Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 października 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 631/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia 9 [...] 2014 r. znak [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za lipiec 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z dnia 14 [...] 2014 r. A. Z. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia 9 [...] 2014 r. (znak [...]) w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za lipiec 2012 roku. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, załączając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy na druku "PPF".

Postanowieniem z dnia 11 [...] 2014 r. referendarz sądowy odmówił A. Z. przyznania prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na skutek wniesienia sprzeciwu od powyższego postanowienia, postanowieniem z dnia 8 października 2014 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z oświadczenia wnioskodawcy o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką i ojcem. Osiąga dochody z tytułu działalności gospodarczej w wysokości ok. [...] zł. Jego rodzice uzyskują dochody z tytułu renty ([...] zł) oraz z tytułu dzierżawy [...] zł. Z kopii zeznania podatkowego za 2013 rok, wynikało, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychody w wysokości [...] zł, poniósł koszty w wysokości [...] zł, a tym samym osiągnął dochód w wysokości [...] zł. Odpowiednio w roku 2012 - uzyskał przychody w wysokości [...] zł, poniósł koszty w wysokości [...] zł, a tym samym osiągnął dochód w wysokości [...] zł. Z przedłożonych deklaracji VAT-7 wynikało, że podstawa opodatkowania z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniosła w maju – [...] z, w czerwcu – [...] zł, w lipcu – [...] zł, zaś w sierpniu – [...] zł. Wnioskodawca posiada dwa kredyty obrotowe w kwocie [...] i [...] zł. Miesięcznie koszty ich obsługi kształtują się na poziomie [...] zł. Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą wynika, że skarżący posiada także rachunek prywatny o numerze [...], na który w dniu 28 [...] 2014 r. przelał kwotę [...] zł z rachunku firmowego w banku [...].

Analiza powyższych informacji przemawia, zdaniem tego sądu, za tym, iż wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony.

Skarżący osiąga z prowadzonej działalności gospodarczej stałe dochody. Działalność ta prowadzona jest na szeroką skalę, o czym świadczy wysokość uzyskiwanych przychodów z tego tytułu. Nie można także pominąć kwestii bardzo wysokich obrotów na posiadanych przez skarżącego rachunkach bankowych. Ponad to skarżący reguluje na bieżącą wszelkie zobowiązania zarówno publicznoprawne (podatki), jak i – co szczególnie ważne – prywatnoprawne (spłata kredytów bankowych). Tym samym jego sytuacja majątkowa i finansowa wydaje się być stabilna.

Odnośnie do podnoszonego faktu ujemnego salda na rachunku, to należy zauważyć, iż wynika ono z faktu zaciągnięcia kredytów bankowych. Przypomnieć przy tym należy, co podkreślał wielokrotnie NSA, iż koszty zobowiązań o charakterze prywatnym (np., rat kredytów) nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznymi (np. kosztami sądowymi).

Sąd I instancji zwrócił także uwagę na nieudzielanie przez skarżącego, pomimo wezwania go w tej kwestii, pełnych informacji odnośnie do posiadanych rachunków bankowych. Przekazał on wyciągi z dwóch rachunków służących do prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże z analizy tych wyciągów wynika, że skarżący jest ponadto posiadaczem jeszcze co najmniej jednego rachunku o nr. [...] w [...] w B. na który dokonywał przelewów z innego swojego rachunku. Fakt ten już sam w sobie mógłby stanowić o odmowie przyznania prawa pomocy.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył A. Z. wnosząc o jego uchylenie i przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący powołał się na ilość spraw, w których zobowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych oraz niemożliwości ich przewidzenia przy prowadzenia działalności. Podniósł, że jego przychody są wysokie ale jednocześnie wysokie są koszty ich uzyskania, tym samym rzeczywiście osiągnięty dochód (rocznie) stanowi kwotę niewiele większą od wszystkich kosztów, które miałby ponieść skarżący w związku z postępowaniami.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie podnieść należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności stanowiące podstawę żądania. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Skarżący ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a Sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Wobec powyższego oraz okoliczności przedstawionych przez Sąd I instancji znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy, należy uznać, że Sąd ten prawidłowo odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Biorąc pod uwagę całą zgromadzoną dokumentację w sprawie można stwierdzić, iż skarżący nie należy do grona osób kwalifikujących się do zwolnienia z kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że osiąga on dochody z tytułu działalności gospodarczej w wysokości ok. [...] zł. Jego rodzice uzyskują dochody z tytułu renty ([...] zł) oraz z tytułu dzierżawy [...] zł. Z kopii zeznania podatkowego za 2013 rok, z którego wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychody w wysokości [...] zł, poniósł koszty w wysokości [...] zł, a tym samym osiągnął dochód w wysokości [...] zł. Odpowiednio w roku 2012 - uzyskał przychody w wysokości [...] zł, poniósł koszty w wysokości [...] zł, a tym samym osiągnął dochód w wysokości [...] zł. Z przedłożonych deklaracji VAT-7 wynikało, że podstawa opodatkowania z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniosła w [...] – [...] z, w [...] – [...] zł, w [...] – [...] zł, zaś w [...] – [...] zł. Wnioskodawca posiada także dwa kredyty obrotowe w kwocie [...] i [...] zł. Miesięcznie koszty ich obsługi kształtują się na poziomie [...] zł. Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą wynika, że skarżący posiada także rachunek prywatny o numerze [...], na który w dniu 28 [...] 2014 r. przelał kwotę [...] zł z rachunku firmowego w banku [...].

Z przedstawionych powyżej informacji wyraźnie wynika, że Skarżący posiada stałe dochody, kształtujące się na takim poziomie, który pozwala na wywiązywanie się regularnie ze zobowiązań zarówno publicznoprawnych (podatki) jak i prywatnoprawnych (kredyty). Tym samym Sąd I instancji słusznie wskazał, że skarżący nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego.

Spłacane przez skarżącego comiesięczne raty, czyli wydatki ponoszone przez skarżącego na jego zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Już sam fakt zaciągnięcia tak wysokich kredytów wskazuje na korzystną sytuację finansowa przedsiębiorstwa skarżącego, albowiem niewątpliwie w procedurze poprzedzającej udzielenie kredytu, banki jego sytuację majątkową badały, uznając ją za na tyle stabilną, iż udzieliły wskazanych kredytów.

Wbrew podniesionym w zażaleniu zarzutom, Sąd nie pominął kwestii sumy kosztów sądowych we wszystkich sprawach skarżącego. Sąd ten, jak wskazał w uzasadnieniu postanowienia, miał na względzie łączny koszt postępowań, jednakże przy osiąganych obrotach prowadzonego przez skarżącego przedsiębiorstwa - niemalże [...] zł – słusznie uznał, iż może on wymagane koszty jednak pokryć.

Nie można pominąć również faktu, iż skarżący, wbrew wezwaniu sądu, nie wywiązał się z obowiązku przedstawienia wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Przekazał jedynie wyciągi z dwóch rachunków służących do prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże z analizy tych wyciągów wynikło, że skarżący jest ponadto posiadaczem jeszcze co najmniej jednego rachunku o nr. [...] w [...] w B. Fakt ten sam w sobie mógłby być przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy z uwagi na nieudzielenie w pełnym zakresie żądanych informacji, mających stanowić podstawę o pełnej oceny zdolności finansowych i majątkowych wnioskodawcy. Wskazać w związku z tym należy, iż orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że niedopełnienie w całości lub choćby w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09).

Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji