Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Rz 388/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 13 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 388/20, działając na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odmówił K. K. przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z 16 kwietnia 2020 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przedmiotowe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Pismem z 25 maja 2020 r. skarżący wniósł skargę na opisaną w sentencji postanowienia decyzję.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 23 czerwca 2020 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL oraz określenie naruszenia prawa bądź interesu prawnego w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca ww. wezwanie została doręczona 10 lipca 2020 r. (zpo k. 18). W dniu 6 sierpnia 2020 r. pełnomocnik skarżącego złożył w siedzibie Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku podał, że skarżący mieszka w Nowym Jorku. Z uwagi na pandemię, korespondencja pomiędzy Polską a USA została wstrzymana na okres ponad jednego miesiąca. Z uwagi na znaczną ilość przesyłek pocztowych i fakt wstrzymania transportu listów powstały znaczne opóźnienia w ich doręczaniu do Polski. Wzór pełnomocnictwa pełnomocnik przesłał klientowi mailem. Pełnomocnictwo w oryginale otrzymał 6 sierpnia 2020 r. listem poleconym.

Wraz z wnioskiem pełnomocnik skarżącego przedstawił poświadczony za zgodność z oryginałem odpis pełnomocnictwa procesowego z 7 czerwca 2020 r., a także skargę z podanym numerem PESEL i określeniem naruszenia prawa i interesu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając przywrócenia terminu wskazał, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie, tj. wniesiono wniosek w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełniono (wraz z wnioskiem) czynności, dla której był ustanowiony termin oraz wystąpił brak winy w uchybieniu terminu.

Sąd stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik skarżącego wskazywał, że z uwagi na pandemię COVID-19 korespondencja pomiędzy Polską a USA została wstrzymana na okres ponad jednego miesiąca. Skarżący mieszka w Nowym Jorku. Pełnomocnictwo w oryginale pełnomocnik otrzymał 6 sierpnia 2020 r. listem poleconym. Z zapisu śledzenia przesyłki wynika, że co prawda została ona odebrana 6 sierpnia 2020 r. w UP w Kolbuszowej, jednak została ona nadana 3 sierpnia 2020 r. w UP Rzeszów 12. Zatem podany numer przesyłki dotyczy przesyłki krajowej a nie zagranicznej. Zapis śledzenia przesyłki o numerze podanym przez pełnomocnika nie potwierdza więc, że została nadana w USA oraz że jej transport był wydłużony. Pełnomocnik skarżącego, oprócz numeru przesyłki poleconej nie przedstawił innych dokumentów, które mogłyby uprawdopodobnić przedstawione w analizowanym wniosku wyjaśnienia. W związku z powyższym Sąd uznał, że nie zostały uprawdopodobnione okoliczności, które mogłyby wskazywać, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi nie został zachowany bez winy skarżącego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę przez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie sprawy na nowo. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez uczestnika postępowania, zobowiązanego do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto - w myśl art. 87 p.p.s.a. - pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z ww. wnioskiem należy ponadto dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie.

Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się, w orzecznictwie m. in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, z 28 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 179/12, https://cbois.nsa.gov.pl).

Równocześnie podkreślenia wymaga, że w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej ma charakter wnioskowy. Sąd administracyjny nie jest władny podjąć żadnych działań w tym zakresie z urzędu. Ponadto (co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 320/11), rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, sąd jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Obowiązek taki wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. W myśl bowiem art. 133 § 1 p.p.s.a. (który znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień), sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie powołanej regulacji na gruncie postępowania dotyczącego przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, kończącego się postanowieniem dotyczącym wniosku strony, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu.

Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwe wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Podkreślenia wymaga przy tym, że z uwagi na charakter działania (zakres kognicji) sądu kasacyjnego - który sprowadza się jedynie do badania prawidłowości działania sądu pierwszej instancji, a nie do powtórnego merytorycznego rozpoznania danej sprawy - wspomniane okoliczności muszą zostać wykazane na etapie rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu przez sąd pierwszej instancji.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując zaskarżone postanowienie pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz w granicach okoliczności faktycznych, w jakich orzekał Sąd pierwszej instancji, stwierdza, że postanowienie to nie narusza prawa.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił wystarczająco przesłanek przywrócenia terminu. Należy także podkreślić, że powołany w zażaleniu art. 58 § 1 k.p.a. w ogóle w tej sprawie nie znajdował zastosowania, ponieważ wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów k.p.a. prowadząc postępowanie na podstawie przepisów ustawy p.p.s.a. Sąd I instancji może natomiast dokonać oceny stosowania przepisów k.p.a. przez właściwe w sprawie organy administracji publicznej w ramach kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Do tego rodzaju kontroli w tej sprawie nie doszło z uwagi na nieskuteczne wniesienia skargi.

Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia