Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata M. M. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W dniu 28 maja 2014 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wpłynął wniosek A. T. o przyznanie zasiłku celowego między innymi na zakup leków bez recepty. Wnioskodawca oświadczył, że nie będzie załatwiał żadnego zaświadczenia lekarskiego na leki bez recepty bo są one w wolnej sprzedaży i są reklamowane. Do wniosku dołączył paragony z czterech różnych aptek.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Sekcji Pracy Socjalnej Rejonowego Ośrodka Pomocy Rodzinie , działający z upoważnienia Prezydenta Miasta , odmówił przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów związanych z zakupem leków na podstawie paragonów.

Decyzja została wydana na podstawie art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dochód strony (na który składa się otrzymywany zasiłek stały w wysokości [...] i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości

[...]) nie przekracza kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. kwoty [...] zł, a odmowa przyznania wnioskowanej pomocy nastąpiła z uwagi na brak zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego konieczność stosowania zakupionych leków. Organ zaznaczył, że pracownik socjalny wielokrotnie informował wnioskodawcę, że musi zostać zbadany przez lekarza, a leki powinny być zażywane wyłącznie według wskazań lekarskich. Ponadto, strona nie pozostaje bez wsparcia organu pomocy społecznej, ponieważ korzysta z różnych form wsparcia, a ostatnio przyznano jej zasiłek celowy w kwocie [...]zł, z przeznaczeniem na zakup odzieży. Możliwości finansowe Ośrodka są ograniczone, a ilość osób ubiegających się o udzielenie pomocy wzrasta. W roku [...]. zrealizowano świadczenia w postaci zasiłków celowych w wysokości [...] zł, zaś liczba rodzin uprawnionych do tej pomocy wyniosła [...] W roku [...] MOPR na realizację zadań w tym zakresie dysponował budżetem w kwocie [...] zł, a na podstawie analiz z lat poprzednich przewidywana liczba osób uprawnionych do świadczeń utrzymała się na poziomie z roku [....].

W odwołaniu od decyzji A.T. oświadczył, że ma prawo kupować leki bez recepty, ponieważ są ogólnie dostępne i będzie to nadal czynił. Natomiast zasiłek celowy w kwocie [...]zł na zakup odzieży jest skandalicznie niski bo [...]zł kosztują same buty, a wnioskodawca nie będzie ubierał się w ciuch-budzie ani kupował ubrań z rynku, ponieważ są złej jakości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – zwaną dalej "K.p.a.", utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazało, że sytuacja finansowa A. T. uprawniała go do przyznania pomocy, jednakże zasadne jest stanowisko organu

I instancji odmawiające przyznania wsparcia na wnioskowany cel. Przyznanie pomocy na taki cel jak zakup leków musi wynikać z konkretnych wskazań lekarskich. Odwołujący się był informowany o możliwości pobierania leków bezgotówkowo z apteki z którą Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie podpisał umowę, na podstawie zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego konieczność przyjmowania określonych leków. Organ I instancji wyjaśnił sytuację odwołującego się i wskazał wyraźnie powody, dla których odmówił przyznania pomocy. Zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej co oznacza, w odróżnieniu od form obowiązkowych, że właściwy organ może ale nie musi go przyznać, w przypadku ustalenia, że nie występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Uznanie takie jest uzależnione od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i się o nią ubiegających. Spełnienie przez stronę warunków ustawowych w postaci kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, jak i wystąpienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 pkt 1-15 tej ustawy, nie oznacza obowiązku przyznania wnioskowanego świadczenia. Przyznanie bądź odmowa przyznania zasiłku celowego, ze względu na jego uznaniowy charakter, uzależnione jest ponadto od oceny, czy służyć to będzie realizacji celów określonych w art. 2 ust. 1i art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma charakter jedynie posiłkowy, nie jest żadnym zastępczym środkiem utrzymania osób lub rodzin. Pomoc ta ma zmierzać do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Odwołujący się, będąc niewątpliwie w sytuacji wymagającej świadczeń z opieki społecznej, nie może oczekiwać, by organ przyjął na siebie wszystkie obowiązki wynikające z konieczności jego utrzymania. Świadczenie w postaci zasiłku celowego służy zaspokojeniu konkretnej potrzeby, a jego wysokość uzależniona jest nie tylko od wysokości konkretnej potrzeby ale i od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane środki muszą rozdzielać pomiędzy liczne grono osób wymagających pomocy. Organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, ani udzielać świadczeń w oczekiwanej przez nie wysokości. Tym bardziej, że odwołujący się był informowany na jakich zasadach może uzyskać pomoc w zakupie koniecznych dla niego leków. Poza tym, skarżący nie pozostaje bez wsparcia, otrzymał bowiem zasiłek w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup butów i odzieży.

W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

A.T. stwierdził, że nie ma dla niego znaczenia sytuacja finansowa organu I instancji ani sytuacja finansowa, interesuje go tylko jego własna sytuacja finansowa i życiowa. Decyzje wydawane przez SKO jak i organ I instancji są w ocenie skarżącego oszukańcze, a przyznawana mu pomoc niewystarczająca. Skarżący ma takie same prawa jak inni obywatele, zarówno jeśli chodzi o leki bez recepty jak i zasiłki celowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana pod względem zgodności z prawem nie dała podstaw do uznania, że decyzja narusza prawo.

Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, m.in. na pokrycie w części lub w całości kosztów zakupu leków i leczenia. Przy czym prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobie, o ile jej dochód nie przekracza limitu określonego w art. 8 tej ustawy i zaistnieje jedna z okoliczności, o której mowa w art. 7 ustawy.

A.T. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego

z przeznaczeniem na zwrot kosztów związanych z zakupem leków, dołączając do wspomnianego wniosku paragony potwierdzające ich nabycie.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący spełniał kryterium dochodowe i znajdował się w trudnej sytuacji życiowej. Jednakże samo zgłoszenie potrzeby udzielenia pomocy na określony cel i spełnienie przesłanki w postaci kryterium dochodowego nie przesądza automatycznie, że organ ma obowiązek pomocy udzielić. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z kolei w myśl przepisu art. 11 ust. 2 tej ustawy, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, należy stwierdzić,

że organy orzekające obu instancji, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy.

Nie ulega również wątpliwości, że podczas wizyt pracownika socjalnego skarżący wielokrotnie był informowany, że powinien zostać zbadany przez lekarza, a leki winien zażywać tylko według wskazań lekarza, z uwagi na możliwość wystąpienia działań ubocznych. Poinformowano go o możliwości otrzymania zaświadczenia umożliwiającego pobieranie leków z apteki bezgotówkowo, o ile przedstawi recepty wycenione przez aptekę. W tej sytuacji dokonana przez organy ocena postawy skarżącego, który nie przyjmuje do wiadomości zasad udzielania pomocy społecznej została trafnie oceniona w zaskarżonej decyzji. Skoro skarżący nie udokumentował

w żaden sposób, że stosowanie leków, których dotyczy wniosek o przyznanie pomocy finansowej (na zwrot kosztów ich zakupu) jest dla niego niezbędne i konieczne z medycznego punktu widzenia, to zgodzić należy się z organami, że w przypadku żądania refundacji kosztów zakupu leków samo przedłożenie paragonów potwierdzających zakup leków nie jest wystarczające dla ustalenia rzeczywistych potrzeb skarżącego, lecz wymagane jest przedstawienie zaświadczenia lekarskiego lub recept. Pracownik organu nie dysponuje bowiem wiedzą, która umożliwiałaby mu samodzielną weryfikację potrzeb medycznych wnioskodawcy, w związku z czym ocena taka może odbywać się tylko na podstawie stosownych dowodów uzyskanych od lekarza jako osoby posiadającej odpowiednią wiedzę i uprawnienia do leczenia. Pracownik socjalny nie posiada fachowej wiedzy medycznej w związku z czym nie jest w stanie stwierdzić jakiego rodzaju leki mogą być stosowane przez skarżącego

w związku ze stwierdzonymi u niego schorzeniami. Oczywiste jest przy tym,

że zażywanie leków – nawet tych dostępnych bez recepty - może wywołać działania niepożądane (czy to z uwagi na niewłaściwe dawkowanie, czy też ze względu na schorzenia współistniejące, przy których zażywanie danego leku jest przeciwskazane).

Podkreślenia wymaga, że wnioskodawca przedłożył paragony z aptek potwierdzające zakup nasion lnu, magnezu, pasty do zębów oraz leków takich jak, co przy braku przedłożenia stosownego zaświadczenia lekarskiego uniemożliwiło właściwym organom administracji ocenę potrzeby ich stosowania, a w związku z tym zasadności ich refundacji ze środków pomocy społecznej. Nie sposób zarzucić organowi braku indywidualnego podejścia do skarżącego i oceny jego sytuacji życiowej oraz zdrowotnej. oba najbliższa. W świetle zebranego materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że skarżący akceptował wyłącznie taką pomoc, która udzielana była na oczekiwanych przezeń warunkach. Tymczasem należy podkreślić, że wobec ograniczonych środków finansowych, organ nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc w zgłaszanej przez nie postaci lub wysokości w przypadku zasiłków pieniężnych. Musi zatem przyjąć obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2012 r., II OSK 407/12). Przy czym zaznaczenia wymaga, że skarżący nie został pozostawiony bez pomocy skoro przyznano mu m.in. (decyzją z dnia [...].) zasiłek celowy na zakup obuwia i odzieży w kwocie[...] zł. Okoliczność, że skarżący faktów tych nie przyjmuje do wiadomości nie oznacza, że nie mają one znaczenia w sprawie, skoro pomoc w postaci zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a zatem nie istnieje norma obligująca organ do przyznania tej formy pomocy bez względu na okoliczności konkretnej sprawy i z pominięciem wynikających z ustawy celów pomocy społecznej oraz możliwości konkretnego organu pomocy w określonym czasie w odniesieniu do konkretnego wnioskodawcy.

Z akt administracyjnych wynika, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego, oprócz zasiłku stałego w kwocie[...] zł i zasiłku pielęgnacyjnego

w kwocie[...] zł, skarżący otrzymywał dofinansowanie czynszu, wody ciepłej i zimniej, co, gazu, energii elektrycznej zł miesięcznie), do zakupu środków czystości i środków higienicznych (zł miesięcznie), pomoc w zakresie dożywiania (zł miesięcznie), co przeczy tezie skarżącego, że jest oszukiwany przez organy pomocy społecznej.

Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżonej decyzji oraz decyzji

ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa i przekroczenia granic uznania administracyjnego, skoro organy szczegółowo wskazały, czym kierowały się przy podejmowaniu rozstrzygnięć, a Sąd argumentację tę podzielił.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny ,

na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku wydano na podstawie art. 250 § 1 tej ustawy.