Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi W. L. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie wpisu stowarzyszenia do rejestru stowarzyszeń zwykłych skargę oddala

Prezydent Miasta jako organ nadzorujący na podstawie art. 8 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U.2019.713) otrzymał w dniu 28 maja 2019 r. (data wpływu do Urzędu Miasta) wniosek W. L. (dalej jako skarżący) o wpis do ewidencji stowarzyszenia zwykłego "A" (zwanego dalej stowarzyszeniem). Do wniosku został załączony regulamin stowarzyszenia oraz lista założycieli stowarzyszenia. We wniosku został również wskazany skarżący, jako przedstawiciel stowarzyszenia oraz adres siedziby. Po analizie złożonych dokumentów wniosku organ nadzorujący stwierdził brak uchwały o przyjęciu regulaminu działalności stowarzyszenia i na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach wezwał skarżącego o uzupełnienie braków formalnych w terminie 14-dniowym. W odpowiedzi na wezwanie organu skarżący oświadczył, że nie przedłoży uchwały o przyjęciu regulaminu działalności stowarzyszenia z uwagi na brak podstaw prawnych, łamanie zapisów § 6 pkt 1, 2 i 6 regulaminu stowarzyszenia oraz art. 7 Konstytucji RP.

Pismem z 26 czerwca 2019 r., z powodu nieuzupełnienia braków formalnych tj. dokumentu zawierającego datę przyjęcia regulaminu działalności stowarzyszenia, poinformował stowarzyszenie o bezskuteczności wniosku o wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych.

W dniu 9 lipca 2019 r. skarżący złożył skargę do WSA w Krakowie na bezczynność Prezydenta Miasta, wnosząc o zobowiązanie Prezydenta Miasta do wpisania stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych w określonym terminie (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), stwierdzenia, że Prezydent Miasta dopuścił się bezczynności oraz że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a.) Nadto domagał się wymierzenia Prezydentowi Miasta grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Prezydenta Miasta wniósł o oddalenie skargi ponownie powołując właściwe przepisy regulujące podstawę wpisu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, w szczególności art. 40a ust. 2 pkt 1 ust. 3, art. 41 ww. ustawy oraz § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 maja 2016 r. w sprawie prowadzenia ewidencji stowarzyszeń zwykłych, jej wzoru oraz szczegółowej treści wpisów (Dz.U.2016.644). Organ podkreślił, że art. 40 ustawy Prawo o stowarzyszeniach wskazuje, jakie przesłanki muszą być spełnione do założenia stowarzyszenia zwykłego. Aby założyć stowarzyszenie "osoby w liczbie co najmniej trzech, zamierzające założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określający w szczególności nazwę stowarzyszenia zwykłego, cel lub cele, teren i środki działania, siedzibę, przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd, zasady dokonywania zmian regulaminu działalności, sposób nabycia i utraty członkostwa, a także sposób rozwiązania stowarzyszenia zwykłego" (art. 40 ust. 2). Regulamin działalności stowarzyszenia zwykłego stanowi umowę, w wyniku której powstają wielostronne stosunki prawne między poszczególnymi członkami stowarzyszenia (komentarz, Hadrowicz 2016, wyd. 1, strona 35), w związku z tym obowiązkiem organu nadzorującego jest żądanie dokumentu (wraz z datą), który byłby poświadczeniem o wspólnym podjęciu decyzji, bądź oświadczeniem woli członków założycieli stowarzyszenia o przyjęciu regulaminu działalności. Organ nadzorujący, w toku postępowania mającego na celu wpis stowarzyszenia "A" do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, bez przedłożenia uchwały bądź dokumentu z datą potwierdzającą zgodę na przyjęcie regulaminu działalności a stanowiącego podstawę wpisu do ewidencji nie ma możliwości weryfikacji czy osoby wymienione w dokumentach rzeczywiście miały wolę uchwalenia treści regulaminu działalności stowarzyszenia. Przedłożenie uchwał o przyjęciu regulaminu działalności stowarzyszenia jest niezbędne, gdyż w ewidencji stowarzyszeń zwykłych publikowanej w Biuletynie Informacji Publicznej wskazana musi być data podjęcia uchwały regulaminu lub jego zmian.

Z treści art. 40b ust. 7 ustawy Prawo o stowarzyszeniach wynika, że "minister właściwy do spraw administracji publicznej określa, w drodze rozporządzenia sposób prowadzenia ewidencji, jej wzór oraz szczegółowo treść wpisów w ewidencji w zakresie, o którym mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia przejrzystości, kompletności i dostępności do danych zawartych w ewidencji". Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie prowadzenia ewidencji stowarzyszeń zwykłych, jej wzoru oraz szczegółowej treści wpisów w kolumnie nr 8 wskazuje informacje o regulaminie działalności i jego zmianach, w szczególności numer i datę uchwały dotyczącej regulaminu działalności oraz jego zmian.

Przedmiotowe rozporządzenie jest aktem o charakterze wykonawczym w stosunku do ustawy i dlatego może stanowić podstawę do egzekwowania praw i obowiązków. Zatem organ nadzorujący może żądać od skarżącego dokumentu wraz z datą przyjęcia regulaminu działalności stanowiącego podstawę wpisu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Zatem uzupełnienie przez Wnioskodawcę brakującego dokumentu dla organu nadzorującego należy do jego obowiązków.

W następstwie powyższego, po uchwaleniu regulaminu stowarzyszenia, aby organ nadzorujący dokonał wpisu stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych niezbędnym jest dołączenie do wniosku dokumentów wskazanych art. 40 ust. 5 ustawy Prawo stowarzyszeniach, a w szczególności dokumentu potwierdzającego przyjęcie regulaminu działalności. Zatem czytając łącznie art. 40 ust. 2 w zw. art. 40 ust. 5 ustawy Prawo o stowarzyszeniach nasuwa się stwierdzenie, że do załączonego regulaminu działalności powinien zostać dołączony dokument (opatrzony data) potwierdzający oświadczenie woli członków założycieli stowarzyszenia zwykłego co do treści zwartej w regulaminie. W odniesieniu do powyższego wyczerpanie przesłanek wskazanych w art. 40 ustawy Prawo o stowarzyszeniach skutkuje wpisem do ewidencji stowarzyszeń zwykłych zgodnie z art. 40 a ust. 2 powołanej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2018 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302., dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Na początku podkreślić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ będąc do tego zobowiązanym, w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie - ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownych czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określona decyzja, postanowienie lub inny akt nie zostały dokonane, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.

Jedną z kluczowych kwestii dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest to czy wezwanie wystosowane w trybie art. 64 § 2 k.p.a. było prawidłowe. Wezwanie takie powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników. Zatem tylko wtedy, gdy przepis powszechnie obowiązującego prawa ustanawia wprost określone wymogi co do składanego podania, organ może skutecznie żądać ich spełnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1996 r., w sprawie II SA 1473/94, ONSA z 1997 r. Nr 3, poz. 114 publ. http;//orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sytuacji, gdy wniosek zawiera braki formalne (...) organ nadzorujący wzywa do jego uzupełnienia w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Nieuzupełnienie wniosku o wpis do ewidencji stowarzyszenia w terminie 14 dni powoduje jego bezskuteczność.

Art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U.2019.713) określa jakie przesłanki powinny być spełnione do założenia stowarzyszenia zwykłego. Organ wskazał brzmienie tego przepisu, a nadto powołał § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 maja 2016 r. w sprawie prowadzenia ewidencji stowarzyszeń zwykłych, jej wzoru oraz szczegółowej treści wpisów (Dz.U.2016.644), zgodnie z którym w kolumnie nr 8 wpisuje się informacje o regulaminie i jego zmianach, w szczególności numer i datę uchwały dotyczącej regulaminu działalności oraz jego zmian, które są niezbędne do rejestracji stowarzyszenia.

Tak więc wezwanie skarżącego do uzupełnienia wniosku wystosowane w trybie art. 64 § 2 k.p.a. było zasadne, gdyż wynikało z konkretnego przepisu prawa.

Ponieważ w zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił braków formalnych organ prawidłowo pozostawił wniosek bez rozpoznania na zasadzie art. 64 § 2 k.p.a.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.