Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę w całości

Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] na podstawie art. 59 ust. 1, art. 61 i art. 64 ust. 1 ustawy

z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

(t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1945 ze zmianami, zwanej dalej "u.p.z.p.") ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego (legalizacji samowoli budowlanej) zlokalizowanego na terenie działki geodezyjnej nr. [...] położonej w miejscowości [...] przy ul. [...].

Odwołanie od ww. decyzji wniósł J. T. podnosząc, że decyzja dotyczy obiektu już zrealizowanego, w stosunku do którego orzeczono nakaz rozbiórki.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] na podstawie

art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") uchylił ww. decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie administracyjne.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie wniosek

o ustalenie warunków zabudowy dotyczył legalizacji samowoli budowlanej,

a w takiej sytuacji nie jest dopuszczalne, aby inwestor inicjował postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy niezależnie od działań organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w sprawie robót budowlanych rozpoczętych bądź prowadzonych bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Ze względów systemowych wykluczyć należy sytuację, aby w przedmiocie tej samej inwestycji bądź inwestycji częściowo zrealizowanej w sposób niezależny od siebie toczyły się dwa odrębne postępowania: jedno - nadzorcze o charakterze naprawczym lub legalizacyjnym, a drugie w przedmiocie warunków zabudowy.

W razie gdy organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie legalizacyjne

lub naprawcze w przedmiocie zrealizowanych robót budowlanych, to do jego kompetencji należy ocena, czy zachodzi potrzeba uzyskania przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy. W przypadku rozpoczęcia robót budowlanych inwestor nie może z własnej inicjatywy domagać się wydania decyzji o warunkach zabudowy,

lecz musi wykazać, że działa w celu wykonania obowiązku nałożonego na niego postanowieniem wydanym przez organ nadzoru budowlanego. Jak wynika z decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, której kopię załączył wnioskodawca, w stosunku do budynku gospodarczego na działce nr [...] orzeczono nakaz rozbiórki. Z tego względu Kolegium jako bezprzedmiotowe uznało ustalenie warunków zabudowy dla obiektu budowlanego w stosunku do którego orzeczono nakaz rozbiórki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka zarzuciła decyzji Kolegium naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. przez uznanie,

że postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy uprzednio prowadzone postępowanie legalizacyjne zakończyło się niepowodzeniem z uwagi

na niemożność uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, co stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania wobec organów administracji publicznej,

a także poprzez uznanie, że postępowanie jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy, w sytuacji gdy skarżąca Spółka nadal posiada uprawnienie do ubiegania się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy celem wybudowania nowego budynku w miejsce dotychczasowego.

Skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że wielokrotnie starała się

o uzyskanie warunków zabudowy dla przedmiotowego budynku, jednak organ odmawiał wydania stosownej decyzji bowiem wykluczał możliwość posadowienia budynku w granicy z działką sąsiednią. Z biegiem czasu organ zmienił swoje stanowisko w tej sprawie. Tym samym gdyby ówczesne postępowanie zakończyło się pozytywnie, to pozytywnie zakończyło by się również postępowanie legalizacyjne. Spółka podniosła również, że niezależnie od zakończonego postępowania legalizacyjnego, w dalszym ciągu posiada prawo do uzyskania warunków zabudowy w celu posadowienia w tym samym miejscu, nowego, analogicznego budynku. Decyzja o warunkach zabudowy ma charakter wstępny i ogólny, nie przesądza o prawie do prowadzenia konkretnej inwestycji. Umorzenie postępowania uniemożliwia Spółce zrealizowanie nowej inwestycji w tym samym miejscu.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia [...] lipca 2019 r. skarżąca Spółka uzupełniła argumentację zawartą w skardze wskazując, że w niniejszej sprawie nie może być mowy o bezprzedmiotowości postępowania bowiem wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy może mieć znaczenie w przypadku ewentualnego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny możliwości ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji już zrealizowanej.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym pozostaje, że wniosek z dnia [...] maja 2018 r. inicjujący postępowanie administracyjne poddane kontroli Sądu w niniejszej sprawie dotyczył ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji już zrealizowanej – "budynek gospodarczy istniejący" – na działce [...] o powierzchni 850 m2. W treści wniosku wskazano wprost, że został on złożony na potrzeby "legalizacji budynku gospodarczego". Wyrokiem z dnia 25 października 2018 r. sygn. akt II OSK 1237/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 920/17 oddalającego skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] Decyzją tą organ nadzoru budowlanego nakazał Spółce [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] rozbiórkę budynku gospodarczego, o wym. zew. 14,70 x 19,42 m, zlokalizowanego na działce nr [...] położonego w [...] przy ul. [...].

Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.z.p. zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Z uwagi na określony układ czynności procesu inwestycyjno-budowlany decyzja ta wydawana jest na etapie poprzedzającym wystąpienie inwestora z wnioskiem o pozwolenie na budowę. Decyzja ta wiąże organ wydający decyzję o pozwoleniu na budowę (art. 55 w zw. z art. 64 u.p.z.p.), który przed jej wydaniem sprawdza zgodność projektu budowlanego z zwartymi w niej ustaleniami (art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b.).

W związku z powyższym wniosek o ustalenie warunków zabudowy może co do zasady dotyczyć wyłącznie planowanego przedsięwzięcia budowlanego, a nie inwestycji już zrealizowanej lub będącej w toku. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy w stosunku do inwestycji zrealizowanej lub będącej w toku dopuszczalne jest wyjątkowo - w sytuacji nałożenia na inwestora przez organ nadzoru budowlanego obowiązku przedłożenia tej decyzji w ramach postępowania zmierzającego do doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. W przypadku rozpoczęcia robót budowlanych inwestor nie może z własnej inicjatywy domagać się wydania decyzji o warunkach zabudowy, lecz musi wykazać, że realizuje obowiązek legalizacji nałożony na niego przez organ nadzoru budowlanego. W takiej sytuacji to do kompetencji organu nadzoru budowlanego należy ocena, czy zachodzi potrzeba uzyskania przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy. Nie jest dopuszczalne, aby inwestor inicjował postępowanie co do ustalenia warunków zabudowy niezależnie od działań podejmowanych przez organ nadzoru budowlanego (por. wyroki NSA z 14 stycznia 2014 r., sygn. II OSK 1890/12 oraz z dnia 4 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 2162/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tym samym gdy obiekt już istnieje, możliwość ubiegania się przez inwestora o wydanie decyzji o warunkach zabudowy musi pozostać w ścisłym związku z postępowaniem legalizacyjnym, w ramach którego wydawane jest postanowienie w tym przedmiocie. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w stosunku do obiektu budowlanego, którego dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, a więc budynku gospodarczego znajdującego się na działce [...] w miejscowości [...], został prawomocnie orzeczony nakaz rozbiórki. Brak jest wobec tego podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji, w stosunku do której orzeczono nakaz rozbiórki. Oznacza to w konsekwencji, że Kolegium dokonało prawidłowej oceny, co do bezprzedmiotowości postępowania poddanego kontroli Sądu w niniejszej sprawie.

Bez znaczenia dla tej oceny pozostaje również fakt, iż postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. skarżąca Spółka została zobowiązana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] do przedstawienia ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i gminy [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku gospodarczego na działce nr [...] w [...], skoro termin wskazany w tym postanowieniu już upłynął, a postępowanie w przedmiocie legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych, zakończyło się prawomocną decyzją nakazującą rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego. Co istotne postępowanie to zakończyła się jeszcze przed złożeniem wniosku o ustalenie warunków zabudowy.

Jako niezasadne Sąd ocenił również podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. w związku z uniemożliwieniem Spółce realizacji takiego samego obiektu budowlanego na działce nr [...]. Wbrew twierdzeniom skarżącej Spółki zaskarżoną decyzją nie odmówiono bowiem możliwości realizacji przyszłego zamierzenia inwestycyjnego, gdyż we wniosku wszczynającym postępowanie skarżąca Spółka wprost wskazała, że decyzja ustalająca warunki zabudowy jest jej niezbędna do celów legalizacji samowoli budowlanej .

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.