Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski Protokolant asystent sędziego Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 440/20 w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz A.P. 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 440/20, oddalił skargę A.P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] grudnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celu łowieckiego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

A.P. (dalej również: strona, skarżący) został zobowiązany przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, na mocy art. 15 ust. 5 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2019 r. poz. 284, dalej: u.b.a.) do przedstawienia aktualnych orzeczeń – lekarskiego i psychologicznego potwierdzających, że może dysponować bronią. W wykonaniu zobowiązania, strona przedłożyła Komendantowi pozytywne orzeczenie psychologiczne nr [...] z 29 maja 2019 r. oraz lekarskie nr [...] z 5 czerwca 2019 r.

Komendant Wojewódzki Policji w Opolu wniósł, na mocy art. 15h u.b.a. odwołanie od przedłożonych przez stronę orzeczeń. W następstwie wniesionego przez organ odwołania wykonane zostały badania lekarskie i psychologiczne, w wyniku których wydano orzeczenia negatywne (orzeczenie psychologiczne z 1 sierpnia 2019 r. nr [...] oraz orzeczenie lekarskie z 5 września 2019 r. nr [...]), stwierdzające, że strona należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2–4 u.b.a. i nie może dysponować bronią.

W konsekwencji negatywnych orzeczeń psychologicznego i lekarskiego, Komendant Wojewódzki Policji w Opolu decyzją z [...] października 2019 r., wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 2–4 u.b.a., cofnął A. P. pozwolenia na broń palną myśliwską do celu łowieckiego.

W wyniku wniesionego przez stronę odwołania od powyższej decyzji, Komendant Główny Policji decyzją z [...] grudnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

A. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Sąd pierwszej instancji oddalając skargę podniósł, że orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest, na gruncie § 8 pkt 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.; dalej: rozporządzenie MZ z 2000 r.) niepodważalne. To zaś oznacza, że organy Policji, będąc związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, nie mogą dokonywać ich oceny. Badania ogólne i psychologiczne, a w razie potrzeby dodatkowe badania specjalistyczne i pomocnicze oraz konsultacje innych lekarzy specjalistów mają zapewnić wszechstronną ocenę stanu zdrowia fizycznego i psychicznego osób ubiegających się o pozwolenie na broń lub posiadających takie pozwolenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponadto zauważył, że strona w toku postępowania w sprawie o udzielenie bądź cofnięcie pozwolenia na broń nie może skutecznie zgłosić żądania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, gdyż wszelkie okoliczności dotyczące stanu zdrowia, jakie zamierza strona udowodnić, powinny być wykazane za pomocą dowodów przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia na broń lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (Dz. U. poz. 2210; dalej: rozporządzenie MZ z 2015 r.), tj. wyników badań ogólnych i psychologicznych, a w razie potrzeby dodatkowych badań specjalistycznych i pomocniczych oraz konsultacji innych lekarzy specjalistów.

W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do tego, aby organ uwzględniał wniosek strony o dopuszczenie innych dowodów np. z opinii biegłych, na okoliczność stanu zdrowia i posiadanej przez stronę zdolności do dysponowania określonym rodzajem broni.

W odniesieniu do zarzutu przekroczenia przez organ administracji terminu do wniesienia odwołania od orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyraził pogląd, zgodnie z którym była to okoliczność pozostająca bez wpływu na rozstrzygnięcie. Nawet bowiem gdyby miało miejsce tego typu uchybienie, to nie niwelowałoby z obrotu prawnego ostatecznych orzeczeń – lekarskiego i psychologicznego. Takie ewentualne uchybienie nie kłóciłoby się także z szeroko rozumianym interesem społecznym, utożsamianym w realiach niniejszej sprawy z możliwością dysponowania bronią tylko przez osoby zdolne do tego z punku widzenia ich zdrowia.

A.P. zaskarżył powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, alternatywnie, uchylenia zaskarżonego wyroku i poprzedzających go decyzji organów administracji pierwszej i drugiej instancji oraz rozstrzygnięcia co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania. Skarżący kasacyjnie wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Ponadto, zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 15h ust. 3 u.b.a. oraz art. 6 i art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256; dalej: k.p.a.), poprzez zaniechanie zbadania przez sąd administracyjny, czy organ administracyjny pierwszej instancji przekroczył 30-dniowy termin do wniesienia odwołania od orzeczeń: lekarskiego NZOZ Intermed Kłodzko Poradnia Medycyny Pracy nr [...] i psychologicznego Gabinet Psychologiczny U. K. nr [...], a następnie dokonania oceny skutków przekroczenia owego terminu dla ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie skarżącego, okoliczność ta skutkuje koniecznością uznania, iż ww. orzeczenia jako ostateczne powinny stanowić podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, z pominięciem orzeczeń Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Opolu nr [...] i nr [...], które zostały przeprowadzone oraz wydane wbrew ustawie. Obecnie mamy do czynienia z sytuacją, w której nie wyciągnięto wobec organu administracji negatywnych konsekwencji związanych z uchybieniem terminowi ustawowemu, co doprowadziło do naruszenia zasad praworządności oraz pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez powielenie przez sąd administracyjny uchybień procesowych organów administracyjnych pierwszej i drugiej instancji, a w konsekwencji naruszenie zasady oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, wskutek pominięcia przy ferowaniu rozstrzygnięcia następujących dowodów:

- notatki z czynności zleconych przeprowadzonych przez Komisariat Policji w Paczkowie z [...] kwietnia 2019 r. (karta nr 42),

- protokołu z kontroli przechowywania broni z [...] kwietnia 2019 r. (k. 43),

- informacji z Krajowego Rejestru Karnego (k. 45),

- orzeczenia psychologicznego Gabinet Psychologiczny U. K. nr [...] (k. 54),

- orzeczenia lekarskiego NZOZ Intermed Kłodzko Poradnia Medycyny Pracy nr [...] (k. 55),

- opinii Zarządu Koła Łowieckiego "J," w Paczkowie z 2 września 2019 r.,

- listu polecającego podpisanego przez mieszkańców miejscowości Paczków,

co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] grudnia 2020 r. o nr [...] w sytuacji, gdy ww. uchybienia proceduralne powinny doprowadzić do oparcia się przez sąd administracyjny przede wszystkim na treści ostatecznych orzeczeń: lekarskiego NZOZ Intermed Kłodzko Poradnia Medycyny Pracy nr [...] i psychologicznego Gabinet Psychologiczny U. K. nr [...] oraz pozostałych dokumentów wymienionych w pkt 1 b petitum, a tym samym uznania na ich podstawie, że A. P. nie spełnia przesłanek wymienionych w treści przepisu art. 15 ust. 1 pkt 2–4 u.b.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego stosownie do obowiązujących w tym zakresie norm, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Zgodnie z art. 15 ust. 3 u.b.a., osoba, która występuje z wnioskiem o wydanie pozwolenia na broń lub zgłasza do rejestru broń pneumatyczną, przedstawia właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane przez upoważnionych: lekarza i psychologa, stwierdzające, że nie należy ona do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2–4 tej ustawy i potwierdzające, że może ona dysponować bronią. Stosownie do treści art. 15 ust. 5 u.b.a., w przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2–4 u.b.a., właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2–6.

Z powyższych regulacji prawnych wynika, że zarówno osoba, która ubiega się o pozwolenie na broń, jak i osoba, która posiada takie pozwolenie, ma ustawowy obowiązek przedstawienia stosownych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Podstawowym celem przyjętych rozwiązań prawnych jest ochrona interesu społecznego i wykluczenie takich sytuacji, w których pozwolenie na broń palną uzyskują (posiadają) osoby, których stan zdrowia (ograniczona sprawność psychofizyczna) nie pozwala na dysponowanie bronią w sposób bezpieczny dla społeczeństwa i dla nich samych.

Zgodnie z art. 15h ust. 1 u.b.a. od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie. Uprawnienie do wniesienia odwołania posiada osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń oraz komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby (art. 15h ust. 2 u.b.a.). Należy zauważyć, że kluczowy dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przepis art. 15h ust. 3 u.b.a. wyraźnie stanowi, że odwołanie wraz z jego uzasadnieniem wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem lekarza lub psychologa, który wydał orzeczenie, do jednego z podmiotów odwoławczych, którymi są: (1) wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, a w przypadku, gdy odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy – instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy, (2) jednostki służby medycyny pracy podmiotów leczniczych utworzonych i wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, (3) podmioty lecznicze utworzone i wyznaczone przez Ministra Obrony Narodowej. Orzeczenie lekarskie wydane w trybie odwołania jest ostateczne, o czym stanowi wprost przepis art. 15h ust. 7 u.b.a.

W świetle brzmienia art. 15h ust. 7 u.b.a., trzeba uznać, że organy Policji, będąc związane ostatecznym orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, nie mogą dokonywać ich oceny, czy też weryfikacji. Również w dotychczasowym orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że związanie organów Policji ostatecznym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym wyklucza możliwość ich oceny w prowadzonych postępowaniach administracyjnych o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń (por. m.in. wyroki NSA z 17 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1273/04 oraz z 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1663/11).

Przechodząc do analizy stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że skarżący został zobowiązany przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu, na podstawie art. 15 ust. 5 u.b.a. do przedstawienia aktualnych orzeczeń – lekarskiego i psychologicznego potwierdzających, że może dysponować bronią. W wykonaniu zobowiązania, strona przedłożyła Komendantowi pozytywne orzeczenie psychologiczne nr [...] z 29 maja 2019 r. oraz lekarskie nr [...] z 5 czerwca 2019 r.

Komendant Wojewódzki Policji w Opolu, na podstawie art. 15h u.b.a., wniósł odwołanie od przedstawionych przez stronę orzeczeń. W następstwie wniesionego przez organ odwołania wykonane zostały badania lekarskie i psychologiczne, w wyniku których wydano orzeczenia negatywne (orzeczenie psychologiczne z 1 sierpnia 2019 r. nr [...] oraz orzeczenie lekarskie z 5 września 2019 r. nr [...]) stwierdzające, że strona należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2–4 u.b.a. i nie może dysponować bronią. W konsekwencji negatywnych orzeczeń psychologicznego i lekarskiego skarżącemu cofnięto pozwolenie na broń palną myśliwską do celu łowieckiego.

W rozpoznawanej sprawie skarżący konsekwentnie zarówno na etapie postępowania odwoławczego, jak i w skardze do sądu administracyjnego podnosił, że organ przekroczył 30-dniowy termin do wniesienia odwołania od orzeczeń –lekarskiego i psychologicznego. W tej sytuacji, w opinii skarżącego, orzeczenia psychologiczne nr [...] z 29 maja 2019 r. oraz lekarskie nr [...] z 5 czerwca 2019 r. były ostateczne i powinny stanowić podstawę rozstrzygnięcia w sprawie z pominięciem orzeczenia psychologicznego z 1 sierpnia 2019 r. nr [...] oraz orzeczenia lekarskiego z 5 września 2019 r. nr [...].

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji nie poświęcił tej kwestii należytej uwagi. W istocie poprzestał na stwierdzeniu, że okolicznością pozostającą bez wpływu na rozstrzygnięcie był zarzut przekroczenia przez organ terminu do zaskarżenia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Sąd pierwszej instancji nie ustalił kiedy skarżący przedstawił Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w Opolu orzeczenia: lekarskie i psychologiczne, a w związku z tym od jakiej daty rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania oraz według jakich reguł termin ten powinien być liczony. Nie ocenił również jaki charakter ma termin, o którym mowa w art. 15h ust. 3 u.b.a., w szczególnością, czy wiąże on strony i czy musi być zachowany, aby wywołać stosowny skutek proceduralny w postaci prawidłowego uruchomienia postępowania odwoławczego przed podmiotami wskazanymi w art. 15h ust. 3 pkt 1–3 u.b.a. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił również jakie są następstwa naruszenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Te kwestie powinny być rozważone i ocenione przez WSA w pierwszej kolejności, albowiem wynik postępowania odwoławczego uregulowanego w art. 15h u.b.a. miał w sprawie zasadnicze znaczenie.

W tym miejscu należy zauważyć, że regulacja dotycząca czynności specjalistycznych, jakimi są niewątpliwie badania lekarskie i psychologiczne osób ubiegających się o pozwolenie na broń palną lub posiadających takie pozwolenie, stanowi procedurę odrębną od procedury administracyjnej, jako procedura o charakterze wpadkowym w postępowaniu o wydanie bądź cofnięcie pozwolenia na broń, która została uregulowana w sposób pełny i kompleksowy (por. np. wyroki NSA z 17 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1273/04, z 27 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1315/09, z 21 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1292/11, z 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1943/13, https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Trzeba także zaznaczyć, że wobec braku odesłania w art. 15h u.b.a., do procedury odwoławczej nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że kwestia zachowania terminu do wniesienia odwołania nie ma znaczenia dla oceny legalności decyzji o wydaniu pozwolenia na broń lub (jak w rozpoznawanej sprawie) cofnięcia takiego pozwolenia. Podkreślenia przy tym wymaga, że z art. 15h ust. 3 u.b.a. w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że termin 30 dni na wniesienie odwołania od orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego w równym stopniu wiąże oba podmioty uprawnione do złożenia odwołania wymienione w art. 15h ust. 2 u.b.a. Termin do wniesienia odwołania musi być zachowany, by wywołał skutek proceduralny w postaci prawidłowego uruchomienia postępowania odwoławczego przed podmiotami wskazanymi w art. 15h ust. 3 pkt 1-3 u.b.a.

Wobec powyższego nie można podzielić poglądu Sądu pierwszej instancji, że okolicznością pozostającą bez wpływu na rozstrzygnięcie był zarzut przekroczenia przez organ terminu do zaskarżenia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie uwzględniła w sposób wystarczający omawianego zagadnienia. W związku z tym za zasadny należało uznać zarzut sformułowany w punkcie 1 lit. a) petitum skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze, że Sąd pierwszej instancji nie ocenił, czy Komendant Wojewódzki Policji w Opolu wniósł odwołanie od orzeczenia lekarskiego nr [...] z 5 czerwca 2019 r. oraz psychologicznego nr [...] z 29 maja 2019 r. z zachowaniem terminu określonego w art. 15h ust. 3 u.b.a. oraz czy wniesione odwołanie mogło wszcząć procedurę odwoławczą uregulowaną w art. 15h u.b.a., a co za tym idzie nie dokonał pełnej kontroli zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, uwzględni powyższe stanowisko i przeprowadzi pełną ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.