Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 10 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Po 31/15 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 2 kwietnia 2013 r. nr (...) w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Po 31/15, w którym oddalono wniosek W. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

W motywach orzeczenia Sąd podał, że skarżący 11 stycznia 2017 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Pismem z dnia 2 marca 2017 r., ponowionym w dniu 20 kwietnia 2017 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Pismo doręczono skarżącemu w dniu 11 maja 2017 r. Skarżący nie uzupełnił wniosku.

Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym postanowieniu uznał, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.

Wskazał, że o tym, czy może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, a więc czy skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozstrzygnął już Naczelny Sądu Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 czerwca 2015 r. o sygn. akt II FZ 437/15, który oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2015 r. Ponadto kolejny wniosek skarżącego został oddalony przez sąd pierwszej instancji w prawomocnym postanowieniu z dnia 14 czerwca 2016 r. Nieudzielanie przez skarżącego wskazanych w wezwaniu informacji uniemożliwiło sądom przeprowadzenie rzetelnej analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy.

Sąd wskazał, że jest to kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Dlatego też należy zbadać, czy stosownie do art. 165 p.p.s.a. nastąpiła, od czasu wydania prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2016 r., zmiana okoliczności sprawy, która mogłaby spowodować jego uchylenie lub zmianę.

Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ mimo wezwania referendarza sądowego w ramach poprzedniego postępowania z wniosku o prawo pomocy (tom I - k. 190 – 191 akt) i wezwania w ramach obecnego postępowania (tom II - k. 303 akt) nie wykazał, że istotnie znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie wobec niego instytucji prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Porównując wniosek skarżącego z dnia 17 stycznia 2017 r. z poprzednio złożonymi wnioskami Sąd uznał, że sytuacja skarżącego nie uległa pogorszeniu od czasu, kiedy wcześniej skarżący składał wnioski o przyznanie prawa pomocy.

Jednakże z uwagi na wątpliwości co do sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego, pomimo iż przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy przepisy prawa nie obligują do dokonania ponownej oceny sytuacji strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy w razie wątpliwości, czy wystąpiły nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowych rozstrzygnięć w przedmiocie prawa pomocy, ma prawo wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień w celu ustalenia, czy wystąpiły nowe okoliczności w sprawie, a zatem, czy wystąpiły przesłanki do przyznania prawa pomocy. W tym celu pismem z dnia 20 kwietnia 2017 r. wezwano skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń i odpisów dokumentów.

Skarżący, mimo wezwania, nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył zeznań rocznych podatkowych za 2015 i 2016 r., nie wyjaśnił nawet, czy zostały sporządzone i złożone w urzędzie skarbowym. Skarżący mimo wezwania nie podał również w jakiej wysokości uzyskał przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w 2016 r. oraz w miesiącach od stycznia do marca 2017 r., w jakiej wysokości poniósł koszty uzyskania przychodów, nie złożył odpisów deklaracji VAT-7 za miesiące od stycznia do czerwca 2016 r. oraz od stycznia do marca 2017 r., nie podał kosztów miesięcznego utrzymania siebie i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki. Skarżący mimo wezwania nie wyjaśnił również, na co zaciągnął kredyty, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat i czy spłaca kredyty, jeżeli tak to w jakiej wysokości miesięcznie. W sprzeciwie skarżący zaznaczył, że corocznie rozlicza się z urzędem skarbowym. Ponadto wyjaśnił, że ze względu na charakter i nawał pracy jaką wykonuje przypłacił to zdrowiem. Jednakże i na tą okoliczność nie przedłożył dokumentów.

Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie z dnia 20 kwietnia 2017 r. Uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy. Brak współpracy strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową jego przyznania. Uniemożliwia bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie tego, jaka jest rzeczywista sytuacja materialna skarżącego.

Sąd dodał, że ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej są bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny sytuacji majątkowej, bowiem nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania. Brak współpracy ze strony skarżącego skutkuje także uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek koniecznych dla przyjęcia stanowiska, że uiszczenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącego w taki sposób, iż nie będzie on w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. W ocenie Sądu dokumenty i informacje, o które skarżący został wezwany, były niezbędne do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego.

W związku z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, nadal niemożliwe było ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Prawidłowo Sąd pierwszej instancji podkreślił przede wszystkim to, że analizowany wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy jest kolejnym w tej sprawie. Ostatni wniosek został prawomocnie oddalony w postanowieniu Sądu pierwszej instancji z dnia 14 czerwca 2016 r.

Jak stanowi art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: p.p.s.a.), postanowienie niekończące postępowania w sprawie, które jest prawomocne, może być zmienione, jednak pod warunkiem zmiany okoliczności sprawy. Innymi słowy warunkiem bezwzględnym weryfikacji orzeczenia prawomocnego w przypadku postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez zainteresowanego, że okoliczności dla rozstrzygnięcia istotne - a więc sytuacja materialna - uległy zmianie na tyle ważkiej, że uzasadniają one zmianę orzeczenia prawomocnego. Formalnie nie istnieją więc przeszkody, by przyznać skarżącemu prawo pomocy w sprawie, w której wniosek o jego przyznanie był już rozpoznawany.

Nie ulega jednak wątpliwości, że prawo pomocy może być przyznane wnioskodawcy tylko wtedy, gdy rzetelnie i wyczerpująco przedstawi swą sytuację materialną (art. 246 § 1 i art. 252 § 1 p.p.s.a.). Ewentualna zmiana okoliczności sprawy (tych, które skarżący ujawnił w niepełnym zakresie) ma więc charakter nieistotny w sytuacji, w której skarżący nie przedstawia wyczerpujących danych, potwierdzonych stosownymi dokumentami, dotyczących jego sytuacji materialnej. W takim przypadku zmiany w zakresie informacji, które skarżący decyduje się ujawnić, nie mogą wpłynąć na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. W analizowanej sprawie sytuacja materialna skarżącego poddawana była analizie trzykrotnie i w żadnym z postępowań skarżący nie przedstawił dokumentów, o które był wzywany. Sąd pierwszej instancji precyzyjnie dokumenty te wyliczył; Naczelny Sąd Administracyjny podziela zawartą w zaskarżonym orzeczeniu ocenę, że były one niezbędne do analizy sytuacji materialnej skarżącego i jego możliwości płatniczych w tej sprawie.

Już tylko ta okoliczność przesądza, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony. Sąd dysponuje bowiem środkami budżetowymi i nie może przyznawać prawa pomocy pochopnie ‒ w sytuacji, gdy oświadczenie wnioskodawcy o sytuacji materialnej budzi uzasadnione wątpliwości co do jego kompletności.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 184 p.p.s.a. oddalił zażalenie.