Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt III SAB/Lu 6/20 w sprawie ze skargi A. na bezczynność Zarządu Województwa Lubelskiego w przedmiocie wydania kopii dokumentów z akt sprawy oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA) wyrokiem z 10 września 2020 r. sygn. akt III SAB/Lu 6/20 oddalił skargę A. (dalej: skarżący) na bezczynność Zarządu Województwa Lubelskiego (dalej: Zarząd lub organ) w przedmiocie wydania kopii dokumentów.

WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

Skarżący pismem z [...] lutego 2020 r. zwrócił się do Marszałka Województwa Lubelskiego o wydanie z akt sprawy podpisanych przez funkcjonariuszy publicznych oraz uwierzytelnionych odpisów dokumentów badania statusu MŚP zgodnie z zasadami określonymi w Załączniku nr I Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r., uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (Dz. U. UE. L. z 2008 r. Nr 214, str. 3 ze zm.; dalej: rozporządzenie 800/2008) oraz orzeczeniach TSUE, na które powołuje się organ w pismach wypowiadających zawarte ze skarżącym umowy o dofinansowanie i decyzjach wydanych przez Zarząd z [...] sierpnia 2014 r. i z [...] marca 2015 r., zobowiązujących skarżącego do zwrotu przyznanych środków.

W odpowiedzi z [...] marca 2020 r., Zarząd wyjaśnił, że rozpoznając odwołanie od decyzji Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości z [...] lutego 2014 r. przeprowadził własne ustalenia w zakresie posiadania przez skarżącego statusu mikroprzedsiębiorcy skutkujące odkryciem szeregu powiązań z innymi podmiotami gospodarczymi, a tym samym niespełnianiem warunków kwalifikujących skarżącego do statusu mikroprzedsiębiorcy.

Zarząd wskazał, że przepisy prawa przewidują weryfikację statusu MŚP na podstawie oświadczenia składanego przez przedsiębiorcę, lecz również umożliwiają weryfikację wiarygodności tego oświadczenia później, na etapie realizacji projektu, co znalazło wyraz w decyzjach Zarządu z [...] marca 2015 r. i z [...] sierpnia 2014 r. Zgodnie zatem z wnioskiem skarżącego, organ przesłał skarżącemu poświadczone za zgodność z oryginałem odpisy obu dokumentów.

Zarząd podniósł, że w związku z prawomocnym zakończeniem obu postępowań akta administracyjne obu spraw zostały przekazane przez Instytucję Zarządzającą do Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie i są dostępne w siedzibie organu na podstawie art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: kpa).

Skarżący pismem z [...] marca 2020 r. wniósł ponaglenie wskazując, że ww. pismo nie stanowi odpowiedzi na jego wniosek z [...] lutego 2020 r.

Pismem z [...] kwietnia 2020 r. Marszałek Województwa Lubelskiego, poinformował skarżącego, że poświadczone za zgodność z oryginałem odpisy decyzji Zarządu przesłane mu wraz z pismem z [...] marca 2020 r. stanowią dokumenty urzędowe obejmujące badanie przez Instytucję Zarządzającą statusu MŚP przedsiębiorstwa skarżącego.

WSA oddalił skargę skarżącego na bezczynność Zarządu.

W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że przedmiotem sądowej kontroli w sprawie ze skargi na bezczynność nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność jest zatem doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, bez przesądzenia o treści czy skutkach tych działań. Tym samym rozstrzygając sprawę, której przedmiotem jest bezczynność organu, sąd ogranicza się jedynie do skontrolowania, czy organ rzeczywiście nie podjął działania, do którego był zobowiązany. Poza zakresem kontroli sądu pozostaje natomiast prawidłowość czynności załatwiających zgłoszone żądanie.

WSA wskazał, że wniosek skarżącego z [...] lutego 2020 r. o wydanie podpisanych przez funkcjonariuszy publicznych oraz uwierzytelnionych odpisów dokumentów badania statusu MŚP przedsiębiorstwa skarżącego wpłynął do organu [...] lutego 2020 r. Z tą chwilą powstał po stronie organu obowiązek ustosunkowania się do jego treści. Realizacja tego obowiązku nastąpiła niezwłocznie, poprzez skierowanie do skarżącego pisma z [...] marca 2020 r., które zostało wysłane [...] marca 2020 r. i odebrane przez skarżącego [...] marca 2020 r.

Wobec powyższego WSA uznał, że w sytuacji udzielenia przez Zarząd skarżącemu odpowiedzi i wydania dokumentów, które w ocenie organu zawierają wyniki badania statusu MŚP przedsiębiorstwa skarżącego nie można stwierdzić, że organ ten pozostaje w bezczynności. Skarżącemu została udzielona odpowiedź i przesłane zostały dokumenty, które organ uznał za czyniące zadość żądaniu zawartemu we wniosku. Tym samym za trafne WSA uznał stanowisko organu, że brak było podstaw do wydania postanowienia o odmowie, w trybie art. 74 § 2 kpa.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] lutego 2020 r. bez zbędnej zwłoki, ewentualnie w terminie wskazanym przez WSA, liczonym od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy. Skarżący wniósł również o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa) wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 53 § 2b ppsa w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 12 § 1 i 2 w zw. z art. 35 § 1-5 oraz art. 36 § 1 i 2 w zw. z art. 65 §1 i 1a w zw. z art. 73 oraz 74 kpa poprzez jego błędne zastosowanie, a przypadku art. 65 § 1 i 1a kpa jego niezastosowanie i przyjęcie, iż organ nie pozostawał w bezczynności lub przewlekłości, albowiem z chwilą powstania po stronie organu obowiązku ustosunkowania się do treści wniosku skarżącego organ poinformował skarżącego, że akta administracyjne zostały przekazane do organu I instancji na podstawie art. 73 § 1 kpa oraz przesłał skarżącemu odpisy decyzji poświadczone za zgodność z oryginałem, podczas gdy skarżący domagał się wydania kopii uwierzytelnionych dokumentów z akt spraw zakończonych decyzjami: [...], [...] w postaci podpisanych przez funkcjonariuszy publicznych oraz uwierzytelnionych odpisów dokumentów urzędowych, tj. dokumentów badania statusu MŚP zgodne z zasadami określonymi w Załączniku I rozporządzenia 800/2008, utrwaloną judykaturą TSUE a także opartych na tym rozporządzeniu oraz wyrokach TSUE wytycznymi Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości obowiązującymi w konkursie, w którym brała udział firma A., a nie odpisów decyzji, a z art. 65 § 1 i 1a kpa literalnie wynika, że organ niewłaściwy lub uznający się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy obowiązany jest do niezwłocznego przekazania sprawy do organu właściwego, zawiadamiając o tym jednocześnie skarżącego, czego organ nie dokonał w terminie wskazanym w art. 35 i art. 36 kpa, ani do dnia dzisiejszego, co jednoznacznie wskazuje, iż organ naruszył zasadę wskazaną w art. 12 kpa oraz wypełnił przesłanki wskazane art. 37 § 1 pkt 1 i 2 kpa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Na wstępie należy podnieść, że sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 ppsa, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też przy rozpoznawaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Analiza treści zarzutów skargi kasacyjnej połączona z jej uzasadnieniem prowadzi do wniosku, że kasator upatruje bezczynności organu w postaci niezastosowania art. 65 § 1 i 1a kpa, na podstawie którego organ zobligowany był przekazać niezwłocznie wniosek skarżącego z [...] lutego 2020 r. do organu właściwego (Lubelskiej Agencji Wspierania Przedsiębiorczości) oraz zawiadomić skarżącego o przekazaniu wraz z uzasadnieniem w określonym w art. 35 § 1 kpa terminie.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jest to zarzut chybiony, ponieważ nie podważa zasadności działania organu w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z [...] lutego 2020 r. ani też w żadnym zakresie nie czyni nieprawidłową oceny WSA. Przy czym wskazać należy, że w skardze do WSA skarżący w ogóle nie stawiał zarzutu naruszenia przez organ naruszenia przepisu art. 65 § 1 i 1a kpa.

W myśl art. 65 § 1 kpa – jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Zgodnie z § 1a - zawiadomienie o przekazaniu sprawy zawiera również informacje, o których mowa w art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2016/679, w zakresie danych przetwarzanych przez organ przekazujący, chyba że wnoszący podanie posiada te informacje, a ich zakres lub treść nie uległy zmianie.

Mając na uwadze treść cytowanego przepisu przede wszystkim wskazać należy, że o treści podania, w tym o zakresie żądanych od organu administracji publicznej dokumentów, każdorazowo decyduje podmiot wnoszący podanie. Skarżący domagał się pismem z [...] lutego 2020 r. przedstawienia mu uwierzytelnionych kopii dokumentów, w których organ, tj. Zarząd Województwa Lubelskiego, dokonał badania statusu MŚP przedsiębiorstwa skarżącego.

W odpowiedzi, zawartej w piśmie z [...] marca 2020 r., Zarząd nie ograniczył się do przekazania skarżącemu odpisów decyzji administracyjnych, lecz wyjaśnił tryb badania statusu MŚP przez organ, występujący w sprawach z udziałem skarżącego jako organ drugie instancji. Wskazał, że dokumentami, w których Zarząd badał status MŚP skarżącego są właśnie przekazane decyzje, stanowiące elementy akt spraw zakończonych ich wydaniem. W szczególności odwołał się do art. 3 ust. 5 Załącznika I do rozporządzenia 800/2008, zgodnie z którym podstawowym mechanizmem weryfikacji statusu MŚP podmiotu ubiegającego się o pomoc publiczną jest jego oświadczenie, w którym podmiot ten wskazuje, jaki posiada status. Fakt złożenia danego oświadczenia przez podmiot ubiegający się o pomoc oraz jego przyjęcie przez organ udzielający pomocy nie wyklucza późniejszego badania rzetelności złożonego oświadczenia w stosownych postępowaniach przewidzianych przepisami prawa krajowego. Zarząd takiej następczej weryfikacji w stosunku do skarżącego dokonał w toku postępowań administracyjnych, rozpoznając zarzuty skierowane przeciwko decyzjom wydanym przez Lubelską Agencję Wspierania Przedsiębiorczości. Zatem "dokumentami urzędowymi", w których organ dokonał badania statusu MŚP skarżącego, były właśnie prawomocne decyzje z [...] maja 2015 r., i [...] sierpnia 2014 r., które zostały mu doręczone przy piśmie z [...] marca 2020 r.

Powyższe oznacza, że organ załatwił wniosek skarżącego, zgodnie z jego treścią, przedstawiając mu żądane dokumenty w ustawowym terminie. Natomiast to, że skarżący ustaleń zawartych w przedmiotowych decyzjach nie podziela nie oznacza, iż organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. O pozostawaniu w bezczynności bądź dopuszczeniu się przewlekłości postępowania nie przesądza bowiem to, czy organ sprosta oczekiwaniom skarżącego co do merytorycznej treści przekazanych mu dokumentów, a jedynie to, czy przekaże mu dokumenty, których w sensie obiektywnym, jurydycznym, dotyczy wniosek. Dokumenty objęte żądaniem zostały zaś skarżącemu, jak wyżej wskazano, przekazane przy piśmie z [...] marca 2020 r. Tym samym brak było podstaw do stosowania w sprawie art. 65 kpa, czego – jak wyżej wskazano – sam skarżący nie domagał się w skardze do WSA.

Podkreślić należy, na czym obecnie skupia się kasator, że dodatkowe wskazanie organu w piśmie z [...] marca 2020 r., iż akta spraw zakończonych wydaniem ww. decyzji znajdują się w siedzibie organu pierwszej instancji i na podstawie art. 73 kpa istnieje prawo do zapoznania się z nimi w siedzibie organu, było wyłącznie ułatwieniem skarżącemu składania ewentualnych dalszych wniosków o wydanie kopii dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, a więc by ewentualnym adresatem dalszych wniosków był właściwy organ, będący dysponentem akt sprawy.

Na końcu podkreślić należy, że w doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podjął żadnych czynności lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednakże – mimo istnienia ustawowego obowiązku i braku przeszkód – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2016, s. 138; a także np. wyroki NSA: z 31 maja 2017 r., sygn. akt I FSK 240/17 i z 7 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 891/18: dostępne na: www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Kontrola sądu rozpatrującego skargę w przedmiocie bezczynności ogranicza się do badania, czy organ rzeczywiście podjął stosowne działania i nie może zasadniczo obejmować ich merytorycznej i procesowej poprawności, zwłaszcza w sytuacji, gdy możliwe jest (było) skorzystanie ze środków prawnych służących weryfikacji prawidłowości tych działań.

W rozpoznawanej sprawie takiej prawidłowej kontroli WSA zaskarżonym wyrokiem dokonał.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.