Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Lublinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

Wnioskiem z 9 lipca 2024 r. W. S. (dalej powoływany jako "strona", "skarżący") zwrócił się, na podstawie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, do Dyrektora Aresztu Śledczego w Lublinie (dalej powoływany jako "Dyrektor AŚ"; "organ") o udostępnienie informacji publicznej w zakresie ilości (liczby) skarg osadzonych dotyczących działalności Zakładu Karnego w N., uznanych za zasadne i częściowo zasadne przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w S., w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. oraz od 1 października 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. Skarżący wskazał, że organ winien posłużyć się informacjami z ogólnopolskiej ewidencji skarg osadzonych, zawartymi w Centralnej Bazie Danych Osób Pozbawionych Wolności.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Aresztu Śledczego w Lublinie poinformowała skarżącego - w piśmie z 26 lipca 2024 r., znak D/K-P.0143.11.2024.MK, że nie jest w posiadaniu takiej informacji publicznej, a także nie dotyczą one działalności AŚ w Lublinie.

Skarżący pismem z dnia 13 stycznia 2025 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego

w Lublinie, domagając się:

1) na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.- dalej "p.p.s.a.") zobowiązania organu do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy,

2) stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 4 ust.3 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p.") oraz art. 13 ust.1 u.d.i.p.

W uzasadnieniu skarżący podniósł m.in., że adresat wniosku jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej jeżeli ją ma, bez względu na to, czy wiąże się ona z zakresem jego kompetencji, czy też jest informacją uzyskaną od innych podmiotów. Zdaniem skarżącego, zobowiązany jest każdy podmiot, który posiada informacje, niezależnie od tego, czy wiąże się ona z jego zakresem kompetencji lub powinien ją posiadać (z uwagi na zakres kompetencji). Organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanych we wniosku informacji, bowiem jest w ich posiadaniu poprzez nieograniczony dostęp poprzez ogólnopolski system Centralnej Bazy Danych Osób Pozbawionych Wolności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie, podnosząc także dodatkowe argumenty, które mają świadczyć o niezasadności skargi, w tym dotyczące nadużycia prawa do informacji publicznej przez skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna.

Nie jest kwestionowane w sprawie, że w świetle przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902; dalej: u.d.i.p.), Dyrektor Aresztu Śledczego w Lublinie jest - co do zasady - podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu. Kwestią sporną jest, czy Dyrektor AŚ jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, która obejmuje dane dotyczące działalności innego podmiotu - Zakładu Karnego w N., przy czym chodzi o dane w zakresie skarg osadzonych, uznanych za zasadne i częściowo zasadne przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w S., za okres wskazany we wniosku.

Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce w sytuacji, gdy podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji żadnej z czynności określonych w przepisach cyt. ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

Kluczowym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest istnienie obowiązku Dyrektora Aresztu Śledczego do udzielenia informacji publicznej w świetle przesłanki określonej w art. 4 ust. 3 u.d.i.p., a więc przewidującej powstanie takiego obowiązku po stronie podmiotu, który jest w posiadaniu takich informacji. Jest przy tym oczywiste, że nieposiadanie - w rozumieniu art. 4 ust. 3 u.d.i.p. - informacji publicznej stanowi o negatywnej przesłance powstania obowiązku udzielenia informacji publicznej (zob. np. wyrok NSA z 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 127/15). W takiej sytuacji organ powinien poinformować pisemnie wnioskodawcę o powodach uniemożliwiających uwzględnia jego żądania, co w niniejszej sprawie Dyrektor prawidłowo uczynił w piśmie z 26 lipca 2024 r. Podzielić należy pogląd wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że powiadomienie wnioskodawcy o nieposiadaniu danych objętych wnioskiem uwalnia podmiot zobowiązany od zarzutu bezczynności w sprawie, albowiem z oczywistych względów nie można oczekiwać udostępnienia danych, którymi podmiot ten nie dysponuje (zob. np. wyrok WSA w Szczecinie z 28 stycznia 2021 r., sygn. akt II SAB/Sz 126/20).

W ocenie Sądu, po stronie Dyrektora AŚ rozpatrującego wniosek skarżącego nie tylko brak było obowiązku, ale i uprawnienia udostępniania danych dotyczących innej jednostki więziennictwa, gromadzonych w Centralnej Bazie. Jak wynika z art. 25a ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1869; dalej: u.s.w.), Centralna Baza jest zbiorem informacji i danych osobowych, użytkowanym przez jednostki organizacyjne i prowadzonym w systemie teleinformatycznym. Co istotne, w Centralnej Bazie przetwarza się informacje niezbędne do realizacji ustawowych zadań wykonywanych przez Służbę Więzienną, dotyczące osób, o których mowa w art. 24 ust. 4 pkt 1, w tym obejmujące informacje związane z pobytem osoby pozbawionej wolności w zakładzie karnym lub areszcie śledczym, w tym również informacje dotyczące wniosków, skarg i próśb złożonych przez osobę pozbawioną wolności.

Jak natomiast wynika art. 25b ust. 1 u.s.w., to Dyrektor Generalny jest podmiotem prowadzącym - w systemie teleinformatycznym - Centralną Bazę. Co więcej, Dyrektor Generalny jest również administratorem informacji, w tym danych osobowych, przetwarzanych w Centralnej Bazie. Dyrektor Generalny zapewnia również bezpieczeństwo Centralnej Bazy, w szczególności zabezpiecza przetwarzane w niej informacje przed nieuprawnionym dostępem, zniszczeniem oraz utratą, a ponadto zapewnia utrzymanie Centralnej Bazy (art. 25b ust. 1 pkt 4 u.s.w.).

Zgodnie z art. 25b ust. 2 pkt 1 u.s.w., informacje w Centralnej Bazie przetwarza się przez okres, w którym są niezbędne do realizacji ustawowych zadań wykonywanych przez Służbę Więzienną. Przytoczone wyżej przepisy wprost stanowią, że podmiotem prowadzącym Centralną Bazę jest niewątpliwie Dyrektor Generalny. Konsekwencją tego rozwiązania ustawowego jest wprowadzona ustawowo norma kompetencyjna Dyrektora Generalnego do powierzania, w drodze zarządzenia, podległym jednostkom organizacyjnym, przetwarzanie danych osobowych w Centralnej Bazie, jednakże wyłącznie - co szczególnie istotne - w zakresie niezbędnym do realizacji ustawowych zadań Służby Więziennej (art. 25b ust. 4 u.s.w.). Ustawodawca przewidział również udzielenie przez Dyrektora Generalnego zgoda na wielokrotne, nieograniczone w czasie udostępnianie informacji z Centralnej Bazy, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, bez konieczności każdorazowego składania wniosku, o co mogą wystąpić enumeratywnie wskazane w ustawie podmioty, o ile jest to niezbędne do realizacji zadań ustawowych (art. 25c ust. 1 u.s.w.).

Należy więc stwierdzić, że uzyskanie przez danego Dyrektora AŚ dostępu do Centralnej Bazy nie oznacza, że jest on podmiotem uprawnionym do pozyskania z niej jakichkolwiek danych na potrzeby niezwiązane działalnością tej jednostki służby więziennej, którą zarządza, nawet jeśli faktycznie jest to możliwe - de facto danych dowolnej jednostki. Jest więc oczywiste, że skoro Dyrektor Aresztu Śledczego w Lublinie dysponuje informacją odnośnie sposobu rozpatrzenia skarg osób osadzonych w tym areszcie, to będzie on podmiotem właściwym do udzielenia takiej informacji, oczywiście przy założeniu, że mieści się ona w kategorii informacji publicznej. Wniosek w rozpoznawanej sprawie nie dotyczył jednak informacji o skargach osadzonych w Areszcie Śledczym w Lublinie. Dyrektor tego zakładu karnego nie był ani posiadaczem informacji o skargach osadzonych dotyczących działalności Zakładu Karnego w N., ani podmiotem właściwy do jej udzielenia. Pozyskanie takiej informacji wiązałoby się więc z koniecznością jej wyodrębnienia z danych gromadzonych w Centralnej Bazy - wyłącznie na potrzeby skarżącego.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę z powyższych względów nie podziela poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 maja 2024 r., sygn. akt III OSK 1149/22. W ocenie Sądu nie ma znaczenia to, że organ, do którego wpłynął wniosek "dostępowy" miał dostęp do treści żądanej informacji. Nie oznacza to bowiem, że "znajdował się w jej posiadaniu" w rozumieniu art. 4 ust. 3 u.d.i.p., którego wykładnię w niniejszej sprawie przedstawiono powyżej. Przyjęcie tego poglądu NSA miałoby ponadto dalej idące i niewątpliwie negatywne konsekwencje. Prowadziłoby do akceptacji sytuacji, w której na skutek uwzględnienia żądania udzielenia informacji publicznej przez niewłaściwą jednostkę - w opisanych wyżej i również analogicznych okolicznościach - faktyczne udzielenie tej informacji przez podmiot niewłaściwy stanowiłoby obejście przepisów prawa w zakresie obowiązującej pragmatyki służbowej. Takie działanie, jako wykraczające poza granice upoważnienia udzielonego dyrektorowi konkretnej jednostki więziennictwa, nie jest dopuszczalne. Podkreślić bowiem należy, że gromadzenie i przetwarzanie danych zawartych w Centralnej Bazie odbywa się na podstawie ustawowej, i również ustawowo został dookreślony sposób wykorzystania tych danych przez służbę więzienną, jak i inne uprawnione podmioty.

Sąd podzielając w całości argumentację zawartą w wyroku tut. Sądu o sygn. akt II SAB/Lu 173/24 przyjmuje to stanowisko za swoje.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.

Przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.