Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z [...] marca 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Polskiego Związku [...] w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją z [...] marca 2016 r. nr [...] Wójt Gminy R., po rozpatrzeniu wniosku "N. M." Zakład G. S. I R. S., ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pod nazwą "Powierzchniowe wydobywanie kruszywa ze złoża N. S. I".

Organ wskazał, że przedsięwzięcie planowane jest na nieruchomościach położonych w miejscowości N. S., oznaczonych w ewidencji gruntów numerami ewidencyjnymi 173 i 174/2 oraz na nieruchomości położonej w miejscowości S., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem 274/1. Najbliższa okolica złoża kruszywa, które ma być eksploatowane w ramach planowanego przedsięwzięcia to: od strony zachodniej – obszar zalesiony, od strony północnej i wschodniej – powierzchnia wykorzystywana rolniczo, od strony południowej – szereg kopalni kruszyw, z reguły o powierzchni nie przekraczającej 2 ha.

Organ uznał przedsięwzięcie za spełniające kryteria określone w § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r., Nr 213. poz. 1397 z późn. zm) tzn. zaliczył je do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko dla którego jest wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko oraz sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. uzgodnił realizację planowanego przedsięwzięcia.

W toku postępowania wpłynęły pisma P. Ł. (Ośrodka Hodowli Zwierzyny "R. ") w których wskazano, że powstanie inwestycji zagraża bezpośrednio interesowi Związku – hodowli zająca i bażanta, prowadzonej wcześniej, niż inwestor nabył działki sąsiadujące z Ośrodkiem oraz powołano się na szkodliwość hałasu i przewidywane w związku z tym straty w prowadzonej hodowli. Wójt podniósł, że przedstawiona przez Związek opinia odnośnie szkodliwości hałasu jest bardzo ogólna i nie dotyczy planowanej inwestycji, wskazuje, że hałas poniżej 55 dB jest nieszkodliwy dla organizmu. Natomiast analizując sporządzone na potrzeby raportu wyniki analizy akustycznej, Wójt stwierdził, poza terenem planowanej inwestycji hałas nie przekroczy 40 - 45 dB.

W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania tj. art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkujące nieuprawnionym przyjęciem, że:

a) planowana inwestycja nie będzie oddziaływała negatywnie na środowisko oraz nieruchomości sąsiednie, w szczególności na nieruchomość, na której znajduje się Ośrodek Hodowli Zwierzyny prowadzony przez Zarząd Główny P. Ł. (działki nr [...]),

b) błędne przyjęcie, że dopuszczalne normy hałasu nie zostaną przekroczone, podczas gdy rozmiar planowanej inwestycji oraz jej specyfika, w szczególności planowane wykorzystanie ciężkiego sprzętu oraz pojazdów ciężarowych o dużej mocy przeznaczonych do przewozu kruszywa, pozwalają na uznanie, że inwestycja ta będzie powodowała znaczne natężenie hałasu, co z kolei będzie oddziaływało negatywnie na środowisko oraz nieruchomości, w szczególności na nieruchomość, na której znajduje się ww. Ośrodek,

c) nieprawidłowe ustalenie przez organ obszaru oddziaływania planowanej inwestycji, brak jakichkolwiek ustaleń w zakresie przebiegu drogi, po której będą się poruszały samochody ciężarowe przewożące kruszywo powodujące hałas o natężeniu 105 dB, jak również brak ustaleń w zakresie wibracji wywołanych pracą zakładu górniczego,

2) art. 84 w związku z art. 77 § 1 i art. 75 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych, w szczególności biegłego z zakresu akustyki na okoliczność natężenia hałasu oraz biegłego z zakresu łowiectwa na okoliczność wpływu planowanej inwestycji na hodowlę zajęcy i bażantów,

3) art. 8,11 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia przez organ przesłanek, jakimi kierował się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów władzy publicznej oraz zaniechanie wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium podzieliło ocenę organu I instancji, że planowana inwestycja spełnia kryteria określone w § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko tzn. jest przedsięwzięciem mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko.

Organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Wójt Gminy R. stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia oraz ustalił zakres raportu.

Raport został przedłożony przez inwestora z pismem z dnia [...] czerwca 2015 r.

Organ opiniujący (Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R.) nie zgłosił uwag w zakresie przepisów sanitarno – higienicznych do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (opinia z [...] czerwca 2015 r.) Z kolei organ uzgadniający (Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B.), po kilkukrotnych wezwaniach inwestora do wyjaśnienia lub uzupełnienia danych, uzgodnił warunki realizacji przedsięwzięcia pod warunkami określonymi w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2015 r.

Analizując treść raportu Kolegium wskazało, że teren objęty zamierzeniem inwestycyjnym w części jest użytkowany rolniczo, a w części stanowi nieużytek. Teren rozpoznanego złoża znajduje się w rejonie, na którym występuje szereg udokumentowanych złóż. W najbliższym otoczeniu jest kilka kopalń kruszywa. Najbliższą okolicę określa się zatem mianem terenu rolno – przemysłowego (kopalnianego). Teren udokumentowanego złoża kruszywa nie jest włączony do obszarów podlegających ochronie w oparciu o ustawę o ochronie przyrody. W wyniku realizacji przedsięwzięcia nastąpi trwałe przekształcenie terenu na powierzchni złoża (1,9867 ha). W związku ze skumulowanym oddziaływaniem (w sąsiedztwie są inne kopalnie), w tym obszarze będzie szereg lokalnych obniżeń, rzutujących na ogólny krajobraz gminny. W dalszej perspektywie, po wyeksploatowaniu zasobów powstaną na tych terenach nowe środowiska przyrodnicze – z dzisiejszych obszarów rolnych powstaną tereny zalesione, zawodnione lub wykorzystywane rolniczo.

Kolegium podniosło, że odnośnie wpływu na zwierzęta z raportu wynika, że przedsięwzięcie dotyczy obszaru, który nie jest siedliskiem zwierząt w znaczeniu przyrodniczym. W związku z realizacją przedsięwzięcia zwierzęta migrujące po powierzchni ziemi będą zmuszone je opuścić, jak również omijać teren kopalni. Praca maszyn może płoszyć zwierzęta, co spowoduje przemieszczenie się zwierząt w inne rejony. W raporcie oceniono, że występujące zwierzęta będą mogły bez trudu znaleźć odpowiednie miejsce bytowania na otaczających polach uprawnych, łąkach, lasach czy też pastwiskach. W efekcie stwierdzono, że przedsięwzięcie nie będzie miało negatywnego wpływu na zwierzęta (str. 40 raportu).

W kwestii emisji raport wskazuje na tworzenie spalin przez silniki maszyn budowlanych i środków transportu. Ten rodzaj emisji ulegnie jednak całkowitej likwidacji z chwilą przywrócenia przekształconego terenu do działalności rolniczej. Zjawisko to nie będzie uciążliwe dla środowiska, szybko ulegnie rozproszeniu.

Kolegium podniosło, że podobne wnioski raport wiąże z emisją hałasu oraz zapyleniem. Jeżeli chodzi o oddziaływanie akustyczne, to według obliczeń przedstawionych w załączniku do raportu, nie przekroczy ono dopuszczalnych norm określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Kolegium zwróciło też uwagę, że inwestor przewidział środki minimalizujące oddziaływanie na środowisko, m. in. zdejmowany nakład (gleba zalegająca nad złożem) będzie wykorzystywany do utworzenia wałów ziemnych (wysokości 1,5 – 2 m) wokół kopalni w celu zmniejszenia potencjalnych uciążliwości związanych z emisją hałasu i pyłu.

Kolegium podkreśliło, że w rozpoznawanej sprawie wariant zaproponowany przez wnioskodawcę jest również wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Inny wariant lokalizacyjny nie jest możliwy w związku z występowaniem konkretnego złoża kruszywa w określonej lokalizacji.

Kolegium wskazało, że raport jest dowodem prywatnym, ale o szczególnej mocy dowodowej. Jego szczególny charakter wynika z kompleksowej oceny przedsięwzięcia i analizy aspektów technologicznych, prawnych, organizacyjnych i logistycznych jego funkcjonowania. Zadaniem organu jest ocena tego dowodu co do jego kompletności i merytorycznej poprawności. Organ nie jest natomiast zobligowany do samodzielnego badania i ustalania parametrów w oparciu o wiedzę specjalistyczną, w sytuacji gdy dysponuje opinią, która uznaje za wiarygodną i zupełną. Przedłożony w sprawie raport, kilkukrotnie uzupełniany, zdaniem Kolegium jest zgodny z postanowieniami określającymi jego zakres, biorąc pod uwagę specyfikę przedsięwzięcia i określoną przez inwestora technologię robót. Dokument ten jest szczegółowy, zawiera tez obszerny opis przedsięwzięcia i jego możliwych oddziaływań. Nie ma podstaw do jego kwestionowania, przy jednoczesnym braku dowodów przeciwnych w zakresie prognozowanych oddziaływań na środowisko. Podmioty uczestniczące w postępowaniu miały możliwość zgłoszenia dowodów zmierzających do podważenia miarodajności raportu i przedstawionych w nim wyników, miały prawo przedstawienia szczegółowej analizy zagadnień nim objętych oraz formułować wnioski, które wskazywałby na wadliwość raportu. Takich wniosków jednak nie złożono.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów odnośnie braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego Kolegium podkreśliło, że ustaleń odnośnie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dokonano przede wszystkim o dowód jakim jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wraz z jego dodatkowymi wyjaśnieniami i uzupełnieniami. Zawarto w nim również mapy obrazujące zasięg oddziaływań, w tym także zasięg oddziaływania akustycznego (załącznik do raportu - "Emisja hałasu i pyłów"). Uznając ten dokument za wystarczający na potrzeby postępowania organ nie ma obowiązku powoływania w sprawie biegłych. Skarżący ani żaden inny podmiot uczestniczący w sprawie nie złożyły dowodów podważających miarodajność raportu złożonego przez inwestora, w szczególności nie złożył kontrraportu. Mimo zapowiedzi przedłożenia opinii przez skarżącego i związanego z tą zapowiedzią wystąpienia Wójta do skarżącego, skarżący takiego dokumentu nie przedstawił. Dokument ten nie został przedstawiony także w postępowaniu odwoławczym. W tej sytuacji podstawę wydania decyzji mogły stanowić tylko dokumenty zebrane w trakcie postępowania. Zarzuty o charakterze ogólnym, oparte raczej na przypuszczeniach o negatywnym oddziaływaniu na działalność skarżącego, nie są wystarczające do podważenia prawidłowości zaskarżonej decyzji.

Kolegium zwróciło też uwagę, że inwestor w toku postępowania złożył dodatkowe wyjaśnienia autora raportu, odnoszące się do zastrzeżeń skarżącego. W konsekwencji wzięcia pod uwagę zgłaszanych zastrzeżeń inwestor, w zakresie ograniczenia emisji hałasu w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, został zobowiązany do zastosowania szeregu działań mających na celu minimalizację negatywnych oddziaływań, m.in. ustalono obowiązek: ochrony przed hałasem i stosowania urządzeń i zabezpieczeń dla utrzymania dopuszczalnego poziomu hałasu określonego w rozporządzeniu w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, zagospodarowania zdejmowanego nakładu do uformowania wałów okalających i zabezpieczających wyrobisko, uformowania wału ziemnego tworzącego naturalny ekran akustyczny, głównie od strony najbliższej zabudowy chronionej akustycznie (północnej – Pole B), prowadzenia wszelkich prac związanych z emisją uciążliwego hałasu (zarówno wydobycie kruszywa jak i jego wywóz) w godzinach dziennych. Również w zakresie tras wywozu urobku autor raportu wypowiedział się w ramach wyjaśnień kierowanych do RDOŚ w B. (pismo z [...] października 2015 r.) informując, że samochody będą poruszać się po drogach gruntowych biegnących po działkach nr [...] (stanowiących własność inwestora), dalej drogą gruntową (działka nr [...]) do drogi publicznej. Z tej trasy korzystano również na potrzeby eksploatacji pozostałych kopalń zlokalizowanych w rejonie planowanego przedsięwzięcia.

W skardze do sądu administracyjnego P. Ł. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia,

2) art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 140 k.p.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów i argumentów zawartych w odwołaniu, co uniemożliwia weryfikację decyzji pod względem jej prawidłowości oraz nie wyjaśnia w dostatecznym stopniu motywów, jakimi kierował się organ przy wydawaniu przedmiotowej decyzji,

3) art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ I instancji materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz poczynieniem dowolnych ustaleń faktycznych, co skutkowało błędną oceną prawną stanu faktycznego i prawnego skarżonego rozstrzygnięcia i miało odzwierciedlenie w jego uzasadnieniu, w szczególności w stwierdzeniu, że:

a) planowane przedsięwzięcie nie będzie oddziaływało negatywnie na działalność Ośrodka Hodowli Zwierzyny prowadzonego przez skarżącego, nie będzie wpływało negatywnie na prowadzoną tam hodowlę bażantów i zajęcy oraz nie będzie oddziaływało negatywnie na migrację zwierząt w ciągu ekologicznym łączącym przyrodniczy rejon doliny R. z otuliną G. – L. Parku Krajobrazowego,

b) dopuszczalne normy hałasu nie zostaną przekroczone, podczas gdy rozmiar planowanej inwestycji oraz jej specyfika, w szczególności planowane wykorzystanie ciężkiego sprzętu oraz pojazdów ciężarowych o dużej mocy przeznaczonych do przewożenia kruszywa, pozwalają na uznanie, że inwestycja będzie powodowała znaczne natężenie hałasu, co z kolei będzie oddziaływało negatywnie na środowisko oraz nieruchomości sąsiednie, w szczególności nieruchomość, na której znajduje się ww. Ośrodek,

c) obszar oddziaływania inwestycji został prawidłowo określony, podczas gdy brak jest ustalenia przebiegu drogi wewnętrznej, po której będą poruszały się samochody ciężarowe przewożące kruszywo, powodujące hałas o natężeniu 105 dB, brak ustaleń w zakresie emisji gazów i pyłów w związku z poruszaniem się pojazdów ciężarowych służących do transportu kruszywa, jak również brak ustaleń w zakresie wibracji wywołanych pracą zakładu górniczego,

4) art. 84 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 75 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłych, w szczególności biegłego z zakresu akustyki na okoliczność natężenia hałasu oraz biegłego z zakresu łowiectwa na okoliczność wpływu planowanej inwestycji na hodowlę zajęcy i bażantów, w sytuacji gdy w sprawie wymagane były wiadomości specjalne, zaś przeprowadzenie tych dowodów było uzasadnione w świetle zastrzeżeń zgłaszanych przez skarżącą,

5) art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej u.o.o.ś) poprzez określenie warunków wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia bez obowiązku podjęcia odpowiednich środków zapobiegawczych w celu maksymalnego ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, w szczególności dla nieruchomości, na której prowadzony jest ww. Ośrodek, brak nałożenia na inwestora obowiązku stałego monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w szczególności poziomu hałasu i emisji spalin, a tym samym naruszenie art. 82 ust. 2 .lit. b u.o.o.ś.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Organ podkreślił przy tym, że w związku ze zgłoszonymi w toku postępowania zarzutami skarżącego inwestor przedłożył na wezwanie organu I instancji uzupełniające informacje odnośnie wpływu przedsięwzięcia na działalność Ośrodka, wpływ inwestycji na hodowlę bażantów i zajęcy oraz wpływ inwestycji na migrację zwierząt w ciągu ekologicznym łączącym przyrodniczy rejon doliny R. z otuliną G. – L. Parku Krajobrazowego. Wynika z nich, że planowana inwestycja nie będzie miała wpływu na wolierową hodowlę bażantów i klatkową hodowlę zajęcy. Nie będzie też miała wpływu na migrację zwierząt (pismo inwestora z [...] października 2015 r. wraz z załącznikiem).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z kolei w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718; zwanej w skrócie "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd z urzędu. tj. nawet w przypadku braku wskazania przez stronę skarżącą, bierze pod uwagę zaistniałe na etapie postępowania administracyjnego naruszenia prawa.

Istotą sprawy jest rozstrzygnięcie, czy organ w sposób zgodny z prawem dokonał oceny raportu oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia w sprawie.

Raport oddziaływania na środowisko – konsekwentnie kwestionowany w niniejszym postępowaniu przez skarżącego - stanowi zasadniczy dokument, w oparciu o który dokonuje się oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Dokument ten, który ma charakter dokumentu prywatnego o szczególnej mocy dowodowej wynikającej z ustawy (art. 63 ust. 3 i art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, zwanej w skrócie "u.o.o.ś") powinien zawierać kompleksową (zupełną, spójną i rzetelną) ocenę przedsięwzięcia i analizę aspektów jego funkcjonowania w ich wzajemnym powiązaniu, odnosić się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia, a także wskazywać, jakie obowiązują w tym zakresie standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach. Jedynie wówczas może stanowić podstawę oceny oddziaływania.

Raport powinien uwzględniać wszystkie wymagania nałożone przez ustawodawcę w świetle przepisu art. 66 u.o.o.ś., ponieważ jest także kluczowym dowodem w tym postępowaniu administracyjnym. Stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 4 i 5 u.o.o.ś raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać: opis przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia (pkt 4) oraz opis analizowanych wariantów, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru (pkt 5), nadto należy określić przewidywane oddziaływanie na środowisko analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy). Z kolei art. 81 ust. 1 u.o.o.ś. wskazuje, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, to organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.

W świetle art. 66 ust. 1 pkt 4 i 5 u.o.o.ś. nie jest wystarczające przedstawienie w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jedynie wariantu wnioskodawcy oraz wariantu polegającego na tym, że przedsięwzięcie nie będzie podejmowane. Wariant niepodejmowania przedsięwzięcia nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny wobec wariantu wnioskodawcy. Ze wskazanych przepisów wyraźnie wynika, że zamiarem ustawodawcy było stworzenie warunków dla szerszego wyboru niż tylko wyboru pomiędzy realizowaniem przedsięwzięcia a jego zaniechaniem. Chodzi o wybór pomiędzy wariantami oddziałującymi na środowisko w różny sposób. Inaczej ustawodawca nie nakazywałby w art. 66 ust. 1 pkt 6 u.o.o.ś. określania przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, albowiem wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia nie oddziałuje na środowisko. Zaznaczyć trzeba, że tak zwany wariant "zerowy", czyli polegający na niewykonywaniu inwestycji, nie stanowi też wariantu alternatywnego w rozumieniu normy art. 5 ust. 3 tiret 4 dyrektywy Rady (EWG) nr 337/1985 z dnia 25 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. U. EE 15/t.1. s. 248 ze zm.), która zobowiązuje inwestora do wskazania innego racjonalnego wariantu alternatywnego. Należy zwrócić uwagę, że w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku określono jedynie minimalną liczbę wariantów, dlatego nie jest wykluczone podanie w raporcie większej liczby niż ta wymagana. Dlatego jeżeli wariant przedstawiony do realizacji przez wnioskodawcę nie jest wariantem najkorzystniejszym, to zasadniczo w raporcie powinny być omówione co najmniej trzy różne warianty planowanego przedsięwzięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 602/14 wraz ze wskazanym tam orzecznictwem, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Mając na uwadze powyższe Sąd, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. zważył, że w rozpoznawanej sprawie raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zawiera jedynie wskazanie wariantu polegającego na tym, że przedsięwzięcie nie będzie podejmowane (wariant zerowy) oraz wariantu polegającego na prowadzeniu przedsięwzięcia, który jednocześnie – w formie przewidzianej przez inwestora, został uznany za wariant najkorzystniejszy dla środowiska (str. 34 – 35 raportu). Organy obu instancji analizując raport pominęły, że brak w nim tego właśnie jednego z podstawowych elementów wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.o.o.ś. tj. racjonalnego wariantu alternatywnego, a także określenia przewidywanego jego oddziaływania na środowisko. Jak wyżej wskazano, za taki racjonalny wariant alternatywny nie może być uznany wariant "zerowy" tj. polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia. Usprawiedliwieniem dla braku innego wariantu niż "zerowy" nie może być podnoszona przez Kolegium okoliczność, że "inny wariant lokalizacyjny nie jest możliwy w związku z występowaniem konkretnego złoża kruszywa w określonej lokalizacji". Ustawodawca nie przewidział, aby w przypadku przedsięwzięć polegających na eksploatacji złóż kruszywa, możliwe było odstąpienie od określonego w art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.o.o.ś. obowiązku przedstawienia w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko racjonalnego wariantu alternatywnego. Taki wariant może polegać np. na zakreśleniu innego obszaru wydobywczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OSK 464/13, publ. CBOSA) czy przedstawieniu alternatywnej technologii eksploatacji złoża.

Uchybienie raportu polegające na braku racjonalnego wariantu alternatywnego jest wadą pozbawiającą tego rodzaju dowód przydatności dla postępowania, natomiast w przypadku oparcia się przez organy na tego rodzaju wadliwym dowodzie za uchybienie mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to jest już wystarczające dla uchylenia decyzji organu.

Organy obu instancji dokonały zatem błędnej oceny podstawowego dokumentu w sprawie, a mianowicie raportu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Przedstawiony raport nie spełnia, co wskazano wyżej, wymogu z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.o.o.ś. Raport złożony w niniejszej sprawie wchodził w skład materiału dowodowego sprawy, a będąc dowodem z dokumentu, jak każdy inny dowód składany przez stronę czy zgromadzony przez organ, podlegał regułom postępowania dowodowego, w tym i swobodnej ocenie dowodów zgodnie z art. 80 k.p.a. Nie dostrzegając zatem wskazanego błędu raportu organ dopuścił się naruszenia wynikającego z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, należy stwierdzić, że ich istotną jest wskazanie na brak przeprowadzenia przez organ dostatecznego postępowania dowodowego odnośnie podnoszonych przez skarżącego kwestii oddziaływania (w szczególności poprzez hałas) planowanej inwestycji na hodowlę prowadzoną w Ośrodku Hodowli Zwierzyny oraz migrację zwierząt w ciągu ekologicznym dolina R. – otulina G. – L. Parku Krajobrazowego.

W tym względzie należy wskazać, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowań wchodzi w skład materiału dowodowego sprawy, jest dowodem z dokumentu i jak każdy inny dowód składany przez stronę czy zgromadzony przez organ podlega regułom postępowania dowodowego, w tym i swobodnej ocenie dowodów zgodnie z art. 80 k.p.a.

Ocena raportu niewątpliwie jest ograniczona, ponieważ organ nie posiada specjalistycznej wiedzy, a w konsekwencji nie jest w stanie dokonać merytorycznej oceny raportu, sprawdzając zasadność zawartych w nim ocen, nie jest w stanie dokonać sprawdzenia (badania i ustalenia) parametrów przedsięwzięcia i jego oddziaływania. Znajduje to swoje potwierdzenie w orzecznictwie sadów administracyjnych, gdzie zwraca się uwagę, że w przypadku uznania, że przedłożony w danej sprawie raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, odpowiada przepisom prawa oraz jest spójny, logiczny i przekonujący, to nie jest koniecznym szczegółowa ocena wartości dowodowej tego raportu. Taka ocena jest zbędna, gdy organ administracji publicznej dokonał oceny w wyniku której stwierdził, iż jest on zupełny zarówno pod względem formalnym jak i merytorycznym (tj. zawiera wszystkie niezbędne elementy oraz ich rzeczowe uzasadnienie). Zatem organ nie jest zobowiązany do samodzielnego badania i ustalania parametrów w oparciu o wiedzę specjalistyczną, w sytuacji gdy dysponuje opinią, którą uznaje za wiarygodną i zupełną (Wyroki NSA: z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1862/11, LEX nr 1358431; z dnia 1 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2105/11, LEX nr 1340187, z dnia 20 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2564/12).

Niewątpliwie zatem raport jest dowodem o szczególnej mocy, ale nie oznacza to, że jest on niewzruszalny. Należy podzielić pogląd zaprezentowany we wskazanym przez skarżącego w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2015 r. (sygn. akt II OSK 1858/13, publ. CBOSA), że przepisy normujące postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego nie wyłączają reguł zawartych w k.p.a., co oznacza, że nie ma formalnych rygorów dotyczących kwestionowania ustaleń raportu. W szczególności z żadnego przepisu k.p.a. nie wynika obowiązek przedstawienia przez stronę konkretnego dowodu w postaci np. opinii eksperta, celem podważenia raportu. Strona może więc zgłaszać zastrzeżenia i uwagi do raportu w każdej formie, natomiast rzeczą organu administracji jest ich rozpatrzenie w świetle całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie. Z uwagi na prywatny charakter dokumentu, jakim jest raport organ musi wykorzystać takie środki dowodowe, które pozwolą mu obiektywnie i merytorycznie odnieść się do rozbieżnych stanowisk reprezentowanych przez strony i uczestników. Nie jest natomiast dopuszczalne, aby jedyną podstawą służącą ocenie zarzutów zgłoszonych do treści raportu były wyjaśnienia złożone przez jego autora, chyba że organ wykaże poprzez samodzielną weryfikację, że uzupełniające stanowisko autora raportu jest miarodajne dla rozstrzygnięcia spornych kwestii. Określając obowiązki organu administracji w zakresie oceny raportu rozróżnić należy kwestię weryfikacji analiz wymagających wiedzy specjalistycznej od dokonania czynności sprawdzających w zakresie ustaleń faktycznych oraz kompletności i spójności raportu.

W przedmiotowej sprawie organ dokonał oceny, że planowana inwestycja nie będzie miała negatywnego wpływu na prowadzoną w Ośrodku hodowlę, powołując się na twierdzenia współautorów raportu zawarte w piśmie stanowiącym załącznik do pisma inwestora z dnia [...] października 2015 r. oraz w piśmie z dnia [...] października 2015 r. Powołując się na ww. pisma organ w istocie nie dokonał jednakże, w szczególności w oparciu o treść raportu, oceny czy uzupełniające stanowisko autorów raportu jest miarodajne dla rozstrzygnięcia spornych kwestii. W tym względzie w szczególności należy zauważyć, że ocena taka wymaga wskazania, w jakim konkretnie miejscu znajduje się Ośrodek. Według skarżącego jest on położony na działkach nr [...], w odległości 93 metrów od planowanej inwestycji – w przypadku hodowli zająca oraz w odległości 35 od planowanej inwestycji – w przypadku hodowli bażantów. Tymczasem w pierwszym z ww. pism stwierdzono, że planowana inwestycja nie będzie miała negatywnego wpływu na istniejącą hodowlę, gdyż Ośrodek oddzielony jest od planowanej inwestycji "100 metrowym pasem lasu i zadrzewień". Z kolei odnośnie wskazywanej w drugim z tych pism drogi przemieszczania się samochodów z urobkiem organ nie dokonał ani ustalenia w jakim miejscu, względem Ośrodka, ta droga się znajduje, ani czy w raporcie dokonano analizy hałasu związanego z poruszaniem się pojazdów z urobkiem wskazaną drogą i czy na podstawie raportu możliwe jest odniesienie zasięgu tego oddziaływania do miejsca prowadzenia hodowli w Ośrodku. W konsekwencji należy uznać, że także w powyższym zakresie organ dopuścił się zarzucanego mu naruszenia art. 7 i 77 § 1 jak również art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez konieczność poczynienia dodatkowych ustaleń w sprawie i ewentualnego stosownego uzupełnienia raportu.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W ponownym postępowaniu organ winien rozstrzygnąć sprawę po uzupełnieniu raportu (w szczególności w zakresie przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego) i ewentualnym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, stosownie do powyższego stanowiska Sądu.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. biorąc pod uwagę wysokość wpisu, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego oraz uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.