Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 21 września 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 1077/10 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania renty strukturalnej we wznowionym postępowaniu oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1011/10, oddalił skargę W. K. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie renty strukturalnej.

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

W dniu [...] grudnia 2004 r. W. K. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w W.

Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. przyznał wnioskodawcy rentę strukturalną, uznając, że spełnione zostały przesłanki przyznania świadczenia.

Dnia [...] lutego 2009 r. na mocy decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stwierdzono ustanie ubezpieczenia społecznego rolników skarżącego od dnia [...] lipca 1991 r., z uwagi na rozpoczęcie, począwszy od dnia [...] czerwca 1991 r., pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie usług transportowych.

Równocześnie ustalono, iż decyzjami z dnia [...] października 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych objął wnioskodawcę z mocą wsteczną obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Powołane decyzje, mimo zaskarżenia do Sądu Okręgowego w K., stały się prawomocne. Tymczasem, zgodnie z art. 3a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r., nr 50, poz. 291 ze zm.) ubezpieczenie ustaje z końcem kwartału, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W., działając na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej: k.p.a.), wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej W. K.. Następnie, decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] października 2005 r. o przyznaniu renty strukturalnej i jednocześnie odmówił skarżącemu tego świadczenia. W uzasadnieniu podkreślono, że skarżący prawomocną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. został wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników od dnia [...] lipca 1991 r. i w związku z tym nie spełnia warunków do przyznania renty strukturalnej.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. decyzją z dnia [...] maja 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. K. powtórzył okoliczności powołane w odwołaniu, czyli że prowadzona przez niego działalność transportowa byłą ściśle związana z prowadzonym gospodarstwem rolnym i stąd brak zgłoszenia jej do ZUS, a zachowanie skarżącego w postaci regularnego opłacania składek do KRUS od 20 lat wskazuje ponad wszelką wątpliwość na jego intencję podlegania wyłącznie ubezpieczeniu społecznemu rolników pomimo braku złożenia w tym przedmiocie pisemnego oświadczenia. Ponadto skarżący podkreślał, że spełnia przesłanki wymagane do przyznania renty strukturalnej, biorąc pod uwagę wykładnię celowościową przepisów regulujących istotę tego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę W. K. wyrokiem z dnia 21 września 2010 r., stwierdził, że decyzje organów administracji w przedmiotowej sprawie są zgodne z prawem.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że instytucja wznowienia postępowania, jako stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.), może być stosowana wyłącznie w przypadkach i na zasadach określonych w k.p.a i jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących ten tryb postępowania jest niedopuszczalna. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może nastąpić tylko w przypadku kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: decyzja musi być ostateczna, po jej wydaniu muszą wyjść na jaw nowe okoliczności, które muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy, powyższe okoliczności muszą istnieć w dacie wydania decyzji, której wznowienie dotyczy oraz okoliczności te nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję w momencie jej wydania. Nie jest przy tym istotne, czy nieujawnienie tych okoliczności nastąpiło w wyniku zaniedbań tego organu, czy z innych powodów – wystarczy że organ nimi nie dysponował i nie były one mu znane.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, gdyż po wydaniu decyzji ostatecznej wyszły na jaw nowe, nieznane wcześniej okoliczności faktyczne, istniejące w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie renty strukturalnej oraz w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, nieznane organowi z przyczyn od niego niezależnych, mieszczące się w zakresie pojęcia nowych, istotnych okoliczności z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Sąd stwierdził, że w związku z ustaniem rolniczego ubezpieczenia społecznego skarżącego z dniem [...] lipca 1991 r., co wynika z prawomocnej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2009 r., w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną skarżący nie podlegał ubezpieczeniu rolniczemu, a nadto nie podlegał temu ubezpieczeniu przez okres 5 lat w dziesięcioleciu poprzedzającym złożenie tego wniosku, a zatem nie spełniał przesłanek do przyznania renty strukturalnej. Na tej podstawie Sąd uznał za zasadne wznowienie postępowania w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej przez organ administracji.

W. K. zaskarżył w całości powyższy wyrok skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisu postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.), polegające na nieuwzględnieniu skargi złożonej przez skarżącego, pomimo naruszenia przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i wznowienie postępowania, mimo że okoliczności faktyczne, które wyszły na jaw po wydaniu decyzji ostatecznej o przyznaniu renty strukturalnej, nie istniały w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty oraz w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że postępowanie w przedmiocie przyznania renty strukturalnej zostało wznowione w oparciu o decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] października 2007 r. oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w dniu [...] lutego 2009 r., a więc decyzji wydanych po kilku latach od wydania decyzji ostatecznej o przyznaniu renty strukturalnej ([...] października 2005 r.), nieistniejących w chwili wydania decyzji ostatecznej, zatem niemogących stanowić przesłanki wznowienia postępowania.

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jako niemająca usprawiedliwionych podstaw, nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a więc w tych granicach, jakie sama strona wnosząca ten środek odwoławczy nakreśli w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. A zatem, w świetle tych przepisów, nie ulega wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie lecz uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do kwestii oceny prawidłowości wznowienia postępowania, w wyniku którego uchylona została decyzja ostateczna z dnia [...] października 2005 r. przyznającą skarżącemu W. K. rentę strukturalną.

W skardze kasacyjnej pełnomocnik W. K. podniósł tylko jeden zarzut, a mianowicie zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu skargi, pomimo naruszenia przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i wznowienie postępowania, mimo że – jak to zostało ujęte w skardze kasacyjnej – okoliczności faktyczne, które wyszły na jaw po wydaniu decyzji ostatecznej o przyznaniu renty strukturalnej, nie istniały w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty oraz w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu.

Trzeba przy tym zauważyć, że formułując ten zarzut autor skargi kasacyjnej jako owe "okoliczności faktyczne, które wyszły na jaw po wydaniu decyzji ostatecznej o przyznaniu renty strukturalnej" przyjmuje, że są nimi (a ściślej, że były i dla orzekających w sprawie wznowienia postępowania organów i dla Sądu) decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2007 r. oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lutego 2009 r. i – słusznie – podkreśla, że obydwie te decyzje zostały wydane po kilku latach od wydania decyzji ostatecznej o przyznaniu renty strukturalnej ([...] października 2005 r.), nieistniejące w chwili wydania decyzji ostatecznej, a zatem nie mogły one stanowić przesłanki wznowienia postępowania.

Jednak – wbrew przyjętemu w skardze kasacyjnej założeniu i wbrew zawartym w niej wywodom – to nie owe decyzje ZUS i Prezesa KRUS przesądziły o wznowieniu postępowania w przedmiocie renty strukturalnej lecz okoliczności faktyczne, które dopiero na skutek wydania tych decyzji zostały ujawnione, a które wcześniej nie były znane organowi orzekającemu w przedmiocie renty strukturalnej, aczkolwiek okoliczności te istniały już w momencie wydania decyzji [...] października 2005 r. o przyznaniu W. K. renty strukturalnej.

Owe nowo ujawnione okoliczności wskazują zaś, że w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną, jak również w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu, W. K. nie podlegał ubezpieczeniu rolniczemu a nadto nie podlegał temu ubezpieczeniu przez okres 5 lat w dziesięcioleciu poprzedzającym złożenie tego wniosku, a zatem należało uznać, iż nie spełniał on przesłanek do przyznania renty strukturalnej.

Stąd też należy podzielić konkluzję Sądu I instancji co do tego, że zasadnie organ administracji wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznania W. K. renty strukturalnej i prawidłowo orzekł na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] października 2005 r. o przyznaniu mu renty strukturalnej oraz o odmowie przyznania mu tej renty w związku z niespełnieniem przesłanki określonej w § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego też stosownie do art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. Sądem właściwym do podjęcia rozstrzygnięcia o wynagrodzeniu adwokata za zastępstwo procesowe na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu kasacyjnym stosownie do art. 258 p.p.s.a. jest w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w K.