Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy sporządzenia i wydania kopii dokumentów w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy oddala skargę.

W. K. reprezentowany przez radcę prawnego – A.K. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. o sporządzenie i wydanie kserokopii wyszczególnionych dokumentów z akt sprawy o nr "[...]", w ramach której prowadzone jest wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia "[...]" o ustaleniu na wniosek D.S. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie Małej Elektrowni Wodnej na rzece W. w miejscowości K.

Postanowieniem z dnia "[...]’ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. odmówiło wydania wnioskodawcy żądanych kserokopii. W uzasadnieniu wskazano, iż stosownie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej w każdym stadium postępowania jest obowiązany umożliwić stronom oraz uczestnikom postępowania na prawach strony przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Po złożeniu wniosku o wydanie uwierzytelnionego odpisu z akt sprawy organ winien najpierw przeprowadzić postępowanie w celu stwierdzenia, czy wnioskodawca ma przymiot strony. W sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stroną postępowania jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem badanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Podkreślono, iż interes prawny ma charakter materialnoprawny, musi zatem istnieć norma prawa materialnego, która przewiduje w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Jednocześnie zaznaczono, że w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu przymiot strony przysługuje inwestorowi, właścicielowi oraz użytkownikowi terenu, na którym planowana jest inwestycja, a także właścicielom i użytkownikom wieczystym nieruchomości sąsiadujących z tym terenem. W ocenie Kolegium rozpoznającego przedmiotowy wniosek W. K. nie ma przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Wskazano, iż z akt sprawy wynika, że jego działki nie przylegają do tych, na których realizowana jest inwestycja, jak również leżą poza zasięgiem jej oddziaływania. Można jedynie przyjąć, iż wnioskodawca legitymuje się interesem faktycznym w przedmiotowej sprawie, co jednak nie jest wystarczające dla uznania go za stronę postępowania. Nadmieniono również, iż powyższe okoliczności były już badane przez organ na skutek wniosku W. K. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia "[...]" Kolegium decyzją z dnia "[...]" odmówiło wszczęcia postępowania, uznając iż wnioskodawca nie jest podmiotem legitymowanym do skutecznego wszczęcia tego postępowania, gdyż nie ma przymiotu strony. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia "[...]" Kolegium utrzymało w mocy własną decyzję. Wyrokiem z dnia "[...]" Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił skargę W. K., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia "[...]" oddalił skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie. Rozpatrując niniejszy wniosek Kolegium nie stwierdziło, aby od czasu wydania wskazanych wyżej orzeczeń uległa zmianie sytuacja faktyczna lub prawna, która mogłaby mieć wpływ na zmianę stanowiska organu. Podano ponadto, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy zostało wszczęte z urzędu, zaś wnioskodawca został o tym fakcie poinformowany ze względu na pisma, które kierował do Kolegium. Także omyłkowo poinformowano go o możliwości zapoznania się z dodatkowym materiałem dowodowym, co nie zmienia ustalenia, iż nie jest on stroną postępowania.

Pełnomocnik W. K. - radca prawny A. K. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy podnosząc zarzut naruszenia art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wskazał, iż ustalenia organu są błędne, bowiem nieruchomość wnioskodawcy sąsiaduje z obiektami Małej Elektrowni Wodnej w K., a sąsiedztwo to jest znacznie bliższe niż w przypadku innych osób, które zostały uznane za stronę postępowania. Podniesiono, iż organ wszczynający postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę wadliwie nie uznał wnioskodawcy za stronę, opierając się na nierzeczywistych argumentach co do sąsiadowania nieruchomości, zaś wnioskodawca na skutek swoich własnych uchybień nie potrafił skutecznie wykazać swojego statusu, co w efekcie doprowadziło do prawomocnego stwierdzenia, iż nie był stroną postępowania. Przedstawione obecnie argumenty przemawiają wprost za koniecznością kwalifikowania wnioskodawcy jako strony. Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, iż osoba fizyczna będąca właścicielem nieruchomości położonej w sąsiedztwie obiektu, którego funkcjonowanie powoduje uciążliwości dla środowiska, może być stroną w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest ograniczenie tych uciążliwości. Zaznaczono, iż obowiązki dotyczące zasad funkcjonowania elektrowni w środowisku kształtuje zakres oddziaływania tejże elektrowni na otoczenie. W zestawieniu z uregulowaniami Prawa ochrony środowiska wnioskodawca ma prawo uczestniczyć w ustalaniu zarówno obowiązków właścicieli elektrowni dotyczących środowiska naturalnego w jego najbliższym sąsiedztwie, jak i odnoszących się do nich jego obowiązków w zakresie znoszenia istnienia tej elektrowni. Podkreślono, iż praktyka orzecznicza w sprawach inwestycyjnych określa dość szeroko krąg podmiotów, którym ze względu na prawa do nieruchomości przysługuje status strony, a "sąsiedztwo" nieruchomości nie musi oznaczać bezpośredniego graniczenia ze sobą. Pojęcie nieruchomości sąsiedniej na tle orzecznictwa w kontekście art. 144 Kodeksu cywilnego nie ogranicza się bowiem w żadnym razie do nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej. Istotny jest fakt szkodliwego oddziaływania danej inwestycji na inne nieruchomości.

Postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia "[...]". Ponownie wskazano, iż ostateczną decyzją z dnia "[...]" Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia "[...]", uznając, iż W. K. nie ma przymiotu strony, a skarga wniesiona na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. Także Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie. Podkreślono, iż stosownie do treści art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, które je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oznacza to, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu i w kolejnym postępowaniu nie może być już ona ponownie badana. Z tych względów Kolegium nie mogło uznać W. K. za stronę przedmiotowego postępowania, a tym samym nie przysługuje mu prawo przeglądania akt sprawy oraz sporządzania odpisów i notatek, jak również nie przysługują mu uprawnienia określone w art. 73 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł W. K. ponownie zarzucając naruszenie art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odmowę przyznania przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Podniósł argumenty prezentowane we wcześniejszych pismach podkreślając, iż sąsiedztwo jego nieruchomości z obiektami Małej Elektrowni Wodnej w K. jest ewidentnie bliższe niż w przypadku innych osób, które mimo to zostały uznane za strony postępowania. Podał, iż przedłożone przez niego zdjęcia lotnicze bezspornie dowodzą, że winien być on uznany za stronę przedmiotowego postępowania, skoro władający nieruchomościami zlokalizowanymi w dalszej odległości od urządzeń elektrowni taki status otrzymali. Organ wszczynający postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę wadliwie nie uznał skarżącego za stronę, opierając się na nierzeczywistych argumentach co do sąsiadowania nieruchomości. Przedstawione obecnie argumenty w ocenie skarżącego przemawiają za koniecznością kwalifikowania skarżącego jako stronę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.nr153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na postanowienie Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

Podnieść należy, iż art. 73 Kodeksu postępowania administracyjnego wyraźnie stanowi, że przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów stanowi wyłącznie uprawnienie strony, która może również żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.

W niniejszej sprawie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w O. zaskarżonym postanowieniem odmówiło wydania W. K. kserokopii wyszczególnionych dokumentów z akt sprawy prowadzonego przez organ postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia "[...]", dotyczącej ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie Małej Elektrowni Wodnej na rzece W. w miejscowości K. Uznano, iż wnioskodawca nie jest stroną przedmiotowego postępowania, a tym samym nie przysługują mu uprawnienia określone w art. 73 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym powołano się na okoliczność, iż kwestia legitymacji procesowej skarżącego była przedmiotem prowadzonego wcześniej przez organ postępowania na skutek złożonego przez skarżącego wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji z dnia "[...]". Postępowanie to zakończyło się ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia "[...]" odmawiającą wszczęcia postępowania z uwagi na brak takiej legitymacji. Skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w O. wyrokiem z dnia "[...]" (Sygn. akt II SA/Ol "[...]"), zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia "[...]" (Sygn. akt II OSK "[...]") oddalił złożoną przez skarżącego skargę kasacyjną.

Wskazać należy, iż w świetle tych okoliczności stanowisko organu jest uzasadnione. W myśl bowiem art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W orzecznictwie podkreśla się, że przepis ten gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., sygn. IV SA 2543/98, niepublik.). Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu, o którym mowa w art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyraża się w tym, że nie tylko sąd wydający rozstrzygnięcie, ale także inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wymienione podmioty przy wydawaniu własnych rozstrzygnięć są bezwzględnie związane prawomocnymi orzeczeniami sądu. Oznacza to, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu i w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999r., sygn. akt I CKN 169/98, OSP 2001, z.4, poz. 63; wyrok NSA z dnia 6 marca 2008r., sygn. akt II OSK 152/07).

Skoro zatem kwestia nieposiadania przez skarżącego przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie Małej Elektrowni Wodnej na rzece W. w miejscowości K. została prawomocnie rozstrzygnięta, to zarówno organ, jak i Sąd są związane tym rozstrzygnięciem. W związku z tym nie możliwości ponownego badania kwestii legitymacji procesowej skarżącego i czynieniach ponownych ustaleń w tym zakresie. Zatem podnoszone przez skarżącego okoliczności, iż stronami postępowania są inne osoby, których nieruchomości są usytuowane w taki sam sposób w stosunku do elektrowni, jak nieruchomość skarżącego nie ma znaczenia. Podobnie bezskuteczny jest zarzut, iż organy i sądy orzekające w powołanej wcześniej sprawie nie dysponowały całym materiałem dowodowym. Stan faktyczny sprawy, czyli położenie nieruchomości skarżącego w stosunku do elektrowni nie uległ zmianie, natomiast zarzuty dotyczące postępowania dowodowego w tamtej sprawie nie mają znaczenia. Powołany art. 170 Prawa o postępowaniu przed sami administracyjnymi stanowi o związaniu organów i sądu prawomocnymi orzeczeniami. Nie daje natomiast żadnych uprawnień do badania prawidłowości postępowania, w wyniku którego orzeczenia te zapadły.

Reasumując powyższe rozważania, należy stwierdzić, iż skarżący nie jest stroną w przedmiotowym postępowaniu, co zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem Sądu, a tym samym nie przysługują mu prawa wskazane w art. 73 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. nie może skutecznie żądać sporządzenia i wydania kserokopii z akt sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie Małej Elektrowni Wodnej na rzece W. w miejscowości K.

W związku z powyższym, skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).