drukuj    zapisz    Powrót do listy

6199 Inne o symbolu podstawowym 619, , Prezes Sądu, *Oddalono skargę, IV SA/Wr 120/08 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2008-04-21, Centralna Baza Orzeczeń Naczelnego (NSA) i Wojewódzkich (WSA) Sądów Administracyjnych, Orzecznictwo NSA i WSA

IV SA/Wr 120/08 - Wyrok WSA we Wrocławiu

Data orzeczenia
2008-04-21 orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Henryk Ożóg
Jolanta Sikorska /przewodniczący/
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Sygn. powiązane
I OSK 1159/08 - Wyrok NSA z 2009-06-09
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy mianowania skarżącego aplikantem pozaetatowym sądowym w okręgu o. oddala skargę.

Uzasadnienie

Pismem z dnia 7 lipca 2005 r. nr .{...} Prezes Sądu Okręgowego w O. poinformował D. N. o tym, że komisja konkursowa przeprowadzająca w 2005r. egzamin na stanowisko aplikanta sądowego w okręgu o. ujęła go w projekcie listy aplikantów. Jednocześnie zastrzegł ,że ostateczną decyzję o powołanie na stanowisko aplikanta sądowego podejmie jednak prezes Sądu Apelacyjnego we W.. Kolejnym pismem Prezesa Sądu Okręgowego w O. z dnia 23 sierpnia 2005 r. nr [...] zawiadomiono D. N., że nie został on wpisany przez Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. na listę aplikantów sądowych w okręgu Sądu Okręgowego w O. z tym uzasadnieniem , że na tę listę w okręgu tego Sądu Okręgowego w roku 2005/2006 dostały się osoby , które w okręgu apelacji wrocławskiej uzyskały minimum 70 punktów na egzaminie konkursowym. D. N. pismem z dnia 31 sierpnia 2005 r. odwołał się od decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. w przedmiocie nie przyjęcia go na stanowisko aplikanta sądowego pozaetatowego w okręgu Sądu Okręgowego w O. i wniósł o wpisanie go na listę aplikantów sądowych pozaetatowych z taką argumentacją ,że zakwestionowana decyzja wydana została bez podstawy prawnej. W odpowiedzi na powyższe odwołanie Prezes Sądu Apelacyjnego we W. pismem z dnia 7 września 2005 r. Nr [...] poinformował stronę, że jego wniosek rozpatrzono odmownie, albowiem na aplikację sądową zostali przyjęcie kandydaci, którzy w okręgu apelacyjnym uzyskali minimum 70 punktów. Taką ilość punktów uzyskało 85 osób , natomiast strona otrzymała 69 punktów , zajmując 89 miejsce . Od powyższego pisma Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. strona odwołała się do Ministra Sprawiedliwości, podnosząc zarzut rażącego naruszenia prawa. Dyrektor Departamentu - Centrum Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości Ministerstwa Sprawiedliwości pismem z dnia 3 października 2005 r. nr [...] zawiadomił D. N. o braku podstaw do uwzględnienia jego odwołania , wyjaśniając jednocześnie , że komisje egzaminacyjne przedstawiają jedynie projekty list, które nie są wiążące dla prezesów sądów apelacyjnych, którzy mianują aplikantów i dokonują tego w ramach projektów wszystkich list w danej apelacji. Selekcja kandydatów ulega odpowiedniej korekcie, stosownie do uzyskanej przez każdego z nich liczby punków z uwzględnieniem minimum punktowego dla całej apelacji.

Powyższe pismo Dyrektora Departamentu - Centrum Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości Ministerstwa Sprawiedliwości stało się przedmiotem skargi wywiedzionej przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., który przekazał ją według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Jednocześnie pismem z dnia 26 września 2006 r. D. N. sprecyzował skargę wskazując, że poza decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2006 r. zaskarża równolegle czynność lub akt Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia 7 września 2005 r. odmawiający mianowania go aplikantem sądowym w okręgu Sądu Okręgowego w O. Skarga strony na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2005 r. nr [...] została odrzucona postanowieniem z dnia 30 stycznia 2007r. sygn. akt II SA/ Wa 1042/06 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., który uznał, że zaskarżone pismo nie spełnia podstawowych warunków wymaganych dla decyzji administracyjnej. Natomiast w odniesieniu do skargi na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. w przedmiocie odmowy mianowania go aplikantem sądowym w okręgu o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 27 października 2006 r. sygn. akt II SA /Wa 1886/06 uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego we W. wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że odmowa przyjęcia na pozaetatową aplikację sądową nie podlega zaskarżeniu w trybie admninistracyjoprawnym, bowiem w świetle prawa nie jest ona decyzją administracyjną, od której przysługuje droga odwoławcza w trybie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.).

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, w dniu 12 czerwca 2007 r., skarżący oświadczył, że przedmiotem jego skargi jest decyzja administracyjna, w formie pisma Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia 7 września 2005 r., odmawiająca mianowania go aplikantem sądowym w okręgu Sądu Okręgowego w O.. Zdaniem skarżącego sprawa z jego skargi podlega kognicji sądów administracyjnych, gdyż istnieje prawny obowiązek mianowania osoby przedstawionej przez komisję konkursową w projekcie listy aplikantów na stanowisko aplikanta sądowego.

Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wr 34/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę D. N. na

decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia 7 września 2005 r.,

Nr [...], w przedmiocie odmowy mianowania skarżącego aplikantem

pozaetatowym sądowym w okręgu o. W motywach orzeczenia wskazał, że w przedmiotowej sprawie należy ustalić, czy skarżący posiada interes prawny wynikający z konkretnie oznaczonego przepisu prawa materialnego Zdaniem Sądu mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu, w tym wypadku podjęcia aktu mianowania na stanowisko aplikanta sądowego pozaetatowego. Takim przepisem z którego skarżący wywodzi roszczenie jest przepis art. 145 § 1

ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98,

poz. 1070 z późn. zm.), według którego prezes sądu apelacyjnego mianuje

aplikanta sądowego pozaetatowego na zasadach określonych w art. 141 § 1, art. 142

§ 2 i 3 i art. 143 § 1 tej ustawy. Spełnienie przez kandydata normatywnie określonych przesłanek warunkujących mianowanie jest równoznaczne z powstaniem po jego stronie prawa do mianowania. Mianowanie aplikanta pozaetatowego nie powoduje nawiązania stosunku pracy. Sąd pierwszej instancji odwołał się do postanowień art. 5 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach odmowy mianowania na stanowisko lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa. Z powyższego wywiódł , że w każdym przypadku, gdy ustawa przewiduje obowiązek mianowania, okoliczność ta uzasadnia, na podstawie art. 5 pkt 3, właściwość rzeczową sądu administracyjnego. W ocenie Sądu I instancji przepis art. 145 § 1 zdanie 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych wskazuje na to, że imperatywna forma czasownika "mianuje" jednoznacznie wskazuje na istnienie prawnego obowiązku, o którym mowa w art. 5 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dlatego należy przyjąć, że odmowa mianowania objęta jest kontrolą sądu administracyjnego. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu mianowanie na stanowisko pozaetatowego aplikanta sądowego prowadzi do nawiązania stosunku służbowego. Natomiast w doktrynie i orzecznictwie ugruntował się pogląd, że mianowanie jako akt administracyjny, odpowiada w swej istocie decyzji administracyjnej . Oznacza to, że odmowa mianowania także powinna

mieć formę umotywowanej decyzji administracyjnej. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko skarżącego oraz WSA w Warszawie wyrażone w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 stycznia, 2005 r., według którego pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia 7 września 2005 r. nr [...] posiada cechy decyzji administracyjnej. Zawiera bowiem oznaczenie organu, wskazuje adresata, zawiera rozstrzygnięcie w sprawie oraz podpis organu administracji. Ta minimalna liczba elementów zawartych w piśmie z dnia 7 września 2005 r. w połączeniu z uregulowaniem prawa materialnego i procesowego odnoszącego się do sprawy, której pismo dotyczy, pozwala na ustalenie wszystkich, wcześniej wymienionych, składników materialnego pojęcia decyzji administracyjnej. WSA we Wrocławiu zaznaczył, że zgodnie z art. 52 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W ocenie Sądu pierwszej instancji przedmiotem skargi do sądu była decyzja wydana w pierwszej instancji - w formie pisma Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia 7 września 2005 r. odmawiającego mianowania go aplikantem sądowym w okręgu Sądu Okręgowego w O.

Skarga kasacyjna na powyższe postanowienie oparta została na zarzucie naruszenia przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że w sprawie zachodzi okoliczność przewidziana w art. 52 § 1 i 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jest przyjęcie, że skarżący nie

wyczerpał środków zaskarżenia decyzji (pisma) Prezesa Sądu Apelacyjnego we

W. z dnia 7 września 2005 r. i w konsekwencji przyjęcie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 wyżej wymienionej ustawy, że zachodzi podstawa do odrzucenia skargi. Zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu powinien zastosować analogię do samej decyzji administracyjnej. Skoro

bowiem na gruncie prawa administracyjnego istnieją minimalne standardy pozwalające na przyjęcie, że dany akt organu administracyjnego jest decyzją administracyjną, to samo powinno stosować się do aktów pochodzących od organu wyższego stopnia wydanych na skutek zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący podniósł, że krzywdzącym byłoby obciążanie go błędami organów państwa, co nastąpiłoby wówczas gdyby przyjąć argumenty Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 1587/07 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W motywach orzeczenia wskazał, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie ma ustalenie jaki charakter ma pismo Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. z dnia 7 września 2005r. , a więc czy jest to decyzja administracyjna czy też akt lub czynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd II instancji poddał analizie przepisy prawa materialnego , a mianowicie przepisy ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej (Dz. U. Nr 154, poz. 1283) , z których wynika, że prezesowi sądu apelacyjnego przyznana została kompetencja do ustalania listy osób zakwalifikowanych do odbycia aplikacji oraz mianowania tych osób na aplikantów sądowych. Kompetencja ta rodzi po stronie osoby zakwalifikowanej uprawnienie do mianowania jej aplikantem sądowym, natomiast nieumieszczenie jej na liście osób zakwalifikowanych do odbycia aplikacji powoduje skutek w postaci niemianowania na aplikanta sądowego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że w postępowaniu kwalifikacyjnym rozstrzygana jest indywidualna

sprawa z zakresu administracji publicznej. Wskazał, że w doktrynie oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za sprawę z zakresu administracji publicznej należy rozumieć wszystkie akty, czynności, działania i sprawy, które nie mają charakteru cywilnoprawnego, załatwiane przez organ administracji publicznej. Przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych nie przewidziały zakończenia postępowania kwalifikacyjnego w formie decyzji administracyjnej, nie wskazały też sposobu odwołania. Według sądu odwoławczego nie zmienia to jednak faktu, że umieszczenie na liście aplikantów, a następnie mianowanie aplikantem sądowym dotyczy stwierdzenia uprawnienia, po spełnieniu określonych warunków, wynikającego z przepisów prawa. Zakończenie zatem procesu kwalifikacyjnego jest czynnością, która wprawdzie

nie ma charakteru decyzji lub postanowienia, ale jest podejmowana w sprawach

indywidualnych, ma charakter publicznoprawny i dotyczy uprawnienia (lub obowiązku) wynikającego z przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych. Taka czynność (akt) podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, zgodnie z

art. 3 ust. 2 pkt 4 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi, po wyczerpaniu trybu z art. 52 § 3 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do wszczęcia usunięcia prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący na podstawie treści pisma z dnia 23 sierpnia 2005 r. dowiedział się, że nie został wpisany na listę aplikantów sądowych. W dniu 31 sierpnia 2005 r., a więc w terminie wskazanym w art. 52 § 3 p.p.s.a., zwrócił się do Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. o wpisanie na listę aplikantów. Prezes Sądu Apelacyjnego we W. w piśmie z dnia 7 września 2005 r. odpowiadając na odwołanie z dnia 31 sierpnia 2005 r. stwierdził, że nie może być ono uwzględnione oraz, że nie podziela argumentów w nim zawartych. Nadto wskazał, że ustalona lista aplikantów nie jest decyzją administracyjną. Stwierdzenie powyższego uzasadniało - zdaniem Sądu kasacyjnego- przyjęcie ,że przed wniesieniem skargi do sądu skarżący wyczerpał tryb przewidziany w art. 52 § 3 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w konsekwencji nakazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu rozpoznanie co do istoty skargi D. N. na akt (czynność) niemianowania go aplikantem sądowym. Jednocześnie Sąd II instancji zaaprobował pogląd zaprezentowany w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11października 2007r. sygn. akt IOSK 1161/07 , według którego ustalenie listy osób zakwalifikowanych do odbycia aplikacji jest czynnością , o której mowa w art.3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując oceny zasadności skargi należy w pierwszej kolejności zauważyć , że niniejsza sprawa jest po raz drugi przedmiotem osądu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, któremu Naczelny Sąd Administracyjny przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wobec tego przypomnieć należy, że Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, związany jest bowiem wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, o czym stanowi przepis art.190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.). Przy czym wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Nie można zatem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przytoczony wyżej przepis determinuje więc postępowanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który nie posiada już, swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może dokonać odstępstw od wskazań co do dalszego postępowania.

W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny krytykując w aspekcie prawnym pierwotnie wydane orzeczenie przez Sąd I instancji wyraził pogląd, wedle którego z przepisów regulujących proces naboru na aplikację , zawartych w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej (Dz. U. Nr 154, poz. 1283) wynika, że w postępowaniu kwalifikacyjnym dotyczącym odbycia aplikacji sądowej rozstrzygana jest indywidualna sprawa z zakresu administracji publicznej, a umieszczenie na liście aplikantów, a następnie mianowanie aplikantem sądowym dotyczy stwierdzenia uprawnienia, po spełnieniu określonych warunków, wynikającego z przepisów prawa. Zakończenie zaś procesu kwalifikacyjnego jest czynnością, która wprawdzie nie ma charakteru decyzji lub postanowienia, ale podejmowane jest w sprawach indywidualnych, ma charakter publicznoprawny i dotyczy uprawnienia (lub obowiązku) wynikającego z przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Natomiast taka czynność (akt) podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, zgodnie z przepisem art. 3 ust. 2 pkt 4 p.p.s.a., po wyczerpaniu trybu z art. 52 § 3 p.p.s.a. Niezależnie od tego Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest również oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie stwierdzenia , że skarżący przed zainicjowaniem postępowania sądowo-administracyjnego dopełnił obowiązku wyczerpania środków zaskarżenia, przewidzianego w art. 52 § 3 p.p.s.a., co obliguje Sąd do zbadania legalności aktu (czynności) niemianowania D. N. aplikantem sądowym.

Punktem wyjścia dla oceny zgodności z prawem podjętych przez Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. czynności z zakresu administracji publicznej, związanych z zakończeniem procesu kwalifikacyjnego w odniesieniu do D. N. musi być analiza przepisów rozdziału 3 zatytułowanego " Aplikanci sądowi" ustawy z dnia 27 lipca 2001r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, w brzmieniu obowiązującym w momencie rozpoczęcia procesu naboru na aplikację sądową w roku 2005/2006. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym stwierdzić bowiem należy, że konieczne jest odniesienie takiego aktu bądź czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa ów obowiązek lub uprawnienie. Zgodnie z przepisem art. 141. § 1.powołanej wyżej ustawy aplikantem sądowym może być mianowany ten, kto:

1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich,

2) jest nieskazitelnego charakteru,

3) ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne uznane w Polsce,

4) został zakwalifikowany na aplikację przez komisję egzaminacyjną po przeprowadzeniu konkursu, o którym mowa w art. 142 § 3.

Według przepisu art. 142 § 2 ustawy aplikanta sądowego mianuje i zwalnia prezes sądu apelacyjnego, zaś zgodnie z § 3 wymienionego artykułu mianowanie aplikanta sądowego następuje po przeprowadzeniu konkursu przez prezesa sądu apelacyjnego. Z przytoczonych przepisów wynika więc , że organem właściwym do dokonania aktu mianowania jest prezes sądu apelacyjnego, który w tym zakresie jest ograniczony warunkiem, a mianowanie może dotyczyć tylko osoby zakwalifikowanej przez komisję egzaminacyjną po przeprowadzeniu konkursu. Powyższe odnosi się również do aplikantów pozaetatowych, o czym stanowi dalej przepis art. 145 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Z kolei przepis § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej (Dz. U. Nr 154, poz. 1283) – w brzmieniu obowiązującym w 2005r. – przewidywał, że komisja egzaminacyjna przedstawia prezesowi sądu okręgowego wyniki konkursu wraz z dokumentacją i projektem listy kandydatów na aplikantów. Przy czym ustalając projekt listy komisja egzaminacyjna kieruje się sumą punktów uzyskanych przez kandydatów z części pisemnej i ustnej konkursu, a w razie uzyskania przez kilku kandydatów tej samej ilości punktów, bierze pod uwagę wyniki w nauce osiągnięte przez kandydata w czasie studiów (§ 16 pkt 2 rozporządzenia). Następnie prezes sądu okręgowego przekazuje projekt listy kandydatów na aplikantów prezesowi sądu apelacyjnego wraz z wnioskami o przydzielenie ich do określonego sądu rejonowego (§ 16 pkt 3 rozporządzenia). Z powyższego unormowania wynika jednoznacznie, że komisja egzaminacyjna przygotowuje jedynie projekt listy kandydatów na aplikantów. Natomiast ustalenie listy kandydatów na aplikantów sądowych należy do prezesa sądu apelacyjnego i jest czynnością kończącą konkurs (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego I OSK 1161/07 z dnia 11 października 2007 r.). Kształt powyższej regulacji oraz ocena Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażona w wyroku kasacyjnym w analizowanej sprawie sprawia, że kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tej sprawie podlega ciąg czynności i aktów o charakterze administracyjnym w postaci ustalenia przez Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. w 2005 roku listy aplikantów sądowych (etatowych i pozaetatowych), na której nie znalazł się skarżący, a w konsekwencji odmowa mianowania go na aplikanta sądowego, która znalazła wyraz w piśmie z dnia 7 września 2005 r. Nr [...]. Przedmiotowe pismo zawiera informacje, z których wynika, że na aplikacje sądową zostali przyjęci kandydaci, którzy w okręgu apelacyjnym uzyskali minimum 70 punktów, natomiast skarżący otrzymał 69 punktów, wobec czego niemożliwe było uwzględnienie jego wniosku o umieszczenie na liście kandydatów przyjętych na aplikację, a w konsekwencji mianowanie go aplikantem sądowym. Treść tego pisma materializuje zatem pośrednio akt odmowy mianowania aplikantem osoby, która nie uzyskała wymaganej liczby punktów w konkursie. Poprawność podjętego aktu odmowy mianowania strony aplikantem sądowym - w świetle materiału aktowego badanej sprawy - nie budzi wątpliwości. Przede wszystkim treść listy kandydatów zakwalifikowanych do odbycia aplikacji sądowej świadczy o tym , że do odbycia aplikacji sądowej ( etatowej i pozaetatowej) zakwalifikowani zostali wyłącznie kandydaci, którzy w konkursie uzyskali co najmniej 70 punktów. Podkreślić w tym miejscu należy ,że akt odmowy mianowania na aplikanta ( etatowego czy pozaetatowego) , materializujący się w czynności ustalenia listy aplikantów sądowych oraz ewentualnym nieuwzględnieniu wniosku o wpisanie na listę aplikantów – nie jest decyzją administracyjną, lecz szeroko rozumianym aktem administracyjnym , należącym do dyskrecjonalnych uprawnień właściwego organu sądowego, który kierując się wymaganiami kwalifikacyjnymi, decyduje o składzie osobowym osób przyjętych – mianowanych na aplikację. Natomiast czynność ustalenia listy kandydatów na aplikantów jest czynnością w rozumieniu art.3 § pkt 4 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem to bowiem czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca wynikających z przepisów prawa uprawnień jednostek indywidualnie wskazanych na liście ustalonej przez prezesa sądu apelacyjnego

.Oznacza to, że tylko osoba umieszczona na liście przez wskazany organ administracji sądowej nabywa uprawnienie do mianowania jej aplikantem sądowym . W związku z tym uznać należy, że sporządzony przez komisję egzaminacyjną projekt listy kandydatów na aplikantów nie ma charakteru przesądzającego i wiążącego prezesa sądu apelacyjnego i tym samym nie rozstrzyga o ostatecznym kształcie listy aplikantów. Użycie przez normodawcę sformułowania "projekt listy" świadczy o tym, że umieszczani w nim są wyłącznie kandydaci na aplikantów, a co za tym idzie nie ma podstaw do przyjęcia, że umieszczenie w takim projekcie listy kandydatów daje podstawy do powstania roszczenia o mianowanie na aplikanta. Takie ukształtowanie pozycji Prezesa Sądu Apelacyjnego w szeroko pojętym procesie naboru na aplikację znajduje uzasadnienie przede wszystkim ze względu na obowiązujące limity przyjęć, ustalane przez ministra sprawiedliwości. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej konkurs dla kandydatów na aplikantów przeprowadzają komisje egzaminacyjne powołane przez prezesa sądu apelacyjnego, zasady którego – w tym również zasady ocen i punktacji- określone zostały w § 15 tego rozporządzenia, w którym to przepisie określono maksymalną liczbę punktów (90) możliwą do uzyskania w trakcie części ustnej i pisemnej konkursu. W tym zakresie organ sądowy, jakim jest prezes sądu apelacyjnego, nie posiada kompetencji do ingerowania w przeprowadzany konkurs, którego wyniki determinują projekt listy kandydatów na aplikantów, na podstawie której prezes sądu dokonuje ustalenia składu osobowego zakwalifikowanych do odbycia aplikacji kandydatów. Uprawniony zatem jest pogląd, że dyskrecjonalna władza prezesa sądu apelacyjnego w zakresie mianowania, bądź odmowy mianowania na aplikanta sądowego , znajduje swój wyraz również w uprawnieniu do określenia liczby punktów, których uzyskanie w toku konkursu warunkuje wpisanie na ustalaną przez prezesa sądu apelacyjnego listę osób przyjętych na aplikację, co w dalszej kolejności może – po spełnieniu również innych warunków o których mowa w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych - wywołać skutek w postaci mianowania na aplikanta sądowego etatowego jak i pozaetatowego.

Wymaga podkreślenia ,że zarówno regulacja ustawowa ( art. 141§1 pkt 4 , art.142 § 1, 2, 3, 4 i art 145 § 1 i 2 w brzmieniu obowiązującym na 1.07.2005r. ) jak i rozporządzenie wykonawcze nie przewidują poddających się kontroli obiektywnych kryteriów oceny wyników konkursu i warunków kwalifikacji na aplikację. W związku z tym nie można przyjąć, że z powołane przepisy stwarzały warunki kwalifikacji, spełnienie których dawałoby skuteczne prawo podmiotowe do żądania mianowania na aplikację

Na marginesie sprawy zauważyć jedynie należy, że kolejna nowelizacja przepisu § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej umocniła pozycję prezesa sądu apelacyjnego w procesie naboru na aplikacje sądową, wskazując wprost na jego dyskrecjonalne kompetencje w tym zakresie. A mianowicie komisja egzaminacyjna przedstawia prezesowi sądu apelacyjnego wyniki konkursu wraz z dokumentacją, a na podstawie przedstawionych wyników konkursu prezes sądu apelacyjnego ustala listę osób zakwalifikowanych do odbywania aplikacji, biorąc za podstawę sumę punktów uzyskanych przez kandydata w czasie konkursu, o czym stanowi pkt 2 § 16 powołanego wyżej rozporządzenia. Taki kierunek zmian analizowanego unormowania również potwierdza tezę , że funkcjonujący w poprzednim stanie prawnym projekt listy kandydatów na aplikantów sporządzony przez komisję egzaminacyjną stanowił jedynie propozycję takiej listy, nie wiążącej w swoich ustaleniach prezesa sądu apelacyjnego, który w zakresie dokonania aktu mianowania ograniczony był z jednej strony warunkiem zakwalifikowania na aplikację przez komisję konkursową po przeprowadzeniu konkursu, a drugiej strony limitem miejsc, ustalonym przez Ministra Sprawiedliwości.

Konkludując powyższe rozważania stwierdzić należy ,że podjęty w sprawie przez organ sądowy – Prezesa Sądu Apelacyjnego we W. akt (czynność) w zakresie ustalenia listy osób zakwalifikowanych w 2005 roku do odbycia aplikacji sądowej, konsekwencją którego jest akt odmowy mianowania skarżącego aplikantem pozaetatowym sądowym, nie narusza obowiązujących w tym zakresie uregulowań, zamieszczonych w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych i w wskazanych wyżej przepisach wykonawczych do tej ustawy.

Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).



Powered by SoftProdukt