Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 grudnia 2024 roku sprawy ze skargi A. F. na bezczynność Rady Miasta C. w przedmiocie wystąpienia do PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w sprawie reaktywacji połączeń kolejowych postanawia: odrzucić skargę.

Skargą z 7 sierpnia 2024 r. skarżący zaskarżył bezczynność Rady Miasta C. w przedmiocie realizacji usług transportu pasażerskiego w zakresie linii kolejowej do dzielnicy S. i B..

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta C. wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Wskazał, że skarżący nie ma legitymacji do wniesienia skargi na bezczynność z uwagi na brak interesu prawnego. Wskazał, że w wyniku przekazania Gminie C. mienia po likwidacji odcinka linii kolejowej nr E., doszło do zagospodarowania gruntów zgodnie z potrzebami mieszkańców, tj. na budowę ul. J. P., miejsca służące rekreacji mieszkańców poprzez budowę ścieżek pieszo-rowerowych wzdłuż ulicy Ł., P., L.. W ocenie organu obowiązek zaspokajania potrzeb wspólnoty w zakresie lokalnego transportu drogowego jest zrealizowany, a zatem skarga zasługuje na oddalenie.

Pismem z 26 września 2024 r. skarżący wskazał, że wnosi o stwierdzenie bezczynności Rady Miasta C. w związku z niepodjęciem działań dotyczących wystąpienia do PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w sprawie reaktywacji połączeń kolejowych do osiedli S., ul. S., K. L., P. K. D. i innych obszarów w ramach linii kolejowej w granicach miasta C.. Skarżący wskazał, że wnosi o zobowiązanie Rady Miasta C. do wystąpienia do PKP PLK S.A. i UMWM w celu uruchomienia linii kolejowej oraz przystanków na terenie gminy. Do pisma skarżący dołączył korespondencję z organami Gminy C..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na odrzucenie.

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy zainicjowanej skargą sąd administracyjny obowiązany jest ocenić jej dopuszczalność, w tym dopuszczalność drogi sądowej. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, sąd skargę odrzuca.

Mając na uwadze przedstawiony zakres skargi, wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawie skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Z kolei na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona jedynie w sytuacji, w której dotyczy organu (podmiotu) właściwego do wydania lub podjęcia aktów lub czynności w opisanych powyżej formach procesowych., a gdy warunek ten nie jest spełniony, skarga podlega odrzuceniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2004 r. sygn. OSK 547/04).

Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w ustawowym terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.

Rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość, sąd administracyjny bada, czy organ rzeczywiście nie podjął działania w załatwieniu wniosku, do którego był zobowiązany. Dla stwierdzenia stanu bezczynności konieczne jest ustalenie, że na organie administracji publicznej, któremu zarzucono zwłokę w załatwieniu sprawy, spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania określonej czynności oraz ocena, czy organ podjął działania i czy pozostaje w sprawie w zwłoce.

Sąd podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, że istotę skargi na bezczynność stanowi doprowadzenie do załatwienia w terminie określonym przepisami indywidualnej sprawy administracyjnej (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 19 lipca 2024 r., III SAB/Gd 123/24). Zasadniczo skarga na bezczynność organu jest też pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz w razie niewydania pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 1620/12).

Mając na uwadze powyższe regulacje prawne brak było podstaw do uznania, aby w trybie skargi na bezczynność wymóc na organie – poprzez sformułowanie określonego zobowiązania przez sąd administracyjny – podjęcia określonych działań inwestycyjnych związanych z uruchomieniem połączenia kolejowego uwzględniającego wskazane przez skarżącego stacje kolejowe, tak jak tego oczekiwał skarżący. Przeprowadzenie konkretnych inwestycji gminnych, o ile nie dotyczą realizacji obowiązków związanych z poszanowaniem interesów konkretnego podmiotu, dla którego to działania ustawa przewiduje określony tryb w indywidualnej sprawie (a taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie) nie może być dochodzone w postępowaniu sądowoadministracyjnym (postanowienie WSA w Gdańsku, jw.).

Z tego też powodu nie można skutecznie wnieść skargi na bezczynność w sprawie, w której brak jest materialnoprawnej podstawy do załatwienia takiej indywidualnej sprawy poprzez wydanie decyzji, postanowienia lub innego aktu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Skoro zatem brak jest przepisu powszechnie obowiązującego prawa publicznego, dającego podstawę do działania organu w formie władczej, nie można tym samym mówić o bezczynności i przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ w zakresie objętym kontrolą sądu administracyjnego (por. np. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2020 r. sygn. akt VII SAB/Wa 132/20 i z dnia 28 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 249/22).

Wskazać ponadto należy, że zgodnie z art. 101a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1465, dalej: "u.s.g.") przepisy art. 101 stosuje się odpowiednio, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, sąd administracyjny może nakazać organowi nadzoru wykonanie niezbędnych czynności na rzecz skarżącego, na koszt i ryzyko gminy (ust. 2). Zgodnie natomiast z art. 101 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Dopuszczalność skargi na bezczynność w trybie art. 101 a u.s.g. wymaga stwierdzenia, że dotyczy ona czynności nakazanych prawem, a także stwierdzenia, że skarżącemu przysługuje interes prawny, który został naruszony bezczynnością organu gminy.

Należy wskazać, że w niniejszej sprawie żadna z przesłanek nie została spełniona. Przede wszystkim, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 u.s.g. zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. Zadania własne w szczególności obejmują sprawy: lokalnego transportu zbiorowego. Jest to zadanie własne gminy, a nie kompetencja rady gminy do zrealizowania transportu drogowego zgodnie z oczekiwaniem poszczególnych mieszkańców, czy w szczególności oczekiwaniem skarżącego.

Z przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 2778 ze zm., dalej: "p.t.z.") również nie wynika, aby gmina, czy jej organy były zobligowane do przywrócenia połączeń kolejowych zgodnie z oczekiwaniem skarżącego. P.t.z. stanowi bowiem, że gmina jest organizatorem publicznego transportu zbiorowego (art. 7 pkt 1 p.t.z.). Do zadań organizatora należy: 1) planowanie rozwoju transportu; 2) organizowanie publicznego transportu zbiorowego; 3) zarządzanie publicznym transportem zbiorowym; 4) możliwość ustanowienia zintegrowanego systemu taryfowo-biletowego obowiązującego w jego granicach.

Brak było zatem podstaw do przyjęcia, że istnieją prawem nakazane czynności, obligujące Radę Miasta K. do wystąpienia do PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. o reaktywację połączeń kolejowych zgodnie z żądaniem skarżącego.

Wyłącznie na marginesie należy wskazać, że nawet gdyby istniały podstawy prawne poddania braku działań Rady Miasta C. w przedmiocie uruchomienia określonych połączeń kolejowych, czy braku zwrócenia się do PKP PLK S.A. o wznowienie określonych połączeń, w drodze skargi na bezczynności, o której mowa w art. 101a u.s.g., brak byłoby podstaw do przyjęcia, że bezczynność organu narusza interes prawny skarżącego. W ocenie Sądu skarżącemu przysługuje jedynie interes faktyczny, wyrażający się w jego ocenie konieczności uruchomienia określonych połączeń kolejowych, ale nie ma on charakteru prawnego, ponieważ nie znajduje żadnego odniesienia w normie prawnej.

Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 101a § 1 w zw. z art. 101 u.s.g. prawo do zaskarżenia przysługuje tylko tym podmiotom, które wykażą się konkretnym, indywidualnym oraz aktualnym interesem prawnym wynikającym z określonej normy prawa materialnego i wskażą okoliczności świadczące o tym, że interes ten został naruszony bezczynnością organu. Przepis art. 101a u.s.g. stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 50 § 1 p.p.s.a., albowiem reguluje w sposób odrębny kwestię legitymacji skargowej, którą przyznaje tylko tym podmiotom, których indywidualny interes prawny, uprawnienie lub kompetencja zostały naruszone brakiem działania organów gminy (por. wyrok NSA z 23 lipca 2024 r. III FSK 97/24).

Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził, że skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi.