Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi H. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania odwołania w sprawie zasiłku stałego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia odwołania H. K. od decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 30 czerwca 2015 r. nr [...] - w terminie 21 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w wysokości 500 (pięciuset) złotych.

W dniu 14 stycznia 2016 r. H. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, polegającą na przekroczeniu przez ten organ terminu do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.

Wniesiona skarga dotyczyła bezczynności organu w zakresie rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 30 czerwca 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku stałego. Skarżący wskazał, że pomimo wezwania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do usunięcia stanu niezgodnego z prawem (bezczynności), odwołanie jak dotąd nie zostało rozpoznane.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że poprzednia skarga H. K. na bezczynność SKO w rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 30 czerwca 2015 r. nr [...] została odrzucona przez WSA w Gdańsku postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r. sygn. akt III SAB/Gd 65/15, które stało się prawomocne w dniu 8 stycznia 2016 r. Odpis prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy wpłynął do SKO w dniu 21 stycznia 2016 r. W tym samym dniu, za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku do Kolegium wpłynęła aktualnie rozpatrywana skarga H. K. na bezczynność w zakresie rozpoznania odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uwzględnienie skargi na bezczynność i wyznaczenie terminu rozpoznania sprawy. Poza sporem pozostaje bowiem okoliczność, że do dnia złożenia odpowiedzi na skargę sprawa nie została załatwiona i tym samym Kolegium pozostaje w stanie bezczynności. Jednocześnie Kolegium wniosło o stwierdzenie, że bezczynność organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ jedyną jej przyczyną jest rozpoznawanie spraw według kolejności ich wpływu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t .Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga H. K. została uwzględniona.

Stosownie do przepisu art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz.1071 ze zm., dalej - k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.

Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.).

Natomiast zgodnie z art. 35 ust. 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako właściwy organ odwoławczy w niniejszej sprawie (art. 127 § 2 k.p.a. w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a.), rozstrzyga odwołanie według reguł określonych w Rozdziale 10 Działu II Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym do terminu załatwienia sprawy przez ten organ stosować należy wymogi określone przepisem art. 35 k.p.a. w zw. z art. 133 k.p.a.

Przepis art. 133 k.p.a. ustanawia ustawowy termin, w którym organ pierwszej instancji obowiązany jest przekazać odwołanie organowi odwoławczemu. Termin ten wynosi siedem dni od dnia, w którym organ otrzymał odwołanie.

Datą wszczęcia postępowania odwoławczego jest data otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy liczy się od dnia wpływu odwołania wraz z aktami sprawy do organu drugiej instancji.

Jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w przewidzianym prawem terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Jak wskazano bowiem wyżej organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.

W ujęciu przepisu art. 104 § 1 k.p.a. "załatwienie sprawy" oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej.

Należy wskazać, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy pozostawały poza sporem.

H. K. odwołał się od decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie przyznania zasiłku stałego. Odwołanie skarżącego, wniesione za pośrednictwem organu pierwszej instancji wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 15 lipca 2015 r. Do chwili obecnej odwołanie to nie zostało rozpoznane.

Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.

Zatem w pierwszej kolejności należało ustalić, czy skarżący zachował w niniejszej sprawie wymogi formalne do wniesienia skargi na bezczynność organu - poprzez uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia.

Niewątpliwie takim środkiem zaskarżenia, o którym mowa w przywołanym przepisie jest przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wnoszone do organu wyższego stopnia, a w przypadku gdy nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W niniejszej sprawie będzie to wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Znajdujące się w aktach sprawy skierowane do SKO pismo strony skarżącej z dnia 20 października 2015 r. spełniało wymóg wezwania - art. 37 § 1 k.p.a. i stanowiło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Przechodząc do merytorycznej oceny skargi, należało uznać jej zasadność.

W myśl przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie miesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął dla organu odwoławczego z dniem 16 sierpnia 2015 r., bowiem w dniu 15 lipca 2015 r wpłynęło do niego odwołanie skarżącego, wniesione za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Nierozpatrzenie odwołania w tym terminie, przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., jak wynika z powyżej dokonanych rozważań, świadczy o bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Należy zauważyć, że pierwsza skarga H. K. do sądu na bezczynność organu została wniesiona już w październiku 2015 r. Skarga ta została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 listopada 2015 r. sygn.. akt III SAB/Gd 65/15, bowiem nie została poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. Postanowienie stało się prawomocne w dniu 8 stycznia 2016 r., a odpis prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy wpłynął do Kolegium w dniu 21 stycznia 2016 r. Kolejna skarga H. K. na bezczynność Kolegium wpłynęła do sądu w dniu 18 stycznia 2016 r, a przekazana została organowi w dniu 19 stycznia 2016 r. i tego dnia wpłynęła do organu.

Podsumowując, stan bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w załatwieniu sprawy administracyjnej, polegający na nie rozpatrzeniu w ustawowym terminie odwołania skarżącego, niewątpliwie zaistniał.

Pomimo znanej Sądowi z urzędu sytuacji "spiętrzenia" spraw czekających na rozpoznanie w Samorządowym Kolegium Odwoławczym sąd uznał jednak, że nierozpoznanie odwołania skarżącego od decyzji odmawiającej przyznania zasiłku stałego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, bowiem od wniesienia odwołania upłynęło ponad 8 miesięcy, aczkolwiek – co wykazywano powyżej – część tego czasu pochłonęło rozpatrywanie pierwszej skargi H. K. na bezczynność, przekazywanie akt, oczekiwanie na uprawomocnienie się orzeczenia itp. Skoro stwierdzono rażące naruszenie prawa przez organ odwoławczy sąd wymierzył temu organowi grzywnę( art.149 § 2 p.p.s.a.), przy czym uznał, że jej stosunkowo niewielka wysokość (500 złotych) jest adekwatna do stopnia "przewinienia" organu w tym przypadku.

Orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 812/08; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższych względów Sąd na mocy art. 149 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę i zobowiązał organ do rozpatrzenia odwołania skarżącego w zakreślonym terminie stwierdzając jednocześnie, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało wymierzeniem temu organowi grzywny.