Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi D. K. na zarządzenie Wójta Gminy Smyków z dnia 26 maja 2025 r. nr 55/2025 w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora przedszkola I. stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia w całości; II. zasądza od Gminy Smyków na rzecz D. K. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu 26 maja 2025 r. Wójt Gminy Smyków, działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.), zwanej dalej "u.P.o.", po zasięgnięciu opinii Świętokrzyskiego Kuratora Oświaty, wydał zarządzenie nr 55/2025, odwołując D. K. ze stanowiska kierowniczego – Dyrektora Przedszkola w [...](dalej "Dyrektor"), bez wypowiedzenia. W uzasadnieniu powołano się – argumentując zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu ww. przepisu – na działania lub zaniechania, które zagrażają funkcjonowaniu placówki, co w konsekwencji jest sprzeczne z interesem publicznym. Mianowicie, zdaniem organu, D. K. dopuściła się przy pełnieniu obowiązków Dyrektora szeregu istotnych naruszeń powszechnie obowiązującego prawa, przez co dalsze pozostawanie ww. placówki pod jej kierownictwem uznano za niemożliwe. W tym zakresie powołano się na wpływające skargi na ww., jak również uchwałę Rady Gminy w [...]nr 58/XII/2024 r. z 16 grudnia 2024 r. o uznaniu za zasadną skargi na Dyrektora Przedszkola w [...]w zakresie zachowania wobec podległych mu nauczycieli oraz pracowników. Zarzuty podniesione w skardze objawiały się działaniami noszącymi znamiona mobbingu, naruszaniem zasad BHP, zlecaniem podległym nauczycielom i pracownikom zadań wykraczających poza ich zakres obowiązków i odpowiedzialności, jak również nieprzestrzeganiem czasu pracy, zakłócaniem odpoczynku na urlopach wypoczynkowych i w okresie niezdolności pracowników do pracy z powodu choroby. Wobec powyższego doszło do permanentnego konfliktu pomiędzy Dyrektorem i personelem Przedszkola, który z czasem jedynie narastał. Nauczyciele skarżyli się, że warunki pracy powodują rozstrój zdrowia, co z kolei skutkuje częstą absencją i poważnie destabilizuje funkcjonowanie Przedszkola oraz zagraża bezpieczeństwu dzieci. Sytuacja w Przedszkolu była również przedmiotem badania inspektorów Okręgowego Inspektoratu Pracy w Kielcach Państwowej Inspekcji Pracy, którzy w dniach 12 i 21 lutego oraz 7, 18, 21 marca 2025 r. przeprowadzili kontrolę w Przedszkolu, ujawniając szereg naruszeń prawa, m.in. poprzez niezachowanie formy pisemnej warunków pracy, nieprzestrzeganie maksymalnego okresu zatrudnienia na czas określony, braki w regulaminie pracy dotyczące okresu rozliczeniowego, niewłaściwe prowadzenie ewidencji czasu pracy, nieudzielanie pracownikom dni wolnych od pracy w zamian za pracę w niedziele i święta, nienaliczanie dodatków za pracę w warunkach szczególnych, zlecanie zadań i poleceń pozostawania w dyspozycji pracodawcy w sprawach niewynikających z nawiązanych stosunków pracy i rodzaju działalności Przedszkola. Wszelkie naruszenia opisano w protokole kontroli, a w wystąpieniu pokontrolnym z 26 marca 2025 r. nakazano przestrzeganie przepisów prawa, którym uchybiano. Uchwałą z 15 kwietnia 2025 r. nr 8/2024/2025 Rada Pedagogiczna Przedszkola w [...]wystąpiła do Wójta Gminy Smyków z wnioskiem o odwołanie D. K. ze stanowiska Dyrektora w związku z naruszeniem praw pracowników. W dniu 15 kwietnia 2025 r. D. K., A. S. , A. K., M. K. , J. Ł. , J. K. , E. Z. , S. P., P. P. i J. B. skierowały do Wójta Gminy Smyków wniosek o niezwłoczne odwołanie D. K. z ww. stanowiska, wskazując na rażące naruszanie praw pracowniczych oraz brak możliwości dalszej współpracy. W ocenie wnioskodawczyń, pod kierownictwem obecnej Dyrektor zagrożone jest dobro dzieci i ich rodziców. Wagę powyższych zarzutów potwierdził audyt przeprowadzony w Przedszkolu od 27 kwietnia do 7 maja 2025 r. Biorąc pod uwagę ww. okoliczności, w ocenie organu zaistniały uzasadnione przesłanki do odwołania D. K. ze stanowiska kierowniczego.

W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na ww. zarządzenie, D. K. sformułowała zarzuty naruszenia:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść zaskarżonego aktu, gdyż skutkowało bezpodstawnym odwołaniem skarżącej z funkcji Dyrektora, tj.:

- art. 66 ust. 1 pkt 2 u.P.o. poprzez jego błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że okoliczności wymienione w treści uzasadnienia tego zarządzenia stanowią szczególnie uzasadniony przypadek uprawniający organ do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 u.P.o., a w szczególności zdarzenia mogące nosić cechy czynu karnego – bez ich uprzedniego udowodnienia przez uprawnione do tego organy;

- art. 66 ust. 1 pkt 2 u.P.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy przytoczone w treści uzasadnienia zaskarżonego aktu okoliczności nie miały w rzeczywistości miejsca, a zwłaszcza takie zdarzenia jak stosowanie mobbingu wobec pracowników Przedszkola nie zostały potwierdzone przez uprawnione do tego organy ścigania ani organy dyscyplinarne, zaś pozostałe rzekome uchybienia, pomijając kwestię ich udowodnienia, nie są aż tak istotne, aby niemożliwe było dalsze sprawowanie funkcji Dyrektora przez skarżącą, jak również w sytuacji gdy organ nadzoru pedagogicznego wydał negatywną opinię w sprawie jej odwołania z zajmowanego stanowiska w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, a Rzecznik Dyscyplinarny dla Nauczycieli przy Wojewodzie Świętokrzyskim umorzył postępowanie wyjaśniające wszczęte 23 stycznia 2025 r. wobec skarżącej, przy czym przesłanką umorzenia postępowania jest fakt, że zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie potwierdził popełnienia przez nauczyciela czynu uchybiającego godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela;

2. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść skarżonego aktu, skutkowało bowiem błędnym ustaleniem, że nieprawidłowości wymienione w skardze na Dyrektora rzeczywiście wystąpiły, tj.:

a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., stosowane per analogiam, poprzez zaniechanie podjęcia przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, błędne ustalenie, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uprawniający organ do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia - tylko w oparciu o treść uzasadnienia uchwały Rady Gminy Smyków, której lakoniczna treść oraz brak wskazania konkretnych dowodów na zaistnienie okoliczności wymienionych w jej treści nie pozwala na przyjęcie tak jednoznacznych konstatacji przez organ, zważywszy że nie zostały one potwierdzone ustaleniami poczynionymi przez uprawnione do tego organy, a ponadto w oparciu o skargę pracowników Przedszkola, która legła u podstaw przyjętej uchwały, podpisaną wyłącznie przez część pracowników oraz w oparciu o ustalenia audytu, który stosownie do art. 57 ustawy Prawo oświatowe może dotyczyć tylko kwestii spraw finansowych i administracyjnych, a nie nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez kuratora oświaty;

b) art. 9 w zw. z art. 107 § 1 pkt 9 K.p.a. per analogiam – poprzez brak pouczenia skarżącej o możliwości wniesienia skargi sądowoadministracyjnej.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Podniósł, że stan sprawy jest zgoła odmienny od tego, jaki przedstawia skarżąca. Sygnały o nieprawidłowościach docierały do Wójta Gminy już w 2024 r. Zdarzyła się m.in. przynajmniej jedna sytuacja, że Przedszkole zostało zamknięte z powodu przebywania wszystkich nauczycieli na zwolnieniu lekarskim. Wobec ciągłych skarg personelu Przedszkola, powtarzających się doniesień o nieprawidłowościach w zarządzaniu jednostką i żądań odwołania skarżącej ze stanowiska, Wójt Gminy zlecił przeprowadzenie w Przedszkolu audytu. Jego wyniki okazały jednoznacznie negatywne. Wnioski płynące z opracowania nie pozostawiały wątpliwości, że sytuacja w Przedszkolu jest na tyle poważna, że wymaga natychmiastowej reakcji organu. Zdaniem Wójta, dalsze zajmowanie przez skarżącą stanowiska dyrektora nie było możliwe. W związku z permanentnym konfliktem z niemalże całym personelem Przedszkola (za wyjątkiem księdza prowadzącego zajęcia z dziećmi i dwoma nowozatrudnionymi pracownikami), stosowanymi przez skarżącą praktykami godzącymi w prawa i godność podległego personelu, niemożliwe stało zarządzanie Przedszkolem przez skarżącą. Wójt miał przy tym pełną świadomość, że przepis, którym się posłużył, ma zastosowanie w sytuacjach szczególnych i wyjątkowych. Dokonując wszechstronnej i rzetelnej oceny, za taką szczególną i wyjątkową sytuację uznał sytuację w Przedszkolu w Smykowie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) wynika, że kontrola działań organów administracji publicznej oparta jest o kryterium zgodności z prawem.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest zarządzenie Wójta Gminy Smyków o odwołaniu skarżącej ze stanowiska Dyrektora Przedszkola w Smykowie. Akt powołania i odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, określonych w przepisach mających charakter publicznoprawny. Personalny charakter aktu odwołania z funkcji kierowniczej nie stanowi o jego prywatnoprawnym charakterze, gdyż obsada stanowiska kierowniczego w szkole jest formą zarządzania szkołą publiczną, a zarządzanie szkołą wchodzi w zakres administracji publicznej. Odwołanie dyrektora ze stanowiska jest właśnie takim aktem administracyjnym o dwoistym charakterze, znajdującym oparcie w przepisach prawa administracyjnego oraz w przepisach prawa pracy. Z jednej strony dotyczy sprawowania funkcji publicznej w placówce oświatowej realizującej zadania publiczne, a z drugiej strony jest czynnością z zakresu prawa pracy, dotyczącą sfery indywidualnej, ingerując w sytuację prawną osoby odwołanej (por. wyroki NSA: z 19 marca 2013 r., I OSK 2475/12, z 8 lutego 2013 r., I OSK 2641/12, z 11 lipca 2017 r., II OSK 1449/17, dostępne - jak wszystkie powołane wyroki - na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarządzenie o odwołaniu dyrektora ze stanowiska na podstawie art. 66 ust. 1 i 2 u.P.o. stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego inny niż akt prawa miejscowego, podejmowany w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.).

Legitymacja skargowa do wniesienia skargi na zarządzenie organu gminy została uregulowana w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465), zwanej dalej "u.s.g.". W myśl tego przepisu każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie, w kontekście przesłanek dopuszczalności skargi wynikających z art. 101 ust. 1 u.s.g., nie ulega wątpliwości, że skarżąca legitymuje się własnym i konkretnym interesem prawnym, gdyż zaskarżone zarządzenie dotyczy bezpośrednio sfery jej praw i obowiązków, skoro zostało wydane w sprawie jej odwołania z funkcji dyrektora placówki oświatowej.

U.s.g. przewiduje w art. 91 ust. 1, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Z treści art. 91 ust. 4 u.s.g. wynika, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia. Nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego (art. 94 ust. 1 u.s.g.). W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności aktu organu gminy. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Zalicza się do nich m.in. naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (M. Stahl, Z. Kmieciak, "Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny" w: Samorząd Terytorialny 2001 r., z. 1-2, s. 101-102).

W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Zaskarżone zarządzenie Wójta Gminy Smyków z 26 maja 2025 r. w przedmiocie odwołania D. K. ze stanowiska kierowniczego - Dyrektora Przedszkola w [...]jest, jak wspomniano, aktem o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Organ, zwracając w jego uzasadnieniu uwagę na konflikt pomiędzy Dyrektorem i personelem Przedszkola, uzasadnił odwołanie skarżącej z zajmowanego stanowiska podejmowaniem działań, wynikających z napływających sygnałów i skarg ze strony nauczycieli, noszących znamiona mobbingu, naruszaniem zasad BHP, zlecaniem podległym nauczycielom i pracownikom zadań wykraczających poza ich zakres obowiązków i odpowiedzialności, nieprzestrzeganiem czasu pracy, zakłócaniem odpoczynku na urlopach wypoczynkowych i w okresie niezdolności pracowników do pracy z powodu choroby. Ponadto, powołano się na wyniki kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, w wyniku której inspektorzy ujawnili w Przedszkolu szereg naruszeń prawa, m.in. poprzez niezachowanie formy pisemnej warunków pracy, nieprzestrzeganie maksymalnego okresu zatrudnienia na czas określony, braki w regulaminie pracy dotyczących okresu rozliczeniowego, niewłaściwe prowadzenie ewidencji czasu pracy, nieudzielanie pracownikom dni wolnych od pracy w zamian za pracę w niedziele i święta, nienaliczania dodatków za pracę w warunkach szczególnych, zlecanie zadań i poleceń pozostawania w dyspozycji pracodawcy w sprawach niewynikających z nawiązanych stosunków pracy i rodzaju działalności Przedszkola.

Podstawę prawną zaskarżonego w niniejszej sprawie zarządzenia stanowił art. 66 ust. 1 pkt 2 u.P.o. stosownie do którego organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Już sama redakcja ust. 1 art. 66 u.P.o. pozwala przyjąć, że możliwość odwołania przewidziana w punkcie 2. (w czasie roku szkolnego i bez wypowiedzenia) ma charakter szczególny i wyjątkowy, zwłaszcza wobec sytuacji przewidzianych w punkcie 1., gdzie wymieniono m.in. przypadek odwołania bez wypowiedzenia w razie ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli. Także w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu omawianego przepisu może dotyczyć tylko sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ uprawniony do wydania zarządzenia w sprawie odwołania ma prawo ocenić, czy dalsze pełnienie przez daną osobę funkcji kierowniczej w szkole lub placówce oświatowej stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia (tak np. NSA w wyrokach z 14 listopada 2018 r., I OSK 22/17, z 27 sierpnia 2019 r., I OSK 2870/17, z 28 maja 2019r., I OSK 1884/17, z 18 kwietnia 2023 r., III OSK 7392/21). Pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być przy tym rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których konieczność natychmiastowego przerwania czynności dyrektora zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, ponieważ naruszenie prawa jest na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły (przedszkola), przy czym nie ulega wątpliwości, że osoba ta utraciła zdolność wykonywania powierzonej jej funkcji kierowniczej z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na niej obowiązków (wyrok NSA z 18 kwietnia 2008 r., I OSK 86/08). Analizowany przepis ma charakter wyjątkowy, co obliguje sąd administracyjny do dokonania jego wykładni zawężającej (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2024 r., III OSK 3350/21). Uzasadnić to należy między innymi tym, że po pierwsze – co do zasady – nauczyciel powoływany jest na stanowisko kierownicze po przeprowadzeniu postępowania konkursowego na określoną prawem kadencję, a więc powinien mieć możliwość zarządzania placówką na okres wskazany w powołaniu. Po wtóre – omawiana ustawa określa również inne, bardziej precyzyjnie sformułowane przesłanki odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego (art. 66 ust. 1), a zatem przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku" wyrażoną w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy należy traktować jako ultima ratio. Przyjmuje się, że "szczególnie uzasadniony przypadek" oznaczać może albo nagłe zdarzenie powodujące konieczność niezwłocznego przerwania czynności dyrektora albo naruszenie przezeń prawa, czy też inne jego zachowania (nawet niezawinione), które muszą być na tyle istotne, że mogą prowadzić do destabilizacji działalności placówki oświatowej, a tym samym godzić w interes publiczny. Dyrektora szkoły/przedszkola można odwołać bez wypowiedzenia w trakcie roku szkolnego jedynie, jeżeli jest to usprawiedliwione przyczynami niezwykle ważnymi, a nie każdym naruszeniem prawa przez dyrektora. Zwolnienie to nie może być też dokonane w dowolnym czasie w relacji do zdarzeń je uzasadniających. Przykładowo, negatywna ocena działalności dyrektora przez organ prowadzący w zakresie gospodarki finansowej lub inne zaniedbania dotyczące organizacji pracy nie mieszczą się w zawartym w powołanym przepisie pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" i nie uzasadniają odwołania dyrektora w omawianym trybie. Powód zwolnienia musi wynikać z okoliczności nagłych, które będą miały miejsce "tu i teraz" (wyroki NSA z 7 listopada 2023 r., III OSK 2737/21, z 23 stycznia 2024 r., III OSK 1035/22).

Wymogów tych zaskarżone zarządzenie – podjęte w dniu 26 maja 2025 r. – w ocenie Sądu nie spełnia. Jak wynika z akt administracyjnych, okoliczności stanowiące podstawę jego podjęcia zostały ujawnione Wójtowi Gminy Smyków już na początku (1 i 3) października 2024 r. w odrębnych pismach podpisanych przez Radę Rodziców i pracowników Przedszkola (k. 275 i 279 akt administracyjnych), którzy co więcej podkreślili, że cyt. "ta sytuacja nie jest przejściowa, lecz trwa już od sześciu lat". Organ wydając zaskarżone zarządzenie miał tego świadomość, albowiem:

- wskazał w uzasadnieniu podjętego aktu, że cyt. "na przestrzeni ostatnich miesięcy pojawiały się sygnały, że Dyrektor Przedszkola w [...]niewłaściwie kieruje placówką", "doszło do permanentnego konfliktu pomiędzy Dyrektorem i personelem Przedszkola. Konflikt ten z czasem jedynie narastał",

- przyznał w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, że cyt.: "Sygnały o nieprawidłowościach w Przedszkolu w [...]docierały do Wójta Gminy już w 2024 r." (k. 20 akt sądowych).

W rezultacie, od daty oficjalnego zgłoszenia organowi prowadzącemu Przedszkole ww. nieprawidłowości do podjęcia zaskarżonego zarządzenia (26 maja 2025 r.) minęło ponad siedem miesięcy, w związku z czym nie sposób określić wyszczególnionych w jego uzasadnieniu powodów odwołania Dyrektora z zajmowanego stanowiska jako nagłych. Był to także czas, w którym procedowały

(i procedowali):

- Rada Gminy w Smykowie, która ostatecznie, po kilku posiedzeniach (począwszy od 6 października 2024 r.) Komisji Skarg, Wniosków i Petycji, uchwałą nr 58/XII/2024 r. z 16 grudnia 2024 r. uznała za zasadną skargę na Dyrektora Przedszkola w [...]w zakresie zachowania wobec podległych mu nauczycieli oraz pracowników;

- Państwowa Inspekcja Pracy, której inspektorzy w dniach 12 i 21 lutego oraz 7, 18, 21 marca 2025 r. przeprowadzili kontrolę w Przedszkolu, opisując stwierdzone uchybienia w protokole kontroli, a w wystąpieniu pokontrolnym z 26 marca 2025 r. nakazując przestrzeganie przepisów prawa, którym uchybiano;

- audytorzy w ramach zadania kontrolnego, zakończonego Sprawozdaniem z dnia 7 maja 2025 r. w zakresie oceny organizacji i stanu kontroli zarządczej w Przedszkolu w Smykowie, sporządzonym na podstawie kontroli przeprowadzonej od 27 kwietnia do 7 maja 2025 r.

Wprawdzie począwszy od dnia 4 lutego 2025 r. skarżąca została zawieszona w obowiązkach nauczyciela zajmującego stanowisko Dyrektora (do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego przez Rzecznika Dyscyplinarnego dla Nauczycieli przy Wojewodzie Świętokrzyskim), jednak przez kilka miesięcy zajmowała to stanowisko w sytuacji trwającego konfliktu i w okolicznościach, o których organ posiadał wiedzę i które ostatecznie ocenił jako przyczynę odwołania w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.P.o. Brak jest wystarczających podstaw do przyjęcia, że przez ten czas sytuacja w tym zakresie uległa znaczącemu pogorszeniu, tak aby można było uznać, że nagła eskalacja spowodowała konieczność odwołania skarżącej w powyższym, wyjątkowym trybie. Przeciwnie, poza zdarzeniem z początku października, kiedy to Przedszkole zostało zamknięte z powodu zwolnienia lekarskiego wszystkich nauczycieli (a zarazem w czasie, gdy organ otrzymał wspomniane pisma pracowników i Rady Rodziców), przez późniejszy okres placówka funkcjonowała bez zmian, pod kierownictwem skarżącej. Nie można również uznać, by poszczególne zachowania D. K., opisywane w uzasadnieniu zaskarżonego aktu (niezależnie od ich prawdziwości), miały charakter na tyle istotnych naruszeń, by mogły prowadzić do destabilizacji działalności placówki oświatowej i tym samym aby uzasadniały same w sobie odwołanie w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.P.o. Podkreślenia wymaga fakt, że – jak już wspomniano – w piśmie datowanym na 4 września 2024 r. (k. 279) osoby zatrudnione w Przedszkolu same przyznały, że "ta sytuacja nie jest przejściowa, lecz trwa już od sześciu lat i trwa do chwili obecnej". Jak zaś zwrócono uwagę w skardze, w roku 2023 skarżąca wygrała kolejny konkurs na stanowisko Dyrektora uzyskując pozytywne opinie. Wspomniane wyżej postępowanie wyjaśniające, prowadzone przez Rzecznika Dyscyplinarnego dla Nauczycieli, zostało zakończone umorzeniem wobec stwierdzenia, że zgromadzony materiał dowodowy nie wykazał jednoznacznie popełnienia przez skarżącą czynu uchybiającego godności nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6 pkt 1 Karty Nauczyciela. Poza tym Świętokrzyski Kurator Oświaty, którego opinia jest wymagana na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.P.o., w sposób negatywny zaopiniował odwołanie skarżącej z zajmowanego stanowiska Dyrektora. Jakkolwiek opinia ta ma charakter niewiążący, powyższe okoliczności pozwalają wnioskować, że pełnienie funkcji przez skarżącą nie było oceniane w sposób jednoznacznie negatywny, a przede wszystkim nie można tu mówić o przypadku nagłym, wymagającym odwołania ze stanowiska dyrektora na podstawie zastosowanego przepisu, bez wypowiedzenia i w czasie roku szkolnego.

W tym miejscu zaakcentować trzeba, że szczególny tryb obsadzania stanowisk dyrektora szkoły/przedszkola świadczy o woli ustawodawcy zapewnienia cech trwałości stosunkowi pracy na tym stanowisku, a wszelkie władcze ingerencje w tym zakresie muszą być traktowane jako odstępstwo od powyższej zasady i sprowadzać się do sytuacji, które nie należą do działań codziennych, rutynowych, gdy dalsze pozostawanie wybranej w konkursie osoby na stanowisku dyrektora groziłby wywołaniem negatywnych i szkodliwych skutków. W judykaturze przyjmuje się, że art. 38 ust. 1 pkt 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, a obecnie będący jego powtórzeniem art. 66 ust. 1 pkt 2 u.P.o., stanowi wyjątek od zasady stabilności zatrudnienia, zatem jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna (por. wyrok NSA z 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 933/10). W orzecznictwie wskazano m.in. – uwzględniając okoliczności konkretnych spraw – następujące przypadki uzasadniające spełnienie przez osobę pełniącą funkcję kierowniczą w szkole (przedszkolu) przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku": kradzież (np. alkoholu) przez dyrektora w sklepie, błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją, wykorzystanie pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora, zaniedbania w nadzorze nad pracownikami skutkujące molestowaniem seksualnym podopiecznych, notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły, długotrwała choroba uniemożliwiająca wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę, powodując jej dezorganizację. Jednocześnie, w orzecznictwie podkreśla się, że odmienna koncepcja prowadzenia placówki oświatowej, czy też konflikt z organem prowadzącym szkołę lub współpracownikami nie mieszczą się w pojęciu szczególnie uzasadnionych przypadków i nie uzasadniają odwołania dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia (por. wyrok WSA w Lublinie z 15 kwietnia 2025 r. o sygn. akt III SA/Lu 65/25). Poza tym to nie ilość zdarzeń konstruuje przypadek "szczególnie uzasadniony", ale charakter tych zdarzeń. Tym samym nawet większa liczba powtarzalnych uchybień, dających podstawę do rozważenia przez organ odwołania dyrektora z końcem roku szkolnego, nie daje uprawnień do zastosowania nadzwyczajnego trybu odwołania dyrektora (w trakcie roku szkolnego i bez wypowiedzenia). Istotnym jest zaś przede wszystkim, jak już podkreślono, że odwołanie dyrektora na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.P.o. ogranicza się do przypadków wymagających natychmiastowego działania. Upływ czasu znosi możliwość odwołania z funkcji dyrektora na podstawie powyższego przepisu (wyrok NSA z 7 listopada 2023 r., sygn. III OSK 2737/21, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 stycznia 2024 r., sygn. II SA/Go 632/23).

Nie przesądzając w rozpatrywanym przypadku o zasadności zarzutów i zastrzeżeń formułowanych przez Wójta wobec skarżącej – okoliczności, na które powołał się organ, nie stanowiły w ocenie Sądu okoliczności uzasadniających bezzwłoczne działanie w omawianym trybie szczególnym. Tym samym zasadne są zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 2 u.P.o., co doprowadziło do istotnego naruszenia tego przepisu.

Wobec powyższych okoliczności, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. należało stwierdzić nieważność zaskarżonego zarządzenia, o czym orzeczono w pkt. I sentencji wyroku.

Zawarte w pkt II sentencji wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.). Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącej kwotę 797 zł składa się równowartość uiszczonego wpisu od skargi (300 zł), wynagrodzenia pełnomocnika procesowego będącego adwokatem (480 zł) oraz opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa (17 zł).