Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia S. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt: II SA/Wa 1775/22 w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia 29 lipca 2022 r., znak: MO-CWCR-SP.0203.2.2022 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i dopuścić Stowarzyszenie S. z siedzibą w W. do udziału w postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt: II SA/Wa 1775/22 odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia S. z siedzibą w W. do udziału w sprawie ze skargi J.J. na decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia 29 lipca 2022 r., znak: MO-CWCR-SP.0203.2.2022 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zgodnie z treścią art. 32 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W świetle art. 33 § 1 tej ustawy osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony, natomiast zgodnie z art. 33 § 2 udział w charakterze uczestnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.

Zdaniem Sądu, kluczowym i decydującym o możliwości dopuszczenia Stowarzyszenia do postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy istnieje po jego stronie interes prawny, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadłe w sprawie. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. W ocenie Sądu, stronami zawisłego w niniejszej sprawie postępowania są skarżący oraz organ, którego rozstrzygnięcie objęte zostało skargą. Dodatkowo argumentacja Stowarzyszenia nie stanowi wystarczającego uzasadnienia na rzecz dopuszczenia go do udziału w charakterze uczestnika postępowania. Podnoszona przez Stowarzyszenie misja przejawiająca się w działalności na rzecz upowszechniania i realizacji idei dobrego rządzenia poprzez doprowadzenie do przejrzystości i rozliczalności instytucji publicznych oraz wzmocnienie obywatelskiej świadomości własnych praw, nie stanowi bowiem o występowaniu takiego interesu, który winien przesądzać o zasadności przystąpienia Stowarzyszenia do niniejszego postępowania w charakterze uczestnika.

Stowarzyszenie S. z siedzibą w W. złożyło zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się uchylenia postanowienia w całości i dopuszczenia go do udziału w sprawie oraz wyjaśniając, że przedmiot sprawy wpasowuje się w całości w zadana statutowe Stowarzyszenia, zaś postanowienie jest wprost sprzeczne z treścią przepisu art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie należało uwzględnić. W sprawie nie jest kwestionowany charakter działalności Stowarzyszenia ani zakres jego działalności statutowej, który jest zbieżny z przedmiotem rozpoznawanej przez Sąd sprawy.

Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - dalej p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego może zgłosić organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przepis art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje zaś zdolność sądową organizacjom społecznym w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Warunkiem wystąpienia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie innej osoby jest, jak wynika z treści powołanych wyżej przepisów zbieżność przedmiotu postępowania ze statutową działalnością organizacji społecznej. Wbrew stanowisku Sądu, udział organizacji społecznej nie jest uzależniony od wykazania interesu prawnego w konkretnym postępowaniu, lecz wynika wyłącznie z przyznanego przez ustawodawcę wprost uprawnienia do uczestnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. O ile zasadniczo zatem stronami postępowania sądowoadministracyjnego są strona oraz organ administracji, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi, a uczestnictwo innych osób uzależnione jest od wykazania się interesem prawnym w postępowaniu sądowym, o tyle udział organizacji społecznej opiera się na realizacji działalności statutowej w ramach postępowania sądowoadministracyjnego w sprawach innych osób. Słuszność ma zatem wnoszący zażalenie, że przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. nie stawia wymogu wykazywania się - przez organizację społeczną - interesem prawnym w rozumieniu wskazanym przez Sąd I instancji, w przeciwieństwie do osoby, która zgłasza swój udział w postępowaniu sądowym, a która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym zaś wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Organizacja społeczna ma uprawnienie do zgłoszenia swojego udziału w postępowaniu sądowym w sprawach innych osób – jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Nie istnieją zatem ustawowe podstawy do odmowy dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu w sprawie innej osoby, jeżeli Sąd stwierdzi, że działalność statutowa odpowiada przedmiotowi postępowania sądowego, w jakim przeprowadza kontrolę działalności organów administracji publicznej.

Z powołanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł o dopuszczeniu Stowarzyszenie S. z siedzibą w W. do udziału w postępowaniu ze skargi J.J. na decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji z dnia 29 lipca 2022 r., znak: MO-CWCR-SP.0203.2.2022 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, w oparciu o art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.