Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 17 października 2022 r., sygn. akt SKO.ŚR/4111/1214/2022, w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala

Zaskarżoną przez A. C., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 17 października 2022 r., znak: SKO.SR/4111/1214/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., zwanej dalej ustawa o świadczeniach rodzinnych) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022, poz. 2000, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 31 sierpnia 2022 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do oświadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką E. D.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2022 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką.

Decyzją z dnia 31 sierpnia 2022 r. Wójt Gminy K. orzekł o odmowie przyznania skarżącej prawa do oświadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką

W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że matka skarżącej jest osobą schorowaną, porusza się na wózku inwalidzkim i z uwagi na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki. Skarżąca wykonuje wszystkie czynności opiekuńcze, pielęgnacyjne i higieniczne wobec matki, a w szczególności utrzymywanie codziennej higieny osobistej, pomoc w przemieszczaniu się, podawanie leków, gotowanie i podawanie posiłków, sprzątanie robienie zakupów, ustalenie wizyt lekarskich, załatwianie spraw urzędowych.

Organ wskazał, że matka skarżącej posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie z dnia 15 marca 2016 r.), jednak niepełnosprawność nie powstała w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z powyższym nie istniała możliwość przyznania wnioskowego świadczenia.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła skarżąca.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium powołało treść przepisów art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz podał, ze art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Z powyższego wynika więc, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia.

W konsekwencji, zdaniem Kolegium nie można odmówić skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko dlatego, że niepełnosprawność matki powstała później niż przyjmuje to art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Tak więc oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ dokonuje z pominięciem tego kryterium.

Kolegium podało, że w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności K. z dnia 16 marca 2016 r., nr [...] wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawność istnieje od 9 października 2013 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od 43-go roku życia. Powyższe oznacza, że spełniona została przesłanka niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Niemniej jednak Kolegium nie przyznało prawa do wnioskowanego świadczenia, gdyż, jak podało nie został wykazany związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia/niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki.

Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa wart. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 września 2017 r., sygn. akt I OSK 695/17, zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te decydując się na sprawowanie opieki pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa.

Tymczasem z oświadczenia skarżącej z dnia 31 sierpnia 2022 r. wynika, że w 2006 r. zamknęła ona działalność, którą prowadziła 2 lata; w tym roku podjęła studia i opiekowała się chorym ojcem, który wymagał stałej pomocy. W 2013 r. matka skarżącej doznała udaru mózgu i od tej pory opiekuje się matką i nie jest w stanie podjąć zatrudnienia.

W ocenie Kolegium, w sytuacji w której skarżąca pracowała po raz ostatni w 2006 r., nie można stwierdzić, że istnieje związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia/niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Kolejną okolicznością przemawiającą za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji jest wskazany przez skarżącą w oświadczeniu z 23 sierpnia 2022 r., jak również w złożonym odwołaniu, zakres opieki. Organ podniósł, że niektóre z czynności związane są z opieką nad niepełnosprawną matką, jak np. higiena, prowadzenie do toalety, czy smarowanie kremami przeciw oparzeniom, niemniej jednak wiele ze wskazanych czynności stanowi czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, zwłaszcza, że odwołująca mieszka z matką

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że takie czynności, jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności, wymagające całodobowej dyspozycyjności, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu (tak m. in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 24 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 326/21).

Kolegium nie zakwestionowało faktu sprawowania opieki nad matką przez skarżąca, niemniej jednak podało, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest wypłacane za sprawowanie opieki, gdyż obowiązek opieki wynika z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica. W związku z powyższym utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów:

- art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez sprzeczność ustaleń Organu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w szczególności:

a. błędnym uznaniu, że nie istnieje związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia/

niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką;

b. błędnym ustaleniu przez organ, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką nie wykracza ponad obowiązek opieki dziecka względem rodzica wynikający z prawnego i moralnego obowiązku,

- podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy, m.in. przeprowadzony wywiad środowiskowy oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dowodzą, że matka skarżącej jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymaga całodobowej opieki, przez co istnieje związek miedzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżąca, a opieką nad niepełnosprawną matką.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała jednak na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), w brzmieniu obowiązującym na datę zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Mając powyższe regulacje ustawy o świadczeniach rodzinnych na względzie nie ulega wątpliwości w niniejszej sprawie, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła osoba uprawniona – córka (skarżąca), a opieka sprawowana jest nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności K. z dnia 16 marca 2016 r., nr [...]. Wynika z niego, że ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 9 października 2013 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od 43-go roku życia.

Prawidłowo uznało w związku z powyższych Kolegium, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1b i jego zastosowania. Organ pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę treść i skutki płynące z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, którym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Wykładnia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna prowadzić do takiego rozumienia tego przepisu, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

W ocenie Sądu, zgodzić się jednak należało ze stanowiskiem Kolegium, że ten błąd organu pierwszej instancji, który na tej podstawie odmówił przyznania żądanego przez skarżącą świadczenia, nie mógł przekreślić trafności i zasadności podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podjęło, pomimo powyższego uchybienia organu pierwszej instancji, prawidłowe jednak rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej.

Zasadnie bowiem uznało, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia.

W stanie faktycznym i prawnym sprawy przyjąć należy, że mimo iż 2006 r. był jej ostatnim rokiem aktywności zawodowej, to jednak skarżąca nie podejmowała dalszej pracy w związku z okolicznością pogorszenia stanu zdrowia matki. Regulacje prawne nie przewidują w tym względzie terminu złożenia wniosku o przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia. Nie musi być więc złożony w tym roku, w którym zrezygnowano z pracy klub innego rodzaju zatrudnienia, ważny jest jedynie związek rezygnacji z pracy lub innego rodzaju zatrudnienia, czy tez niepodejmowanie pracy i innego rodzaju zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Trafnie jednakże w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniosło Kolegium, że przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: sprawowanie osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wymagającym stałej pielęgnacji i opieki oraz rezygnacja, czy też niepodejmowanie z tego powodu zatrudnienia. Celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawnym członkiem rodziny, przy czym zakres i charakter sprawowanej opieki musi być tego rodzaju, że wyklucza on podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód, wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca.

Skoro skarżąca w toku trwającego postępowania administracyjnego podnosiła, że czynności opiekuńcze przy matce, która jest osobą schorowaną, poruszającą się na wózku inwalidzkim, obejmują czynności pielęgnacyjne i higieniczne, pomoc w przemieszczaniu się, podawanie leków, gotowanie i podawanie posiłków, sprzątanie robienie zakupów, ustalenie wizyt lekarskich, załatwianie spraw urzędowych, wyjścia na spacer, do kościoła, zamawianie księdza, okrywanie kocem, czytanie wiadomości, książek, rozmowę o bieżących sprawach, rozbieranie, układanie do snu, to za przekonywującą wobec tego należało uznać argumentację Kolegium, iż czynności takie jak: pomoc w utrzymaniu higieny osobistej, podawanie leków, przygotowanie posiłków, organizowanie wizyt lekarskich, robienie zakupów, czy inne wskazane, są tymi, które można zaliczyć do szeroko rozumianego prowadzenia gospodarstwa domowego. Rację ma Kolegium, że są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale to z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, iż aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15). Nie należy jednak rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością opiekowanej osoby, a więc koniecznością wykonywania takich, a nie innych czynności warunkujących jej egzystowanie w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19; LEX nr 2763205). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11). Zauważyć bowiem należy, że wykonanie większości z tych czynności, nawet gdy są one niezbędne, może być tak zaplanowane, że ich realizacja może nastąpić w określonych godzinach rano i wieczorem, a pomiędzy tymi okresami jest możliwe wygospodarowanie czasu na inne niż z nimi związane cele, gdyż stan zdrowia matki skarżącej, a co za tym idzie możliwość jej funkcjonowania w życiu codziennym to umożliwia. Z pewnością matka skarżącej wymaga pomocy, ale pomoc jej w niektórych czynnościach związanych z codzienną egzystencją, jest do pogodzenia z jednoczesnym podjęciem zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Sąd zdaje sobie sprawę i rozumie trudności związane z przemieszczaniem się matki skarżącej, nie mniej jednak ani jej stan zdrowia, w konsekwencji i możliwość samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym, ani czynności opiekuńcze z tym związane, nie są one aż tak absorbujące czasowo, że wykluczają jakakolwiek pracę zawodową. Stąd zgodzić się należało z oceną Kolegium, że taki zakres i charakter czynności opiekuńczych nie mógł być uznany za wymagający całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Nie może przesądzić o innej ocenie tych czynności incydentalne przypadki upadku i urazów doznanych przez matkę, które to okoliczności podniesione zostały w skardze, gdyż takowe mogą się wydarzyć zawsze. Zauważyć bowiem należy, że sytuacja zdrowotna osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności jest różna. W grupie tej są osoby, które z uwagi na stan zdrowia wymagają stałej, czy też natychmiastowej pomocy opiekuna, który musi wykonywać pilne, niecierpiące zwłoki czynności, a są też osoby, które nie potrzebują stałej opieki, ale będąc niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie, umożliwiając opiekunom zarobkowanie. W przypadku tych osób czynności związane z opieką mogą być wykonywane po zakończeniu pracy przez opiekuna.

Skoro w niniejszym przypadku czynności opiekuńcze z uwagi na stan zdrowia matki skarżącej i możliwość jej samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym nie są aż tak absorbujące czasowo skarżącą, że wykluczają jakakolwiek pracę nawet tą w niepełnym wymiarze czasu pracy, to nie można w tym zakresie postawić Kolegium skutecznie zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.).

Prawidłowa była zatem ocena Kolegium zakresu i charakteru czynności opiekuńczych, jak i współdziałania wszystkich dzieci niepełnosprawnej matki skarżącej w sprawowaniu opieki nad nią w kontekście istnienia związku przyczynowo – skutkowego, pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Mając powyższe na uwadze Kolegium władne było zatem, w ocenie Sądu, do skorzystania z przyznanych mu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., kompetencji i utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Skarga nie mogła więc wywrzeć zamierzonego skutku.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.