Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Tomasz Zborzyński, po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 marca 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 383/23 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 grudnia 2022 r., nr [...] UNP: [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 30 grudnia 2021 r., nr [...] UNP: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem z dnia 6.03.2023 r. odmówił wstrzymania wykonania swej decyzji z dnia 30.12.2022 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia 30.12.2021 r. w przedmiocie określenia skarżącemu M. C. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w kwocie 34 875 zł.

Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organów podatkowych obydwu instancji skarżący ponowił w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, motywując go koniecznością umożliwienia mu wzięcia udziału w postępowaniu, w tym ustanowienie pełnomocnika. Podał, że otrzymuje świadczenie rehabilitacyjne i nie może podjąć pracy w zawodzie, przez co nie jest w stanie uiścić należnego podatku, a natychmiastowe egzekwowanie należności może doprowadzić do jego niewypłacalności i zagrozić jego usprawiedliwionym potrzebom życiowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 27.03.2023 r. odmówił wstrzymania wykonania decyzji, stwierdzając, że skarżący nie wykazał, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności nie przedstawił jakiejkolwiek dokumentacji świadczącej o tym, że wykonanie decyzji doprowadzi do jego niewypłacalności i zagrozi usprawiedliwionym potrzebom życiowym (np. wyciągu z rachunku bankowego, udokumentowanych comiesięcznych opłat), a Sąd nie był władny wzywać skarżącego do uzupełnienie tych dokumentów przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji – zwłaszcza, że na brak takiej dokumentacji zwrócił uwagę również organ podatkowy w uzasadnieniu postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji; skarżący miał więc świadomość, że jego wniosek jest niekompletny. Za nieistotny Sąd uznał fakt ustanowienia w sprawie pełnomocnika, ponieważ to na skarżącym a nie jego pełnomocniku, ciąży obowiązek uiszczenia zaległego podatku. Ponadto w sytuacji ewentualnego wzruszenia przez sąd decyzji administracyjnej istnieje możliwość zwrotu nadpłaconych kwot z uwagi na odwracalny charakter zaskarżonej decyzji.

W wywiedzionym od tego postanowienia zażaleniu skarżący wniósł o jego zmianę przez wstrzymanie wykonania decyzji, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Dodatkowo wniósł o zwrócenie się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o wyszczególnienie, jakie czynności podjęto w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego i czy kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji została wyegzekwowana w całości lub w części oraz o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci informacji z Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej oraz decyzji ZUS Oddziału w Z. na okoliczność stanu zdrowia skarżącego oraz otrzymanych przez niego świadczeń.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: P.p.s.a.) przez jego niezastosowanie w sytuacji zaistnienia oczywistych przesłanek, co wynika z akt spraw oraz art. 49 § 1 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie i wydanie postanowienia bez wezwania strony do przedłożenia dokumentów, które w ocenie Sądu były niezbędne do rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu podniósł, że z akt sprawy wynikało, iż korzystał z zasiłku chorobowego, a następnie świadczenia rehabilitacyjnego. Wielokrotnie informował organy podatkowe, że nie może brać udziału w toczącym się postępowaniu ze względu na zły stan zdrowia. Wskazał na negatywne skutki postępowania wywołane działaniem Urzędu Skarbowego, który korzystając z wszelkich środków egzekucyjnych, pomimo składanych skarg i wniosków, naraża go na ponoszenie koszów egzekucyjnych w podwyższonej wysokości. Dodał, że jego stan majątkowy jest znany organom podatkowym, skoro dotychczasowa egzekucja nie pozwoliła na zaspokojenie zobowiązań nawet w połowie. Ze względu na niską kwotę otrzymanego zasiłku musi korzystać z pomocy finansowej rodziny i znajomych. Ewentualny zwrot środków w przypadku uznania skargi za zasadną jest bez znaczenia w obliczu bieżącego utrzymania siebie i rodziny oraz rosnącej inflacji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania sądowoadministracyjnego, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu, bowiem skarżący, wbrew brzmieniu art. 61 § 3 P.p.s.a., nie uprawdopodobnił okoliczności mogących przemawiać za słusznością złożonego wniosku.

Podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z wyczerpująco opisanymi przesłankami oraz dowodami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3.07.2014 r., II OZ 661/14, z dnia 6.02.2009 r., II FZ 39/09, z dnia 18.03.2010 r., II FSK 502/09). Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczające złożenie samego wniosku, nawet z przytoczeniem w jego uzasadnieniu okoliczności, które mogą pojawić się na etapie wykonywania zaskarżonego aktu, czy sparafrazowanie treści art. 61 § 3 P.p.s.a., bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi informacjami, pozwalającymi na zastosowanie omawianej instytucji prawnej, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności ostatecznych decyzji, mimo zaskarżenia ich do sądu administracyjnego. Samo powołanie określonych twierdzeń na okoliczności związane z sytuacją materialną czy majątkową skarżącego nie jest wystarczające do uznania, że wniosek spełnia przesłanki zawarte w hipotezie art. 61 § 3 P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie miał podstaw do wzywania w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. do przedstawienia dodatkowych dokumentów na potwierdzenie argumentacji zawartej we wniosku. Jeżeli bowiem we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 P.p.s.a.), lecz za brak merytorycznych przesłanek ochrony tymczasowej uzasadniający oddalenie wniosku (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyd. 3, 2008 r., s. 219, postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8.05.2014 r., II OZ 425/14 oraz z dnia 14.01.2015 r., II OZ 1399/14).

Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze przede wszystkim wnioski sformułowane przez skarżącego na etapie postępowania zażaleniowego, mające wskazywać na pogorszenie się jego sytuacji finansowej, wyjaśnia, że na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ale bada zgodność z prawem działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a więc rozstrzyga na podstawie stanu, jaki istniał w dacie orzekania przez ten Sąd. Wykluczone jest więc przeprowadzanie przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodu z dokumentów stanowiących załącznik do rozpoznawanego zażalenia, a już zwłaszcza wyręczanie skarżącego w gromadzeniu odpowiednich dowodów, w tym pochodzących od Naczelnika Urzędu Skarbowego w T.; informacje te powinny być zresztą skarżącemu znane z uwagi na przysługujący mu status strony postępowania egzekucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zarzuty zażalenia i ich uzasadnienie w żaden sposób nie precyzują okoliczności, które miałyby wskazywać na wadliwą ocenę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadności złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Brak przedstawienia dokumentacji, która potwierdzałaby stanowisko skarżącego, czyniła wniosek niezasadnym.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie.