Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 20 maja 2025 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.

Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") decyzją z 20 maja 2025 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania spółki [...] sp. z o.o. sp.k. (dalej: "strona", "spółka") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") z 25 marca 2025 r., nr [...], znak [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

W dniu 19 września 2024 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę zabudowy działek nr [...] i [...] w W. . Podczas kontroli ustalono, że spółka rozpoczęła roboty związane z montażem hali namiotowej, w szczególności rozebrano fragmenty kostki w miejscach planowanych słupów, wylano betonową warstwę wyrównawczą o grubości ok. 5-10 cm. W miejscach planowanych słupów, w części wykonanej podwaliny, wywiercono otwory do montażu szpilek stalowych. Na placu trwał również montaż (skręcanie) elementów konstrukcyjnych namiotu, które na dzień kontroli nie były jeszcze ustawione w docelowych miejscach. Inwestor oświadczył, że na wykonanie namiotu nie uzyskał żadnych zgód administracyjnych, ponieważ w jego opinii nie są one wymagane. Okazał dokument techniczny poświadczający zgodność hali z normą EN 13782:2015 wraz ze szkicami (w języku angielskim). Według okazanych dokumentów hala ma mieć wymiary 13 m x 45,93 m, wysokość ok. 8 m. Zgodnie z lokalizacją znajdować się ma w odległości ok. 2 m od płotu na działce nr [...], równolegle do niego.

Pismem z 25 września 2024 r. PINB zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wykonywania robót budowlanych polegających na budowie hali namiotowej bez pozwoleń.

Postanowieniem z 26 września 2024 r., nr [...], znak [...], PINB wstrzymał spółce wykonywanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, polegających na budowie hali namiotowej, na działkach nr ewid. [...], [...] w W. , a także poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez WINB postanowieniem z 2 grudnia 2024 r., nr [...] Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 17 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Po 29/25, oddalił skargę.

W dniu 14 października 2024 r. PINB ponownie przeprowadził kontrolę i ustalił, że na działce znajduje się namiot o wymiarach 45,77 m x 13 m, wysokość w kalenicy 7,9 m, w okapie 6 m.

PINB decyzją z 25 marca 2025 r., nr [...], znak [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 49e pkt 1 w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.), nakazał spółce rozbiórkę hali namiotowej zlokalizowanej w W. na terenie działek o nr ewid. [...], [...], obręb ewid. W., z powodu niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie.

WINB w decyzji przywołanej na wstępie niniejszego uzasadnienia przywołał art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego i wskazał, że budowa hali namiotowej nie została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Organ zwrócił uwagę na art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego, lecz stwierdził, że obiekt budowlany (art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, określany przez PINB mianem "hali namiotowej") nie jest w żadnym wypadku tymczasowym obiektem budowlanym a budynkiem, o jakim mowa w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Wynika to stąd, że jest on wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiada dach (dwuspadowy), fundament (tj. płyty betonowe, do których kotwione są za pomocą szpilek stalowych słupy stalowe), za pomocą którego jest on trwale związany z gruntem. O tym, czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem decyduje nie tylko metoda i sposób związania go z gruntem, lecz także sama wielkość obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagające zapewnienia stabilizacji. Konstrukcja obiektu, rozmiar, mocowanie do podłoża szpilkami stalowymi w fundamencie przeczy tymczasowości obiektu. Opisany budynek posiadający powierzchnię zabudowy wynoszącą niemal 600 m2 nie spełnia w ocenie WINB przesłanek żadnego z wyjątków wymienionych w art. 29-31 Prawa budowlanego zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a wobec tego zastosowanie znajduje zasada ujęta w art. 28 ust. 1 tej ustawy.

W dalszej kolejności organ odwoławczy przywołał treść art. 48 ust. 1 i ust. 3 Prawa budowlanego oraz wskazał, że zastosowanie tych przepisów przez PINB jest pierwszym etapem postępowania legalizacyjnego. Organ I instancji prawidłowo wstrzymał inwestorowi prowadzenie robót budowlanych, poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację. Zobowiązany nie złożył tego wniosku. Stąd w ocenie WINB prawidłowo orzeczono o rozbiórce hali namiotowej zgodnie z art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego.

Na koniec organ II instancji odniósł się do kwestii uznania właścicieli działek nr [...] i [...] za strony postępowania.

W skierowanej do tut. Sądu skardze spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej zarzucając naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. przez ich błędne zastosowanie i uznanie, że zaszły okoliczności uzasadniające wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego, niepołączonego trwale z gruntem - hali namiotowej, podczas gdy organ nie dokonał wszystkich ustaleń, dokonał błędnej oceny stanu faktycznego przez uznanie, iż hala namiotowa wymaga pozwolenia na budowę, gdy traktowana jest jako tymczasowy obiekt budowlany, który nie wymaga pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu strona odniosła się do podniesionego powyżej zarzutu, a ponadto marginalnie zwróciła uwagę na kwestię przyznania właścicielom nieruchomości sąsiednich statusu strony przez wzgląd na zacienienie.

WINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

W piśmie z 3 września 2025 r. skarżąca zwróciła się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 28 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Po 533/25, Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 17 lutego 2026 r., sygn. akt II OZ 82/26.

Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się 29 kwietnia 2026 r., pełnomocnik skarżącej wniósł i wywiódł jak w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 20 maja 2025 r., nr [...], nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") dawałby podstawy do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. W art. 48 i nast. tej ustawy prawodawca uregulował postępowanie legalizacyjne w sprawie samowoli budowlanej – robót budowlanych rozpoczętych i prowadzonych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu od tego zgłoszenia. Od razu zauważyć trzeba, że zaskarżona decyzja orzekająca nakaz rozbiórki wydana została już na dalszym, końcowym etapie tego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nieprawomocnym wyrokiem z 17 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Po 29/25, oddalił skargę spółki na uprzednie postanowienie WINB z 2 grudnia 2024 r., nr [...], jakie wydane zostało w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wówczas też poinformowano skarżącą o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.

Zgodnie z art. 48a Prawa budowlanego w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację (ust. 1). Wniosek o legalizację można wycofać do dnia wydania decyzji o legalizacji (ust. 2). Jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne (ust. 3).

W warstwie językowej ostatnio przywołane przepisy Prawa budowlanego są jasne. Wynika z nich reguła, że bieg terminu na złożenie wniosku o legalizację rozpoczyna się od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy. W przypadku wniesienia zażalenia na to postanowienie termin ten biegnie od dnia, w którym postanowienie to stało się ostateczne. Wyrażenie z art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego "stało się ostateczne" należy w istocie wiążąc z dniem doręczenia inwestorowi postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy wydanego w efekcie rozpatrzenia jego zażalenia (R. Godlewski, w: Prawo budowlane. Komentarz, red. D. Sypniewski, Lex/el.).

Jasna językowo treść art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego wiąże moment rozpoczęcia biegu terminu na złożenie wniosku o legalizację z uzyskaniem przez postanowienie o wstrzymaniu budowy przymiotu ostateczności, a nie prawomocności, a prawnie dopuszczalne jest toczenie się jednocześnie postępowania legalizacyjnego oraz sądowoadministracyjnego postępowania weryfikującego prawidłowość postanowienia w przedmiocie wstrzymania budowy (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 931/24, zob. także wyrok WSA w Poznaniu z 11 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Po 68/25, dostępne w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że złożenie wniosku o legalizację jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne jest wyłącznie od jej woli, a nie od woli organu. Jeśli strona, odpowiednio pouczona, z prawa tego nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki.

Jak przewidziano bowiem w art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizacje w wymaganym terminie. Decyzja ta ma charakter związany i nie jest pozostawiona uznaniu organu. Wystąpienie przesłanki przewidzianej w tym przepisie obliguje organ nadzoru budowalnego do orzeczenia o rozbiórce.

W realiach rozpatrywanego przypadku postanowienie PINB z 26 września 2024 r., nr [...], o wstrzymaniu robót budowlanych polegających na budowie spornej hali namiotowej zostało utrzymane w mocy wspomnianym już ostatnio postanowieniem WINB z 2 grudnia 2024 r., nr [...] Wprawdzie PINB błędnie uznał, iż początek biegu terminu na złożenie wniosku o legalizację należy w takiej sytuacji wiązać z dniem wydania postanowienia w II instancji, nie zaś z dniem jego doręczenia inwestorowi, o czym także była mowa powyżej, jednak pozostaje to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

W aktach administracyjnych kontrolowanej sprawy brak jest dowodu doręczenia postanowienia WINB z 2 grudnia 2024 r. Postanowienie to zostało jednak doręczone skarżącej najpóźniej 30 grudnia 2024 r., a więc w dniu kiedy spółka ta wywiodła skargę na to postanowienie do tut. Sadu, zarejestrowaną pod sygn. akt II SA/Po 29/25.

Wniosek o legalizację powinien zostać wobec tego złożony najpóźniej do 29 stycznia 2025 r. Wniosek ten – pomimo odpowiednich pouczeń – nie został przez spółkę w ogóle złożony, zatem bezsprzecznie ziściła się przesłanka z art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego.

Skarżąca dotychczas podniesionych kwestii w ogóle nie podważa. Podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego, w postaci art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego – który w sprawie w ogóle nie znajduje zastosowania, a także naruszenia przepisów postępowania, w postaci art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., spółka koncentruje wokół problematyki kwalifikacji robót budowlanych i błędnym w jej ocenie przyjęciu, że wykonanie spornej hali namiotowej wymagało pozwolenia na budowę.

Wskazać trzeba, iż okoliczności podnoszone przez skarżącą zostały rozstrzygnięte na uprzednim etapie postępowania legalizacyjnego zakończonym ostatecznym postanowieniem WINB z 2 grudnia 2024 r. Odniósł się do nich również Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 17 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Po 29/25, wskazując, że hala namiotowa o wymiarach 45,77 m na 13,00 m i wysokości kalenicy 7,9 m na działkach nr ewid. [...], [...] w miejscowości W., opiera się na konstrukcji stalowej - dwadzieścia stalowych słupów posadowionych jest na gruncie na specjalnie wykonanych w tym celu płytach betonowych o grubości 5-10 cm, pełniących funkcję wyrównawczą i stabilizacyjną. Słupy są przymocowane/ zakotwione do gruntu za pomocą specjalnych stalowych szpil wprowadzonych do otworów wykonanych w opisanych płytach betonowych.

Sąd uznał, że parametry techniczne tego obiektu, jego wymiary, konstrukcja, a przede wszystkim sposób posadowienia na gruncie uzasadnia twierdzenie, iż jest to obiekt o znacznych rozmiarach, trwale związany z gruntem, w sposób zapewniający mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie, czy swobodne przemieszczenie w inne miejsce. Sąd za prawidłową uznał ocenę organu, że budowa (rozumiana zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego) tego obiektu budowlanego wymagała uzyskania pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego), a wobec jego braku zasadnie wydano postanowienie, o którym mowa w art. 48 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego. Sąd zaakceptował także przyznanie przymiotu stron postępowania właścicielom działek sąsiednich, do których zbliżona jest sporna hala namiotowa.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą w pełni podziela powyższe ustalenia oraz ich ocenę prawną. Decyzja nakazująca rozbiórkę jest jedynie konsekwencją nieskorzystania przez skarżącą spółkę z uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o legalizację. Charakter postępowania legalizacyjnego (jego etapowość) nie wymagał prowadzenia dalszego postępowania dowodowego, gdyż na wcześniejszym etapie ustalono wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Ponowne powoływanie się przez skarżącą na kwestie związane w kwalifikacją wykonanych robót budowlanych na etapie podważania nakazu rozbiórki nie może być uznane za skuteczne. W tych okolicznościach nie można zaprzeczyć prawidłowości decyzji wydanej w oparciu o art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.