Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Wojewody Świętokrzyskiego na rzecz B. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem z 21 września 2021 r., znak: [...], Wojewoda po rozpatrzeniu zażalenia B. K., na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 31 maja

2021 r., wydane w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia dla E. J. i A. J. pozwolenia na rozbudowę, nadbudowę i przebudowę budynku usługowego

z przeznaczeniem na cele mieszkalne i usługi, na działkach nr [...], nr [...]

i Nr [...], w obrębie 0007 na osiedlu N. w K..

W uzasadnieniu organ wskazał, że inwestorzy E. J. i A. J. - wnioskiem z dnia 20 lipca 2016 r. wystąpili do Prezydenta Miasta K.

o wydanie pozwolenia na rozbudowę, nadbudowę i przebudowę ww. budynku usługowego.

Prezydent Miasta K. decyzją z 4 listopada 2016 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wykonanie inwestycji. Wojewoda decyzją z 20 stycznia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach prawomocnym wyrokiem z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 148/17, uchylił decyzje obu instancji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że inwestorzy nie wykazali, że dysponują działkami nr [...] i nr [...] na cele budowlane oraz nie przedłożyli wystarczających dowodów, że realizacja inwestycji nie zakłóci ciągów w kominach na budynku istniejącym na działce nr [...], stanowiącej współwłasność B. K..

Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2019 r. Prezydent Miasta K. nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia:

1) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania działkami nr [...] i nr [...] w obrębie 0007 na cele budowlane wraz z dokumentami potwierdzającymi posiadanie tego prawa,

2) analizy ciągów kominowych w budynku na działce nr [...].

W postanowieniu organ określił termin do wywiązania się z nałożonego obowiązku oraz zawarł pouczenie, że niewywiązanie się z nałożonego obowiązku skutkuje odmową zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia zgody na realizację inwestycji.

Inwestorzy przy piśmie z dnia 14 lutego 2020 r. przedłożyli postanowienie wydane przez Sąd Rejonowy w K. z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. I Ns [...], zezwalające E. J. i A. J. na czynność przekraczającą zwykły zarząd rzeczą wspólną w postaci dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to jest działkami o numerach ewidencyjnych [...] i [...] położonymi w K. obręb 0007 Osiedle N. [...] (...) celem zapewnienia trzech miejsc parkingowych dla inwestycji realizowanej przez E. J. i A. J., polegającej na rozbudowie, nadbudowie

i przebudowie budynku usługowego (...) położonego na działce nr [...] (...).

Do pisma dołączono także analizę ciągów kominowych.

Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta K. ocenił, że wyjaśnienia dotyczące działania kominów na budynkach na działkach sąsiadujących z działką inwestorów, po nadbudowaniu ich budynku, są niewystarczające, ponieważ postanowieniem z dnia 12 marca 2020 r. nałożył na nich obowiązek:

1) przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania działkami nr [...] i Nr [...] na cele budowlane wraz z dokumentami potwierdzającymi posiadanie tego prawa,

2) objęcia zakresem inwestycji robót budowlanych mających na celu zapewnienie ciągów kominowych w budynkach istniejących na działkach nr [...] i [...] oraz objęcie granicami terenu inwestycji wyżej wskazanych działek, zgodnie

z przedłożoną analizą ciągów kominowych,

3) uzupełnienia projektu budowlanego o opis i rysunki określające szczegółowe rozwiązania mające na celu zapewnienie ciągów kominowych w budynkach usytuowanych na działkach nr [...] i nr [...] w obrębie 0007 w K..

W dniu 31 maja 2021 r. do Urzędu Miasta K. wpłynął wniosek A. J. z dnia 28 maja 2021 r. o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie

z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym w K. postępowanie pod sygnaturą VIII Co [...], które pozostaje w ścisłym związku z niniejszą sprawą. Wnioskodawca podkreślił, że uwzględnienie tego wniosku pozwoli przedłożyć organowi wymagane dokumenty i uzupełnić nieprawidłowości, o jakich mowa

w postanowieniu z dnia 12 marca 2021 roku.

Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia 31 maja 2021 r. Prezydent Miasta K., działając z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił postępowanie w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w K. pod sygnaturą akt VIII Co [...] w sprawie o zezwolenie na dysponowanie działką nr [...].

Na powyższe postanowienie wniósł zażalenie B. K., współużytkownik wieczysty działki Nr [...], graniczącej z działką Nr [...], na której zaprojektowano inwestycję. Podniósł, że postępowanie toczące się pod sygnaturą akt VIII Co [...] nie rozstrzyga zagadnienia wstępnego. Pod wskazaną sygnaturą toczy się postępowanie egzekucyjne "...i w złożonym wniosku inwestor J. domaga się abym na własny koszt nałożył na moich kominach nasady kominowe ...". Żalący poinformował, że "...Sąd Rejonowy w K. wyrokiem

z dnia 9 maja 2014 r. sygn. akt IC [...] oddalił powództwo Państwa J. domagających się nakazania, abym w związku z planowaną przez nich budową wyraził zgodę na zamontowanie na zakończeniach moich kominów wentylacji grawitacyjnej obrotowych nasad kominowych wspomagających wentylację. Rozpoznający apelację inwestorów Sąd Okręgowy w K. (sygn. akt II Ca [...]) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok stwierdzając, że postanowienia ugody nie mogą naruszać prawa własności osób, które ją zawarły. Wyrok ten rozstrzyga tak zwane zagadnienie wstępne. Moc wiążąca orzeczenia merytorycznego, określona

w art. 365 § 1 k.p.c., brana pod uwagę w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie podlega już ponownemu badaniu. ..."

Rozpatrując sprawę w trybie zażaleniowym Wojewoda przytoczył treść art. 97 § 1 k.p.a. i wskazał, że po nadbudowaniu, czyli po podwyższeniu budynku inwestorów na działce nr [...], funkcjonowanie kominów na budynku niższym, znajdującym się na sąsiedniej działce nr [...], może być zakłócone. Przedmiotowe nasady umożliwią likwidację zakłóceń, a więc zapewnią prawidłowe funkcjonowanie kominów na niższym budynku.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Wojewody, "zamontowanie nasad kominowych na kominach budynku sąsiadującego z nadbudowywanym (nadbudowanym?)" budynkiem inwestorów jest niezbędne.

Powyższe warunkuje uzyskanie przez inwestorów dokumentów pozwalających zakończyć realizację przedmiotowej inwestycji.

Uzyskanie przez inwestorów zezwolenia na dysponowanie działką Nr [...] jest konieczne, aby zamontować przedmiotowe nasady. Wobec powyższego rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji w sprawie pozwolenia na realizację inwestycji jest uzależnione od rozstrzygnięcia, jakie zapadnie przed Sądem Rejonowym

w K.. Zaistniały więc łącznie wymienione wyżej okoliczności stanowiące podstawę do zawieszenia postępowania na podstawie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Odnosząc się do treści zażalenia Wojewoda wyjaśnił, że Sąd Rejonowy

w K. i Sąd Okręgowy w K., wskazanymi przez B. K. wyrokami, oddaliły powództwo E. i A. J. w sprawie nakazania złożenia oświadczenia woli następującej treści: "My B. K. i G. K., w związku z planowaną przez naszych sąsiadów E. i A. J. (...) przebudową, rozbudową i nadbudową ich części pawilonu zlokalizowanego na działce Nr [...] położonej N. Nr [...] B w K., niniejszym wyrażamy zgodę na zamontowanie na zakończeniach naszych kominów wentylacji grawitacyjnej obrotowych nasad kominowych wspomagających wentylację, w razie gdyby nadbudowa ich segmentu budynku spowodowała osłabienie wentylacji

w mojej części obiektu ..."

Natomiast postępowanie przed Sądem Rejonowym w K., stanowiące niniejszą podstawę do zawieszenia postępowania, toczy się w sprawie o egzekucję świadczeń niepieniężnych. Zatem jest to inne postępowanie, niż rozstrzygnięte wyrokami wskazanymi w odwołaniu.

Wobec powyższego nie ma podstaw, aby stwierdzić, że sprawa dysponowania działką nr [...] przez inwestorów, została już rozstrzygnięta.

Niezależnie od powyższego Wojewoda zwrócił uwagę, że decyzje o pozwoleniu na budowę obu instancji zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Ke [...], który stał się prawomocny w dniu 18 września 2019 r. po oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy decyzje o pozwoleniu na budowę nie wywołują skutków prawnych. Zatem zachodzi tu przypadek analogiczny do przypadku określonego w przepisie art. 37 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze B. K. zaskarżył postanowienie z 21 września 2021 r. w całości zarzucając naruszenie:

- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zastosowanie go w stanie faktycznym sprawy

i uznanie, że zawieszenie postępowania było zasadne;

- art. 6, 7 k.p.a. poprzez naruszenie ciążącego na organie obowiązku działania zgodnego z prawem i na jego podstawie;

- art. 9 k.p.a. przez nieinformowanie o stanie sprawy wobec złożenia analizy ciągów kominowych i podstawach nakładanych obowiązków;

- art. 77 § 1 k.p.a. wobec nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a właściwie jego pominięcia w takim zakresie, w jakim nie jest on spójny z przyjętą koncepcją opartą na "pokrętnym" interpretowaniu przepisów prawa, bądź wręcz ich nieznajomość. Organy obu instancji poza wybiórczym przytoczeniem zażalenia nie odniosły się do wyrażonego w nim stanowiska odmawiającego wyrażenia zgody na dysponowanie działką [...] na cele budowlane.

W ocenie skarżącego, stanowisko Wojewody pozostaje w rażącej sprzeczności z oceną stanu prawnego przedstawionego w uzasadnieniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oddalając "kasację" inwestorów oraz W. N. (budynek tego ostatniego nie znajduje się w sferze oddziaływania inwestycji) Sąd uznał, że nie jest dopuszczalne projektowanie budynku, który po jego wybudowaniu uniemożliwi należyte korzystanie z istniejącego już budynku zlokalizowanego poza terenem inwestycji i będzie wymagał jego przebudowy lub nadbudowy ( w tym nadbudowy kominów). W tym stanie rzeczy wszczęcie kolejnego postępowania o wydanie pozwolenia dla małż. J. i uzależnienie jego wydania od przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania działką [...] na cele budowlane wraz z dokumentami potwierdzającymi posiadane tego prawa, objęcie zakresem inwestycji robót budowlanych mających na celu zapewnienie ciągów kominowych budynków na działce [...] i [...] oraz objęcie tych działek granicami terenu inwestycji, stanowi dowód bezprzykładnego ignorowania prawa przez wymuszanie zgody skarżącego bez podstawy prawnej. Narusza § 142 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietna 2002 r.

w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Nie zachowując wymogów N. P. [...], w odległości ok. 15 centymetrów od kominów skarżącego, inwestorzy zrealizowali nadbudowę przekraczająca 3 metry. Twierdzenie Wojewody, że uzyskanie zezwolenia na dysponowanie działką skarżącego jest konieczne, podważa prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w K. w sprawie IC [...] i wyrażone w uzasadnieniu stanowisko, w świetle którego zawarta ugoda nie upoważnia inwestorów do ingerowania w prawo własności skarżącego, przez zezwolenie na dysponowanie działką [...] na cele budowlane w celu założenia na kominach wentylacyjnych pawilonu nasad kominowych. Te prawomocne orzeczenia więżące nie tylko strony ale również inne sądy i inne organy państwowe są przez Wojewodę pomijane bez podania przyczyn.

Ze złożonego okresowego przeglądu kominiarskiego wynika, że w trakcie nadbudowy inwestor zagruzował kominy wentylacyjne na pawilonie skarżącego,

a w związku z nadbudowaniem dwóch kondygnacji, skarżący musiałby wybudować kominy wentylacyjne o wysokości ponad 3 metry. Wojewoda nie wskazał podstawy prawnej pozwalającej narzucić skarżącemu to rozwiązanie, jak też nie wyjaśnił, że założenie nasad kominowych nie koliduje z wnioskami przeglądu kominiarskiego. Nie wskazał również przepisu obligującego do założenia nasad kominowych

i ponoszenia znacznych kosztów związanych z przeglądami i czyszczeniem kominów w przypadku zastosowanych rozwiązań. Protokół kominiarski zainspirował najwyraźniej Nadzór Budowlany do natychmiastowego zażądania nadbudowania kominów, a nie wydania decyzji o rozbiórce nadbudowanego bez pozwolenia "budynku J.". Zdaniem skarżącego w związku z zebranym materiałem dowodowym, w tym złożonym protokołem okresowej kontroli kominiarskiej i reakcji na nią Nadzoru Budowlanego, Wojewoda jest jak najbardziej kompetentny do zajęcia stanowiska skoro wypowiedział się merytorycznie odnośnie nasad. Twierdzi, że: "Przedmiotowe nasady umożliwią likwidację zakłóceń, a więc zapewnią prawidłowe funkcjonowanie kominów na niższym budynku. W tym stanie rzeczy, w ocenie Wojewody, zamontowanie nasad kominowych na budynku sąsiadującym z nadbudowywanym (nadbudowanym) budynkiem inwestorów jest niezbędne". Stanowisko to jest sprzeczne z ustaleniami przeglądu kominiarskiego złożonego przy piśmie z dnia 8 września 2021 r., a Wojewoda najwyraźniej nie orientuje się, na jakim etapie jest ta inwestycja.

W ocenie skarżącego stanowisko Wojewody, iż w sprawie istnieje zagadnienie wstępne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania

w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, a rozstrzygniecie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji, nie ma oparcia w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy.

Wojewoda błędnie przyjął, że toczące się postępowanie o egzekucję świadczeń niepieniężnych jest innym postępowaniem niż rozstrzygnięte wyrokami wskazanymi w odwołaniu. W postępowaniu egzekucyjnym A. J. na podstawie pkt IV ugody zawartej w sprawie I Ns [...] nie domaga się niczego innego, tylko ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa własności do działki [...] przez założenie nasad na kominach wentylacyjnych. Skarżący przedstawił następnie okoliczności, w jakich zapadł wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 9 maja 2014 r. (sygn. akt IC [...]) oraz wyrok Sądu Okręgowego w K. z 12 listopada 2014 r., sygn. akt II Ca [...] i przytoczył fragment uzasadnienia tego ostatniego rozstrzygnięcia.

Wskazując na wyrok WSA w Kielcach sygn. akt II SA/Ke [...] oraz stanowisko wyrażone przez NSA (sygn. II OSK [...]) skarżący stwierdził, że Wojewoda z niewyjaśnionych powodów zmienił stanowisko i ignoruje powołane wyroki, co nie zmienia faktu, że jego teza, iż nie ma podstaw, aby stwierdzić, że sprawa dysponowania działką nr [...] przez inwestorów została już rozstrzygnięta, jest nieprawdziwa.

Ubocznie skarżący podniósł, że w sprawie VIII Co [...] małż. J. złożyli wniosek o egzekucję świadczeń niepieniężnych na podstawie art. 1049 § 1 k.p.c. i pkt IV ugody zawartej w protokole rozprawy z dnia 17 czerwca 2010 r.

w sprawie I Ns [...], której nadano klauzulę wykonalności, chociaż ta nie nadaje się do egzekucji. Nie wynika z niej, aby skarżący zobowiązywał się do zezwolenia na założenie nasad kominowych, czy nadbudowywanie kominów albo zobowiązywał się do udostępnienia swojego pawilonu na cele budowlane inwestorów w takim zakresie, w jakim im przyjdzie ochota. Po raz kolejny małż. J. domagają się (tym razem w postępowaniu egzekucyjnym) zobowiązania skarżącego do nałożenia nasad na kominach jego budynku znajdującego się na działce [...]. Domagają się alternatywnie odszkodowania za straty w związku z nielegalną rozbudową

i nadbudową pawilonu, a także na podstawie art. 10511 § 1 k.p.c. i pkt IV ugody wnieśli o zaniechanie przez skarżącego działań uniemożliwiających założenie im nasad kominowych na pawilonie 51c i nieprzeszkadzanie im w działaniach oraz nałożenie kwoty [...]zł za każdy miesiąc przeszkadzania. Z powyższego wynika, że domagają się pozbawienia skarżącego konstytucyjnego prawa do obrony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzając tak rozumianą ocenę postanowienia objętego skargą Sąd dopatrzył się tego rodzaju naruszeń prawa, które musiały skutkować uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Materialnoprawną podstawą obu postanowień podjętych w sprawie był art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Za zagadnienie wstępne, o jakim mowa w zacytowanym wyżej przepisie, oba orzekające organy uznały postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym

w K. z wniosku A. J. i E. J. pod sygn. akt VIII Co [...]. Zarówno z zaskarżonego postanowienia jak i z postanowienia organu

I instancji wynika, że - zdaniem organów - postępowanie to dotyczy zezwolenia na dysponowanie przez inwestora działką nr [...] na cele budowlane, co ma mieć znaczenie w kontekście wykonania przez E. i A. J. zobowiązania nałożonego postanowieniem Prezydenta Miasta K. z 12 marca 2020 r. polegającego na przedłożeniu przez nich oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania na cele budowlane działkami nr [...] i [...]. Działka nr [...] stanowi współużytkowanie wieczyste G. i B. małżonków K.

i znajduje się na niej pawilon handlowy oznaczony nr 51C, będący odrębnym od gruntu przedmiotem prawa własności przysługującego małżonkom K. . Z kolei wieczystymi użytkownikami działki nr [...] i właścicielami znajdującego się na niej pawilonu handlowego oznaczonego nr [...] są H. i E. P.. Bezpośrednim sąsiadem pawilonu należącego do E. i A. J. (oznaczonego nr [...], będącego przedmiotem złożonego przez nich wniosku

w przedmiocie rozbudowy, nadbudowy i przebudowy tego budynku, są [...]

i B. K., zaś segment należący do małżonków P. znajduje się w dalszej kolejności i graniczy bezpośrednio z pawilonem nr 51C.

Ze znajdującej się w aktach organu I instancji analizy kominowej złożonej przez inwestorów wynika, że realizacja planowanej przez nich inwestycji spowoduje zakłócenie ciągów kominowych w niższych budynkach, oznaczonych nr 51C i [...] (akta organu I instancji – [...]). Wedle tej analizy, kominy w tych obiektach powinny zostać nadmurowane do wysokości odpowiadającej normie [...], ewentualnie wyposażone w nasady hybrydowe, zapewniające stały ciąg kominowy niezależnie od występujących przeszkód, mogących stanowić ograniczenie dla ciągu. Z tych powodów organ I instancji uznał za konieczne objęcie projektem budowlanym rozpatrywanym w niniejszej sprawie, robót budowlanych mających na celu zapewnienie prawidłowego ciągu kominowego w budynkach znajdujących się na działkach [...] (pawilon nr [...]) i [...] (pawilon nr [...], czemu dał wyraz

w postanowieniu z 12 marca 2020 r. Wykonanie nałożonego przez organ obowiązku nie jest natomiast możliwe bez posiadania przez inwestorów prawa do dysponowania tymi działkami na cele budowlane, a konkretnie znajdującymi się na nich budynkami stanowiącymi odrębne przedmioty własności.

Wbrew stanowisku wyrażonemu zarówno w zaskarżonym postanowieniu, jak

i w postanowieniu organu I instancji, postępowanie, jakie toczy się w sprawie VIII Co [...] Sądu Rejonowego w K., nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a jego zakończenie nie doprowadzi do uzyskania przez inwestorów prawa do dysponowania na cele budowlane działkami nr [...]

i nr [...].

Zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm.), przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.

Prawo, o jakim mowa w zacytowanym przepisie, ma swoje źródło we własnym prawie rzeczowym inwestora lub w rzeczowym prawie cudzym, przy czym w tym ostatnim przypadku podstawą uprawnienia do realizacji robót budowanych na nieruchomości (obiekcie budowlanym) niebędącej przedmiotem własności lub wieczystego użytkowania inwestora, jest przeważnie tytuł wywodzący się z zawartej z właścicielem (użytkownikiem wieczystym) umowy o charakterze cywilnoprawnym. Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane można także uzyskać na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym (np. w postaci ustanowienia na rzecz inwestora ograniczonego prawa rzeczowego, zezwolenia na wykonywanie określonych robót przekraczających zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną, ustalenia, że pomiędzy inwestorem a właścicielem nieruchomości zawarta została umowa o charakterze zobowiązaniowym). Wówczas uprawnienie do realizacji przez inwestora konkretnych robót budowlanych na cudzej własności (prawie użytkowania wieczystego) powinno wynikać w sposób niebudzący wątpliwości bądź z charakteru ustanowionego ograniczonego prawa rzeczowego bądź z orzeczenia sądu lub zawartej przed sądem ugody. Stosownie bowiem do art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane, tytuł prawny przysługujący inwestorowi musi być tego rodzaju, że przewiduje uprawnienie do wykonywania robót budowlanych.

Prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie można natomiast uzyskać w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż celem tego postępowania nie jest kreowanie bądź stwierdzanie lub ustalanie istnienia jakiegokolwiek prawa podmiotowego (rzeczowego lub zobowiązaniowego), ale jego wykonanie na podstawie prawomocnego sądowego orzeczenia. Prawo podmiotowe, będące źródłem uprawnienia do realizacji robót budowlanych na cudzej własności (prawie użytkowania wieczystego), inwestor może więc uzyskać na drodze sądowej, ale tylko w postępowaniu rozpoznawczym, zakończonym orzeczeniem (ew. ugodą sądową), które podlega następnie wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym.

Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych wniosku A. i E. J. o egzekucję świadczeń niepieniężnych, wszczynającego postępowanie przed Sądem Rejonowym w K., sygn. akt VIII Co [...], podstawą egzekucji prowadzonej w trybie art. 1049 § 1 k.p.c. (ewentualnie art. 1051 § 1 k.p.c.), wskazanym przez wnioskodawców, ma być pkt IV ugody sądowej z dnia 17 czerwca 2010 r.

Stosownie do art. 1049 § 1 k.p.a., jeżeli w samym tytule egzekucyjnym nie postanowiono, że w razie niewykonania przez dłużnika w wyznaczonym terminie czynności, którą może wykonać także inna osoba, wierzyciel będzie umocowany do wykonania tej czynności na koszt dłużnika - sąd, w którego okręgu czynność ma być wykonana, na wniosek wierzyciela wezwie dłużnika do jej wykonania

w wyznaczonym terminie, a po bezskutecznym upływie terminu udzieli wierzycielowi umocowania do wykonania czynności na koszt dłużnika. Z kolei w pkt IV ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w K. w dniu 17 czerwca 2010 r. w sprawie

I Ns [...] o zniesienie współużytkowania wieczystego, strony (w tym inwestorzy, B. i G. małżonkowie K. oraz H. i E. P.) zobowiązali się m.in. do tego, "że nie będą utrudniali ani podejmowali żadnych działań zmierzających do uniemożliwienia lub utrudnienia budowy bądź rozbudowy pawilonów handlowych zlokalizowanych na wskazanej działce nr [...]", będącej przedmiotem tej ugody.

Prawo do dysponowania działkami nr [...] (pawilon nr [...]) i [...] (pawilon nr [...]), które inwestorzy mieli wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów i do czego zostali zobowiązani postanowieniem Prezydenta Miasta K. z 12 marca 2020 r., musiałoby wynikać z treści samej ugody, a nie z jej egzekucji. Wykonanie pkt IV ugody w trybie wskazanym przez wnioskodawców (niezależnie od tego, czy w ogóle można mówić o egzekucji sądowej w tym przypadku) miałoby zatem polegać na upoważnieniu wierzyciela (czyli małżonków J.) do dokonania za dłużników (wskazanych jako małżonkowie K.) czynności opisanej w tym postanowieniu ugody. Czynnością tą nie jest ani wykonanie hybrydowych nasad kominowych ani udzielenie inwestorom zgody na wykonanie robót budowlanych związanych z przedłużeniem kominów na pawilonie nr 51C. Z punktu widzenia art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, tylko wtedy można by mówić o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyby uprawnienie do wykonania robót budowlanych na działkach nr [...] i [...] wynikało z tytułu wykonawczego (w tym przypadku z ugody, której sąd nadał klauzulę wykonalności). Gdyby tak było, to - jak już powiedziano wyżej – sama ugoda stanowiłaby prawo, o jakim mowa w art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane. Taki przypadek nie zachodzi jednak w stanie rozpatrywanej sprawy. Nie sposób bowiem z pkt IV ugody zawartej 17 czerwca 2010 r. wywieźć uprawnienia małżonków J. do wykonania prac budowlanych na budynkach handlowych oznaczonych nr 51C i [...], a więc nie można twierdzić, że egzekucja sądowa w tym zakresie (skierowana zresztą tylko przeciwko właścicielom segmentu nr 51C) doprowadzi do przedłożenia przez inwestorów dokumentów wykazujących ich prawo do dysponowania działkami nr [...] i [...] na cele budowlane.

Niezależnie od tego podkreślić należy, że w postanowieniu z 12 marca

2020 r., którego wykonaniu – jak można odczytać z rozstrzygnięcia zaskarżonego skargą - ma służyć zawieszenie postępowania w sprawie, organ I instancji zobowiązał inwestora m.in. do przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane co do dwóch działek ewidencyjnych, a więc nie tylko ma ono dotyczyć działki nr [...] (będącej

w wieczystym użytkowaniu małżonków K., z segmentem nr [...] stanowiącym ich własność), ale także działki nr [...] należącej do małżonków P.. Wniosek wszczynający postępowanie egzekucyjne w sprawie VIII Co [...] obejmuje tylko działkę należącą do skarżącego. Jeśli zaś chodzi o działkę oznaczoną nr [...], co do której oświadczenie wymagane postanowieniem z 12 marca 2020 r. nie zostało złożone, to inwestor nie zasygnalizował organowi, że poczynił jakiekolwiek kroki w celu pozyskania prawa do dysponowania na cele budowlane tą działką i zlokalizowanym na niej budynkiem, w którym – jak wynika z analizy kominowej – także zostanie zakłócony ciąg kominowy wskutek realizacji zamierzonej inwestycji. Bez względu zatem na poczynione wyżej uwagi co do skuteczności wniosku egzekucyjnego złożonego w sprawie VIII Co [...] dla uzyskania prawa inwestorów do dysponowania na cele budowlane działką nr [...], zawieszenie postępowania w sprawie nie zmierza do wykonania obowiązków nałożonych postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia 12 marca 2020 r.

(w szczególności w zakresie dotyczącym działki nr [...]), a zatem również

i z tego powodu wspomniane postępowanie egzekucyjne nie mogło być podstawą do zastosowania przez organy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Z tych przyczyn należało uznać, że zarówno zaskarżone postanowienie jak

i postanowienie organu I instancji naruszają przywołany wyżej przepis k.p.a.

w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym koniecznym stało się uchylenie obu tych orzeczeń, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 w zw.

z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony przez B. K. wpis od skargi.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji oceni, czy inwestorzy spełnili warunki do pozytywnego załatwienia ich wniosku. W szczególności ustali, czy wykonali oni obowiązki nałożone postanowieniem Prezydenta Miasta K. z 12 marca 2020 r., a jeśli nie, nada właściwe znaczenie prawne tej okoliczności i wyda stosowną do tej oceny decyzję.