreślenia swojej racji stwierdzają w skardze na decyzję Prezesa UODO z dnia [...].03.2023 r., że Skarżony posługiwał się w korespondencji swoim firmowym adresem, co jednak nie jest zgodne z prawdą i wprowadza w błąd. Prezes UODO jest w posiadaniu pisma wskazanego przez Skarżących (Skarżący załączyli je do swojej skargi), z którego jednoznacznie wynika, że adresem, który podał Skarżony jest jego adres domowy, tj. ul. [...], [...] (zgodnie z odpisem pełnym z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego ww. spółki, adresem firmowym był i wciąż jest ul. [...], [...]).

Słusznie Prezes UODO wskazał, że w niniejszej sprawie brak jest jednak dowodów, aby Skarżony występował w ramach działalności podmiotu prawnego, jakim jest ww. Spółka, choć w tym zakresie, z punktu widzenia Skarżących jest to prawdopodobne. Skarżony w żadnym z pism nie wskazywał danych Spółki (numeru NIP, REGON itp.), a nawet jej adresu. Posługiwał się jedynie swoim imieniem i nazwiskiem oraz prywatnym adresem zamieszkania. Według Prezesa UODO sam fakt prowadzenia działalności związanej z kupnem i sprzedażą nieruchomości nie wyklucza występowania w celach osobistych z zamiarem zakupu nieruchomości.

Prezes UODO w niniejszej sprawie zastosował właściwe przepisy i prawidłowo ustalił stan faktyczny. Należy zważyć, że Organ nie dysponuje uprawnieniami Prokuratorsko/Policyjnymi. Natomiast zgodnie z twierdzeniami strony Skarżącej dane mogły zostać pozyskane w Urzędzie Miasta [...], Sądzie Rejonowym w [...], Starostwie Powiatowym w [...]lub w Urzędzie Skarbowym w [...]. Organ wskazał z jakich przyczyn na bazie zgromadzonego materiału sprawy nie uznał tych twierdzeń za udowodnionych. Zarówno przytoczony przez Prezesa UODO przepisy, jak i wywód w zakresie oceny materiału sprawy należy uznać za prawidłowy.

Rozpoznając skargę wniesioną w niniejszej sprawie w ramach przysługującej kognicji, Sąd uznał zatem, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa materialnego czy procesowego, postępowanie administracyjne zostało bowiem przeprowadzone zgodnie z zasadami ogólnymi k.p.a., a w szczególności art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a., a także innymi normami, zwłaszcza art. 77 i art. 80 k.p.a., a zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej interpretacji norm prawa materialnego.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.