Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Maciej Kobak (sprawozdawca) Protokolant: asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. R. i P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 lipca 2025 r. sygn. akt II SAB/Lu 70/25 w sprawie ze skargi M. R. i P. R. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zamościu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 24 lipca 2025 r. (II SAB/Lu 70/25) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej także: "p.p.s.a.") oddalił skargę M. R. i P. R. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zamościu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Orzeczenie to zapadło na kanwie następującego stanu faktycznego.

Wnioskiem z 29 kwietnia 2025 r. (data wpływu: 2 maja 2025 r.) skarżący na podstawie art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.; dalej także: "u.d.i.p.") zwrócili się do organu o udostępnienie poniższych informacji publicznych:

"1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie, to dlaczego?

3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

4. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania Państwa urzędu na przestrzeni ostatniego roku?

5. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania całego kraju urzędu przestrzeni ostatnich 5 lat?

6. Czy rozróżnia w statystykach Państwa urzędu jak całego kraju rozróżnia się przypadku gruźlicy poszczepiennej? Jeśli tak to ile takich było (w zakresie pytań 4 i 6), a jeśli nie to co jest przyczyną braku takiego rozróżnienia?

7. Z jakiego powodu Główny Inspektor Sanitarny w przypadku wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego po szczepieniu przeciwko gruźlicy nie zaleca wykonywać posiewu w kierunku prątka szczepionkowego BCG?

8. Czy prawdą jest, że większość przypadków gruźlicy wśród dzieci w Polsce to gruźlica poszczepienna?

9. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

10. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

11. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

12. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

13. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

14. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

15. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

16. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

17. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

18. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?

19. Czy Minister Zdrowia wydając rozporządzenie w sprawie szczepień obowiązkowych zastępujące uchylony przez Trybunał Konstytucyjny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dokonał analizy sytuacji epidemiologicznej zgodnie z treścią art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych?

20. Jeśli tak, to gdzie możemy zapoznać się z tą analizą?

21. Jeśli nie ma analizy zawartej w delegacji ustawowej upoważniającej Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, to czy takie rozporządzenie jest zgodne z Konstytucją RP?

22. Z czego wynika różnica w zakresie szczepień obowiązkowych w dwóch sąsiadujących ze sobą państwach z zapewnionym w ramach Unii Europejskiej prawem do swobodnego przepływu osób np. w Niemczech jedno szczepienie obowiązkowe od 2017 r., w Polsce dziecko otrzymuje ponad 40 dawek szczepień?"

Inspektor Sanitarny w pismach z 15 maja 2025 r. skierowanych do skarżących udzielił następującej odpowiedzi:

"Ad. 1. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Zamościu nie prowadzi badań, które zweryfikowałyby czas utrzymywania się odporności po podaniu wymienionych szczepionek u osób szczepionych na terenie miasta Zamość i powiatu zamojskiego. Ponadto nie jest to informacja publiczna (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2019 r., II SAB/Gd 3/19). Wiedza z zakresu literatury naukowej, w tym literatury medycznej oraz wiedza medyczna nie stanowi informacji publicznej.

Ad. 2. PSSE w Zamościu nie posiada takiej listy. Na podstawie art. 17 ust. 9b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tj. Dz.0 z 2024 r., poz. 924 ze zm.), lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią przekazuje państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, imienny wykaz osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia, a także wykaz osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią.

Ponadto, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 ze zm.), z którego treści wynika, że szczepienie obowiązkowe przeciw: zakażeniom powodowanym przez rotawirusy — powinno być wykonane do ukończenia 32 tygodnia życia; inwazyjnym zakażeniom Haemophilue influenzae typu B, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus Pneumoniae - powinno być wykonane do ukończenia 5. roku życia; gruźlicy - powinno być wykonane do ukończenia 15. roku życia; wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, odrze, śwince, różyczce, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), błonicy, tężcowi i krztuścowi - powinno być wykonane do ukończenia 19 roku życia.

Z powyższego wynika, że górna granica wieku, do której należy wykonać obowiązkowe szczepienie ochronne w Polsce przeciwko wymienionym w rozporządzeniu chorobom zakaźnym to ukończony 19 rok życia. Z tego też powodu, PSSE w Zamościu nie dysponuje listą osób powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień.

Ad. 3. Przepisy prawa nie nakładają na Państwowych Powiatowych Inspektorów Sanitarnych obowiązku gromadzenia danych dot. obowiązkowych szczepień ochronnych u osób narodowości ukraińskiej, czeczeńskiej czy romskiej. Tym samym PPIS w Zamościu nie posiada informacji w tym zakresie oraz nie prowadzi takowych statystyk.

Ad. 4. W 2024 r. na terenie miasta Zamość i powiatu zamojskiego odnotowano 25 przypadków gruźlicy.

Ad. 5. PPIS w Zamościu nie prowadzi statystyki przypadków gruźlicy na terenie całego kraju. Wnioskowane informacje można uzyskać na stronie internetowej htts://www.igichp.edu.pl/diagnostykalzakladepidemiologii-i-organizacji-walla-z-gruzlica/ w zakładce Gruźlica w Polsce. Biuletyn iGiChP.

Ad. 6. PSSE w Zamościu nie posiada takich informacji i danych.

Ad. 7. PSSE w Zamościu nie posiada takich informacji. Ponadto, nie jest to informacja publiczna (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2019 r., II SAB/Gd 3/19). Wiedza z zakresu literatury naukowej, w tym literatury medycznej oraz wiedza medyczna nie stanowi informacji publicznej.

Ad. 8. PSSE w Zamościu nie posiada takiej informacji. Ponadto nie jest to informacja publiczna (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2019 r., II SAB/Gd 3/19). Wiedza z zakresu literatury naukowej, w tym literatury medycznej oraz wiedza medyczna nie stanowi informacji publicznej.

Ad 9. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Zamościu nie ustala listy przeciwwskazań do szczepień wykonywanych w Polsce i nie prowadzi rejestru szczepień odroczonych przez lekarzy. Każdy producent produktu szczepionkowego w dołączonej do niego ulotce zawiera informację dotyczącą przeciwwskazań do podania szczepionki. Ponadto lekarz wykonujący badanie przed zaszczepieniem dziecka dokonuje kwalifikacji do szczepień. W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Orzeczenia lekarskie stwierdzające przeciwwskazania do wykonania obowiązkowego szczepienia przechowywane są w dokumentacji medycznej pacjentów w podmiotach leczniczych.

Ad. 10. W ciągu ostatnich 5 lat na terenie miasta Zamość i powiatu zamojskiego nie odnotowano naruszenia art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 924 ze zm.).

Ad. 11. W ciągu ostatnich 5 lat na terenie miasta Zamość i powiatu zamojskiego nie odnotowano żadnego śmiertelnego przypadku niepożądanego odczynu poszczepiennego (NOP) u dziecka. PPIS w Zamościu nie prowadzi rejestru zgonów dzieci i dorosłych do 19 r. życia, które nastąpiły w okresie 4 tygodni od szczepienia.

Ad. 12. W ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania PSSE w Zamościu odnotowano 4 ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne zgłoszone po szczepieniach przeciw COVID-19:

- silny ból żeber prawych przy wdechu, zatorowość płucna obwodowa z ogniskiem zawałowozapalnym w płucu prawym;

- obrzęk, poszerzenie żył, ból w ok. dołu pachowego kończyny górnej prawej; zakrzepica żyły podobojczykowej prawej;

- ucisk, dyskomfort w klatce piersiowej, zasłabnięcie z utratą przytomności, zgon;

- drgawki, trombocytopenia.

Ad. 13. PSSE w Zamościu nie posiada takich informacji.

Ad. 14. Pytanie nie dotyczy informacji publicznej. Informacyjnie należy wskazać, że przyjmuje się, iż norma konstytucyjna powinna być interpretowana z uwzględnieniem przepisów z zakresu prawa medycznego i ma to zastosowanie w polskim prawodawstwie.

Ad. 15. PPIS w Zamościu nie jest właściwy i uprawniony w kwestiach dot. uzyskania odszkodowania lub zadośćuczynienia w związku z niepożądanymi odczynami poszczepiennymi. Kwestię świadczeń kompensacyjnych wypłacanych z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień oraz koszty świadczeń zdrowotnych związanych z leczeniem niepożądanych odczynów poszczepiennych regulują przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (art. 21 ust. 6 orz art. art. 17 a - i).

Ad. 16. Pytanie nie dotyczy informacji publicznej. Wiedza z zakresu literatury naukowej, w tym literatury medycznej oraz wiedza medyczna nie stanowi informacji publicznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2019 r., II SAB/Gd 3/19).

Należy jednakże wskazać, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. O zakresie badania kwalifikacyjnego i dalszych działaniach z nim związanych decyduje lekarz specjalista.

Ad. 17. Pytanie nie dotyczy informacji publicznej. Informacja w zakresie działalności światowej Organizacja Zdrowia (WHO) nie stanowi informacji publicznej (zobacz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2019 r., II SAB/Gd 3/19).

Ad. 18., 19., 20., 21. Pytania nie stanowią informacji publicznej. Ponadto ocena zgodności przepisów z Konstytucją RP oraz stosowania przez inne organy państwowe przepisów prawa nie należy do właściwości i kompetencji PPIS w Zamościu.

Odnośnie powyższej kwestii wskazuję, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 stycznia 2024 r. (sygn. akt II GSK 1140/23), nie uznał za zasadne zarzuty odnoszące się do przepisów Konstytucji RP w zakresie podważania obowiązku szczepień ochronnych. Jak wskazał NSA obowiązek szczepienia jest obowiązkiem znajdującym swoje umocowanie w przepisach prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, których to Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował. Obowiązująca regulacja prawna nakłada na oznaczone osoby obowiązek poddania się szczepieniu i nie ma podstaw do przyjęcia nieistnienia tego obowiązku. Obowiązek ten wynika z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP i z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (por. wyrok NSA z dnia 15 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2925/17).

W związku z wyrokiem TK z dnia 9 maja 2023 r. (SK 81/19) zostały podjęte przez ustawodawcę działania legislacyjne w wyniku których zostało ogłoszone w Dzienniku Ustaw Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.), które zawiera w Załączniku nr 1 schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży.

Natomiast Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2172 ze zm.), zostało uchylone z dniem 1 października 2023 r.

Ad. 22. Pytanie nie dotyczy informacji publicznej. PPIS w Zamościu nie dysponuje danymi o zasadach wykonywania szczepień ochronnych w państwach Unii Europejskiej oraz nie jest uprawniony do oceny rozwiązań prawnych w Polsce, jak i w innych państwach."

Uzyskana odpowiedź nie była satysfakcjonująca dla skarżących, czego efektem było złożenie skargi na bezczynność do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w której zarzucili naruszenie art. 4 ust.1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2 art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji publicznej.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.

W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku WSA wskazał, że Inspektor Sanitarny jest organem zobligowanym na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej do jej udostępnienia (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Zdaniem sądu, organ załatwił wniosek skarżących w zgodzie z przepisami u.d.i.p., nie pozostając w bezczynności, bowiem w udzielonej odpowiedzi na część z pytań udzielił skarżącym odpowiedzi merytorycznej (dotyczy to pytań nr 4, 10-12), zaś w pozostałej części wskazał, że nie posiada żądanych informacji – chodzi o pytania nr 1-3, 5-9, 13 i 15. Przy czym w odniesieniu do pytania nr 5 organ wskazał adres strony internetowej, na której wnioskowane informacje się znajdują. W odpowiedzi na pozostałe pytania organ prawidłowo wyjaśnił, że nie stanowią one informacji publicznej – pytania nr 14-22. Zaś charakteru informacji publicznej nie mają informacje objęte pytaniami nr 1 i 9, a zatem na organie nie ciążył obowiązek ich udostępnienia.

Objęte spornym wnioskiem informacje, o których mowa w pytaniach nr: 1, 9, 14-22 leżą poza obszarem publicznej działalności inspektora sanitarnego. Pytania nr 1, 9 i 16 stanowią zagadnienia z zakresu wiedzy medycznej (specjalistycznej), metod postępowania leczniczego, farmakologii dotyczącej szczepień ochronnych, a zatem nie stanowią informacji publicznej. Informacji publicznej nie stanowią bowiem dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych, wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej, którego zakres wyznacza art. 17 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2024 r. poz. 924; dalej jako: u.z.z.c.z.) w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. 2011 r., nr 182, poz. 1086). Z tego względu nie stanowi informacji publicznej wiedza na temat utrzymywania się odporności po podaniu szczepionki, której dotyczy pytanie 1 zawarte we wniosku. Ponadto Inspektor wprost wskazał, że nie prowadzi badań w kierunku okresu utrzymywania się odporności u osób zaszczepionych. Podobny charakter ma pytanie numer 9, które dotyczy "listy przeciwskazań do szczepień w Polsce" i tego, kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia. Pytanie jest dość niejasne, ale sprowadza się do wiedzy medycznej, a częściowo także prawniczej – ale niewątpliwie są to informacje z zakresu wiedzy specjalistycznej. Wypada także zauważyć, że przeciwskazania do podania leku są wskazywane w Charakterystyce Produktu Leczniczego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. 2024 r., poz. 686). Również odpowiedź na pytanie, w jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem (pytanie numer 16) niewątpliwie stanowi element wiedzy medycznej (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 czerwca 2024 r., IV SAB/Po 69/24). Organ w trybie informacji publicznej nie jest zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów. Nie stanowią one informacji publicznej. Taki charakter mają zapytania o zgodność obowiązku poddania się szczepieniu z Konstytucją RP (pytanie numer 14), a także o tryb dochodzenia odszkodowania w związku z negatywnymi następstwami szczepienia (pytanie numer 15); dotyczy to także pytań nr 18 – 22. Odpowiedź na te pytania sprowadza się do znajomości przepisów prawa, których treść nie stanowi informacji publicznej, a ponadto należy stwierdzić, że Inspektor nie ma kompetencji do badania konstytucyjności przepisów. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że nie jest także informacją publiczną zagadnienie dotyczące działalności Światowej Organizacji Zdrowia - pytanie nr 17. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym.

Z kolei w odniesieniu do pytania nr 13 należy stwierdzić, że Inspektor nie zajmuje się kwestią wypłaty odszkodowań z tytułu wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.c.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, aby informacje te pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.

Skuteczne tym samym zarzucenie organowi udzielenia niewyczerpujących informacji publicznych wymagało sprecyzowania, które odpowiedzi są niepełne (niejasne) oraz w jakim zakresie wymagają uzupełnienia. Skarżący – reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika – nie sprecyzowali natomiast, w jakim zakresie odpowiedź organu jest dla nich niesatysfakcjonująca, a nie jest rolą sądu doprecyzowanie wniosku o dostęp do informacji publicznej.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości zarzucili naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez ich niezastosowanie dla oceny działania organu, skutkujące uznaniem, że organ udostępnił skarżącym informacje publiczne, zgodnie z wnioskiem skarżących, podczas gdy organ administracji publicznej nie udzielił pełnych odpowiedzi na pytania.

Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący powołując się na jeden z judykatów NSA stwierdzili, że udzielona przez organ odpowiedź na wniosek była niepełna, co traktowane jest na równi z bezczynnością, zaś Sąd meriti związany przepisami prawa, a zwłaszcza art. 134 § 1 p.p.s.a. zobligowany był do zbadania całości sprawy, w tym okoliczności niepodniesionych w skardze. Taka pełna ocena doprowadziłaby sąd do przekonania, że wskutek niepełnego udzielenia odpowiedzi na stawiane pytania organ pozostawał w bezczynności. Ponadto, także w oparciu o orzeczenie NSA stwierdzono, że w przypadku, gdy podmiot zobowiązany nie posiada żądanej informacji nie jest wystarczające samo stwierdzenie, ale konieczne jest również wyjaśnienie przyczyn takiego stanu.

Odpowiadając na skargę kasacyjną Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Skutkuje to tym, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA, który w odróżnieniu od Sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na jednym zarzucie z obrębu dwóch podstaw kasacyjnych wyrażonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a mianowicie zarzucie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), który koncentruje się na niezastosowaniu art. 13 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1. u.d.i.p. Zarzucono w nim, że niezastosowanie tych przepisów skutkowało "uznaniem, że organ udostępnił skarżącym informacje publiczne, zgodnie z wnioskiem skarżących, podczas gdy organ administracji nie udzielił pełnych odpowiedzi na pytania".

Podobny zarzut, podniesiony w oparciu o analogiczne uwarunkowania faktyczno-prawne był już przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 11 marca 2026 r., III OSK 1973/25; z 14 stycznia 2025 r., III OSK 945/25 czy też wyroku z 13 grudnia 2024 r., III OSK 2115/24 i argumentację tą w całości podziela również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę. Dlatego też dalsze wywody będą zbieżne z poglądami zaprezentowanymi we wskazanych orzeczeniach (zob. też wyrok NSA z 20.01.2026 r., III OSK 367/25, wyrok NSA z 20.01.2026 r., III OSK 365/25; wyrok NSA z 22.05.2025 r., III OSK 319/25; wyrok NSA z 13.12.2024 r., III OSK 2180/24; wyrok NSA z 13.12.2024 r., III OSK 2179/24; te i inne orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.cbois.nsa.gov.pl.).

Początkowo warto zwrócić uwagę, że w ramach zarzutu ukierunkowanego na naruszenie przepisów prawa materialnego, abstrahując od wątpliwości związanych z trafnością kwalifikacji podniesionych jako naruszone przepisów odnoszących się do prawa materialnego, konstrukcja takiego zarzutu może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie. W przypadku błędnej wykładni, należy wykazać, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Należy przy tym podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z 2.12.2025 r., III OSK 2810/24; wyrok NSA z 7.02.2025 r., III OSK 2239/22; zob. także: wyroki NSA z: 24.09.2025 r., I OSK 1861/22; z 29.07.2025 r., III OSK 3229/23; z 18.11.2025 r., III OSK 2709/24; z 15.10.2025 r., III OSK 2876/24).

Rola autora skargi kasacyjnej ograniczyła się natomiast wyłącznie do opisania zarzutu w powiązaniu z poszczególnymi przepisami, jednakże bez wyjaśnienia dlaczego jego zdaniem przepisy te powinny zostać w sprawie zastosowane w połączeniu z przepisami, które wskazał sąd. Zarzut ten mógłby być bowiem skuteczny, gdyby skarżący powołując się na niezastosowanie określonych przepisów, podali przepisy, które w ich przekonaniu zostały wadliwie zastosowane zamiast przepisów przez nich wskazywanych wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Brak takiego wskazania, jak w analizowanym przypadku, determinował z kolei brak możliwości uwzględnienia podniesionego zarzutu.

Zgodnie ze stanowiskiem NSA zawartym w wyroku z 22 października 2021 r. (II GSK 879/21) "autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do powołania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony, ma bowiem obowiązek uzasadnić w czym upatruje uchybienia temu przepisowi. Koniecznym elementem prawidłowo sporządzonej skargi kasacyjnej jest zatem uzasadnienie podstaw kasacyjnych, które polega na wykazaniu, że stawiane zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę. Musi ono zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych".

Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno zatem szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mimo że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (tak też NSA w wyrokach z: 2.12.2025 r., III OSK 2811/24; 28.10.2025 r., II GSK 1800/23).

Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisów prawa "poprzez ich niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z 3.12.2008 r., I OSK 1807/07; wyrok NSA z 14.05.2007 r., I OSK 1247/06; wyrok NSA z 28.03.2007 r., I OSK 31/07; postanowienie NSA z 2.03.2012 r., I OSK 294/12). Wprawdzie sądownictwo administracyjne dopuszcza jednak możliwość kwestionowania niezastosowania określonego przepisu prawa, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej, że sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, to powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z 14.04.2004 r., OSK 121/04; wyrok NSA z 19.12.2005 r., II OSK 299/05; wyrok NSA z 15.03.2011 r., II OSK 323/10).

Analiza uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 13 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. nie dawała jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia słuszności stanowiska skarżących o udzieleniu niepełnych odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku dostępowym. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie nawiązuje także do treści art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p. Sprowadza się ono do twierdzenia, że gdyby sąd sprostał swoim obowiązkom to doszedłby do wniosku, że udzielone przez organ odpowiedzi są niepełne, a organ pozostaje w bezczynności. Na potwierdzenie postawionego zarzutu przytoczono też krótkie tezy z orzecznictwa sądów administracyjnych, z których wynika, że niepoinformowanie pismem wnioskodawcy, że organ nie posiada żądanej informacji publicznej lub gdy udziela informacji niepełnej czy nieadekwatnej do treści wniosku, jak też brak jakiegokolwiek odniesienia się do wniosku, czy też brak zawiadomienia wnioskodawcy w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. lub że żądanie nie dotyczy informacji publicznej - w drodze zwykłego pisma, stanowi o bezczynności organu. Jakkolwiek tezy te nie budzą wątpliwości Naczelnego Sąd Administracyjnego to miałyby one częściowo zastosowanie w przedmiotowej sprawie tylko wtedy gdyby autor skargi kasacyjnej przedstawił argumentację, która podważyłaby stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organ udzielił skarżącym pełnej odpowiedzi na ich pytania. Tymczasem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie podjęto nawet próby wykazania, że odpowiedź udzielona przez organ była niepełna. Nie podjęto jakiejkolwiek polemiki z opisanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiskiem sądu odnoszącym się do poszczególnych pytań i wykazującym, że stanowisko organu w złożonej odpowiedzi na wniosek było wystarczające i pełne.

Skarżący uzasadniając swoje stanowisko w ogóle nie odnieśli się do warstwy merytorycznej argumentacji Sądu meriti, w której w sposób konkretny wykazano prawidłowość działania organu w kontekście wszystkich pytań wniosku dostępowego. Jak już zatem wskazano, skuteczne postawienie zarzutu dotyczącego udzielenia niepełnych odpowiedzi na pytania postawione we wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga precyzyjnego wskazania, które odpowiedzi są niejasne (niepełne) oraz w jakim zakresie organ powinien je uzupełnić. Ogólne wskazanie, że organ udzielił niepełnych odpowiedzi na pytanie uniemożliwia sądowi kasacyjnemu ocenę zasadności stanowiska skarżących.

Odnośnie naruszenia art. 13 ust. 1 u.d.i.p. należy jedynie wzmiankować, że organ nie dokonywał wszakże przedłużenia terminu na rozpoznanie wniosku skarżących i udzielił na niego odpowiedzi, a nadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest wyjaśnienia przyczyny postawienia tego zarzutu, co skutkowało uznaniem go za całkowicie chybionego.

Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, iż Inspektor Sanitarny udzielił wyczerpującej odpowiedzi skarżącym na wniosek dostępowy, zgodnie z przepisami u.d.i.p., tym samym pozbawiając skuteczności zarzut pozostawania w bezczynności.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wywiedziona skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw, stąd orzekł o jej oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Ponadto sąd kasacyjny oddalił wniosek organu o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, albowiem odpowiedź na środek zaskarżenia złożona została przez podmiot niekwalifikowany, stąd nie mógł mieć zastosowania art. 205 § 2 w zw. z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.