Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Ostrowska (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2452/21 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w Ś. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lipca 2021 r. nr DB.P.425703.309.2021.20.rnow w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek oddala skargę kasacyjną.

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2022 r., o sygn. akt VI SA/Wa 2452/21, oddalił skargę P. Sp. z o. o. w Ś. (obecnie: P. Sp. z o. o. w S.; dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek.

Sąd I instancji orzekał w następujących okolicznościach sprawy:

Po rozpoznaniu zgłoszenia oznaczonego numerem (...), dokonanego w dniu 23 maja 2018 r. przez spółkę, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: organ, UP) decyzją z dnia 9 marca 2021 r., odmówił udzielenia patentu na wynalazek pt. "(...)", działając na podstawie art. 24 i art. 26 w związku z art. 315 ust. 3 oraz art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2020 r., poz. 286).

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ decyzją z dnia 16 lipca 2021 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 9 marca 2021 r., działając na podstawie art. 24, art. 27, art. 49 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 315 ust. 3 oraz art. 245 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2021 r., poz. 324; dalej: p.w.p.).

II

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie we wskazanym powyżej wyroku zauważył, że stan faktyczny niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości i wyjaśnił, że istota sporu sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy UP był związany własną decyzją I instancji i powinien był ją ponownie rozpatrzyć co do jej zasadności, czy też mógł przystąpić do "mnożenia zarzutów", czym – zgodnie z twierdzeniami skarżącej – naruszył art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.). Sąd wskazał, że decyzją z dnia 9 marca 2021 r. organ odmówił bowiem udzielenia patentu na wskazany powyżej wynalazek podnosząc brak poziomu wynalazczego zgłoszonego rozwiązania. Następnie zaś na skutek wniosku spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wyznaczył zgłaszającemu termin do zajęcia stanowiska co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o istnieniu przeszkody do uzyskania patentu wskazując na inną podstawę do odmowy udzielenia patentu, tj. brak wystarczającego ujawnienia, a w konsekwencji nie nadawania się wynalazku do przemysłowego stosowania. Sąd zaznaczył przy tym, że oceny prawnej sprawy należy dokonywać według daty zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym, która miała miejsce 23 maja 2018 r.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 110 k.p.a., Sąd I instancji stwierdził, iż nie ma on zastosowania w niniejszej sprawy, gdyż dotyczy on stanu faktycznego związanego z chwilą podpisania decyzji administracyjnej w tym znaczeniu, że dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny jej podstawy prawnej i faktycznej i rozciąga się na okres między wydaniem decyzji, a jej doręczeniem, czyli do chwili złożenia skutecznego środka zaskarżenia. Wskazano, że związanie własną decyzją ustaje w przypadkach, w których przepisy k.p.a. dopuszczają odwołalność decyzji w ramach przyjętego systemu ich weryfikacji.

Następnie Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie organ utrzymując w mocy własną decyzję z dnia 9 marca 2021 r., w obu instancjach wskazał inną podstawę prawną rozstrzygnięcia, tzn. uznał prawidłowość rozstrzygnięcia, ale na innej podstawie prawnej. Zdaniem Sądu I instancji możliwość takiego orzekania wynika z kompetencji UP rozpoznającego sprawę na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, które nie sprowadzają się tylko do kontroli zarzutów podniesionych we wniosku, ale do rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie. Wskazano, że jeżeli organ dostrzeże przesłanki odmowy udzielenia patentu niewskazane w pierwotnie wydanej decyzji to organ winien je wskazać, a także ocenić ponownie pierwotnie wskazane przyczyny odmowy udzielenia patentu, w tym zwłaszcza odnieść się do zarzutów podniesionych w tym zakresie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego w tej sprawie organ nie uczynił. Konsekwentnie Sąd stwierdził uchybienie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. wskazując jednak, iż biorąc pod uwagę, że należało je ocenić w kontekście wpływu na rozstrzygnięcie, to nie ma ono na nie istotnego wpływu.

Odnosząc się z kolei do zarzutów procesowych sformułowanych w skardze, Sąd stwierdził ich niezasadność. Sąd podzielił również ocenę organu, że przedmiotowe zgłoszenie wynalazku nie spełniało wymogu wystarczającego ujawnienia, z uwagi na niemożność jego realizacji na podstawie pierwotnego opisu zgłoszeniowego wynalazku z daty zgłoszenia, a także – konsekwentnie – nie spełniało wymogu nadawania się do przemysłowego stosowania.

Podsumowując Sąd wskazał, że Urząd Patentowy rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji odmawiającej udzielenia patentu, uznał za konieczne przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego co do spełnienia przez zgłoszenie wymogów art. 24, art. 27 i art. 49 ust. 1 pkt. 2 p.w.p., a jego wyniki uprawniały organ do utrzymania w mocy decyzji o odmowie udzielenia patentu na przedmiotowy wynalazek. Ponadto Sąd stwierdził, że organ wypełnił obowiązek wyjaśnienia okoliczności sprawy określony w art. 7 i 77 k.p.a. i zaznaczył, że obowiązek ten nie jest sprzeczny z zasadą, zgodnie z którą ciężar dowodu ostatecznie spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. W ocenie Sądu skarżący nie był zatem zwolniony od dokonania prawidłowego zgłoszenia wynalazku i współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych.

Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę spółki.

III

Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Urzędowi Patentowemu RP do ponownego rozpoznania, a także o rozstrzygnięcie o kosztach procesu według norm prawem przepisanych za wszystkie instancje.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisu art. 174 p 2 w związku z:

– naruszeniem przepisu art. 145 § 1 p.3 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 poprzez zaakceptowanie decyzji Urzędu Patentowego RP z błędnym pouczeniem, iż na tę decyzję przysługuje skarga do WSA;

– naruszenie przepisu art. 183 § 2 pkt 5 poprzez uznanie zasadności skargi a jednocześnie rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym przez co strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw;

– naruszenie przepisów art. 145 § 1 p. 1 a) i c) i 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą interpretację art. 49 ust. 1 p.w.p. w wyniku czego porównywano skutki pomiędzy poszczególnymi wynalazkami a nie cechy techniczne (środki techniczne) tworzące wynalazek;

– naruszeniem przepisu art. 145 § 1 p.1 i c) poprzez niewłaściwą interpretację art. 10 p.w.p. poprzez sprawdzanie warunków do uzyskania patentu poprzez porównywanie skutków wynalazków.

2. naruszenie przepisu art. 174 p.1 i 141 § 4 p.p.s.a. w związku z błędną wykładnią przepisu art. 49 ust. 1 oraz art. 10 p.w.p. w wyniku czego porównywano skutki pomiędzy poszczególnymi wynalazkami a nie cechy techniczne (środki techniczne) tworzące wynalazek.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Pismem z dnia 1 czerwca 2022 r. spółka oświadczyła, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

IV

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

V

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w niej zarzuty nie podważają prawidłowości wyroku Sądu I instancji.

Stosownie do art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 p.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała, z tego też względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. Sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – NSA może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w jego całokształcie. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, kierując się art. 193 p.p.s.a., ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji (oceny) zasadności zarzutów kasacyjnych.

Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok, którym Sąd I instancji oddalił skargę spółki na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak również zarzut naruszenia prawa materialnego, przy czym ze względu na wadliwy sposób ich sformułowania, ich kwalifikacja wymagała przeprowadzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny analizy indentyfikacyjnej.

Uwzględniając sposób sformułowania zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny na wstępie podkreśla, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym zaskarżenia wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, co znalazło swój wyraz również w przymusie adwokacko-radcowskim, tj. obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 578/20). Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia.

Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Zarzuty kasacyjne nieodpowiadające tym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. np. postanowienie NSA z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04, OSP z 2005 r. z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, Nr 3, poz. 36 oraz wyroki NSA z: 16 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 861/10; 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 22/18).

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna spółki nie spełnia powyższych wymogów. Przede wszystkim należy wskazać, że podstawy rozpatrywanej skargi kasacyjnej zostały błędnie określone. Należy przypomnieć, że przepis 174 p.p.s.a. określa standardy skargi kasacyjnej i skierowany jest do jej autora, tym samym nie jest możliwe jego naruszenie przez Sąd I instancji. Tymczasem skarżąca właśnie tak formułuje podstawy kasacyjne, zarzucając Sądowi I instancji "naruszenie przepisu art. 174 p. 2" (pkt 1 petitum skargi) oraz "naruszenie przepisu art. 174 p.1 i 141 § 4 p.p.s.a." (pkt 2 petitum skargi), popełniając przy tym błędy w jednostkach redakcyjnych wymienionych przepisów. Ponadto, w grupie zarzutów proceduralnych (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej), którą skarżąca określa jako "naruszenie przepisu art. 174 p. 2", przywołano argumentację właściwą zarzutom naruszenia prawa materialnego, zarzucając w nich Sądowi I instancji m.in.: "niewłaściwą interpretację art. 49 ust. 1 ustawy prawo własności przemysłowej" i "niewłaściwą interpretację art. 10 p.w.p.". Powyższe oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w stanie w sposób jednoznaczny odczytać zarzutów rozpatrywanej skargi kasacyjnej.

Należy przypomnieć, iż wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i nie budzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych wcześniej regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować, nie jest powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, ani też nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać.. Nie jest bowiem rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych (zob. wyroki NSA z dnia 31 października 2017 r., sygn. akt I GSK 2343/15 oraz 6 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 296/20).

Jakkolwiek nieprawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oraz uzasadnienie zarzutów proceduralnych naruszeniami prawa materialnego nie spełnia wymogów skargi kasacyjnej określonych w art. 174 p.p.s.a., to kierując się zaleceniami wynikającymi z uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, prezentującej liberalne stanowisko co do wymogów skargi kasacyjnej, skład orzekający poniżej się do nich odniesie.

W pierwszej kolejności należy rozpatrzyć zarzut sformułowany w pkt 1, tiret 2 petitum skargi kasacyjnej, w którym skarżąca zarzuca Sądowi I instancji "naruszenie przepisu art. 183 § 2 pkt. 5 poprzez uznanie zasadności skargi a jednocześnie rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym przez co strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw". Pomimo błędu redakcyjnego zawartego w powyższym zarzucie (poprzez brak wskazania aktu, którego przepis miałby być naruszony), należy domniemywać, iż skarżącej chodzi o art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., który wśród przesłanek nieważności postępowania wymienia sytuację pozbawienia strony możności obrony swych praw.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z akt niniejszej sprawy wynika, że w dniu 17 stycznia 2022 r. wydane zostało zarządzenie o skierowaniu sprawy na rozprawę w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa COVID), tj. przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Termin rozprawy wyznaczono na dzień 16 lutego 2022 r. oraz wskazano skład orzekający w sprawie (k. 31 akt sądowych). O wydaniu tego zarządzenia strony zostały prawidłowo zawiadomione. Następnie w dniu 8 lutego 2022 r., z uwagi na wzrost zagrożenia epidemicznego, zmieniono tryb rozpoznania sprawy z posiedzenia jawnego (zdalnego) wyznaczonego na dzień 16 lutego 2022 r. na tryb rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w tym samym dniu, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID, w brzmieniu nadanym przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090). Wspomniany art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID stanowił wówczas, iż "przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów". W niniejszej sprawie o zmianie trybu rozpatrzenia sprawy skarżąca została prawidłowo zawiadomiona na 8 dni przed terminem posiedzenia niejawnego, a więc miała możliwość pisemnego zajęcia stanowiska w sprawie przed terminem posiedzenia. W orzecznictwie NSA jednolicie wskazuje się, że skoro o rozprawie jawnej należy zawiadomić strony co najmniej siedem dni przed terminem posiedzenia (art. 91 § 2 p.p.s.a.), to tym bardziej należy przyjąć co najmniej taki termin na wypowiedzenie się strony w formie pisemnej przed rozpoczęciem posiedzenia w sprawie (zob. wyrok NSA z 24 października 2025 r., sygn. akt III OSK 1893/22). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID, zachowuje standardy prawa do obrony w sytuacji, gdy strony zostały zawiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość pisemnego zajęcia stanowiska w sprawie przed terminem posiedzenia. W niniejszej sprawie powyższe wymogi zostały zachowane, tym samym zarzut sformułowany w pkt 1, tiret 2 petitum rozpatrywanej skargi kasacyjnej należy uznać za nieuzasadniony.

W odniesieniu do zarzutu proceduralnego sformułowanego w pkt 1, tiret 1 skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, iż jest on bezpodstawny, gdyż znajdujące się w kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji UP pouczenie o prawie strony do wniesienia skargi na wydaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest zgodne z art. 248 p.w.p. Przywołany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na uzasadnienie powyższego zarzutu argument braku pouczenia o prawie do wniesienia sprzeciwu od decyzji na podstawie art. 64a p.p.s.a. jest bezzasadny, gdyż przepis ten nie ma w niniejszej sprawie zastosowania.

Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że sposób ich sformułowania oraz argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały tak przedstawione, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania (wymienione w pkt 1, tiret 2 i 3 petitum skargi) ściśle powiązano (uzasadniono) z naruszeniem przepisów prawa materialnego (wymienionym w pkt 2 petitum skargi). Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota podnoszonego przez stronę problemu oraz komplementarny charakter powyższych zarzutów kasacyjnych, uzasadniają łączne ich rozpatrzenie.

W ramach powyższych zarzutów skarżąca zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 a i c i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą interpretację art. 49 ust. 1 oraz art. 10 p.w.p. w wyniku czego "porównywano skutki pomiędzy poszczególnymi wynalazkami a nie cechy techniczne (środki techniczne) tworzące wynalazek". Ponownie należy wskazać na błędne określenie ww. zarzutów kasacyjnych, po pierwsze poprzez przywołanie w nich art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., który nie był w ogóle stosowany przez Sąd I instancji (a tym samym nie mógł zostać naruszony), po drugie poprzez przywołanie w nich normy art. 141 § 4 p.p.s.a., określającej elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe kwestionowanie stanowiska Sądu I instancji w zakresie prawidłowości przyjętej za podstawę orzekania wykładni bądź zastosowania prawa. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego, jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (zob. podobnie: wyrok NSA z dnia 25 marca 2025 r., III OSK 273/22). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, co jednak nie zachodzi w odniesieniu do kontrolowanego wyroku Sądu I instancji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji realizuje bowiem wymagania określone art. 141 § 4 p.p.s.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutów niewłaściwej interpretacji art. 49 ust. 1 oraz art. 10 p.w.p. należy zauważyć, iż przepisy te mają charakter kompetencyjny. Przepis art. 10 ust. 1 p.w.p. nakłada na Urząd Patentowy, przed wydaniem decyzji o udzieleniu patentu na wynalazek, obowiązek sprawdzenia, czy zostały spełnione warunki wymagane do uzyskania patentu lub prawa ochronnego. Natomiast przepis art. 49 ust. 1 p.w.p. określa przesłanki wydania decyzji o odmowie udzielenia patentu, wśród których wymieniono stwierdzenie przez UP, że 1) nie zostały spełnione warunki wymagane do uzyskania patentu lub 2) wynalazek nie został przedstawiony na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić.

Przywołanie przez skarżącą wyłącznie dwóch powyższych przepisów kompetencyjnych określonych w p.w.p. na uzasadnienie przeprowadzenia przez organ oraz przez Sąd I instancji błędnej wykładni przepisów prawa materialnego przy wydawaniu, a następnie sądowej kontroli przedmiotowej decyzji o odmowie udzielenia patentu na wynalazek nie pozwala na dokonanie przez NSA właściwego odczytania zarzutu skarżącej, w ramach którego twierdzi ona, iż "porównywano skutki pomiędzy poszczególnymi wynalazkami a nie cechy techniczne (środki techniczne) tworzące wynalazek". Nie wiadomo bowiem, w odniesieniu do którego warunku wymaganego do uzyskania patentu skarżąca powyższy zarzut formułuje, tym samym pozostawiając tą kwestię w obszarze interpretacji i domysłów.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż warunki przyznania patentu na wynalazek zostały określone w art. 24 – art. 30 p.w.p. Wymieniono wśród nich m.in. nowość, poziom wynalazczy oraz przemysłowe stosowanie. Ponadto art. 33 ust. 1 i art. 49 ust. 1 pkt 2 p.w.p. wprowadziły warunek zupełności ujawnienia wynalazku, zgodnie z którym opis wynalazku "powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić".

Uwzględniając słusznie przyjęty w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji stan prawny obowiązujący w dacie zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym, która miała miejsce 23 maja 2018 r., należy podkreślić, iż powyższy warunek zupełności ujawnienia wynalazku, będący podstawą wydania kontrolowanej decyzji UP, obowiązuje od daty wejścia w życie p.w.p., czyli od 21 maja 2001 r. Rozpatrując zgłoszenie przedmiotowego wynalazku Urząd Patentowy, kierując się zasadami postępowania administracyjnego, w tym zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasadami wyczerpującego zbierania i rozpatrywania materiału dowodowego (art. 77 i 80 k.p.a.) zobowiązany był zatem wszechstronnie i wyczerpująco zweryfikować wymagany przez p.w.p. warunek zupełności ujawnienia wynalazku. Zarówno w trakcie pierwotnego postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem decyzji z 9 marca 2021 r. o odmowie udzielenia patentu na wynalazek, jak i w trakcie postępowania ponownie rozpatrującego sprawę, zakończonego wydaniem decyzji z 16 lipca 2021 r. utrzymującej zaskarżaną decyzję w mocy, UP wskazywał spółce, że zastrzeżenie patentowe dotyczące sposobu sporządzania zgłoszonej do opatentowania kompozycji winno określać nie tylko wszystkie niezbędne czynności prowadzące do uzyskania pożądanego rezultatu, lecz również środki techniczne stosowane przy wykonywaniu wspomnianych czynności. Wskazywał także, że zgłoszona przez spółkę kompozycja barwiąca zawierająca mikrosferę (zastrzeżenie niezależne 1 (...)) i sposób wytwarzania kompozycji barwiącej zawierającą mikrosferę (zastrzeżenie niezależne 4 (...)) zostały określone w zastrzeżeniach niezależnych 1 i 4 w sposób drastycznie szeroki i niejednoznaczny oraz nie zostały ujawnione w sposób wystarczający w opisie przedmiotowego zgłoszenia, w przykładach realizacji 1 – 3, w związku z tym nie są możliwe do odtworzenia na podstawie opisu zgłoszeniowego wynalazku i tym samym zgłoszona kompozycja nie nadaje się do przemysłowego stosowania (art. 24 i 27 ustawy p.w.p.).

Pomimo zgłaszanych przez organ braków w opisie wynalazku, spółka nie udzieliła mu odpowiedzi, jakie konkretne składniki były stosowane przy wytwarzaniu farb ze szklaną mikrosferą (przykład 1, 2) i lakieru ze szklaną mikrosferą (przykład 3), czyli jaki dyspergator, jaki środek dyspergujący i jaką farbę lub lakier należy zastosować? Słusznie więc organ stwierdził w tej sprawie, iż w sytuacji, gdy nie jest możliwe na podstawie przedmiotowego zgłoszenia, odtworzenie kompozycji barwiącej i sposobu jej wytwarzania, ze względu na brak ujawnienia stosowanych składników, w tym m.in. środka odpieniającego i dyspergatora, nie można uznać, że jest ujawniona istota przedmiotowego zgłoszenia. Brak ujawnienia w opisie zgłoszeniowym wynalazku (...) w dacie zgłoszenia wszystkich niezbędnych środków technicznych do wytworzenia kompozycji barwiącej zawierającej szklaną mikrosferę stanowi nieusuwalną wadę zgłoszenia, uniemożliwiająca udzielenie patentu.

W odniesieniu do spełniania warunku zupełności ujawnienia wynalazku w orzecznictwie NSA jednolicie wskazuje się, że "niezbędnym warunkiem zgłoszenia celem uzyskania ochrony patentowej jest takie określenie zastrzeżeń patentowych, aby stanowiły precyzyjną instrukcję, wskazując na konkretne środki techniczne niezbędne do osiągnięcia założonego powtarzalnego rezultatu w dowolnych warunkach. Możliwość zastosowania wynalazku ma wynikać z zastrzeżeń patentowych." (wyrok NSA z dnia 3 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1990/15). Podstawowym warunkiem nadawania się wynalazku do stosowania jest to, by został on ujawniony w stopniu wystarczającym do jego realizacji. Dokumentacja wynalazku ma ujawniać jego istotę, przez co należy rozumieć przedstawienie wszystkich istotnych danych, które pozwoliłyby znawcy dane rozwiązanie zastosować. Brak ujawnienia istoty wynalazku w opisie patentowym stanowi nieusuwalną wadę zgłoszenia (zob. wyroki NSA z dnia 3 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1989/15 i II GSK 1432/15).

W rozpatrywanej sprawie spółka nie przedstawiła w opisie wynalazku wszystkich istotnych danych, które pozwoliłyby znawcy dane rozwiązanie zastosować (urzeczywistnić), nie wskazała organowi jaki konkretny środek odpieniający, jaki konkretny dyspergator i jaka konkretna farba były stosowane przy wytwarzaniu farb ze szklaną mikrosferą (przykład 1 i 2) i lakieru ze szklaną mikrosferą (przykład 3). Niemożliwym było zatem wytworzenie zgłoszonej do opatentowania kompozycji barwiącej zawierającej mikrosferę na podstawie informacji ujawnionych w opisie zgłoszeniowym wynalazku z daty zgłoszenia, co stanowiło nieusuwalną wadę zgłoszenia, uniemożliwiającą udzielenie patentu. W odpowiedzi na niniejszą skargę kasacyjną organ słusznie więc stwierdza, że kontrolowaną przez Sąd I instancji decyzję z dnia 16 lipca 2021 r. wydał na podstawie art. 24, art. 27 i art. 49 ust. 1 pkt 2 p.w.p. (brak przemysłowej stosowalności i brak wystarczającego ujawnienia) oraz, że w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy nie stawiał zarzutów w oparciu o jakiekolwiek dokumenty należące do stanu techniki, a więc również nie porównywał skutków pomiędzy wynalazkami.

Tym samym zarzuty sformułowane w pkt 1, tiret 3 i 4 i pkt 2 petitum rozpatrywanej skargi kasacyjnej, w ramach których spółka wskazuje, iż w procedurze rozpatrywania zgłoszenia wynalazku organ błędnie "porównywał skutki pomiędzy poszczególnymi wynalazkami a nie cechy techniczne (środki techniczne) tworzące wynalazek", należy uznać za bezpodstawne.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.