Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Wójta Gminy P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Wójta Gminy P. do rozpatrzenia wniosku skarżącego J. M. z dnia [...] stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że Wójt Gminy P. dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w punkcie I wyroku; III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Wójta Gminy P. na rzecz strony skarżącej J. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 25 lutego 2024 r. J. M. (skarżący, strona) zaskarżył bezczynność Wójta Gminy P. (organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie:

- art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,

- art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 – u.d.i.p.).w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek.

Skarżący wskazał, że za pomocą poczty elektronicznej 1 stycznia 2024 r. na adres [...] złożył do Urzędu Gminy w P. wniosek dotyczący przesłania mailem elektronicznej wersji projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych na terenie Gminy P.. 2 stycznia 2024 r. otrzymał potwierdzenie odczytania wiadomości. Do dnia sporządzenia skargi organ nie udostępnił ani nie przesłał informacji, o którą wnioskował skarżący, jak również nie zareagował w jakikolwiek inny sposób. W związku z powyższym organ pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 1 stycznia 2024 r. dotyczącego przesłania mailem elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu dla dróg gminnych na terenie gminy P.; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę z dnia 6 marca 2024 r. organ wniósł o jej oddalenie w całości. Organ potwierdził, że 1 stycznia 2024 r., o godz.22:42, przy wykorzystaniu poczty elektronicznej skarżący złożył wniosek o przesłanie elektronicznej wersji projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych w gminie P. i odesłanie go drogą e-mailową. Organ wyjaśnił, że poinformował wnioskodawcę drogą e-mailową pismem znak: OS.1431.2.2024 z 27 lutego 2024 r., że Gmina nie dysponuje żądaną informacją i nie posiada elektronicznych projektów organizacji ruchu, dlatego nie mogła tych informacji udzielić. Pismo (skan) zostało przesłane w tej sprawie do wnioskodawcy za pomocą e-maila. Organ wskazał, że informację tę należało wcześniej sprawdzić w zasobach informatycznych i w dokumentach, również z udziałem informatyka, czy Gmina dysponuje żądanymi projektami organizacji ruchu, co zajęło nieco czasu, choć według organu w sprawie nie można mówić o przewlekłości.

W piśmie z 28 marca 2024 r. skarżący stwierdził, że oddalenie skargi jest bezpodstawne, a załatwienie wniosku nastąpiło dopiero 7 marca 2024 r., gdy organ poinformował skarżącego, iż nie posiada projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych w jakiejkolwiek formie – elektronicznej i papierowej.

Pismo powyższe doręczono organowi, jednakże organ nie udzielił na nie żadnej odpowiedzi ani nie zajął w tej kwestii stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.)

W przypadku skargi na bezczynność organu, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Celem skargi na bezczynność jest zatem zwalczanie braku działania organu, polegającego na niezałatwianiu w terminie sprawy, do której dany organ był zobowiązany.

Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą albo wreszcie poinformowanie wnioskującego, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Rozpoznanie skargi na bezczynność może nastąpić w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.

Dalej wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:

1) organy władzy publicznej;

2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;

3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;

4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;

5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Niewątpliwie w świetle powyższych uregulowań Wójt Gminy P., którego bezczynność została w niniejszej sprawie zaskarżona, to organ władzy publicznej – a zatem podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., zobowiązany co do zasady do udostępnienia informacji publicznej.

Nie ma też sporu, że organizacja ruchu na drogach gminnych stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Taki też pogląd jest wyrażany w orzecznictwie sądowym, w którym podkreślono, że projekt organizacji ruchu dotyczy materii, z którą styka się każdy człowiek jako uczestnik ruchu drogowego. Z uwagi na powszechny charakter jest to więc informacja publiczna, stanowiąca nieodłączny element życia każdego obywatela (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9 marca 2021 r. sygn. akt II SAB/Rz 7/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt II SAB/Kr 114/21, wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Lu 67/21).

Dalej więc wyjaśnić należy, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), z wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeśli informacja publiczna, której domaga się zainteresowany podmiot nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia, wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

W badanej sprawie organ otrzymał wniosek strony w dniu 1 stycznia 2024 r. zatem był zobowiązany do udzielenia odpowiedzi na niego zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w terminie 14 dni.

Organ w tym terminie nie podjął ani powyższego, ani żadnych przewidzianych w u.d.i.p. działań.

Wobec powyższego nie ma wątpliwości iż organ dopuścił się bezczynności o czym Sąd orzekł w pkt II wyroku.

Organ bowiem dopiero po wpłynięciu w dniu 26 lutego 2024 r. skargi na bezczynność udzielił odpowiedzi z dnia 27 lutego 2024 r., że nie dysponuje żądaną informacją i nie posiada w swoich zasobach elektronicznych projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych.

Sąd nadto na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł że stwierdzona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt III sentencji wyroku). Podstawą tej oceny są stwierdzone z urzędu okoliczności, które świadczą o braku należytej staranności w terminowym rozpoznaniu wniosku strony, nie zaś uporczywej opieszałości w działaniu organu. Kwalifikacja bowiem naruszenia jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Tymczasem organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że udzielił informacji publicznej w dniu 27 lutego 2024 r., lecz wynikało to z konieczności sprawdzenia zasobach informatycznych i dokumentach również z udziałem informatyka – co spowodowało zwłokę.

Niezależnie od powyższego Sąd uznał za zasadne zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku strony w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku – o czym orzekł w pkt I wyroku.

Sąd bowiem zauważa, że skarżący pytał o będące w posiadaniu organu projekty organizacji ruchu na drogach gminnych, a żądanie przesłania ich w formie elektronicznej dotyczyło jedynie formy jej udostępnienia. Tymczasem odpowiedź organu z dnia 27 lutego 2024 r. znajdująca się w aktach sprawy wskazuje, że organ "nie posiada w swoich zasobach elektronicznych projektów organizacji ruchu dla dróg gminnych". Jest to w ocenie Sądu odpowiedź niepełna i niejednoznaczna. Nie wynika z niej bowiem w sposób pozbawiony wątpliwości, czy organ posiadał w dniu udzielenia odpowiedzi projekty organizacji ruchu dla dróg gminnych w innej formie. Oznacza to, że z materiału dowodowego podlegającego ocenie Sądu w niniejszej sprawie można wyprowadzić wniosek, iż organ nie udzielił odpowiedzi w pełnym zakresie. Co prawda strona w piśmie procesowym z dnia 28 marca 2024 r. wskazała, że organ udzielił jej (kolejnej? – dopisek Sądu) odpowiedzi w dniu 7 marca 2024 r., jednak organ, mimo iż ww. pismo procesowe strony zostało mu doręczone nie wypowiedział się w tej kwestii, ani nie przedłożył rzekomego pisma z dnia 7 marca 2024 r. do akt sprawy. Tymczasem zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Nie mając zatem możliwości obiektywnego potwierdzenia powyższej okoliczności, wobec braku rzekomego pisma w aktach sprawy jak i braku stanowiska organu w tym zakresie, Sąd orzekł w tej kwestii jak w pkt I sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Obejmują one uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł.