Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń R. P. i K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2456/24, odrzucające zażalenie R. P. w sprawie ze skargi K. P. i R. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r. nr 852/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. odrzucić zażalenie K. P.

Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie zarządzeniem z dnia 26 sierpnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2456/24, wezwał skarżącego R. P. do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego

z dnia 24 lipca 2024 r. nr 852/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej "rozporządzenie RM").

W treści ww. zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu Przewodniczący wskazał, że wezwanie następuje po prawomocnym zakończeniu postępowania

w przedmiocie prawa pomocy (akta sprawy o sygn. VII SPP/Wa 677/24).

Przewodniczący zarządził również doręczenie skarżącemu odpisu wydanego zarządzenia wraz z pouczeniem, że na zarządzenie to nie przysługuje zażalenie.

W ustawowym terminie 7 dni, R. P. oraz K. P. wnieśli zażalenie na opisane zarządzenie z dnia 26 sierpnia 2025 r.

Postanowieniem z dnia 2 października 2025 r., sygn.. akt VII SA/Wa 2456/24., WSA w Warszawie odrzucił zażalenie R. P.

W uzasadnienie Sąd I instancji stwierdził, że na zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia, dotyczącego uiszczenia opłaty sądowej zażalenie nie przysługuje, skoro przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") w takim wypadku możliwości zaskarżenia nie przewidują. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Natomiast od prawomocnych orzeczeń nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Zażalenie można wnieść tylko na nieprawomocne zarządzenia Przewodniczącego o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego (por. postanowienia NSA z dnia: 17 października 2012 r., sygn. akt I OZ 785/12, oraz 15 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 4/11).

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem R. P. i K. P.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazali na uchybienia Sądu I instancji w kwestii obliczania terminów procesowych i brak należytego opisu braków formalnych, których skarżący mieliby nie uzupełnić.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie R. P. jest zasadne, natomiast zażalenie K. P., jako niedopuszczalne, podlega odrzuceniu.

Zażalenie R. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2456/24, zostało odrzucone przedwcześnie.

Należy bowiem zauważyć, że zarządzenie to było pierwszym zarządzeniem wzywającym do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, a nie, jak przyjął Sąd I instancji, zarządzeniem wzywającym do wykonania wcześniejszego, prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, które stało się prawomocne w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w przedmiocie prawa pomocy – prawomocnym pozostawieniem wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Są to bowiem dwie odmienne sytuacje prawne.

W sprawie niniejszej dokonano pierwszego wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w przedmiocie prawa pomocy, które to postępowanie pozostawało w ścisłym związku z obowiązkiem poniesienia kosztów postępowania albo jego braku (w przypadku pozytywnego rozpoznania wniosku w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych).

Natomiast nie była to sytuacja, w której, w terminie otwartym do uiszczenia wpisu (po doręczeniu zarządzenia wzywającego do wpisu), skarżący złożyłby wniosek o przyznanie prawa pomocy, a wniosek ten zostałby rozpoznany negatywnie, wskutek czego zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu uprawomocniłoby się i przewodniczący wezwałby skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia.

W konsekwencji Sąd I instancji błędnie przyjął, że zarządzenie było prawomocne i nie przysługuje na nie zażalenie. W dalszej konsekwencji błędnie również pouczył skarżącego, że zarządzenie to jest niezaskarżalne zażaleniem.

Nie było zatem podstaw do jego odrzucenia i podlega ono rozpoznaniu na zasadzie przepisu art. 227 p.p.s.a.

Trzeba również zauważyć, że w tej samej sprawie Sąd odrzucił skargę R. P. z uwagi na nieuiszczenie przez niego wpisu wymaganego właśnie zarządzeniem z dnia 26 sierpnia 2025 r., jako pierwszym zarządzeniem wzywającym do uiszczenia wpisu, a nie zarządzeniem drugim, wzywającym do wykonania uprzedniego, już prawomocnego zarządzenia, a tylko z tego powodu byłoby ono zarządzeniem niezaskarżalnym.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt. 1. sentencji.

Odnosząc się z kolei do zarządzenia K. P., trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść strona oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a..

Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem

art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

Niedopuszczalność zażalenia może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę, niebędącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia K. P., która nie jest adresatem postanowienia z dnia 2 października 2025 r. Jest nimi wyłącznie skarżący R. P. Ponadto skarga K. P. została, z innych przyczyn (brak interesu prawnego) prawomocnie odrzucona odrębnym postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2456/24, a zatem nie ma ona w ogóle interesu prawnego w całym prowadzonym pod ww. sygnaturą postępowaniu sadowoadministracyjnym.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. 2. sentencji w oparciu o art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.