Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Adam Gołuch, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w T. w przedmiocie wydania zaświadczenia oddala skargę.

Postanowieniem z 1 lutego 2023r., o sygn. akt III OSK 2156/22 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 25 października 2021r., o sygn. akt III SAB/Gl 201/20, którym odrzucono skargę R. S. (dalej: skarżący) na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w T. (dalej: Dyrektor AŚ) w przedmiocie wydania zaświadczenia.

Stan sprawy przedstawił się następująco:

Wnioskiem z 17 sierpnia 2022r. Skarżący, na podstawie art. 2 ust, 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018, poz. 1330) wniósł, "Prośbę" o wydanie zaświadczenia w 9 egzemplarzach potwierdzającego m.in. początek i koniec kary, stan konta depozytowego, otrzymane środki finansowe za okres ostatnich 3 miesięcy, depozyt wartościowy.

W odpowiedzi Dyrektor AŚ wydał w dwóch egzemplarzach zaświadczenie z 20 sierpnia 2020 r., nr [...] odnoszące się do wszystkich kwestii wnioskowanych przez skarżącego.

Skarżący zakwestionował jednak ilość otrzymanych egzemplarzy zaświadczenia i wywiódł skargę na bezczynność domagając się stwierdzenia, że Dyrektor znajduje się w bezczynności wobec jego prośby z 17 sierpnia 2020 r. o wydanie zaświadczenia; zasądzenia od Dyrektora na jego rzecz kwoty 5 000 zł. zgodnie z art. 139 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2329 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."); nałożenia na Dyrektora grzywny w maksymalnej wysokości określonej przepisami p.p.s.a.; zwolnienia skarżącego od opłat i kosztów sądowych, ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz zasadzenia od Dyrektora na rzecz skarżącego zwrotu kosztów poniesionych w sprawie w tym kosztów rozmów telefonicznych z pełnomocnikiem.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że 17 sierpnia 2020 r. zwrócił się z prośbą o wydanie zaświadczenia w dziewięciu egzemplarzach potrzebnych do przesłania na żądanie sądów. Pismem z dnia 21 sierpnia 2020 r. znak [...] Dyrektor wydał zaświadczenie w dwóch egzemplarzach twierdząc, że o kopie powinienem się skarżący zwrócić do pełnomocnika lub rodziny. Następnie 25 sierpnia 2020 r. skarżący złożył ponaglenie zgodnie z art. 37 ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. ; dalej k.p.a.). Wobec tego, że nie otrzymał zaświadczenia ani postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia wniósł skargę na bezczynność.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor przyznał, że skarżący 17 sierpnia 2020 r. złożył prośbę o wydanie zaświadczenia w dziewięciu egzemplarzach potwierdzających m.in. początek i koniec kary, stan konta depozytowego, otrzymane środki finansowe za okres ostatnich 3 miesięcy, depozyt wartościowy. Z kolei w dniu 20 sierpnia 2020 r. wydane mu zostały dwa egzemplarze zaświadczenia, odnoszące się do wszystkich wnioskowanych kwestii. Natomiast niezadowolony z ilości otrzymanych egzemplarzy zaświadczenia skarżący wywiódł skargę. Zdaniem Dyrektora skarga jest bezzasadna, wobec czego wnosi o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Według niego w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy k.p.a. – wbrew twierdzeniom skarżącego. Odbywa on karę pozbawienia wolności, w związku z czym stosować należy przepisy kodeksu karnego wykonawczego oraz rozporządzeń wykonawczych, a w zwłaszcza rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2013 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 647). W szczególności wykorzystany ma być art. 6 k.k.w. Dyrektor podniósł także, że pomiędzy jednostką organizacyjną Służby Więziennej a skazanym nie istnieje stosunek administracyjnoprawny. W konsekwencji nie mogą znaleźć zastosowania przepisy k.p.a., na które powołuje się skarżący.

W piśmie procesowym z 21 października 2020 r. skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora. Jego zdaniem Dyrektor wydaje zaświadczenie w oparciu o 217 k.p.a. Jest zobowiązany wydać postanowienie w sprawie odmowy wydania zaświadczenia w przypadku odmowy jego wydania. Na poparcie swojego stanowiska wskazał orzeczenia sądów administracyjnych. Skarżący dodatkowo podniósł, że wobec nie otrzymania zaświadczenia nie był w stanie udowodnić przed sądami dlaczego nie może przedłożyć żądanych dokumentów wymaganych do rozpatrzenia wniosku o zwolnienie od opłat i kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika.

Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia 25 października 2021 r. sygn. akt III SAB/Gl 201/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę bowiem stanął na stanowisku, iż nie jest właściwy w sprawach skarg na przewlekłość postępowania organów administracji penitencjarnej, uregulowanego wskazanym rozporządzeniem.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący, a NSA postanowieniem z 1 lutego 2023r., o sygn.p. akt III OSK 2156/22 uchylił postanowienie Sądu I instancji. W uzasadnieniu NSA wskazał, że biorąc pod uwagę treść ww. wniosku, przyjąć należy, iż skarżący zawarł w nim m.in. żądanie wydania zaświadczenia potwierdzającego jego sytuację finansową. Wniosek w żaden sposób nie dotyczy bowiem zdarzeń związanych z działalnością organu, lecz odnosi się do potwierdzenia faktów. Brak jest zatem podstaw do uznania, że przedmiotowa skarga odnosi się jedynie – jak uznał to Sąd I instancji – do sposobu wykonywania czynności przez Dyrektora Aresztu Śledczego jak i załatwienia wniosku osadzonego mającego na celu potwierdzenie pewnych zdarzeń, postępowania Dyrektora, a nie wydania zaświadczenia na podstawie art. 217 k.p.a. W związku z powyższym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał błędnej analizy wniosku skarżącego. Jak wyżej wskazano, w niniejszej sprawie nie można przyjąć, że skarga w istocie dotyczy sposobu wykonywania czynności przez Dyrektora Aresztu Śledczego i załatwienia wniosku osadzonego mającego na celu potwierdzenie pewnych zdarzeń – działań organu. Okoliczności wskazywane przez Sąd I instancji nie mogły zatem stanowić dostatecznej podstawy do uznania, że sprawa nie mieści się w katalogu spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., a w konsekwencji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Zalecił następnie aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dokonał szczegółowej analizy żądania skarżącego zawartego we wniosku z dnia 17 sierpnia 2020 r. i ocenił, czy w tej sprawie organ pozostawał w bezczynności w przedmiocie wydania żądanej liczby zaświadczeń na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., jak również czy żądanie dotyczyło potwierdzenia faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 k.p.a.). Zwrócił też uwagę, że organ za pomocą zaświadczenia stwierdza, co mu jest wiadome. Celem postępowania o wydanie zaświadczenie jest potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego. Natomiast w przypadku braku interesu prawnego osoby ubiegającej się o zaświadczenie, w przypadku niewłaściwości organu oraz w sytuacji, gdy nie można wydać zaświadczenia o żądanej treści, czy to ze względu na treść posiadanych danych lub dokumentów, czy to ze względu na wyraźne zakazy ustanowione w przepisach prawa, organ odmawia wydania zaświadczenia w drodze postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 654/18).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że skład orzekający działa w warunkach związania powyższym postanowieniem NSA z 1 lutego 2023r., o sygn. akt III OSK 2156/22, którym uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 25 października 2021 r., o sygn. akt III SAB/Gl 201/20, odrzucające skargę Skarżącego.

Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Kwestię związania oceną prawną NSA zasadniczo reguluje art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przyjęty model postępowania w prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powoduje, że zawarty tam przepis art. 190 nie jest jedynym uregulowaniem, które wyraża kwestię związania przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny oceną prawną. W związku z odesłaniem zawartym w art. 193 Ppsa, który stanowi, że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, odpowiednie zastosowanie znajdzie art. 153 p.p.s.a.. Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem rozstrzygnięcia. Co do zasady przepis ten będzie miał zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w razie orzekania reformatoryjnego na podstawie art. 188 Ppsa (por. B. Dauter w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. VII, teza 5, LEX).

Przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy i może ona dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania takiej a nie innej decyzji. Związanie oceną prawną sądu odwoławczego nie występuje tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Nadto przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez sąd pierwszej instancji "granice sprawy", o których mowa w art. 134 i art. 135 p.p.s.a. podlegają zawężeniu do granic, w jakich rozpoznawał skargę kasacyjną Sąd II instancji i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 tej ustawy (por. wyrok NSA z 3 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1311/07).

Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 p.p.s.a. Z kolei, zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd – na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. – stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Przedmiotem zaś skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w sprawie wydania zaświadczenia [...] w 2 egzemplarzach zamiast we wnioskowanej ilości 9.

W pierwszej kolejności Sąd dokonał zatem wskazywaną przez NSA szczegółową analizę żądania skarżącego zawartego we wniosku z dnia 17 sierpnia 2020 r. i w jej konsekwencji stwierdził, że organ nie pozostawał w bezczynności w przedmiocie wydania żądanej liczby zaświadczeń na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.

Stwierdzić więc należy, że żądanie Skarżącego z 17 sierpnia 2022r. zostało załatwione poprzez wydanie stosownego zaświadczenia 21 sierpnia 2020 r., o nr [...] w dwóch egzemplarzach. Jednocześnie Dyrektor wskazał, że o kopie powinienem się skarżący zwrócić do pełnomocnika lub rodziny. Tym samym organ dokonał potwierdzenia faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu stosownie do art. 218 k.p.a.

Zaakcentowania wymaga fakt, że przepis art. 217 k.p.a. przewiduje prawo każdego obywatela do wystąpienia do organu administracji z wnioskiem o wydanie zaświadczenia potwierdzającego stan faktyczny i obowiązek organu wydania takiego zaświadczenia o ile wnioskodawca wykaże interes prawny. Warunkiem w tym przypadku jest istnienie stosunku administracyjnoprawnego, który niewątpliwie zachodzi pomiędzy kierującym zakładem zamkniętym a przebywającym w nim obywatelem, nawet jeśli ten pobyt jest przymusowy. Tym wymogom organ sprostał wydając w/w zaświadczenie.

Spór w sprawie zarzucanej Dyrektorowi AŚ bezczynności dotyczy ilości kopii wydanego zaświadczenia – Skarżący bowiem domagał się go w 9 egzemplarzach, podczas gdy zostało udostępnione w 2.

Art. 1 pkt 4 k.p.a. stanowi o tym, że Kodeks postępowania administracyjnego normuje (między innymi) postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń. Zatem uprawnienia i obowiązki wynikające z Działu VII K.p.a. "Wydawanie zaświadczeń" są tymi, które determinują ocenę zasadności skargi na bezczynność w niniejszej sprawie.

W tym miejscu zauważyć należy, że wniosek skarżącego został załatwiony wydanym 21 sierpnia 2022 r. zaświadczeniem w 2 egzemplarzach. Nadto organ poinformował stronę, że o kopie powinienem się skarżący zwrócić do pełnomocnika lub rodziny.

Zatem w terminie 7 dni organ załatwił wniosek skarżącego, wypełniając dyspozycję art. 217 § 3 K.p.a. Celem postępowania o wydanie zaświadczenie jest potwierdzenie przez organ określonych faktów lub stanu prawnego. Z żadnego natomiast przepisu nie wynika, że wnioskowane zaświadczenie ma zostać udostępnione w większej ilości kopii. Skoro więc nie ma normy prawnej jednoznacznie zobowiązującej organ do wykonywania żądanej ilości kserokopii wnioskowanego zaświadczenia, to tym samym nie można czynić skutecznego zarzutu bezczynności w sytuacji terminowego wydania zaświadczenia w 2 egzemplarzach.

Podsumowując, organ udzielił w terminie stosownej odpowiedzi pisemnej na wniosek skarżącego zgodnie z wymogami art. 217 K.p.a.

W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

-----------------------

7