Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1300/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. Z. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 kwietnia 2025 r., nr 396/2025 w przedmiocie nałożenia obowiązku w zakresie prawa budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1300/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. Z. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 kwietnia 2025 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku w zakresie prawa budowlanego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że R. Z. w skardze na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 kwietnia 2025 r. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mocą ww. decyzji organ utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 17 lutego 2025 r., nakładającą na skarżącego obowiązek doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami prawa budowlanego pokrycia dachowego na budynku gospodarczym usytuowanym na działce nr ew. [...] przy granicy z działką nr ew. [...], położonym w miejscowości L., gm. [...] poprzez obcięcie okapu równo ze ścianą budynku gospodarczego przy granicy z działką nr ew. [..] z odprowadzeniem wód opadowych na własną posesję oraz zamontowaniem płotków przeciwśniegowych. Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji nakłada na skarżącego obowiązek doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami prawa budowlanego pokrycia dachowego na budynku gospodarczym przy granicy z sąsiednią działką. Podniesiono, że wykonanie zaleconych czynności stanowi ogromną inwestycję, wymagającą rozbiórki całego dachu - zdjęcia połaci blachy, demontażu systemu rynnowego, odpowiedniego przycięcia krokwi, przycięcia blachy i ponownego jej montażu, a następnie wykonania ponownie orynnowania i montażu płotków przeciwśniegowych. Wskazano, że szacunkowy koszt takich prac wynosi ok. 12 000 zł, co dla skarżącego stanowi ogromny wydatek.

Analizując sprawę pod kątem rozpoznania wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji zgodził się z uzasadnieniem wniosku, że wykonanie nakazanych prac w istocie sprowadza się do częściowej rozbiórki dachu - zdjęcia połaci blachy, demontażu systemu rynnowego, odpowiedniego przycięcia krokwi, przycięcia blachy, a następnie do ponownego montażu elementów dachu, wykonania ponownie orynnowania i montażu płotków przeciwśniegowych. Sąd przyznał skarżącemu rację, że szacunkowy koszt takich prac może wynieść podaną przez niego kwotę około 12 000 zł, co może wskazać na okoliczność powstania znacznej szkody w majątku skarżącego. Okoliczność ta wypełnia zatem przesłankę wstrzymania wykonania aktu administracyjnego określoną w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zaakcentował, że wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego, a następnie jego odbudowanie zgodnie z zaleceniami organu, niezależnie od wielkości i wartości materialnej obiektu, przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, co do zasady łączy się z niebezpieczeństwem powstania ewentualnej szkody majątkowej w postaci utraty nakładów finansowych. W orzecznictwie zwracano uwagę, że ewentualna szkoda poniesiona wskutek rozbiórki obiektu wiąże się właśnie z utratą nakładów finansowych poniesionych na jego realizację, a także z poniesieniem nakładów finansowych w celu wykonania nałożonego obowiązku. Z tych przyczyn, w sprawach budowlanych, w których chodzi o rozbiórkę obiektu, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są, co do zasady, nieuniknione.

Zażalenie na to postanowienie wniosła T. Z., zaskarżając je w części, tj. w zakresie obowiązku montażu płotków przeciwśniegowych, naprawy i zapewnienia prawidłowego orynnowania budynku gospodarczego, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie przejawiające się w nieuwzględnieniu przez WSA interesu prawnego i faktycznego uczestnika.

Wniesiono o:

1) zmianę zaskarżonego postanowienia przez odmowę wstrzymania wykonania decyzji w powyższym zakresie,

2) dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego:

a) poprzez dopuszczenie dokumentacji fotograficznej i nagrania przedstawiających stan techniczny orynnowania (nieszczelne, dziurawe rynny) – w celu wykazania konieczności natychmiastowego wykonania obowiązków,

b) poprzez dopuszczenie rysunku przedstawiającego usytuowanie budynku gospodarczego względem budynku uczestnika celem wykazania odległości między budynkami,

c) poprzez dopuszczenie zdjęcia z pomiaru odległości pomiędzy budynkami celem wykazania odległości między budynkami,

3) zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić należy, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy.

W tej sprawie kluczowe pozostaje jednak, że dla zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mogą mieć znaczenia merytoryczne argumenty wskazujące, zdaniem strony wnoszącej zażalenie, na naruszenie prawa przez stronę skarżącą. Argumentacja dotycząca oceny legalności zaskarżonej decyzji nie może być przesłanką stosowania bądź odmowy stosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tego rodzaju argumentacja nie może być przedmiotem oceny na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ stanowiłaby nieuprawniony przedsąd. W postępowaniu dotyczącym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd nie rozpoznaje okoliczności związanych z merytorycznym rozstrzygnięciem.

Istotne jest, że zgodnie z oświadczeniem zawartym w zażaleniu postanowienie Sądu pierwszej instancji zostało zaskarżone w części, tj. w zakresie obowiązku montażu płotków przeciwśniegowych, naprawy i zapewnienia prawidłowego orynnowania budynku gospodarczego. Zakres zaskarżenia przedmiotowego postanowienia jest zatem ściśle powiązany z zasadnością wykonania części nakazanych robót budowlanych i podstawą (obowiązkiem) ich przeprowadzenia, co może zostać zbadane przez sąd administracyjny dopiero na etapie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, a nie w postępowaniu wpadkowym dotyczącym wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto uwzględnienia wymaga, że uchylenie zaskarżonego postanowienia i odmowa wstrzymania wykonania robót budowlanych tylko w zaskarżonej części byłaby w skutkach technicznie niewykonalna. Wykonanie robót budowlanych w zakresie obowiązku montażu płotków przeciwśniegowych, naprawy i zapewnienia prawidłowego orynnowania budynku gospodarczego bez jednoczesnego przeprowadzenia pozostałych nakazanych decyzją robót budowlanych wymagających przebudowy dachu jest technicznie niemożliwe.

W związku z powyższym także zasadnicze, merytoryczne argumenty strony wnoszącej zażalenie, że odległość między budynkiem strony wnoszącej zażalenie, a budynkiem strony skarżącej nie spełnia wymagań prawem przepisanych, niewykazania przez skarżącego, że jego budynek został wzniesiony zgodnie z prawem, niespełnienia przez budynek skarżącego koniecznych warunków technicznych, dotyczące nielegalności robót budowlanych podjętych przez stronę skarżącą czy ich właściwej kwalifikacji nie mogły odnieść skutku na etapie postępowania wpadkowego w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Ponadto postępowanie niniejsze może być prowadzone wyłącznie na wniosek skarżącego i to zasadniczo ze sferą jego praw i obowiązków wiąże się ocena podstaw do stosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Ryzyka i niebezpieczeństwa, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., przepis ten odnosi bowiem przede wszystkim do sytuacji prawnej osoby ubiegającej się o ochronę tymczasową w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przepisie tym nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Opisane w zażaleniu zagrożenia związane ze wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji (spływ wód deszczowych oraz zsuwanie się śniegu na działkę uczestnika) nie są skutkami takiego rodzaju, które z uwagi na swój charakter mogłyby stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.