Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K. i K. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII WSA w Warszawie z 14 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SA//Wa 542/24 o wezwaniu D. K. do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 3 stycznia 2024 r. nr 22/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenie.

K. P. i D. K., dalej "skarżące" wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dalej "WSA w Warszawie" na wskazane w sentencji postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 3 stycznia 2024 r. nr 22/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.

D. K., dalej "skarżąca" w wykonaniu zarządzenia z 4 marca 2024 r. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Postanowieniem z 8 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 410/24 starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Po rozpoznaniu sprzeciwu od ww. postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 13 grudnia 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 409/24, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Zarządzeniem z 14 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 542/24 z uwagi na prawomocne zakończenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy, Przewodniczący Wydziału VII WSA w Warszawie, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w kwocie 100 zł stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.

Jednym pismem z 27 stycznia 2025 r. (nadanym w placówce pocztowej 3 lutego 2025 r.) D. K. oraz K. P. wniosły zażalenie na powyższe zarządzenie, nie zgadzając się z jego treścią oraz wskazując, że nie są w stanie ponieść kosztów procesowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że pomimo wskazania przez Sąd pierwszej instancji, że prawomocnie zakończono postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy, które zawieszało obowiązek uiszczenia wpisu Sąd ten błędnie pouczył stronę, że na kolejne wezwanie w tym zakresie przysługuje zażalenie.

Zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1 – 10 p.p.s.a. Zażalenie przysługuje zatem wyłącznie wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawowy. Art. 198 p.p.s.a. stanowi także, że przepisy dotyczące zażaleń stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia.

Tym samym na zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnego wezwania do uiszczenia wpisu nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego wynikające z prawomocnego zarządzenia stanowi jedynie czynność o charakterze technicznym. Jest to informacja wskazująca na konieczność uiszczenia wpisu (realizująca zasadę określoną w art. 6 p.p.s.a.), która nie może być kwalifikowana jako zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych podlegające zaskarżeniu zażaleniem w trybie art. 227 § 1 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 11 marca 2025 r., sygn. akt II OZ 259/25). Zażalenie na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wpisu jest zatem niedopuszczalne (tak m.in. postanowienia NSA z: 13 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 590/18, LEX nr 2517083, LEX nr 3633951, 7 grudnia 2023 r., sygn. akt I OZ 580/23, LEX nr 3650735).

Nie ulega wątpliwości, że Sąd pierwszej instancji winien zaznaczyć, że po prawomocnym zakończeniu postępowania, którego skutkiem była odmowa przyznania prawa pomocy, wzywa skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 4 marca 2024 r. Błędne sformułowanie wezwania przez Sąd I instancji nie mogło jednak skutkować odmiennym stosowaniem przepisów ustawy.

Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez K. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 stycznia 2025 r. wzywające D. K. do uiszczenia wpisu od skargi jest także niedopuszczalne, ponieważ nie była on adresatem tego zarządzenia.

Podkreślić należy, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem zarządzenia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego zarządzenia - w tym przypadku wyłącznie D. K. Rozstrzygnięcia Sądu wydawane w postępowaniu wpadkowym wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy doręczane są bowiem wyłącznie stronie, której dotyczył ten wniosek (zob. postanowienie NSA z 26 października 2017 r. II OZ 1265/17, LEX nr 2391464). Tym samym zażalenie wniesione przez K. P. podlegało odrzuceniu także ze względów podmiotowych.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.