Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Edukacji i Nauki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1592/23 w sprawie ze skargi Instytutu [...] na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania kategorii naukowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od Instytutu [...] na rzecz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 listopada 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1592/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Instytutu [...] (dalej: "skarżący", "podmiot", "Instytut" albo "[...]") na decyzję Ministra Edukacji i Nauki (dalej: "Minister" albo "organ") z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania kategorii naukowej:

I. uchylił zaskarżoną decyzję;

II. zasądził od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz skarżącego 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

U podstaw rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.

Komisja Ewaluacji Nauki (dalej: "KEN" albo "Komisja") przeprowadziła ewaluację jakości działalności naukowej Instytutu [...] za lata 2017-2021 na podstawie zawartych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, dalej: "systemem POL-on", informacji dotyczących działalności Instytutu, według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r., dostępnych w tym systemie na dzień 31 stycznia 2022 r. Komisja dokonała odrębnej oceny działalności naukowej Instytutu w dyscyplinie naukowej "[...]" w każdym z wymaganych kryteriów, a opinie i stanowiska zostały wprowadzone do systemu POL-on.

Na podstawie wyników ewaluacji Komisja podjęła uchwałę nr [...] z dnia [...] czerwca 2022 r., w której zaproponowała przyznanie Instytutowi w dyscyplinie "[...]" kategorii naukowej B. Komisja określiła kategorię naukową proponowaną dla Instytutu w dyscyplinie naukowej [...] na podstawie porównania przyznanych mu ocen, w ramach poszczególnych kryteriów ewaluacji, z odpowiednimi wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+ i B, stosując algorytm określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Do porównania zastosowano próg pełnego przewyższania G, ustalony przez Komisję uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. w wysokości 0,3. Biorąc pod uwagę przesłanki określone w § 26 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 661), dalej: "rozporządzenie". Komisja uchwałą nr [...] z [...] kwietnia 2022 r. określiła proponowane wartości referencyjne dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Przewodniczący Komisji przedstawił zestaw proponowanych wartości referencyjnych Ministrowi. Na podstawie powyższej propozycji, biorąc pod uwagę specyfikę prowadzenia działalności naukowej w tych dyscyplinach, w dniu 13 maja 2022 r. Minister ustalił wartości referencyjne dla kategorii naukowych A, B+ i B dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Dla dyscypliny naukowej "[...]" wartości referencyjne wynoszą:

– kryterium I "Poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej": OIA = 191,905 pkt, OIB+ = 147,439 pkt, OIB = 93,612 pkt;

– kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych": OIIA = 15,162 pkt, OIIB+ = 11,649 pkt, OIIB = 7,396 pkt;

– kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki": OIIIA = 78,72 pkt, OIIIB+ = 60,48 pkt, OIIIB = 38,4 pkt.

Decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 269 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574, ze zm.), dalej: "p.s.w.n." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.), dalej: "k.p.a.", Minister przyznał Instytutowi kategorię naukową B w dyscyplinie [...] – wskazując, że kategorię przyznaje się na okres do dnia, w którym decyzja o przyznaniu kategorii naukowej w ramach kolejnej ewaluacji stanie się ostateczna. W przypadku gdy Instytut nie będzie objęty kolejną ewaluacją w danej dyscyplinie, traci kategorię naukową z końcem roku, w którym rozpoczęła się ta ewaluacja.

Minister ustalił, że w tym przypadku przewidziana przez przepisy liczba N wynosi 37,19, zaś w ocenie Instytutu w ramach kryterium I uwzględnionych mogło być nie więcej niż 105,57 udziałów jednostkowych w publikacjach naukowych autorstwa albo współautorstwa osób, o których mowa w § 11 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej. Minister podał, że udziały jednostkowe poszczególnych autorów publikacji uwzględnionych w ewaluacji, a także wartość punktowa tych udziałów zostały obliczone w sposób prawidłowy, zgodnie z rozporządzeniem. Przy ustalaniu wartości punktowej uwzględniono właściwe wykazy czasopism naukowych oraz wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe, tj.:

– w przypadku artykułów naukowych opublikowanych w ostatecznej formie w latach 2017 i 2018 – wykaz czasopism naukowych ogłoszony komunikatem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 stycznia 2017 r.;

– w przypadku artykułów naukowych opublikowanych w ostatecznej formie w latach 2019-2021 – ostatni wykaz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych, sporządzony i udostępniony przez Ministra w okresie objętym ewaluacją, tj. wykaz ogłoszony komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 grudnia 2021 r., ze zmianami i sprostowaniem z dnia 21 grudnia 2021 r.;

– w przypadku monografii naukowych wydanych w latach 2017-2021 – ostatni wykaz wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe, sporządzony i udostępniony przez Ministra w okresie objętym ewaluacją, tj. wykaz ogłoszony komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2021 r.

Organ wyjaśnił, że na podstawie informacji wprowadzonych do systemu POL-on, algorytm optymalizujący, o którym mowa w § 24 ust. 1 rozporządzenia, dokonał wyboru osiągnięć stanowiących podstawę ewaluacji. W ocenie w kryterium I uwzględniono tylko osiągnięcia naukowe wskazane w opisany powyżej sposób. W ślad za Komisją, Minister stwierdził, że punktacja dla osiągnięć zaakceptowanych przez Komisję została ustalona w sposób prawidłowy, zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami. Równocześnie Minister zgodził się z oceną Komisji, że niektóre zgłoszone przez Podmiot osiągnięcia nie spełniają warunków określonych w rozporządzeniu. Biorąc pod uwagę informacje wprowadzone przez podmiot do systemu POL-on, Minister stwierdził, że Komisja zasadnie nie uwzględniła w ewaluacji:

– 4 artykułów naukowych/monografii naukowych o numerach ID: [...], [...], [...], [...] uznając, iż osiągnięcia te nie miały związku z zatrudnieniem autora/współautora w Instytucie lub odbywaniem przez niego kształcenia w szkole doktorskiej prowadzonej przez skarżącego. Na podstawie danych w systemie POL-on stwierdzono, że data publikacji jest wcześniejsza niż data zatrudnienia pracownika będącego autorem lub współautorem publikacji w ewaluowanym [...] lub rozpoczęcia kształcenia w szkole doktorskiej;

– artykułu naukowego o numerze ID: [...] uznając, iż osiągnięcie to nie jest merytorycznie związane z badaniami naukowymi lub pracami rozwojowymi prowadzonymi w [...] w ramach ewaluowanej dyscypliny;

– 13 artykułów naukowych/monografii naukowych o numerach ID: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] uznając, iż wprowadzone przez [...] do systemu POL-on informacje charakteryzujące dane osiągnięcie są niepełne lub niezgodne ze stanem faktycznym;

– 3 artykułów naukowych/monografii naukowych o numerach ID: [...], [...], [...] uznając, iż osiągniecia te nie pochodzą z okresu objętego ewaluacją – zostały opublikowane w ostatecznej formie poza tym okresem;

– 22 artykułów naukowych/monografii naukowych o numerach ID: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], uznając, iż nie spełniają one kryteriów określonych w § 9 i 10 rozporządzenia, odpowiednio dla artykułu naukowego i monografii naukowej.

Minister przyjął, że w ramach oceny kryterium I (poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej) Instytutowi przyznano łącznie 5.160 punktów, a zgodnie z zależnością określoną przez § 21 rozporządzenia, ocena Instytutu w ramach tego kryterium wyniosła QI = 138,75.

W kryterium II (efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych), Minister podał, że Komisja pozytywnie zaopiniowała 19 projektów, przyznając 1.728,43 punktu, a ustalając punktację stosowano przeliczniki punktowe określone w § 22 ust. 4 rozporządzenia, z uwzględnieniem zwiększeń punktacji wynikających z ust. 6. Komisja nie uwzględniła jednego projektu o numerze ID: [...], stwierdzając, że projekt nie obejmuje badań naukowych lub prac rozwojowych. Minister podzielił stanowisko Komisji i uznał, że ww. projekt nie może zostać uwzględniony, gdyż nie spełnia warunków określonych w § 22 rozporządzenia. W ocenie Ministra Instytut nie wykazał przychodów z tytułu komercjalizacji i świadczenia usług badawczych. Reasumując, łącznie za osiągnięcia w ramach kryterium II ewaluacji przyznano 1.728,43 punktu, a ocena w kryterium II ewaluacji, ustalona zgodnie z zależnością określoną w § 22 ust. 9 rozporządzenia, wyniosła QII = 46,48.

Minister wskazał, że w ramach oceny w kryterium III (wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki) Instytut przedstawił 2 opisy wpływu oraz 3 dodatkowe opisy wpływu, które wszystkie podlegały ocenie Komisji i ekspertów. Organ przytoczył oceny ekspertów i wskazał, że ocena Instytutu w III kryterium ewaluacji, ustalona – zgodnie z § 23 ust. 11 rozporządzenia – jako średnia arytmetyczna uzyskanych ocen opisów wpływu, wynosi QIII = 8.

Minister wyjaśnił, że całkowity wynik punktowy porównania ocen, jakie podmiot uzyskał w poszczególnych kryteriach z tytułu prowadzenia działalności naukowej w dyscyplinie [...], z każdą z odpowiednich wartości referencyjnych, został obliczony z uwzględnieniem wag przypisanych poszczególnym kryteriom ewaluacji – zgodnie z tabelą nr 2 w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Dla dyscypliny [...] wagi te wynoszą:

1) kryterium I "Poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej" – 70;

2) kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych" – 10;

3) kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki" – 20.

W podsumowaniu organ stwierdził, że dokonane z uwzględnieniem powyższych wag porównanie ocen uzyskanych przez Instytut w dyscyplinie [...] według poszczególnych kryteriów z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej A dało całkowity wynik punktowy - 80, porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B+ dało całkowity wynik punktowy - 24,7, a porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B dało całkowity wynik punktowy 60. Uzyskane wyniki punktowe, zgodnie z § 27 rozporządzenia, stanowiły podstawę do zaliczenia działalności naukowej Instytutu w dyscyplinie [...] do kategorii naukowej B. Po przeanalizowaniu sprawy Minister stwierdził, że ocena została przeprowadzona przez Komisję zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia, zaakceptował w całości wyniki oceny osiągnięć naukowych Instytutu w ewaluowanej dyscyplinie i nie przedstawił uwag do jej wyników. W ocenie Ministra wynik przeprowadzonej oceny pozwala na przyznanie Instytutowi kategorii naukowej B w dyscyplinie [...].

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Instytut wniósł o uchylenie ww. decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez wydanie decyzji przyznającej Instytutowi kategorii zgodnej z faktycznymi wartościami referencyjnymi jednostki przedstawionymi w niniejszym wniosku, tj. QI = 233,1, kryterium II, tj. QII = 47,48, oraz kryterium III, QIII = 98. Zdaniem skarżącego Instytutu wartości znacząco przewyższają wartości referencyjne wyznaczone przez Ministra dla dyscypliny [...] dla jednostek w kategorii A, w związku z tym wniesiono o nadanie Instytutowi kategorii A+, ewentualnie kategorii A.

Decyzją z dnia [...] marca 2023 r. Minister utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...].

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wyjaśnił, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został przekazany do zaopiniowania przez Komisję. Komisja dokonała ponownej oceny osiągnięć podmiotu uwzględnianych w ewaluacji, a także odniosła się do zarzutów i argumentów wniosku. Porównanie wyników ponownej oceny z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+ i B wykazało, że podmiotowi w dyscyplinie [...] powinna zostać przyznana kategoria naukowa B i taką kategorię Komisja zaproponowała uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r.

Organ podał, że ewaluacja jakości działalności naukowej przeprowadzana w 2022 r. obejmowała lata 2017-2021, a zgodnie z art. 274 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n., ewaluacja należy do zadań Komisji. Wyjaśnił nadto, że Komisja zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia przeprowadziła ewaluację na podstawie zawartych w systemie POL-on informacji dotyczących działalności skarżącego, według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r., dostępnych w tym systemie na dzień 31 stycznia 2022 r. Podkreślono, że "kierownik podmiotu" złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 354 ust. 4 p.s.w.n., potwierdzające, iż dane wprowadzone do systemu POL-on są zgodne ze stanem faktycznym. Podkreślono, że postępowanie w sprawie przyznania kategorii naukowej jest sformalizowane, a jego zasady zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu, tworząc specyficzną procedurę opartą na gromadzeniu materiału dowodowego i dokumentowaniu wyników kompleksowej oceny w postaci elektronicznej w systemie POL-on, wykorzystywanym w procesie ewaluacji. Zakres danych wprowadzanych do systemu POL-on został uregulowany w rozporządzeniu. Podstawę faktyczną wydawanych decyzji stanowią dane wprowadzone przez podmioty do systemu POL-on, w określonym przepisami terminie.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących ograniczenia ustawowych uprawnień do odwołania od wyniku postępowania, organ zaznaczył, że to ustawodawca w art. 267 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. zobowiązał Ministra do określenia w rozporządzeniu rodzajów osiągnięć uwzględnianych w ewaluacji, szczegółowych kryteriów i sposobu oceny osiągnięć, sposobu określania kategorii, a także sposobu przeprowadzenia ewaluacji. W § 2 ust. 1 rozporządzenia Minister określił, że Komisja przeprowadza ewaluację na podstawie informacji zawartych w systemie POL-on, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok jej przeprowadzenia, dostępnych w systemie POL-on 31 stycznia roku, w którym ewaluacja jest przeprowadzana. W świetle obowiązujących przepisów, materiał dowodowy powinien być zatem w całości dostępny w systemie POL-on w terminach wskazanych w rozporządzeniu. Prowadząc postępowanie dotyczące przyznania kategorii naukowej w ewaluowanej dyscyplinie, Minister wziął pod uwagę cały materiał dowodowy zgromadzony w systemie POL-on.

Organ podkreślił, że obowiązek organu do gromadzenia i poszukiwania dowodów nie może być uznany za nieograniczony. Nie można żądać, aby organ podejmował szczególne dochodzenie w celu wykrycia informacji dotyczących osiągnięcia naukowego lub jego autora, których sam podmiot ewaluowany – zobowiązany przepisami ustawy do rzetelnego, prawidłowego i terminowego wprowadzania danych do systemu POL-on – nie sprawozdał i nie przedstawił. Dotarcie do prawdy materialnej następuje dzięki zgromadzeniu odpowiedniego materiału dowodowego, a następnie jego ocenie, a – jak wskazano wyżej – materiał ten ma być zgromadzony w systemie POL-on, do którego dane w zakreślonym przepisami terminie sprawozdaje sam podmiot. Minister zaakcentował, że za prawidłowość i rzetelność danych oraz terminowość ich wprowadzania do systemu POL-on odpowiada osoba kierująca danym podmiotem. Skoro ewaluacja przeprowadzana jest wyłącznie na podstawie osiągnięć sprawozdanych w systemie POL-on, podmiot powinien dołożyć szczególnej staranności we wprowadzaniu do tego systemu niezbędnych danych. Wobec tego podmiot nie może pozostawać w tym zakresie bierny i nie wprowadzić do systemu POL-on prawidłowych i rzetelnych informacji o swoich osiągnięciach naukowych, oczekując, iż to Minister sam je zgromadzi na potrzeby ewaluacji z innych źródeł. Minister stwierdził, że nie może ani uzupełnić w systemie POL-on informacji o działalności naukowej podmiotu, ani skorygować danych wprowadzonych przez podmiot w sposób błędny lub niekompletny.

Następnie Minister wyjaśnił, że ewaluacja została przeprowadzona w związku ze spełnieniem przez podmiot warunku określonego w art. 265 ust. 4 p.s.w.n. Na podstawie danych wprowadzonych przez podmiot do systemu POL-on ustalono, że według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r. liczba osób zatrudnionych w podmiocie i prowadzących działalność naukową w dyscyplinie [...], w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie, wynosiła 38,08, a zatem – zgodnie z art. 265 ust. 4, w związku z art. 265 ust. 1 p.s.w.n. – działalność naukowa prowadzona w podmiocie w tej dyscyplinie podlegała ewaluacji z mocy prawa. W celu ustalenia liczby osiągnięć podlegających ocenie w poszczególnych kryteriach, na podstawie danych z systemu POL-on ustalono liczbę pracowników prowadzących w podmiocie działalność naukową w dyscyplinie [...], którzy wskazali tę dyscyplinę w oświadczeniu, o którym mowa w art. 343 ust. 7 p.s.w.n., oraz złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 265 ust. 5 p.s.w.n., zwaną dalej "liczbą N".

Minister stwierdził, że liczbę N ustalono prawidłowo, jako średnią arytmetyczną liczby tych pracowników w poszczególnych latach z okresu objętego ewaluacją, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, z uwzględnieniem udziału czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie. Wyjaśniono, że liczbę osób prowadzących w podmiocie działalność naukową w dyscyplinie [...] w 2017 r. ustalono, zgodnie z § 34a rozporządzenia, na podstawie liczby pracowników zaliczonych według stanu na dzień 31 grudnia 2017 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2018 r. poz. 87) do osób uczestniczących w realizacji badań naukowych lub prac rozwojowych, z uwzględnieniem dyscyplin wskazanych przez tych pracowników w oświadczeniu, o którym mowa w art. 219 ust. 11 ustawy wprowadzającej. Do liczby osób prowadzących działalność naukową w danej dyscyplinie naukowej w 2017 r. nie wliczono pracowników naukowo-technicznych i inżynieryjno-technicznych. Udział czasu pracy osoby prowadzącej działalność naukową w danej dyscyplinie w 2017 r. ustalono według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. Minister podał, że zgodnie z danymi w systemie POL-on, liczba tych pracowników prowadzących działalność naukową w podmiocie w dyscyplinie [...] według stanu na 31 grudnia w poszczególnych latach objętych ewaluacją wynosiła: w 2017 r. – 37, w 2018 r. – 36,33, w 2019 r. – 35,8, w 2020 r. – 38,75, w 2021 r. – 38,08. Na podstawie powyższych danych ustalono, że liczba N=37,19. Podmiot nie wniósł zastrzeżeń co do prawidłowości ustalenia liczby N.

Następnie Minister wskazał, że poziom naukowy prowadzonej działalności naukowej (kryterium I) ocenia się uwzględniając osiągnięcia naukowe wskazane w § 8 rozporządzenia, tj. artykuły naukowe, monografie naukowe, rozdziały w monografiach naukowych i redakcje naukowe tych monografii, przyznane patenty na wynalazki, prawa ochronne na wzory użytkowe oraz wyłączne prawa hodowców do [...][...]. Organ wyjaśnił zasady ustalania jednostkowego udziału każdego autora w danej publikacji oraz dodał, że zgodnie z § 17 ust. 5 rozporządzenia, suma udziałów jednostkowych w publikacjach naukowych uwzględnianych w ocenie w dyscyplinie naukowej [...] nie mogła być większa niż 3-krotność liczby N, czyli 111,57. Przy czym zgodnie z § 17 ust. 8 pkt 1 rozporządzenia, wartość ta została zmniejszona o 6, gdyż 2 pracowników prowadzących działalność naukową w dyscyplinie [...] nie upoważniło podmiotu do wykazania do celów ewaluacji żadnej z publikacji naukowych, o których mowa w § 8 pkt 1 albo 3 albo w § 12 ust. 6 rozporządzenia. Dlatego też w ocenie skarżącego w ramach kryterium I uwzględnionych mogło być nie więcej niż 105,57 udziałów jednostkowych w publikacjach naukowych autorstwa albo współautorstwa osób, o których mowa w § 11 ust. 1 rozporządzenia. Po zapoznaniu się z oceną dokonaną przez Komisję Minister stwierdził, że udziały jednostkowe poszczególnych autorów publikacji uwzględnionych w ewaluacji, a także wartość punktowa tych udziałów zostały obliczone w sposób prawidłowy, zgodnie z rozporządzeniem.

Przy ustalaniu wartości punktowej stosowano art. 324 ust. 2-2b p.s.w.n. oraz odpowiednie przepisy rozporządzenia, uwzględniając właściwe wykazy czasopism naukowych oraz wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe, tj.:

– w przypadku artykułów naukowych opublikowanych w ostatecznej formie w latach 2017 i 2018 – wykaz czasopism naukowych ogłoszony komunikatem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 stycznia 2017 r.,

– w przypadku artykułów naukowych opublikowanych w ostatecznej formie w latach 2019-2021 – ostatni wykaz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych, sporządzony i udostępniony przez Ministra w okresie objętym ewaluacją, tj. wykaz ogłoszony komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 grudnia 2021 r., ze zmianami i sprostowaniem z dnia 21 grudnia 2021 r.,

– w przypadku monografii naukowych wydanych w latach 2017-2021 – ostatni wykaz wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe, sporządzony i udostępniony przez Ministra w okresie objętym ewaluacją, tj. wykaz ogłoszony komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2021 r.

Wyjaśniono, że na podstawie informacji wprowadzonych do systemu POL-on, algorytm optymalizujący, o którym mowa w § 24 ust. 1 rozporządzenia, dokonał wyboru osiągnięć stanowiących podstawę ewaluacji, w sposób zapewniający uzyskanie maksymalnego wyniku punktowego. Minister podniósł, że 10 lutego 2022 r. podmiot otrzymał w systemie POL-on wykaz osiągnięć wybranych w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego. Zgodnie z § 24 ust. 3 rozporządzenia, kierownik podmiotu mógł wskazać do oceny inne osiągnięcia niż wybrane w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego. Podmiot nie skorzystał z tej możliwości. W ocenie w kryterium I uwzględniono tylko osiągnięcia naukowe wskazane w opisany powyżej sposób.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących wyboru osiągnięć stanowiących podstawę ewaluacji Minister argumentował, że sprawozdawanie osiągnięć do systemu POL-on, moduł PBN, w sposób zgodny z wytycznymi zamieszczonymi w tym systemie pozwalało uniknąć zarówno pomyłek, jak i nieuwzględnienia ważnych dla podmiotu osiągnięć publikacyjnych. Skarżący wskazał, że podczas wprowadzania danych system PBN proponował różne warianty nazw wydawnictw z wbudowanego słownika, z czego operatorzy systemu korzystali. W ocenie Ministra jednak system nie proponował wariantów nazw wydawnictwa, gdyż zapamiętuje nazwy wydawnictw, jakie podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki wprowadziły dotychczas, sprawozdając swoje osiągnięcia, dlatego wyświetlał te spośród nich, dla których ciąg znaków (liter) był tożsamy. Gdyby podmiot, sprawozdając dane o publikacji, wybrał wydawnictwo z załączonej w systemie, oznaczonej symbolem, listy wydawnictw ujętych w sporządzonym przez Ministra wykazie, problem identyfikacji wydawnictwa nie pojawiłby się. Ponadto system POL-on nie służy wyłącznie gromadzeniu danych na potrzeby ewaluacji – zawiera również inne informacje wykorzystywane zarówno w licznych postępowaniach administracyjnych, jak też do celów statystycznych i sprawozdawczych, dlatego koniecznym jest pozostawienie możliwości dowolnego wpisywania nazw wydawnictw i wydawców. Organ wyjaśnił, że od 1 kwartału 2021 r., a więc rok przed rozpoczęciem ewaluacji, skarżący miał dostęp do danych sprawozdanych przez siebie w systemie POL-on – były one widoczne zarówno w module PBN, jak i SEDN. W module SEDN prezentowano dane o publikacji wraz z przypisaną punktacją dla wszystkich udziałów jednostkowych osób, które oświadczyły to osiągnięcie na rzecz podmiotu. Podmiot mógł zatem – a nawet powinien – zweryfikować poprawność wprowadzonych informacji przed złożeniem przez kierownika podmiotu w styczniu 2022 r. oświadczenia, że dane są poprawne i zgodne ze stanem faktycznym. Wszystkie korekty danych w module PBN były codziennie automatycznie aktualizowane w module SEDN, a zatem podmiot – widząc niewłaściwą punktację przypisaną do sprawozdanego osiągnięcia – powinien dokonać odpowiedniej korekty danych przed rozpoczęciem ewaluacji. W ocenie Ministra zapewniono podmiotom wystarczający czas na sprawdzenie poprawności i kompletności danych, umożliwiając równocześnie skorygowanie błędnych informacji. Organ wskazał, że od października 2021 r. udostępniano podmiotom podlegającym ewaluacji robocze wykazy osiągnięć wybranych w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego. Podmiot miał zatem co najmniej kilka miesięcy przed rozpoczęciem ewaluacji, by zauważyć brak w tym zestawieniu istotnych dla siebie publikacji, podjąć działania wyjaśniające i skorygować dane w systemie. Ponadto po rozpoczęciu ewaluacji i otrzymaniu w dniu 10 lutego 2022 r. wykazu osiągnięć wybranych ostatecznie w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego, kierownik podmiotu miał 21 dni na wskazanie innych osiągnięć – nie był to termin jedynie instrukcyjny. To, które z osiągnięć naukowych sprawozdanych przez podmiot w systemie POL-on podlegały ocenie w ewaluacji, zależało wyłącznie od decyzji kierownika podmiotu. Mógł on albo zaakceptować osiągnięcia wybrane w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego, albo w ich miejsce wskazać inne spośród sprawozdanych w systemie POL-on. Nie było zatem żadnych przeszkód, by podmiot wskazał te publikacje, które uznał za słuszne. Podmiot nie skorzystał z żadnej z tych możliwości.

Minister podniósł, że jak podmiot słusznie zauważył we wniosku, przepisy rozporządzenia nie mogą "ograniczyć ustawowych uprawnień do odwołania od wyniku postępowania administracyjnego". W ocenie Ministra okoliczność taka nie zachodzi w tym przypadku – skarżący ma pełne prawo do odwołania od wyniku postępowania, z którego zresztą skorzystał. Nie oznacza to jednak, że podmiot ma prawo do zgłoszenia w ramach postępowania odwoławczego nowych osiągnięć, nieujętych w wykazie przedstawionym przez podmiot do oceny w terminie określonym w rozporządzeniu. Przyjęcie interpretacji proponowanej przez skarżącego oznaczałoby, że można przedstawić do oceny w terminie wskazanym w rozporządzeniu jakiekolwiek osiągnięcia, a po przeprowadzeniu ich oceny przez Komisję zastąpić publikacje negatywnie ocenione innymi, w tym także tymi niesprawozdanymi do systemu POL-on w terminie do 31 stycznia 2022 r. lub skorygowanymi po tym terminie itd. Ocena w kryterium I została przeprowadzona na podstawie zaakceptowanego przez kierownika podmiotu wykazu osiągnięć. Na etapie ponownego rozpatrywania sprawy nie jest już możliwe wskazywanie innych publikacji i zastępowanie nimi osiągnięć przedstawionych do ewaluacji w opisany powyżej sposób. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ocenie mogą zostać poddane tylko osiągnięcia naukowe podlegające ocenie w trakcie rozpatrywania sprawy w I instancji. Ponadto według Ministra przychylenie się do wniosku skarżącego pozostawałoby w sprzeczności z zasadą równego traktowania podmiotów. W przypadku wszystkich 1.145 postępowań zakończonych wydaniem decyzji przyznającej kategorię naukową Komisja przeprowadziła ocenę na podstawie osiągnięć sprawozdanych w systemie POL-on do 31 stycznia 2022 r., których wykaz kierownik ewaluowanego podmiotu przedstawił w lutym 2022 r. w omówiony wyżej sposób. Nie ma żadnego uzasadnienia dla indywidualnego traktowania podmiotu i uznania, że w jego przypadku termin na dokonywanie korekt i wybór osiągnięć, na podstawie których dokonywana jest ocena, powinien być przedłużony o 5 miesięcy, do 24 sierpnia 2022 r. (data wniosku).

Podmiot we wniosku zakwestionował ocenę Komisji w odniesieniu do 5 osiągnięć o numerach ID: [...], [...], [...], [...] i [...], a ponadto wniósł o uwzględnienie w ewaluacji 25 publikacji niewybranych w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego z powodu niewłaściwej punktacji w module SEDN, o numerach ID: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], a także dodanie 10 artykułów naukowych o numerach ID: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].

Rozpatrując ponownie sprawę, zgodnie z przedstawionymi wyżej wyjaśnieniami, Komisja dokonała ponownej oceny tylko tych osiągnięć, które podlegały ocenie w pierwszej instancji, ze szczególnym uwzględnieniem 5 publikacji, których ocena została przez podmiot zakwestionowana, a także pozostałych 25 negatywnie ocenionych w pierwszej instancji, do oceny których podmiot nie zgłosił we wniosku zastrzeżeń. Komisja zamieściła swoje stanowisko w odniesieniu do poszczególnych osiągnięć w systemie POL-on, w module SEDN.

Minister podzielił stanowisko Komisji. Minister uznał, że punktacja dla osiągnięć zaakceptowanych przez Komisję została ustalona w sposób prawidłowy, zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami. W ocenie Ministra Komisja zasadnie ponownie pozytywnie oceniła 10 osiągnięć o numerach ID: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], pod warunkiem zmiany roku publikacji i uwzględniła odrzucony uprzednio artykuł o numerze ID: [...]. Osiągnięcie to zostało w pierwszej instancji ocenione negatywnie z powodu błędnie wprowadzonych do systemu POL-on danych charakteryzujących to osiągnięcie.

Równocześnie Minister zgodził się z Komisją, że ocena dodatkowych osiągnięć zgłoszonych przez skarżącego we wniosku nie jest możliwa. Podmiot mógł wskazać ww. publikacje do oceny w lutym 2022 r., kwestionując równocześnie przypisaną im punktację. Niezależnie od powyższego organ zauważył, że podmiot wskazał dodatkowo 20 monografii, 5 rozdziałów w monografiach i 10 artykułów, zastępując nimi osiągnięcia zgłoszone do oceny w pierwszej instancji, a obowiązujące przepisy przewidują zarówno dla pracowników, jak i całego podmiotu limity możliwych do wykazania udziałów jednostkowych, ograniczając przy tym dodatkowo udziały jednostkowe w monografiach, redakcjach monografii i rozdziałach w monografii. Zgodnie z § 17 ust. 7 rozporządzenia suma udziałów jednostkowych w monografiach naukowych, których całkowita wartość punktowa wynosi nie więcej niż 120 punktów, i redakcjach naukowych takich monografii, uwzględnianych w ocenie, nie może być większa niż 20% 3-krotności liczby N, która w podmiocie wynosi 111,57.

Odnosząc się do stanowiska podmiotu dotyczącego uznania, że nadanie numeru DOI jest wystarczające dla uznania, że jest to ostateczna wersja osiągnięcia, a zatem spełnia ono kryteria określone w rozporządzeniu, organ zauważył, że zgodnie z § 11 ust. 3 rozporządzenia, w ewaluacji istotna jest data opublikowania osiągnięcia w ostatecznej formie. Nie można zgodzić się z opinią skarżącego, że nadanie publikacji numeru DOI przez czasopismo jest wystarczające, gdyż jest to wersja ostateczna osiągnięcia. W przywołanym przepisie rozporządzenia nie chodzi bowiem o ostateczną wersję artykułu (taką, której forma i treść nie ulegnie już zmianie), ale o jego opublikowanie w ostatecznej formie, właściwej dla danego czasopisma. Każda publikacja ma jedną ostateczną formę bez względu na to, czy jest publikowana w wersji papierowej, czy elektronicznej. Publikacja w ostatecznej formie oznacza, że w przypadku artykułu opublikowanego w czasopiśmie naukowym umieszczone są w nim informacje o numerze czasopisma, do którego dany artykuł został przyporządkowany, oraz związany z tym faktem rok publikacji, a ponadto powinny być umieszczone numery stron. Przywołane we wniosku nadanie artykułom przed 2022 r. numeru DOI nie oznacza ich opublikowania w ostatecznej formie – nadanie numeru DOI jest aktem rejestracji (zanim ukaże się publikacja) gwarantującym m.in. prawa autorskie itd.

Równocześnie Minister przyjął stanowisko Komisji, która ponownie stwierdziła, że niektóre zgłoszone przez podmiot osiągnięcia nie spełniają warunków określonych w rozporządzeniu. Biorąc pod uwagę informacje wprowadzone przez podmiot do systemu POL-on, Minister stwierdził, że w ewaluacji nie można uwzględnić: artykułu naukowego o numerze ID: [...], gdyż nie jest on związany z badaniami naukowymi w dyscyplinie [...], 16 artykułów naukowych o numerach ID: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], gdyż nie spełniają one kryteriów określonych w § 9 rozporządzenia, 2 artykułów naukowych o numerach ID: [...], [...] i rozdziału w monografii o numerze ID: [...], gdyż osiągnięcia te nie miały związku z zatrudnieniem autora w podmiocie lub odbywaniem przez niego kształcenia w szkole doktorskiej prowadzonej przez podmiot. Ponadto Komisja uznała, że w przypadku 6 artykułów naukowych o numerach ID: [...], [...], [...], [...], [...], [...], wprowadzone przez podmiot do systemu POL-on informacje charakteryzujące te osiągnięcia są niepełne lub niezgodne ze stanem faktycznym, w przypadku 2 monografii o numerach ID: [...], [...] i 2 redakcji monografii o numerach ID: [...], [...] – nie zostały spełnione kryteria określone w § 10 rozporządzenia albo wprowadzone przez podmiot do systemu POL-on informacje charakteryzujące dane osiągnięcie są niepełne lub niezgodne ze stanem faktycznym.

W związku z powyższym Minister odnotował, że liczba punktów za uwzględnione w ocenie udziały jednostkowe w publikacjach po ponownej ocenie wyniosła ostatecznie 5.260 punktów. Dodano również, że podmiot nie wykazał takich osiągnięć, jak przyznane patenty na wynalazki, prawa ochronne na wzory użytkowe oraz wyłączne prawa hodowców do [...]. W związku z powyższym, w ramach oceny w kryterium I podmiotowi w dyscyplinie [...] po ponownej ocenie przyznano łącznie 5.260 punktów. Ocena w kryterium I ewaluacji, ustalona po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z zależnością określoną § 21 rozporządzenia, wyniosła QI = 141,44.

Minister podał, że odnośnie kryterium II skarżący zakwestionował ocenę odrzuconego przez Komisję w pierwszej instancji projektu o numerze ID: [...]. Podmiot wskazał, że projekt został uzyskany w wyniku konkursu [...], miał charakter naukowy, gdyż jego celem była zasadnicza zmiana jakości kształcenia doktorantów przez ich obligatoryjny udział w badaniach naukowych. Podmiot przedstawił szczegółowe informacje o ww. projekcie, wskazując, że założone w projekcie rozwijanie zainteresowań i kompetencji badawczych doktorantów dokonywało się w rezultacie realizacji ich badań, przez włączanie kadry podmiotu i zagranicznych badaczy w krytyczne opiniowanie wyników tych badań, służyło pogłębianiu badań przez doktorantów podczas ich wizyt studyjnych w wybranych zagranicznych ośrodkach akademickich oraz w trakcie letnich szkół organizowanych w ramach omawianego projektu na temat badań doktorantów. W opinii podmiotu, zmiana programu kształcenia doktorantów finansowana z ww. projektu miała charakter badawczy i związany z nią szerszy profil kompetencyjny absolwentów. Podmiot zaznaczył, że realizacja badań była wspierana bezpośrednio w postaci środków na indywidualne granty badawcze dla poszczególnych doktorantów (w wysokości do 15.000 złotych). Żadne środki z omawianego projektu nie były wykorzystywane na koszty zarządzania czy administracyjne, a podnoszenie jakości i efektywności kształcenia na studiach doktoranckich odbywało się bezpośrednio w postaci udziału doktorantów w badaniach naukowych. W ocenie skarżącego w analizie eksperckiej popełniono błąd fałszywej alternatywy, zakładając, że finansowane mogą być albo same działania dydaktyczne, albo działania badawczo-naukowe. Jedno jednak nie wyklucza drugiego, a realizowany w Szkole [...] projekt, wpisany w klasyczną tradycję kształcenia wyższego, opartą na założeniach [...] uniwersytetu i jego doskonałości naukowej, łączył oba aspekty jako nieodzowne i komplementarne części.

Minister wskazał, że Komisja ponownie zapoznała się danymi sprawozdanymi w systemie POL-on oraz dodatkowymi informacjami i wyjaśnieniami podmiotu. Komisja zwróciła uwagę na wymogi formalne dotyczące ww. projektu, według których projekt może obejmować swoim zakresem merytorycznym wyłącznie działania dotyczące tworzenia i realizacji wysokiej jakości programów doktoranckich i działań uzupełniających. Ponadto Komisja zauważyła, że z załączonego streszczenia projektu wynika, że projekt miał na celu zwiększenie jakości i efektywności kształcenia na studiach doktoranckich prowadzonych w podmiocie, a zatem projekt nie obejmuje badań naukowych ani prac rozwojowych w rozumieniu ustawy. Tym samym Komisja uznała, że projekt nie spełnia kryteriów § 22 rozporządzenia i nie może zostać zakwalifikowany do ewaluacji. W związku z powyższym, po przeprowadzeniu ponownej oceny Komisja podtrzymała stanowisko z pierwszej instancji i spośród wykazanych przez podmiot w systemie POL-on osiągnięć ponownie pozytywnie zaopiniowała 19 projektów, przyznając za nie 1.728,43 punktu. Wyjaśniono, że ustalając punktację stosowano przeliczniki punktowe określone w § 22 ust. 4 rozporządzenia, z uwzględnieniem zwiększeń punktacji wynikających z ust. 6.

Minister podzielił stanowisko Komisji i uznał, że ww. projekt nie może zostać uwzględniony, gdyż nie spełnia warunków określonych w § 22 rozporządzenia. Dodano, że podmiot nie wykazał przychodów z tytułu komercjalizacji i świadczenia usług badawczych. Łącznie, za osiągnięcia podmiotu w ramach kryterium II ewaluacji przyznano 1.728,43 punktu, wobec czego ocena podmiotu w kryterium II ewaluacji, ustalona po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z zależnością określoną § 22 ust. 9 rozporządzenia, wyniosła QII = 46,48.

Organ podał, że w ramach oceny w kryterium III podmiot zakwestionował prawidłowość oceny opisów wpływu uznając, iż przyznana punktacja nie oddaje rzeczywistego wpływu prowadzonej działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki. Skarżący podniósł niejasności interpretacyjne zasad oceny w kryterium III, wskazał na obowiązek uznania tych przesłanek zasięgu i znaczenia wpływu oraz interdyscyplinarności, które zostały przez podmiot przedstawione w module SEDN, zaakceptowania definicji, wskaźników i przejawów zasięgu, znaczenia i interdyscyplinarności wpływu przyjętych przez podmiot, a nie zawężonej interpretacji wpływu stosowanej przez Komisję. Ponadto podmiot wskazał, że był obowiązany – zgodnie z § 23 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia – przedstawić 2 opisy, a dodatkowe 3 opisy jedynie mógł, ale nie musiał zgłaszać. Podmiot wniósł zatem o pominięcie w ocenie 2 z 5 łącznie przedstawionych opisów i jako opisy wpływu podlegające ocenie w kryterium III zaliczyć:

– Wpływ badań nad religijnością Polaków na samoświadomość społeczną, kulturę intelektualną oraz wybory moralne,

– Wpływ wydania książki A. L. "[...]" na samoświadomość społeczną w Polsce w grupie obowiązkowych opisów wpływów,

– Wpływ Monografii M.M. "[...]" ([...]) jako dodatkowy opis wpływu.

Minister odnotował, że Komisja dokonała ponownej oceny wszystkich 5 opisów wpływu przedstawionych przez skarżącego i przychyliła się do tego stanowiska. W ocenie Ministra podmiot podjął decyzję o skorzystaniu z prawa do przedstawienia dodatkowych opisów wpływu, mając wiedzę wynikającą z przepisów rozporządzenia, że ocena w kryterium III ustalana jest jako średnia arytmetyczna ocen zgłoszonych opisów wpływu. Wnosząc o ponowne rozpatrzenie podmiot chciałby zrezygnować z 2 opisów wpływu, w tym jednego zgłoszonego uprzednio do ewaluacji jako opis wymagany, a nie dodatkowy, wiedząc już, że zostały one ocenione w pierwszej instancji na 0 pkt, co skutkowało niższym wynikiem w kryterium III.

Zdaniem Ministra ocena w każdym kryterium ewaluacji powinna zostać przeprowadzona na podstawie osiągnięć wskazanych przez skarżącego w terminie do 31 stycznia 2022 r., bez pomijania osiągnięć negatywnie ocenionych w pierwszej instancji czy zastępowania ich innymi. Równocześnie Minister nie zgodził się ze stanowiskiem podmiotu, że kryteria oceny były niejasne. Zwrócił również uwagę, że przygotowany przez Komisję "podręcznik" służył właśnie objaśnieniu i przybliżeniu ewaluowanym podmiotom tego kryterium. Został on upubliczniony kilka miesięcy przed ewaluacją, aby pomóc podmiotom w odpowiednim przygotowaniu opisu wpływu i przedstawieniu dowodów niebudzących wątpliwości co do wystąpienia wpływu. Istotnie materiał ten nie stanowi prawa powszechnie obowiązującego, ale pokazuje, na co eksperci zwracają uwagę w procesie oceny. Podmiot mógł, ale nie musiał skorzystać z tego materiału – tym niemniej zarzut, że kryteria oceny nie były znane, jest niezasadny.

Minister wskazał, że ocena skarżącego w III kryterium ewaluacji po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ustalona – zgodnie z § 23 ust. 11 rozporządzenia – jako średnia arytmetyczna uzyskanych przez podmiot ocen opisów wpływu, wynosi QIII = 17,60.

Następnie Minister podał, że Komisja ponownie określiła kategorię naukową proponowaną dla podmiotu w dyscyplinie naukowej [...] na podstawie porównania przyznanych mu ocen, w ramach poszczególnych kryteriów ewaluacji, z odpowiednimi wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+ i B, stosując algorytm określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Do porównania zastosowano próg pełnego przewyższania G, ustalony przez Komisję uchwałą nr [...] z [...] kwietnia 2022 r. w wysokości 0,3. Organ wyjaśnił, że wartości referencyjne oznaczają zestaw referencyjnych wartości ocen punktowych określonych dla każdego z kryteriów ewaluacji działalności naukowej, służących kwalifikacji podmiotów prowadzących działalność naukową w ramach danej dyscypliny do kategorii naukowych A, B+, B lub C.

Organ wskazał, że biorąc pod uwagę przesłanki określone w § 26 ust. 2 rozporządzenia, Komisja uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. określiła proponowane wartości referencyjne dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Na podstawie powyższej propozycji, biorąc pod uwagę specyfikę prowadzenia działalności naukowej w tych dyscyplinach, w dniu 13 maja 2022 r. organ ustalił wartości referencyjne dla kategorii naukowych A, B+ i B dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Zgodnie z § 26 ust. 4 rozporządzenia, ustalone przez Ministra zestawy wartości referencyjnych obowiązują do czasu kolejnej ewaluacji, a zatem miały również zastosowanie w sprawie rozstrzyganej niniejszą decyzją. W tym stanie rzeczy, dla dyscypliny naukowej [...] wartości referencyjne wynoszą:

– kryterium I "Poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej": OIA = 191,905 pkt, OIB+ = 147,439 pkt, OIB = 93,612 pkt,

– kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych": OIIA = 15,162 pkt, OIIB+ = 11,649 pkt, OIIB = 7,396 pkt,

– kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki": OIIIA = 78,72 pkt, OIIIB+ = 60,48 pkt, OIIIB = 38,4 pkt.

Całkowity wynik punktowy porównania ocen, jakie podmiot uzyskał po ponownym rozpatrzeniu sprawy w poszczególnych kryteriach z tytułu prowadzenia działalności naukowej w dyscyplinie [...], z każdą z odpowiednich wartości referencyjnych, został obliczony z uwzględnieniem wag przypisanych poszczególnym kryteriom ewaluacji – zgodnie z tabelą nr 2 w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Dla dyscypliny [...] wagi te wynoszą:

1) kryterium I "Poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej" – 70;

2) kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych" – 10;

3) kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki" – 20.

Organ wyjaśnił, że dokonane z uwzględnieniem powyższych wag porównanie ocen uzyskanych przez podmiot w dyscyplinie [...] według poszczególnych kryteriów z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej A dało całkowity wynik punktowy - 80, porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B+ dało całkowity wynik punktowy - 19,8, a porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B dało całkowity wynik punktowy 60. Uzyskane wyniki punktowe, zgodnie z § 27 rozporządzenia, stanowiły podstawę do zaliczenia działalności naukowej Podmiotu w dyscyplinie [...] do kategorii naukowej B.

Minister stwierdził, że ocena została przeprowadzona przez Komisję zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia, zaakceptował w całości wyniki oceny osiągnięć naukowych podmiotu w ewaluowanej dyscyplinie i nie przedstawił uwag do jej wyników. W ocenie Ministra wynik przeprowadzonej oceny nie pozwala na podwyższenie kategorii.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o poddanie dodatkowej ocenie eksperckiej celem przyznania kategorii naukowej A+ podniesiono, że dodatkowej ocenie eksperckiej poddawana jest działalność naukowa zaliczona do kategorii naukowej A, która uzyskała w kryterium I ocenę o wartości nie niższej niż ustalony przez Komisję próg procentowy. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. Działalność naukowa skarżącego w ewaluowanej dyscyplinie nie została zaliczona do kategorii naukowej A, a całkowity wynik punktowy porównania ocen przyznanych podmiotowi po ponownym rozpatrzeniu sprawy z zestawem wartości referencyjnych ustalonych zarówno dla kategorii naukowej A, jak i zestawem wartości referencyjnych dla kategorii naukowej B+ jest ujemny, co nie pozwala nawet na przyznanie kategorii B+. Nie został również spełniony drugi z ww. warunków, gdyż wynik uzyskany przez podmiot w kryterium I stanowi 49% najwyższej oceny w tym kryterium i w tej dyscyplinie, która wyniosła 285,83. Ustalony przez Komisję próg procentowy kwalifikujący do oceny eksperckiej wynosi 89% najwyższej oceny w kryterium I.

Biorąc powyższe pod uwagę Minister utrzymał w mocy dotychczas wydaną decyzję, którą została przyznana kategoria naukowa B w dyscyplinie [...].

Pismem z dnia 17 kwietnia 2023 r. Instytut skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję, wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem: art. 8 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie; art. 265 ust. 6 p.s.w.n., poprzez jego niezastosowanie w wykładni przepisów § 11 ust. 1 pkt 2 i § 25 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia; art. 265 ust. 9 p.s.w.n., poprzez jego niezastosowanie w wykładni przepisów § 9 i 10 rozporządzenia; § 23 ust. 7, 7a i 8 rozporządzenia przez ich niezastosowanie; art. 269 ust. 4 i 5 w zw. z art. 269 ust. 1 p.s.w.n., w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.; art. 75 § 1, art. 77 i art. 78 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a.; art. 9 i art. 107 § 3 k.p.a.

Skarżący wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów: pisma Ministerstwa Edukacji i Nauki z dnia 9 września 2022 r. wraz z uchwałą Nr [...] Komisji Ewaluacji Nauki z dnia [...] kwietnia 2022 r. z uzasadnieniem oraz uchwałą Nr [...] Komisji Ewaluacji Nauki z dnia [...] maja 2022 r. – z załącznikami.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 20 października 2023 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z kolejnych dokumentów:

– listu elektronicznego Dyrektora Biura Rady Doskonałości Naukowej z 23 czerwca 2023 r. na okoliczność wadliwości systemu informatycznego Ośrodka Przetwarzania Informacji - Państwowego Instytutu Badawczego (OPI), służącego identyfikacji czasopism i wydawnictw również w celu przeprowadzenia ewaluacji;

– decyzji OPI z dnia 14 czerwca 2023 r. odmawiającej udostępnienia informacji publicznej dotyczącej udostępnienia wykazu wszystkich uzasadnień decyzji ekspertów Komitetu Ewaluacji Nauki dotyczących zdarzeń ewaluacyjnych we wszystkich dyscyplinach naukowych, na okoliczność braku możliwości - istotnego ze względu na powołane w skardze wady postępowania przeprowadzonego w stosunku do skarżącego – ustalenia, czy i w jakim zakresie w ewaluacji przestrzegana była zasada równego traktowania podmiotów, przy braku przejrzystości (zrozumiałej jedynie w zakresie ochrony tajemnic prawnie chronionych) podstawowych składników oprogramowania mającego służyć wyborowi ewaluowanych publikacji oraz skutków zastosowania tego oprogramowania.

Na rozprawie w dniu 3 listopada 2023 r. Sąd pierwszej instancji przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentów wskazanych w skardze i piśmie z dnia 20 października 2023 r.

Opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 17 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej: "P.p.s.a.".

W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie.

Sąd meriti podał, że przedmiotem zaskarżonej decyzji było przyznanie skarżącemu kategorii naukowej w dyscyplinie [...]. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przyznanie kategorii naukowej ma istotne znaczenie dla funkcjonowania ewaluowanej jednostki systemu szkolnictwa wyższego. Od kategorii naukowej, w szczególności od posiadania kategorii co najmniej B+ zależą liczne uprawnienia jednostki, zarówno w zakresie organizacyjnym (możliwość wskazywania kandydatów do ogólnopolskich organów nauki), naukowym (możliwość nadawania stopni naukowych), dydaktycznym (możliwość i zasady prowadzenia studiów wyższych) oraz finansowym (zasady uczestnictwa w podziale środków finansowych i możliwość udziału w konkursach przewidzianych w ustawie). Sąd pierwszej instancji wskazał, że z art. 269 ust. 1 p.s.w.n. wynika, że przyznanie kategorii naukowej ściśle wiąże się z wynikami ewaluacji działalności naukowej. Stosownie do art. 266 p.s.w.n. ewaluację przeprowadza się co 4 lata i obejmuje ona okres 4 lat poprzedzających rok jej przeprowadzenia. Przy czym zgodnie z art. 267 ust. 1 p.s.w.n., podstawowymi kryteriami ewaluacji są: 1) poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności; 2) efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych; 3) wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki. Sąd meriti podał, że w niniejszej sprawie ewaluacja została przeprowadzona z urzędu.

Dalej Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w art. 268 i art. 269 p.s.w.n. wymieniono dwa podmioty, które biorą udział w procedurze ewaluacji i odpowiadają za przyznanie kategorii naukowej. Pierwszym z nich jest Komisja Ewaluacji Naukowej, która podejmuje uchwałę w sprawie proponowanych kategorii naukowych na podstawie wyników ewaluacji. Drugim organem zaangażowanym w tę procedurę jest minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, który w myśl przytoczonego wcześniej art. 269 ust. 1 p.s.w.n. w drodze decyzji administracyjnej przyznaje kategorię naukową A+, A, B+, B albo C, biorąc pod uwagę uchwałę KEN w sprawie proponowanych kategorii naukowych na podstawie wyników ewaluacji. Z przepisów tych wynika zatem, że to KEN prowadzi ewaluację działalności naukowej, lecz rezultat tej ewaluacji, tj. kategorię badawczą przyznaje Minister "biorąc pod uwagę uchwałę KEN".

Sąd meriti wskazał, że w uzasadnieniu projektu ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym wyjaśniono, że "do postępowań w sprawie przyznania kategorii naukowej – z uwagi na specyfikę procesu ewaluacji jakości działalności naukowej – nie będą mieć zastosowania przepisy art. 10, art. 35-37, art. 61 § 4, art. 79a, art. 81 oraz art. 96a-96n Kodeksu postępowania administracyjnego". Rozwiązanie to znalazło się w art. 270 p.s.w.n. Z redakcji tego przepisu wynika przede wszystkim, że ustawodawca uznał, że postępowanie w sprawie przyznania kategorii naukowej jest prowadzone w standardowych rygorach ogólnego postępowania administracyjnego. W szczególności, ustawodawca nie określił bowiem, że przepisy k.p.a. stosuje się w tym postępowaniu "odpowiednio" lub też "w zakresie nieuregulowanym" w p.s.w.n. lub innych aktach normatywnych, w tym rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 267 ust. 2 p.s.w.n. Innymi słowy, do postępowania takiego jak kontrolowane stosuje się wszystkie normy Kodeksu postępowania administracyjnego z wyłączeniem następujących, precyzyjnie określonych przepisów, tj.: art. 10 k.p.a., art. 35-37 k.p.a., art. 61 § 4 k.p.a., art. 79a k.p.a., art. 81 k.p.a. oraz art. 96a-96n k.p.a. Poza tym szczegółowym wyłączeniem ww. przepisów, ustawodawca zmodyfikował również termin zaskarżenia decyzji wydanej przez ministra. W art. 269 ust. 4 p.s.w.n. określił bowiem, że od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji - a nie 14 dni, jak to jest zgodnie z art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. Ponadto w art. 269 ust. 5 p.s.w.n. przewidziano dodatkowe stadium postępowania odwoławczego, albowiem przepis ten przewiduje, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest opiniowany przez KEN w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku przekazanego przez ministra.

W związku z tym, w ocenie Sądu meriti, do postępowania takiego, jak kontrolowane, należy stosować wszelkie standardy ogólnego postępowania administracyjnego, z wyłączeniem tych regulacji k.p.a., które zostały wyłączone lub zmodyfikowane na mocy art. 270 lub 269 ust. 4 p.s.w.n. Minister słusznie wskazywał, że w art. 267 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia m.in. szczegółowych kryteriów i sposobu oceny osiągnięć, sposobu określania kategorii naukowej, a także sposobu przeprowadzania ewaluacji. Zdaniem Sądu pierwszej instancji taki zakres spraw przeznaczonych do regulacji w drodze rozporządzenia nie skutkuje jednak ograniczeniem stosowania przepisów k.p.a., skoro rozporządzenie to – zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP – jest wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. W ocenie Sądu pierwszej instancji nakaz poszukiwania takiego rezultatu wykładni, który nie ogranicza skuteczności normy wyższego rzędu, spoczywa nie tylko na sądach, lecz na wszystkich organach władzy publicznej, które stosują normy prawne, a nie konkretne jednostki redakcyjne aktów normatywnych, z których dopiero normy te są wywodzone. Obowiązek ten spoczywa również na Ministrze i to również w sytuacji, w której stosuje normy prawne wynikające m.in. z aktów normatywnych, których opracowywaniem zajmował się obsługujący go urząd.

Następnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że istotnym obszarem sporu w niniejszej sprawie była kwestia zakresu uprawnień strony i kompetencji organu w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Sądu meriti przepisy p.s.w.n. nie wyłączyły stosowania zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego w sprawach przyznania kategorii naukowej. Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Istotą omawianej zasady nie jest więc zasadniczo kontrola zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu (we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) wobec rozstrzygnięcia organu administracji pierwszej instancji. W przypadku kontroli rozstrzygnięcia organu dokonywanej na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zasada dwuinstancyjności doznaje jedynie tego ograniczenia, że nie dochodzi do przekazania kompetencji orzeczniczej organowi wyższego stopnia, ale ponowne rozpoznanie sprawy staje się obowiązkiem tego samego organu, który wydał kwestionowane orzeczenie.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że z art. 7 i art. 77 oraz art. 80 k.p.a. wynika obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ całego materiału dowodowego. Zakres poszukiwanych dowodów wyznacza norma prawa materialnego, mająca podlegać konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym. W przypadku przyznania kategorii naukowej, zakres ten wyznacza w szczególności art. 267 ust. 1 p.s.w.n. Celem postępowania dowodowego w ramach tej procedury jest zatem rzetelne i wyczerpujące ustalenie poziomu naukowego/artystycznego działalności prowadzonej przez podmiot ewaluowany, finansowych efektów badań naukowych i prac rozwojowych tego podmiotu oraz wpływu działalności naukowej ww. podmiotu na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki. Wszystkie przepisy proceduralne regulujące sprawy związane z ewaluacją działalności naukowej, należy interpretować i stosować zgodnie z celem tej instytucji, która zawiera się w samej jej definicji. Ma to być zatem zobiektywizowana ocena działalności naukowej jednostki systemu szkolnictwa wyższego.

W świetle powyższego Sąd meriti stwierdził, że nie można zaakceptować stanowiska organu, że techniczne rozwiązania zawarte w rozporządzeniu z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej, można rozumieć jako regulacje ograniczające zobiektywizowaną ocenę działalności naukowej. Według Sądu meriti ewaluacja jednostek nauki i szkolnictwa wyższego nie jest celem samym w sobie, ale ma służyć budowie transparentnej, quasi-hierarchicznej struktury jednostek systemu szkolnictwa wyższego, według kryterium jakości działalności naukowej. Zatem przepisy proceduralne, w tym regulacje rozporządzenia powinny być stosowane przede wszystkim w celu jak najdokładniejszego i jak najbardziej rzetelnego ustalenia jakości działalności naukowej. W tym stanie rzeczy, nie jest niczym niestandardowym postępowanie strony, która zaskarżając pierwotne orzeczenie Ministra, przedstawia wnioski dowodowe zmierzające do podważenia ustaleń faktycznych organu leżących u podstaw decyzji pierwszoinstancyjnej. Sąd meriti podkreślił, że skarżący nie oczekiwał bowiem od organu aby z własnej inicjatywy i w bliżej nieokreślonym kierunku poszukiwał nowych dowodów, lecz samodzielnie zgłosił takie dowody. Nie było zatem podstaw do odmowy uwzględnienia ich w ustalaniu podstawy faktycznej decyzji, o ile dotyczyły one faktów związanych z działalnością naukową podmiotu.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji § 24 ust. 3 rozporządzenia, przewidujący możliwość zgłoszenia do ewaluacji innych osiągnięć naukowych niż wyselekcjonowane przez algorytm optymalizujący, stanowi istotny element poprzedzający procedurę ewaluacji. Ustawodawca w art. 267 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. odróżnił bowiem kryteria i sposób oceny osiągnięć od sposobu przeprowadzenia ewaluacji oraz w ogóle nie przekazał do regulacji w drodze rozporządzenia sposobu przyznawania kategorii naukowej. Gdyby przyjąć, jak chce tego Minister, że termin z § 24 ust. 3 rozporządzenia miałby mieć charakter ostateczny i po jego upływie niemożliwa byłaby modyfikacja osiągnięć naukowych przedstawianych do ewaluacji, to w zasadzie bezcelowe byłoby prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania kategorii naukowej. Postępowanie administracyjne z samej swej istoty polega zarówno na gromadzeniu materiału dowodowego, jak i na jego ocenie przez pryzmat adekwatnej normy prawa materialnego. Ze stanowiska Ministra wynika tymczasem, że wszystko co istotne dla wyniku tej sprawy odbywa się nie tylko bez udziału właściwego organu (bo w systemie informatycznym), ale również, że organ nie może w zasadzie prowadzić żadnego postępowania dowodowego i musi się opierać na dowodach zgromadzonych przed tym postępowaniem i poza nim. Według Sądu pierwszej instancji takie stanowisko nie przystaje do standardów postępowania administracyjnego, w którym strona jest uprawniona do zgłaszania wniosków dowodowych, a organ zobowiązany do wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i przeprowadzenia jego oceny.

W dalszej kolejności Sąd pierwszej instancji wskazał, że w przepisach rozporządzenia zawarto szereg regulacji przewidujących udział "ekspertów" w procedurze ewaluacji. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji podniósł, że w aktach kontrolowanego postępowania zabrakło informacji na temat danych ekspertów wyłonionych do oceny. Na rozprawie pełnomocnik organu wyjaśnił, że personalia ekspertów nie są "zwyczajowo" udostępniane stronie postępowania – podmiotowi ewaluowanemu, aby zminimalizować zagrożenie pozaprawnego oddziaływania na eksperta. I choć takie podejście zdaniem Sądu pierwszej instancji wydaje się być spójne intelektualnie, to jednak de lege lata nie przystaje do standardów postępowania administracyjnego. Choć rozporządzenie posługuje się inną nomenklaturą, to zadania eksperta w kontrolowanym postępowaniu odpowiadają kodeksowemu pojęciu "biegłego", o którym mowa w art. 84 § 1 k.p.a. Podobnie, jak biegły w przypadku o którym mowa w tym przepisie, ekspert w procedurze ewaluacji wykonuje funkcję dzielenia się z organem posiadanymi przez siebie wiadomościami specjalnymi. Choć KEN składa się z m.in. przedstawicieli jednostek szkolnictwa wyższego, to jej członkowie nie muszą in gremio posiadać specjalistycznej wiedzy z zakresu wszystkich poszczególnych dyscyplin nauki. Skoro zatem w postępowaniu ewaluacyjnym ekspert wykonuje funkcję biegłego, to na mocy art. 84 § 2 k.p.a. należy do niego stosować art. 24 k.p.a., a zwłaszcza § 3 tego przepisu, który umożliwia stronie złożenie wniosku o wyłączenie od udziału w postępowaniu. W sytuacji, w której strona postępowania nie zna personaliów eksperta, nie może ocenić, czy ekspert podlega wyłączeniu. Nie może również skonfrontować merytorycznych kwalifikacji osoby powołanej do zadań eksperta w zakresem jego udziału w postępowaniu, a mianowicie nie może sprawdzić, czy wskazana przez organ osoba rzeczywiście posiada kwalifikacje gwarantujące, że dysponuje ona wiedzą ekspercką w zakresie związanym z dyscypliną podlegającą ewaluacji. Obiektywnie rzecz biorąc, możliwa jest sytuacja, w której organ popełni błąd lub omyłkę i wskaże do udziału w postępowaniu w charakterze eksperta osobę, która nie posiada kwalifikacji do wykonywania takich zadań albo która nie powinna uczestniczyć w ocenie danej jednostki z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 24 k.p.a.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie może zatem zaakceptować jako zgodnej z prawem sytuacji, w której istotny wpływ na wynik ewaluacji mają eksperci, których personalia zostały ukryte przed stroną bez wyraźnej podstawy ustawowej. Z całą pewnością w niniejszej sprawie podstawą taką nie był art. 74 § 1 k.p.a., albowiem nie wykazano, aby omawiane informacje były niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", ani też aby istniał ważny interes państwowy, ze względu na który organ wyłączy dostęp do akt sprawy w tym zakresie. Z brzmienia przepisów k.p.a. wprost wynika, że zasadą jest jawność akt postępowania administracyjnego, natomiast organ administracji publicznej może ograniczyć prawo wglądu do akt sprawy wyłącznie w sytuacji, gdy przepis ustawy pozwala na takie ograniczenie.

Wobec powyższego, Sąd pierwszej instancji uznał, że obowiązujące przepisy wymagają udostępnienia stronie całości akt postępowania, w tym danych pozwalających na identyfikację ekspertów, co stanowi dodatkową gwarancję bezstronności eksperta i rzetelności przeprowadzonej ewaluacji, jak również są wymagane z perspektywy konstytucyjnej i kodeksowej zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do prawa i organów państwa.

Zdaniem Sądu zarówno na organie, jak i na KEN i wspomagających ją w ocenie ekspertach spoczywa obowiązek ustosunkowania się do szczegółowych zarzutów strony związanych z przesłankami odrzucenia osiągnięć naukowych, ocen wpływów i projektów badawczych. W postępowaniu ewaluacyjnym biorą bowiem udział co najmniej 2 podmioty wyspecjalizowane w dziedzinie, której dotyczą oceniane osiągnięcia naukowe. Pierwszym z nich jest osoba, która dokonuje oceny, uwzględnianej następnie przez KEN i Ministra. Niemniej jednak również podmiot ewaluowany prowadzący działalność naukową w danej dyscyplinie posiada instytucjonalną specjalizację w tej dyscyplinie, jako jednostka zatrudniająca osoby prowadzące w niej badania naukowe. Skoro więc podmiot ewaluowany zgłasza istotne zastrzeżenia co do oceny dokonanej "w pierwszej instancji", to w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy niezbędne jest wykazanie, że zarówno ekspert, jak i KEN i wreszcie Minister, skonfrontowali swoje poglądy co do osiągnięcia naukowego z uzasadnionymi zastrzeżeniami i zarzutami podmiotu ewaluowanego. Nie jest przy tym wystarczające lakoniczne stwierdzenie o podtrzymaniu poprzedniej oceny lub proste powtórzenie pierwotnego uzasadnienia oceny. Wymóg, o którym mowa w tym akapicie wynika z określonego w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jak i z gwarantowanej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania i wreszcie z art. 107 § 3 k.p.a. Przepisy te zdaniem Sądu meriti znajdują pełne zastosowanie w postępowaniu takim jak kontrolowane.

Następnie Sąd pierwszej instancji odnotował, że kolejny zarzut skargi dotyczył udostępnionego do publicznego wglądu "Podręcznika dla ekspertów oraz dla ewaluowanych podmiotów w zakresie opisu wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki". Organ wskazał, że "podręcznik" służył objaśnieniu i przybliżeniu ewaluowanym podmiotom tego kryterium. Został on upubliczniony kilka miesięcy przed ewaluacją, aby pomóc podmiotom w odpowiednim przygotowaniu opisu wpływu i przedstawieniu dowodów niebudzących wątpliwości co do wystąpienia wpływu. Istotnie, materiał ten nie stanowi prawa powszechnie obowiązującego, ale pokazuje, na co eksperci zwracają uwagę w procesie oceny, co należy przedstawić w opisie, jak dokumentować wpływ, jak rozumieć i udowadniać interdyscyplinarność itp. Podmiot mógł, ale nie musiał skorzystać z tego materiału.

Zdaniem Sądu meriti przytoczone stanowisko organu zasługuje na szczególną krytykę. Obowiązujące przepisy nie przewidują bowiem upoważnienia dla organu (ani Ministra ani KEN) do ustalania pozanormatywnych zasad sporządzania i oceny opisu wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki. Jak się wydaje, prawodawca po to wprowadził w postępowaniu ewaluacyjnym udział ekspertów, żeby opierać się – m.in. w zakresie wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki – na ich merytorycznym autorytecie w danej dziedzinie podlegającej ewaluacji. Tymczasem organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyznał, że eksperci ci nie tyle działali na podstawie własnych kompetencji, wiedzy i doświadczeniu, lecz kierowali się pozanormatywnym dokumentem, który wskazywał na co zwracają uwagę w procesie oceny, co należy przedstawić w opisie, jak dokumentować wpływ, jak rozumieć i udowadniać interdyscyplinarność.

W ocenie Sądu pierwszej instancji w ewaluacji kryterium III nie ma najmniejszych podstaw prawnych do uwzględniania wymogów lub zaleceń wynikających z tego "podręcznika". Organ nie może wymagać od podmiotu ewaluowanego, aby dostosowywał treść składanych oświadczeń do wskazań z tego podręcznika, nie może również wywodzić dla strony negatywnych konsekwencji z powodu tego, że nie dostosowuje treści ocen wpływu do zasad wynikających z podręcznika. Również eksperci dokonując swojej oceny nie mogą kierować się tym podręcznikiem, skoro nie ma on charakteru normatywnego. Nawet gdyby dokument ten miał charakter aktu prawa wewnętrznie obowiązującego, to wciąż nie mógłby stanowić nawet ułamka podstawy prawnej działania władzy publicznej względem podmiotu ewaluowanego, co wynika wprost z art. 93 ust. 2 Konstytucji RP.

Odnosząc się do stanowiska skarżącego odnośnie do wykazu czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych oraz sposobu ustalania i przypisywania liczby punktów za utwory, co stanowi zasadniczą część wyniku ewaluacji, Sąd pierwszej instancji zauważył, że sporządzenie wykazu i umieszczenie na nim konkretnego czasopisma/materiałów/wydawnictwa, następuje poza postępowaniem uregulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem nie miał kognicji do oceny prawidłowości sporządzonych wykazów. Co więcej, art. 265 ust. 10 p.s.w.n. przewiduje, że wydawnictwom, czasopismom i materiałom z konferencji przypisuje się punkty będące miarą ich renomy. W związku z tak określonym przez ustawodawcę kryterium decydującym o liczbie punktów przypisywanych danej pozycji, sądowa kontrola takiego wykazu musiałaby ograniczyć się do kwestii proceduralnych, skoro sąd administracyjny, jako sąd prawa, kontroluje zgodność działalności organów administracji publicznej z prawem i nie posiada kompetencji merytorycznych do określania renomy wydawnictwom, czasopismom i materiałom z konferencji.

Na marginesie Sąd meriti zauważył, że tak sformułowane kryterium przyznawania punktów poszczególnym publikatorom w zasadzie w ogóle wymyka się spod jakiejkolwiek kontroli jako szczególnie subiektywne i w związku z tym, w zasadzie obiektywnie nieweryfikowalne.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że skoro jednak rozwiązanie przewidujące, że do artykułów z lat 2019-2021 oraz monografii z lat 2017-2021, stosuje się ostatni wykaz ogłoszony w okresie ewaluacji, zostało zamieszczone w rozporządzeniu, to zasadnym jest przeprowadzenie testu legalności tego rozwiązania. Rezultat tego testu musiał być negatywny, skoro przepis ten dopuszczał, że liczba punktów mogła wynikać z aktu Ministra, wydanego nawet na 1 dzień przed końcem okresu ewaluacji. Przepis ten zakładał, że organ ustalający wykazy, będzie mógł modyfikować wartości punktowe przyznawane poszczególnym osiągnięciom, już po ich opublikowaniu – jednak przed rozpoczęciem roku, w którym formalnie dokonywana jest ewaluacja. Ponadto wprowadzenie tego przepisu do systemu prawa "pod koniec" okresu ewaluacji sprawiło, że podmioty ewaluowane nie miały pewności co do obowiązujących zasad oceniania osiągnięć naukowych, a pewność tę zyskały dopiero w roku, w którym ewaluację przeprowadzono. Publikując swoje osiągnięcia naukowe nie wiedziały, jakie ostatecznie punkty zostaną przyznane w drodze ewaluacji.

Tymczasem, jak wynika ze stanowiska Trybunału, Konstytucyjnego wynikająca z art. 2 Konstytucji RP zasada ochrony interesów w toku zapewnia ochronę jednostki w sytuacjach, w których rozpoczęła ona określone przedsięwzięcia na gruncie dotychczasowych przepisów. Chociaż zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, na ustawodawcy ciąży szczególny obowiązek ochrony interesów w toku w sytuacji wystąpienia następujących przesłanek: "1) przepisy prawa wyznaczają pewien horyzont czasowy dla realizowania określonych przedsięwzięć; 2) dane przedsięwzięcie ma charakter rozłożony w czasie; 3) jednostka faktycznie rozpoczęła realizację danego przedsięwzięcia w okresie obowiązywania danej regulacji" (sygn. K 45/01). Zdaniem Sądu meriti regulacje dotyczące zasad obliczania wartości punktowych ww. osiągnięć naukowych, zastosowane przy ewaluacji skarżącego, naruszają wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę ochrony interesów w toku. W ocenie Sądu pierwszej instancji na gruncie tej zasady konstytucyjnej niedopuszczalne jest, aby o tym, jakie wartości punktowe zostaną przyznane poszczególnym osiągnięciom i na jakich zasadach się to dokona, rozstrzygał przepis prawa wprowadzony w toku ewaluacji. Skoro ewaluacja obejmuje konkretny, wieloletni okres, to oznacza to, że przepisy prawa wyznaczają pewien horyzont czasowy dla realizowania określonych przedsięwzięć, tj. publikowania artykułów naukowych, monografii i materiałów konferencyjnych podlegających ocenie. Oczywistym jest, że działalność naukowa polegająca na publikacji ww. utworów, ma charakter rozłożony w czasie, skoro obejmuje przeprowadzenie badań naukowych, spisanie ich rezultatów, wybór czasopisma/wydawnictwa, w którym wyniki badań naukowych zostaną opublikowane. Nie ma również wątpliwości, że podmiot ewaluowany prowadzi działalność naukową w trybie ciągłym, a zatem rozpoczął realizację danych przedsięwzięć w okresie obowiązywania poprzedniej regulacji.

Sąd meriti stwierdził, że pomimo tego, że § 35 rozporządzenia narusza ww. zasadę, uwzględniając ten pogląd w kontroli legalności zaskarżonej decyzji, to musiał wziąć pod uwagę, że nie jest możliwe, aby sąd administracyjny mocą swojego wyroku ustanawiał szczegółowe rozwiązania "zastępujące" te, które wynikają z § 35 rozporządzenia. Organ wskazywał bowiem, że zmiany w wykazach czasopism i wydawnictw nie polegały na obniżeniu wartości punktowych przyznawanych poszczególnym jednostkom, a na dodawaniu kolejnych czasopism/wydawnictw i zwiększaniu wartości punktowych. Zatem odmowa zastosowania § 35 rozporządzenia, skutkująca nakazem zastosowania zasady ogólnej z § 11 ust. 3 rozporządzenia, prowadziłaby do pogorszenia sytuacji skarżącego względem pozostałych podmiotów ewaluowanych, skoro cała ewaluacja została oparta o zestawy wartości referencyjnych ustalone z uwzględnieniem § 35 rozporządzenia. Osiągnięciom strony przyznano by wówczas niższą liczbę punktów niż osiągnięciom innych podmiotów ewaluowanych, opublikowanym w tym samym czasie w tych samych wydawnictwach i czasopismach. Sąd administracyjny nie może natomiast orzekać na niekorzyść strony skarżącej (art. 134 § 2 P.p.s.a.).

W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję jako wydaną z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. Sąd meriti wskazał, że rzeczą organu będzie obecnie rozpoznanie sprawy na skutek wniosku skarżącego, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a. z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku.

Minister wyżej opisany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1592/23 zaskarżył w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a., poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] marca 2023 r. nr [...], pomimo, że organ działał na podstawie przepisów prawa i decyzja ta nie została wydana z naruszeniem ww. przepisów postępowania administracyjnego, a organ wyczerpująco zabrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na uchyleniu decyzji i uwzględnieniu skargi, pomimo, iż organ wyjaśnił stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy wydawaniu decyzji oraz zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, co skutkowało należytym i wyczerpującym wyjaśnieniem [...] okoliczności faktycznych i prawnych w zaskarżonej decyzji;

3) art. 145 § 1 pkt.1 lit. c i art. 133 § 1 P.p.s.a., poprzez wydanie wyroku uwzględniającego skargę wbrew stanowi faktycznemu określonemu w aktach sprawy i przyjęcie, że organ ustalił pozanormatywne zasady sporządzania i oceny opisu wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki w formie "Podręcznika dla ekspertów oraz dla ewaluowanych podmiotów w zakresie opisu wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki", podczas gdy "podręcznik" nie wprowadzał nowych regulacji w stosunku do obowiązujących przepisów, a jedynie stanowił instrukcję jak dokumentować wpływ;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 153 i art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 87 ust. 1 i 92 Konstytucji RP w zw. z art. 6 i art. 127 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie oceny prawnej i wskazanie co do dalszego postępowania w oparciu o mylnie dokonaną przez Sąd wykładnię prawa materialnego, tj. § 24 ust. 3 rozporządzenia, art. 343 ust. 2 pkt 2 i art. 354 ust. 2 i 4 p.s.w.n. oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia, art. 274 ust. 2 w zw. z art. 272 ust. 1 p.s.w.n. w zw. z § 6 i 6a rozporządzenia oraz § 35 rozporządzenia i nakazanie stosowania przepisów k.p.a. zamiast rozporządzenia w procesie ewaluacji;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez wydanie orzeczenia, którego uzasadnienie nie zawiera konkretnie i jednoznacznie sformułowanych wskazań co do dalszego postępowania organu;

II. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 267 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. i § 24 ust. 3 rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że termin 21 dni na wskazanie innych osiągnięć naukowych niż wybrane w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego nie ma charakteru ostatecznego, podczas gdy po jego upływie nie jest możliwe przedstawienie innych osiągnięć naukowych do ewaluacji;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 343 ust. 2 pkt 2 i art. 354 ust. 2 i 4 p.s.w.n. i § 2 ust. 1 rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że organ zobligowany był do gromadzenia materiału dowodowego, podczas gdy KEN przeprowadza ewaluację na podstawie danych zawartych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, których wprowadzenie do systemu POL-on w sposób prawidłowy, rzetelny i terminowy jest obowiązkiem dyrektora Instytutu;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 274 ust. 2 w zw. z art. 272 ust. 1 p.s.w.n. w zw. z § 23 ust. 6 i 6a rozporządzenia, poprzez wskazanie, że zabrakło informacji na temat danych personalnych ekspertów co uniemożliwiło skonfrontowanie merytorycznych kwalifikacji osoby powołanej do zadań eksperta w zakresie jego udziału w postępowaniu, podczas gdy eksperci powoływani są na podstawie przepisów p.s.w.n. i rozporządzenia, co gwarantuje, że dysponują oni wiedzą ekspercką w zakresie związanym z dyscypliną podlegającą ewaluacji;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 267 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 p.s.w.n. w zw. z § 35 rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że punktacja w wykazie czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych oraz w wykazie wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe powinna być znana od początku okresu objętego ewaluacją, podczas gdy zmiany w wykazach czasopism i wydawnictw nie polegały na obniżaniu wartości punktowych przyznawanych poszczególnym podmiotom a na dodawaniu kolejnych czasopism/wydawnictw i zwiększaniu wartości punktowych z uwagi na zmiany w międzynarodowych bazach czasopism naukowych.

Podnosząc powyższe zarzuty Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Nadto Minister wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesione zarzuty szerzej uzasadniono.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej organu zgłoszone zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W przypadku podniesienia w złożonym środku odwoławczym zarówno zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu winny podlegać zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Jednakże w niniejszej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiążą się w sposób bezpośredni z zarzutami naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię. Uwzględniając komplementarny charakter zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że należy się do nich odnieść w sposób łączny.

Spór w sprawie dotyczy przyznania kategorii naukowej w procesie ewaluacji jakości działalności naukowej Instytutowi w dyscyplinie [...]. Minister przyznał Instytutowi kategorię naukową B. Instytut zaś domagał się przyznania kategorii A+, ewentualnie kategorii A.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, Minister prawidłowo stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że działalność naukowa prowadzona w Instytucie w dyscyplinie [...] powinna być zakwalifikowana do wyższej kategorii naukowej.

Wyjaśnić należy, że kwestie dotyczące tego, co jest przedmiotem ewaluacji – a więc jakość działalności naukowej - wymagają przy dokonywaniu oceny wiadomości specjalnych w danej dziedzinie naukowej. Sąd administracyjny z natury rzeczy nie ma specjalistycznej wiedzy pozwalającej na ocenę zasadności stanowiska zajmowanego przez specjalistów w tym zakresie Komisji Ewaluacji Nauki, wyłanianych na podstawie art. 272 ust. 1 p.s.w.n. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej nie może być tym samym celowość czy słuszność działania organu w procesie przyznania kategorii naukowej, a w szczególności nie może być przedmiotem tej kontroli kwestia słuszności doboru kryteriów w oparciu, o które dokonano przyporządkowania do danej kategorii. Działanie Ministra w tym zakresie wymyka się kontroli sądowoadministracynej, jako że sąd może kontrolować jedynie legalność i działania organów administracji publicznej.

Wobec tak rozumianego zakresu kognicji sądu administracyjnego w sprawach związanych z ewaluacją naukową Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarówno postępowanie pierwszoistancyjne, jak i toczące się na skutek wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami, wynikającymi p.s.w.n. i rozporządzenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zapatrywania Sądu pierwszej instancji sformułowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku są oderwane od specyfiki postępowania w sprawie przyznania kategorii naukowej. Rację ma skarżący kasacyjnie organ, że WSA w Warszawie zanegował zawarte w rozporządzeniu regulacje dotyczące sposobu przeprowadzenia ewaluacji, opierając ten proces wyłącznie na przepisach k.p.a.

Należy podkreślić, że postępowanie w sprawie przyznania kategorii naukowej jest postępowaniem wysoce sformalizowanym i zindywidualizowanym, a jego zasady zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu, tworząc specyficzną procedurę opartą nie tylko na gromadzeniu materiału dowodowego, ale również na dokumentowaniu wyników kompleksowej oceny w postaci elektronicznej w systemie POL-on, wykorzystywanym w procesie ewaluacji. Sposób przyznawania kategorii naukowych stanowi połączenie oceny danych wprowadzonych przez instytut do systemu POL-on oraz oceny Komisji Ewaluacji Nauki. Ewaluacją jest procesem dokonywania oceny, która obejmuje trzy kryteria wskazane w art. 267 ust. 1 p.s.w.n., których sposób oceny szczegółowo został ustalony w rozporządzeniu. Do porównania ocenianego w danej dyscyplinie podmiotu z wartościami referencyjnymi stosuje się algorytm, który uwzględnia zróżnicowane w zależności od dziedzin nauki wagi przypisane poszczególnym kryteriom. Łączy zatem ze sobą dwie metody: metodę parametryczną i ekspercką. Cała procedura ewaluacyjna odbywa się w sposób transparentny, w oparciu o przyjęte w rozporządzeniu wskaźniki. Podstawę faktyczną wydawanych decyzji stanowią dane wprowadzone przez podmioty do systemu POL-on w określonym przepisami terminie. Skoro dane do systemu POL-on wprowadzane są przez podmiot ewaluowany, to Komisja - a następnie Minister - nie mają możliwości własnego ustalania danych branych pod uwagę przy ewaluacji, a jedynie analizują dane zawarte w systemie POL-on. To na podmiocie ciąży obowiązek zachowania należytej staranności przy wprowadzaniu danych i weryfikacji, czy w systemie POL-on pojawią się te dane, które zostały przez podmiot wprowadzone. Nie bez znaczenia jest fakt, że kierownik skarżącego złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 354 ust. 4 p.s.w.n., potwierdzając, że dane wprowadzone do systemu POL-on są zgodne ze stanem faktycznym. Co istotne, Instytut nie były jednym podmiotem, który podlegał ewaluacji. Minister wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że tych podmiotów było 1145. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie może doprowadzić do stawiania skarżącego w uprzywilejowanej pozycji i naruszać zasad równości.

W tle powyższego stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniu WSA w Warszawie, organ nie prezentował stanowiska, że techniczne rozwiązania zawarte w rozporządzeniu można rozumieć jako regulacje ograniczające zobiektywizowaną ocenę działalności naukowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie ocena działalności naukowej przeprowadzona na podstawie przepisów rozporządzenia była obiektywna i nie została w żaden sposób ograniczona.

Należy odnotować, że Sąd meriti podniósł, że nie jest niczym niestandardowym postępowanie strony, która zaskarżając pierwotne orzeczenie Ministra, przedstawia wnioski dowodowe zmierzające do podważenia ustaleń faktycznych organu leżących u podstaw decyzji pierwszoinstancyjnej. W art. 78 k.p.a. przewidziano bowiem, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Obowiązujące prawo nie wyłącza możliwości przeprowadzania nowych dowodów w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie było zatem podstaw do odmowy uwzględnienia ich w ustalaniu podstawy faktycznej decyzji, o ile dotyczyły one faktów związanych z działalnością naukową podmiotu.

W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację skarżącego kasacyjnie organu, że nie można zapewnić porównywalności wyników osiąganych przez ewaluowane podmioty, jeśli każdy podmiot mógłby w dowolnym momencie postępowania przedstawiać dowolne, dodatkowe efekty swojej działalności naukowej, nawet te niesprawozdane uprzednio w systemie POL-on, a liczba tych osiągnięć byłaby nieograniczona. Gdyby podmioty mogły dowolnie i w każdym czasie zmieniać osiągnięcia, na podstawie których dokonywana jest ocena, nie byłoby możliwe choćby ustalenie zestawów wartości referencyjnych dla kategorii naukowych A, B+ i B, które ustalane są, m.in. na podstawie wyników uzyskanych w poszczególnych kryteriach przez ewaluowane podmioty, ani progów kwalifikujących podmioty do dodatkowej oceny eksperckiej celem wyłonienia kandydatów do kategorii naukowej A+, który to próg Komisja ustala, m.in. w zależności od wartości ocen uzyskanych w zakresie I kryterium. To właśnie system POL-on i wprowadzone do niego przez ewaluowane podmioty informacje dotyczące prowadzonej przez nie działalności naukowej gwarantowały obiektywizm i kompletność oceny tej działalności.

Należy również zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie organem, że w tej kwestii Sąd pierwszej instancji zastosował uproszczenie, stawiając znak równości między "nowymi dowodami" i "nowymi osiągnięciami". Minister nie kwestionował prawa skarżącego do przedstawiania wniosków dowodowych zmierzających do podważenia ustaleń faktycznych leżących u podstaw decyzji pierwszoinstancyjnej. Instytut nie przedstawił jednak nowych dowodów, które wskazywałyby, że ocena osiągnięć została dokonana w sposób nieprawidłowy - przedstawił nowe osiągnięcia, które nie zostały zgłoszone do oceny w terminie określonym w rozporządzeniu i które nie podlegały ocenie w postępowaniu pierwszoinstacyjnym. Minister nie odmówił zatem skarżącemu prawa do przedstawienia nowych dowodów i nie odrzucił tych dowodów bez rozpoznania, ale uznał, że na etapie ponownego rozpatrywania sprawy nie jest już możliwe wskazywanie innych publikacji i zastępowanie nimi osiągnięć przedstawionych uprzednio przez Instytut do ewaluacji i poddanych ocenie w postępowaniu w pierwszej instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ocenie mogą zostać poddane tylko osiągnięcia naukowe podlegające ocenie w trakcie rozpatrywania sprawy w pierwszej instancji.

Należy również zwrócić uwagę, że w motywach zaskarżonej decyzji organ jednoznacznie wskazał, że przychylenie się do stanowiska Instytutu pozostawałoby w sprzeczności z zasadą równego traktowania podmiotów. Według Ministra nie ma żadnego uzasadnienia dla indywidulanego potraktowania Instytutu i uznania, że w jego przypadku termin na dokonywanie korekt i wybór osiągnięć, powinien być przedłużony o 5 miesięcy, tj. do 24 sierpnia 2022 r. (data wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Postępowanie dwuinstancyjne obejmuje bowiem ponowne rozpatrzenie sprawy, ale w oparciu o taki sam stan faktyczny, jaki brał pod uwagę organ pierwszej instancji. Sprawy rozpatrywane w dwóch instancjach muszą być tożsame przedmiotowo. Gdyby organ drugiej instancji dokonywał ewaluacji na podstawie osiągnięć nieznanych w postępowaniu pierwszej instancji, wówczas nie orzekałby w "tej samej", ale już w innej sprawie. W rezultacie zmiana okoliczności ważnych dla oceny istotnych elementów przyznawanej kategorii naukowej powoduje utratę tożsamości sprawy i w konsekwencji wymyka się spod kontroli instancyjnej.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że Minister wziął pod uwagę cały materiał dowodowy zgromadzony w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, dążąc do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy.

Należy także odnotować, że Sąd meriti w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że organ ustalił pozanormatywne zasady sporządzania i oceny opisu wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki w formie "Podręcznika dla ekspertów oraz dla ewaluowanych podmiotów w zakresie opisu wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki". Zdaniem WSA w Warszawie obowiązujące przepisy nie przewidują upoważnienia dla organu (ani Ministra, ani KEN) do ustalania pozanormatywnych zasad sporządzania i oceny opisu wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki.

Odnosząc się do powyższej kwestii należy stwierdzić, że teza Sądu meriti jest niezrozumiała. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wytyczne dla dokonywanej oceny zawarte w "Podręczniku" dla ekspertów oraz dla podmiotów ewaluowanych, choć nie stanowią źródła prawa, stanowią odpowiedź na potrzebę ujednolicenia procedury ewaluacji. Trudno zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku, że przygotowanie materiału objaśniającego podmiotom kryterium III ewaluacji, było naganne ze względu na brak przepisu upoważniającego do przygotowania takiego dokumentu. Trafnie jest zatem stwierdzenie skarżącego kasacyjnie organu, że każde działanie, które objaśnia sposób przeprowadzania ewaluacji i wyjaśnia ewentualne wątpliwości interpretacyjne jest cenne i z pewnością oczekiwane przez ewaluowane podmioty. Co więcej, organ nie wymagał od podmiotu ewoluowanego, aby dostosowywał treść składanych oświadczeń do wskazań z tego "podręcznika". Nieprzyznanie punktacji za dany opis wpływu lub jej przyznanie na poziomie niższym od oczekiwanego przez podmiot nie wynikało z niedostosowania się do zasad wynikających z "podręcznika", ale z oceny na podstawie przepisów rozporządzenia. Eksperci działali na podstawie własnych kompetencji, wiedzy i doświadczenia, a "podręcznik" pomagał zapewnić transparentność i porównywalność wyników osiąganych przez podmioty w ramach dyscyplin.

Należy również zwrócić uwagę, że Sąd meriti sformułował zastrzeżenia co do braku "danych personalnych" ekspertów. W tym zakresie argumentował, że obowiązujące przepisy wymagają udostępnienia stronie całości akt postępowania, w tym danych pozwalających na identyfikację ekspertów, co stanowi dodatkową gwarancję bezstronności eksperta i rzetelności przeprowadzonej ewaluacji, jak również są wymagane z perspektywy konstytucyjnej i kodeksowej zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do prawa i organów państwa.

Z tą argumentacją nie sposób się zgodzić, bowiem biorący udział w postępowaniu konkretni eksperci powołani zostali przez Ministra, na wniosek przewodniczącego KEN. Wyłonieni oni zostali spośród specjalistów ze środowiska naukowego, reprezentujących poszczególne dziedziny nauki i sztuki i spełniali wymagania określone w art. 272 ust. 1 p.s.w.n. Co ważne, eksperci podpisywali oświadczenie, w którym wskazywali ewentualne konflikty interesów z ewaluowanymi podmiotami, a kwestie te na bieżąco oceniała Komisja. Podkreślić należy, że to Komisja, a nie organ, wskazuje konkretnych ekspertów do oceny nie tylko danego podmiotu, ale nawet poszczególnych kryteriów ewaluacji.

W związku z powyższym nie można podzielić stanowiska Sądu meriti, że możliwa jest sytuacja, w której organ popełni błąd lub omyłkę i wskaże do udziału w postępowaniu w charakterze eksperta osobę, która nie posiada kwalifikacji do wykonania takich zadań albo która nie powinna uczestniczyć w ocenie danej jednostki z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 24 k.p.a. Zaczynając od etapu powoływania ekspertów przez Ministra i weryfikacji spełniania przez nich wymogów ustawowych, przez udział Komisji w przydzielaniu ekspertów do oceny, kończąc na weryfikacji i blokadach systemowych uniemożliwiające ocenę danego podmiotu przez eksperta z nim związanego, należy podkreślić, że proces oceny został całkowicie zabezpieczony w podnoszonym przez Sąd meriti zakresie.

Należy również wskazać, że na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji pełnomocnik organu wyjaśnił, że personalia ekspertów nie są "zwyczajowo" udostępniane stronie postępowania, aby zminimalizować zagrożenie pozaprawnego oddziaływania na eksperta. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie podniósł skarżący kasacyjnie organ, że przyjęcie, że ewaluowany podmiot przed rozpoczęciem ewaluacji zna nazwiska ekspertów, którzy będą dokonywać jego oceny, może zgłosić zastrzeżenia i wnieść o ich wyłączenie z postępowania, skutecznie uniemożliwiłoby przeprowadzenie ewaluacji w ustawowym terminie. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami, ocena Komisji (i ekspertów) rozpoczyna się w pierwszych dniach marca, a decyzje w pierwszej instancji Minister jest zobowiązany wydać do dnia 31 lipca roku, w którym odbywa się ewaluacja. Ponadto w żadnej z dotychczas przeprowadzanych ewaluacji i parametryzacji, nazwiska ekspertów nie były podawane do wiadomości podmiotów, nie są również podawane w innych postępowaniach administracyjnych.

Należy przy tym zauważyć, że Instytut w żaden procesowo skuteczny sposób nie zakwestionował wiedzy merytorycznej ekspertów, nie zgłaszał też innych zarzutów w tym zakresie, polemizując jedynie z treścią opinii i zasadnością przyznanej punktacji. Instytut nie przedstawił nadto żadnego dokumentu opartego o wiadomości specjalne, który podważałby opinie sporządzone przez ekspertów.

Odnosząc się do kwestii zmiany punktacji w wykazie czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych oraz wykazie wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe, należy zaznaczyć, że ustawodawca upoważnił Ministra do sporządzenia wykazów, nie ograniczając przy tym czasu, w jakim ma to nastąpić. Wykazy te nie są sporządzane wyłącznie na potrzeby ewaluacji jakości działalności naukowej, ale są wykorzystywane również dla celów innych postępowań (np. w postępowaniach awansowych). Tymczasem WSA w Warszawie zwrócił uwagę, że skoro jednak rozwiązanie przewidujące, że do artykułów z lat 2019-2021 oraz monografii z lat 2017-2021, stosuje się ostatni wykaz ogłoszony w okresie ewaluacji, zostało zamieszczone w rozporządzeniu, to uznał za zasadne przeprowadzenie testu legalności tego rozwiązania. Rezultat tego testu musiał być negatywny, skoro przepis ten dopuszczał, że liczba punktów mogła wynikać z aktu Ministra, wydanego nawet na 1 dzień przed końcem okresu ewaluacji. W ocenie Sądu meriti podmioty ewaluowane nie miały pewności co do obowiązujących zasad oceniania osiągnięć naukowych, a pewność tę zyskały dopiero w roku, w którym ewaluację przeprowadzono. Publikując swoje osiągnięcia naukowe nie wiedziały, jakie ostatecznie punkty zostaną przyznane w drodze ewaluacji.

Biorąc powyższe pod uwagę, w ślad za skarżącym kasacyjnie organem, należy podkreślić, iż zmiana w zakresie sposobu ustalania punktacji za publikacje naukowe uwzględniane w pierwszej ewaluacji przeprowadzanej w 2022 r. była wnioskowana przez podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Wskazywano, że ze względu na zmiany zachodzące w międzynarodowych bazach czasopism naukowych, wykaz czasopism powinien być modyfikowany i uzupełniany o nowe czasopisma. Modyfikacje powinny dotyczyć także wykazu wydawnictw monografii naukowych, tak by umożliwić innym wydawnictwom poddanie się ocenie Komisji i ujęcie w wykazie. Ta modyfikacja przepisów była korzystna dla ewaluowanych podmiotów, gdyż zmiany wykazów dotyczyły ich uzupełnienia lub podwyższenia punktacji. Żadne czasopismo czy wydawnictwo nie zostało w okresie objętym ewaluacją usunięte z wykazu, nie zmniejszyła się również punktacja przypisana w wykazie czasopismu czy wydawnictwu. Zapewniono zatem ochronę interesów podmiotów oraz autorów osiągnięć - nikt nie został pozbawiony punktów ani nie zostały one obniżone w stosunku do tych, które ustalono w poprzednich wykazach. Skarżący kasacyjnie organ podniósł więc zatem zasadnie, że przyjęcie stanowiska Sądu pierwszej instancji i uznanie, że punktacja powinna być znana od początku okresu objętego ewaluacją oznaczałoby de facto, że podnoszenie jakości czasopisma, indeksacja w międzynarodowych bazach, uzyskiwanie coraz wyższych wskaźników bibliometrycznych w trakcie okresu objętego ewaluacją nie ma żadnego wpływu na punktację osiągnięć publikacyjnych, gdyż ustalony wykaz obowiązywałby przez 4 lata. Równocześnie WSA w Warszawie stwierdził, że działalność naukowa polegająca na publikacji ww. utworów, ma charakter rozłożony w czasie, skoro obejmuje przeprowadzenie badań naukowych, spisanie ich rezultatów, wybór czasopisma/wydawnictwa, w którym wyniki badań naukowych zostaną opublikowane. Nie ma również wątpliwości, że podmiot ewaluowany prowadzi działalność naukową w trybie ciągłym, a zatem rozpoczął realizację danych przedsięwzięć w okresie obowiązywania poprzedniej regulacji. W związku z powyższym stwierdzić należy, że nawet sporządzenie wykazu raz na 4 lata nie zagwarantuje, że punktacja artykułu w dacie jego opublikowania będzie taka sama jak w dacie przesłania do redakcji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazanie Sądu pierwszej instancji zmierzające do zobowiązania organu aby ponownie rozważył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Instytutu jest nieuzasadnione. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sądy administracyjne nie mogą zastępować ustawodawcy w regulowaniu materii związanej z działaniami administracji. Być może trafnym postulatem de lege ferenda jest zmiana zasad ewaluacji i przepisów regulujących postępowanie w sprawie przyznania kategorii naukowej. W doktrynie zwraca się uwagę, że w art. 269 p.s.w.n. doszło do pomieszania przepisów proceduralnych i przepisów materialnoprawnych, co nie jest zgodne z zasadami przyzwoitej legislacji (zob. w tej materii: H. Izdebski, J. M. Zieliński, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. III, Opublikowano: LEX/el. 2023, komentarz do art. 269).

Konkludując uznać należy, że Minister w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenił, czy dana okoliczność została udowodniona, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ opisał zarówno przebieg oceny, wskazał przepisy, na podstawie których została ona przeprowadzona, omówił uzyskane przez Instytut wyniki punktowe w poszczególnych kryteriach, a w przypadku oceny eksperckiej przedstawił jej uzasadnienie.

Nawiązując do zarzutu związanego z wadliwością uzasadnienia zaskarżonego wyroku w zakresie braku wytycznych w uzasadnieniu co do dalszego postępowania organu, podnieść należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (zob. w tej materii m.in. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r.; sygn. akt: II FPS 8/09; publ. ONSAiWSA 2010/3/39). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej.

Dokonując kontroli uzasadnienia zaskarżonego wyroku w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że zawiera ono przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu pierwszej instancji wynika, dlaczego w jego ocenie doszło do naruszenia prawa i jakie przyjął znaczenie norm prawnych stosowanych w niniejszej sprawie, a także co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazania Sądu meriti co dalszego postępowania są rzeczywiście lakoniczne, jednak nie można stwierdzić, że z tego powodu uzasadnienie wyroku jest wadliwe. Zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, co czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. bezskutecznym. Należy jednak zaznaczyć, że uznanie bezskuteczności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie jest jednoznaczne z podzieleniem stanowiska Sądu pierwszej instancji co do wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Wskazane wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy i przyjęte oceny stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej organu i uchylenia zaskarżonego wyroku. Ponieważ sama istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, to działając na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę i uznał, że skarga jest niezasadna. W związku z powyższym, w punkcie pierwszym sentencji wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uchylił na podstawie art. 188 P.p.s.a. zaskarżony wyrok w całości i stosując art. 151 w zw. z art. 193 P.p.s.a. oddalił skargę Instytutu.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz skarżącego kasacyjnie organu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.